ABNOM (жүре пайда болған екі жақты Ота дағы), неге кремнен кетпейді және лазерді бірнеше рет жасау керек?

Егер бетіңізде немесе бет сүйегіңізде қошқыл әрі көкшіл түс екі жағынан симметриялы шыққан болса, ол мелазма емес, ABNOM болуы мүмкін. Мелазма деп ойлап, ағартқыш кремді ұзақ жаққаныңызбен түк өзгермесе, оған сенімдірек болуға болады. Екеуі сырттай ұқсас көрінгенімен, пигменттің тереңдігі әртүрлі, сондықтан емдеу тәсілі де мүлдем бөлек.

ABNOM-ның толық атауы жүре пайда болған екі жақты Ота дағы, яғни acquired bilateral nevus of Ota-like macules. Ол азиялық әйелдерде жиі кездеседі және әдетте 20 жастан кейін екі бетте, бет сүйегінде, маңдайда, мұрын қырында симметриялы пайда болады. Ең бастысы, пигмент эпидермисте емес, теренің тереңінде, яғни дермада орналасады. Сондықтан жағатын дәрімен кетпейді, ал 1064 nm лазерді бірнеше рет бөліп жасау стандартты ем болып табылады. Мелазмадан айырмашылығынан бастап лазер саны, жанама әсер, мелазма қатар болғандағы тәсілге дейін бір-бірлеп жүйеледім.

ABNOM мелазмадан несімен ерекшеленеді?

Ең үлкен айырмашылық пигменттің тереңдігінде. Мелазмада пигмент негізінен эпидермисте және дерманың жоғарғы бөлігінде болса, ABNOM-да пигмент жасушалары дерманың тереңінде орналасады. Сондықтан бірдей қоңыр түс болса да, ABNOM көбіне көкшіл немесе сұр қоңыр болып көрінеді. Тереңдегі пигмент жарық өткенде көк реңк беретіндіктен.

Пішіні мен таралуы да әртүрлі. Мелазма шеті бұлыңғыр кең дақ болып жайылса, ABNOM көбіне ұсақ дөңгелек нүктелер болып бетте, бет сүйегінде, маңдайда, мұрын қырында симметриялы шоғырланып шығады. Әдетте ересек болғаннан кейін, 20 жастан кейін пайда болады және әсіресе азиялық әйелдерде жиі. Күн сәулесінен немесе гормоннан қоюлануы мүмкін, сондықтан мелазмамен шатастыру оңай.

Мәселе мынада, бұл екеуі тым ұқсас көрінетіндіктен, ABNOM-ды мелазма деп қате ойлап, дұрыс емес емді ұзақ жүргізу жиі кездеседі. Шын мәнінде екеуі бір бетте қатар болатыны да сирек емес. Сондықтан ем бастамас бұрын пигмент қай тереңдікте екенін дәл ажырату ең маңызды. Тері клиникасында дәрігер пигменттің тереңдігін, түсін, таралу үлгісін қарап екеуін ажыратады, қажет болса дермалық пигменттің бар-жоғын бағалап емдеу бағытын анықтайды.

Неге крем немесе ішетін дәрімен кетпейді?

Жағатын ағартқыш крем эпидермистегі пигментке әсер етеді. Hydroquinone сияқты компонент меланин түзілуін тежеп, эпидермистегі мелазманы ағартады. Бірақ ABNOM-ның пигменті дерманың тереңінде болғандықтан, жағу арқылы дәрі компоненті сол тереңдікке жетпейді. Сондықтан ағартқыш кремді қаншама тұрақты жаққанмен, ABNOM іс жүзінде өзгермейді.

Ішетін дәрі де солай. Мелазмаға көмектесетін ішетін tranexamic acid пигментті қоздыратын сигналды азайтатын қосымша рөл атқарады, сол себепті дерманың тереңіне орныққан пигмент түйіршігін жоя алмайды. Яғни мелазмаға бағытталған емдер ABNOM-ға әлсіз әсер етеді. Сондықтан ағартқыш кремнен нәтиже көрмедім дейтіндердің ішінде шын мәнінде мелазма емес, ABNOM болғандар аз емес, ал диагноз өзгергенде ем де өзгереді.

Дерманың пигментін жою үшін сол тереңдікке жетіп, пигментті тікелей ұсақтайтын әдіс керек. Ол рөлді лазер атқарады. Сондықтан ABNOM жағу мен ішу емі емес, тереңдегі пигментті ұсақтап, денеге тазартып шығаруға мүмкіндік беретін лазер емі басты болады. ABNOM емінің мелазмадан бөлінетін тұсы дәл осы жерде.

Лазер қалай әсер етеді және неше рет жасау керек?

ABNOM-ның стандартты емі 1064 nm Q-switched Nd:YAG лазері. Бұл толқын ұзындығы дерманың тереңіне жетіп, күшті қысым толқынымен пигмент түйіршігін ұсақтайды. Ұсақталған пигментті уақыт өте келе дененің иммундық жасушалары тазартады, осылайша бірнеше рет арқылы түсі ағарады.

Ең бастысы, ол бір ретте бітпейді. Дерманың пигменті терең әрі берік болғандықтан, бір зерттеуде ем санының медианасы 11 рет болды, көбіне 10-нан 15 ретке дейін қажет болды. Дегенмен санды толтырған кездегі нәтиже жақсы. Сол зерттеуде соңғы емнен екі ай кейін науқастардың 46,7 пайызы 76-дан 100 пайызға дейін жақсаруды, 33,3 пайызы 51-ден 75 пайызға дейін жақсаруды көрсетті. Басқа зерттеуде де емді неғұрлым көп жасаса, әсер соғұрлым жақсы болды, ал емді бастаған жас неғұрлым кіші болса, нәтиже соғұрлым жақсы болды.

Сондықтан ABNOM емі шыдамдылықты қажет етеді. Бірнеше апта аралатып бірнеше рет бөліп жасау керек, түстің ағаруы да сатылап, баяу байқалады. Бір-екі рет жасап, әсер жоқ деп бас тартқаннан гөрі, басынан бастап бірнеше рет жасалатын үдеріс деп түсініп бастаған дұрыс.

Пигмент көбейетін жанама әсер жоқ па?

Лазермен тереңдегі пигментті ұсақтау барысында пигмент уақытша көбейетін жанама әсер, яғни қабынудан кейінгі гиперпигментация қосарлануы мүмкін. Лазер тітіркенісіне тері жауап беріп, уақытша пигментті көбірек түзетін құбылыс, әдетте уақыт өте ағарады, бірақ күтім қажет.

Бұл жанама әсер бәрінде бірдей дәрежеде болмайды. Жас неғұрлым үлкен болса, пигмент ошағының түсі неғұрлым қою болса, бастапқы тері түсі неғұрлым қара болса, қауіп соғұрлым жоғары. Сондықтан мұндай жағдайда лазер қуатын әлдеқайда сақтықпен қойып, аралықты жеткілікті беру қауіпсіз. Себебі бір ретте күшпен кетіргісі келіп, пигмент көбейіп кетсе, қалпына келу керісінше ұзаққа созылады.

Жанама әсерді азайтуда емнен кейінгі күтім де маңызды. Емнен кейін күннен мұқият қорғанып, тітіркеністен аулақ болып, қажет болса тыныштандыру мен ағарту күтімін қатар жүргіземіз. Ақыр соңында ABNOM лазері күш жарысы емес, пигмент көбеймес үшін сақтықпен бірнеше рет бөліп жүретін тепе-теңдік емі. Сол тепе-теңдікті ұстай алатын тәжірибелі маманмен кездесу нәтижені айтарлықтай айқындайды. Пигмент уақытша көбейгенмен, әдетте бірнеше айда ағаратындықтан, сол кезде қуатты асығыс арттырғаннан гөрі қалпына келуді күтіп аралық берген қауіпсіз.

Мелазма қатар болса не істеу керек?

ABNOM пен мелазма бір бетте қатар болатыны аз емес. Дәл осы кез ең қиын. ABNOM дерманың пигментін ұсақтау үшін лазерді қажет етеді, ал мелазма лазер тітіркенісіне сезімтал болғандықтан абайсызда одан сайын қоюлануы мүмкін. Бір жағын емдеймін деп екінші жағын нашарлатуға болады деген сөз.

Сондықтан екеуі қатар болғанда сақтығырақ ем жүргіземіз. Мелазма қоздырылмас үшін лазер қуатын төмендетіп, алдымен мелазманы жағатын дәрі, ішетін дәрі, күннен қорғанумен тұрақтандырғаннан кейін ABNOM лазерін жүргізу де болады. Реттілік пен қуатты реттеп, екі пигментті қатар басқаратын стратегия керек.

Бұл реттеуді пигментті ажыратып, онымен жұмыс істеп көрген тәжірибе болса ғана жасауға болады. Сондықтан ABNOM пен мелазма араласқанда екі пигментті бірге диагноздап, сатылап жоспар құру бәрінен маңызды. Өзіңіз диагноз қойып, күшті лазерді қатарынан жасатсаңыз, мелазма қатар шығып, одан да күрделеніп кетуі мүмкін, сондықтан міндетті түрде дәрігердің қабылдауы арқылы реттілікті белгілеген дұрыс. Екі пигмент араласқан жағдайда бір ретте бітіргеннен гөрі, мелазманы тұрақтандыра отырып ABNOM-ды баяу азайтатын ұзақ мерзімді жоспар көбірек сай келеді.

Ендеше қалай ем жүргізу керек?

ABNOM мелазмаға ұқсас болғанымен, пигменті дерманың тереңінде болатын мүлдем бөлек пигмент ауруы. Сондықтан жағу мен ішу емінің шегі бар, ал 1064 nm лазерді бірнеше рет бөліп жасау басты ем болады. Бастамас бұрын мелазма ма, ABNOM па, әлде екеуі араласқан ба дегенді дәл ажырату алғашқы қадам.

Күтуді шынайы деңгейде қойған дұрыс. Дерманың пигменті терең әрі берік болғандықтан бір ретте кетпейді, әдетте он шақты рет емге шыдап барып айқын өзгеріс келеді. Сол үдерісте пигмент уақытша көбеюі мүмкін, сондықтан күштен гөрі қауіпсіз аралық пен қуатпен тұрақты жүрген түптеп келгенде жылдамырақ жол. Емді бастаған жас неғұрлым кіші болса, нәтиже соғұрлым жақсы болғанын көрсеткен зерттеу де бар, сондықтан ұзақ елемей қоюдан гөрі ерте әрі дәл диагноз қойдырған тиімді. Сондай-ақ ем кезінде және одан кейін күннен қорғану мен тітіркеністі азайтуды қатар қадағаласа ғана пигмент қайта қоздырылмайды. ABNOM дәл диагноз, шыдамды түрде бірнеше рет жасалатын ем және мұқият кейінгі күтім, осы үшеуі ұштасқанда ең қанағаттанарлық нәтиже береді. Уақыт алатын ем екенін басынан біліп бастасаңыз, ортасында сүрінбейсіз.