Acne sa Teenager: Sanhi, Pangangalaga, at Kailan Dapat Magpagamot sa Klinika

Pagsapit ng puberty, hindi na kakaiba ang biglaang pagsibol ng acne sa noo, pisngi, at paligid ng panga. Kagabi pa lang malinis ang mukha, tapos bigla na lang may lalabas na tigok, kaya natural lang na ma-shock pareho ang anak at magulang. Pero ang totoo, ang acne sa panahong ito ay bahagi na ng natural na proseso ng paglipat ng katawan mula bata papuntang adult. Una, ini-stimulate ng hormones ang oil glands, susunod, nagsasara ang pores, at pagkatapos, dumadami ang bacteria sa loob nito, tapos lumalabas ito sa mukha bilang acne. Kapag naintindihan mo ang buong proseso na ito, mas magiging malinaw kung bakit talagang tumataas ang acne sa panahon ng puberty, at kung ano ang tamang paraan ng pag-aalaga.

Bakit Madalas ang Acne sa Puberty?

Sa pagsisimula ng puberty, tumataas ang produksyon ng androgen hormones mula sa pituitary gland, adrenal gland, at reproductive organs. Ang androgen ay hormone na kadalasang nauugnay sa testosterone at male characteristics, pero natural din itong ginagawa sa katawan ng babae kahit maliit lang ang dami, at pareho ang epekto nito. Kapag na-stimulate ng hormone na ito ang oil glands (maliliit na glandula sa balat na gumagawa ng sebum), lumalaki ang mga ito at tumataas ang produksyon ng sebum. Kaya naman biglang naging mamantika at may acne na ang balat na dating makinis bago pa magsimula ang puberty.

Dahil unti-unti itong nagbabago sa loob ng ilang taon, karaniwang hindi lumalala ang acne agad-agad kundi dahan-dahan itong dumadami bago o pagkatapos ng first menstruation o pagbabago ng boses. At dahil iba-iba ang sensitivity ng oil glands sa hormone depende sa tao, kahit magkasing-edad, may batang halos walang acne, may batang kumakalat naman ito sa buong mukha. Hindi ito dahil sa kulang na effort, mas tama sabihin na ito ay pagkakaiba sa likas na reaksyon ng oil glands at sensitivity sa hormone.

Paano Naaapektuhan ng Hormones ang Sebaceous Gland?

Ang oil glands ay talagang naka-design para gumawa ng protective oil layer para sa balat. Ang sapat na dami ng sebum ay tumutulong para hindi matuyo ang balat. Ang problema, mas sobra sa kailangan ang pag-stimulate ng puberty hormones sa oil glands. Kapag dumikit ang androgen sa mga cells ng oil glands, mas aktibo ang mga enzyme na gumagawa ng lipid sa loob ng cells, kaya tumataas ang produksyon ng sebum nang ilang beses kumpara noong bago pa mag-puberty.

Ang dagdag na sebum ay dumadaan sa pores papuntang ibabaw ng balat, pero kapag sobrang dami, hindi ito lahat naaagos, kaya natitira ito sa loob ng pores. Katulad ito ng pagtambak ng grasa sa drain nang paulit-ulit, na unti-unting nagsasara nito. Dagdag pa rito, ang stress mula sa exams o kulang na tulog na madalas sa panahon ng puberty ay tumataas din sa hormone na tinatawag na cortisol, na nagdadagdag pang stimulate sa sebum production. Kaya naman marami ang nakakaranas na biglang lumalala ang acne sa panahon ng exam week.

Paano Nagiging Comedone ang Barado na Pores?

Hindi agad nagiging acne kapag marami lang ang sebum. Ang susunod na hakbang ay ang hindi pagkakadiskarte ng dead skin cells sa loob ng pores sa tamang oras, kaya natitira ito rito. Normal na sa regular na cycle ay natatanggal ang mga lumang cells at napapalitan ng bago sa dingding ng pores, pero sa panahon ng puberty, nagiging irregular ang cycle na ito, kaya mas madaling nagtatambak ang dead skin cells sa loob ng pores.

Kapag pinagsama pa ito ng dagdag na sebum, unti-unting nagsasara ang bunganga ng pores dahil sa dead skin cells at langis. Ang tinatawag na comedone ang unang stage ng closed pore na ito, kung saan puti ang lumalabas ay whitehead, at kung nag-oxidize at nagiging itim naman ito ay blackhead. Hanggang sa point na ito, wala pang inflammation, kaya sa hipo, tila parang matigas at maliit na butlig lang ito. Pero kapag nagsimulang dumami ang bacteria sa loob ng nakasarang espasyo na ito, saka na mag-iiba ang sitwasyon.

Paano Pinalalala ng Acne Bacteria ang Pamamaga?

Ang loob ng pores ay environment na maraming sebum pero kaunti lang ang oxygen, kaya ito ang perpektong kondisyon para sa Cutibacterium acnes (C. acnes, dating tawag ay Propionibacterium acnes), isang bacteria na ayaw ng oxygen. Naturally itong maliit na dami lang ang meron sa balat ng lahat ng tao bilang normal flora, pero kapag dumami ito nang husto sa loob ng nakasarang pores gamit ang sebum bilang food source, doon nagiging problema.

Kapag dumami ang bacteria, ang mga byproduct at enzyme na ginagawa nito ay nag-iirita sa dingding ng pores, kaya tumutugon ang immune cells ng katawan at nagre-react ito bilang inflammation. Ang inflammation na ito ang dahilan kung bakit namumula, namamaga, at nasasaktan ang acne. Kapag mababaw lang ang inflammation, karaniwang red pimple lang ang lumalabas, pero kapag lumalim ito, nagiging cystic acne na may nana, at mas mataas ang tsansang mag-iwan ito ng scar. Kaya naman ang maagang pag-aalaga ay tumutulong para mabawasan ang tsansa ng scarring.

Pangangalaga sa Bahay

Hindi talaga maiiwasan nang tuluyan ang teen acne, pero may mga paraan para mabawasan ang mga factor na nagpapalala nito. Ito ang mga habit na alam na nakakatulong.

• Maghugas ng mukha dalawang beses sa isang araw gamit ang gentle cleanser at maligamgam na tubig. Kapag masyadong malakas ang pagkuskos, mas naiirita ang skin barrier at puwede pa itong magpalala ng inflammation.
• Gumamit ng produktong may benzoyl peroxide, magsimula sa maliit na amount lang. Ang ingredient na ito ay nagtataas ng oxygen level sa loob ng pores, kaya nagiging mahirap na environment ito para sa C. acnes na mabuhay.
• Gamitin sa gabi ang retinoid ingredients tulad ng adapalene. Tumutulong ito para maging normal ulit ang bilis ng pagtaas ng dead skin cells, kaya natural itong natatanggal bago pa masara ang pores.
• Huwag pisilin o kalkalin gamit ang kamay. Kapag pinindot ito, puwedeng mapunit ang dingding ng pores at kumalat ang inflammatory substance sa mas malalim na tissue, kaya mas mataas ang tsansa ng scarring.
• Gumamit ng sunscreen araw-araw. Ang UV light ay may tendency na palakasin at patagalin ang post-inflammatory pigmentation na naiiwan pagkatapos ng acne.

Kapag consistent ang home care na ito, karaniwang nakikita ang malinaw na pagbabago sa loob ng 4 hanggang 12 linggo. Pero kapag hindi mo ito ipinagpatuloy dahil hindi agad naramdaman ang epekto, puwedeng ma-irritate ulit ang balat, kaya mas maganda kung susundin ito nang consistent nang hindi bababa sa dalawa hanggang tatlong buwan.

Kailangan Bang Magpunta sa Klinika Kapag Hindi Gumagaling?

Kung hindi gumagaling kahit may home care na, o paulit-ulit na lumalabas ang acne na may nana, mas maganda nang pumunta sa dermatologist. Kung kumakalat na ito sa panga, likod, hanggang dibdib, o matagal na nananatili ang mga pulang mark, mas mainam na simulan ang treatment bago pa maging permanenteng scar ang mga ito.

Sa dermatologist, karaniwang una munang sinusubukan ang topical o oral antibiotics para bawasan ang bacteria, at sa mas severe na cases, konsidereyd rin ang isotretinoin bilang oral medication. Ang gamot na ito ay nagbabawas ng laki mismo ng oil glands, kaya direktang bumababa ang sebum production. Pero kailangan ng maingat na pag-manage ng side effects nito, kaya mas ligtas kung magpapasya ito kasama ng konsulta sa specialist.

Para sa mga babaeng dumadalaw ang acne paulit-ulit sa jawline at lumalala kasabay ng menstrual cycle, minsan sinasama rin ang treatment na nagbabalanse sa hormones. Ito ay dahil ang pattern ng pagtaas-baba ng androgen level ayon sa ovulation at menstrual cycle ay konektado sa pag-stimulate ng oil glands. Sa ganitong sitwasyon, mas nakakatulong ang approach na tumitingin sa buong cycle, hindi lang sa balat mismo.

Karaniwan nang unti-unting humihina ang teen acne kapag nag-stabilize na ang hormones sa huling bahagi ng puberty, at sa loob ng 6 hanggang 12 buwan ng consistent na pag-aalaga, madalas nang makita ang malinaw na pagbabago. Bago dumating ang panahong iyon, ang layunin ay huwag magmadali kundi consistently bawasan ang inflammation at i-minimize ang scarring.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).