Vì sao nếp gấp dọc cổ xuất hiện do cơ bám da cổ co thắt và cách Botox giúp thư giãn cơ này

Khi soi gương nhìn cổ, có người không thấy nếp nhăn ngang mà lại thấy rõ những đường dọc kéo dài từ dưới cằm xuống phía xương đòn. Những đường này càng rõ hơn khi cười, khi nói hoặc khi cúi đầu. Người ta thường gọi đây là dải cổ, và nguyên nhân của nó khác với tình trạng da chảy xệ thông thường.

Thủ phạm của những đường dọc này chính là một cơ mỏng trải rộng ở phía trước cổ. Bài viết sẽ giải thích từng bước vì sao cơ này lại lộ ra thành các đường sọc, và Botox tác động lên cơ theo cơ chế nào để làm dịu những đường này.

Cơ bám da cổ đảm nhận vai trò gì?

Ở phía trước cổ có một cơ gọi là cơ bám da cổ (platysma). Đây không phải loại cơ dày bám vào xương để tạo lực như các cơ vận động khác, mà là cơ rất mỏng và trải rộng, giống cơ biểu cảm trên mặt. Cơ này bắt đầu từ vùng xương đòn và ngực trên, đi qua đường viền hàm rồi kéo dài đến tận khóe miệng.

Vì mỏng đến vậy, có thể hình dung như một chiếc găng tay cao su mỏng phủ toàn bộ cổ. Cơ này co lại mỗi khi biểu cảm khuôn mặt thay đổi, đặc biệt là lúc nghiến răng hay lộ vẻ hoảng hốt. Cái cảm giác gân cổ nổi lên khi tức giận thực chất chính là lúc cơ này đang bị kéo căng.

Vì co thắt theo từng biểu cảm như vậy, cơ này bị kéo căng rồi thả lỏng hàng chục lần mỗi ngày. Đây không phải cơ vận động xương khớp mà chỉ có nhiệm vụ kéo da, nên cấu trúc nằm sát ngay dưới da chính là nền tảng khiến các dải dọc hình thành.

Nguyên lý hình thành dải dọc

Cơ bám da cổ trông như một tấm phẳng liền mạch, nhưng thực chất được tạo thành từ nhiều bó cơ nằm song song nhau. Ở làn da trẻ và đàn hồi tốt, các khoảng trống giữa những bó cơ này được phủ mượt mà nên khó nhận ra từ bên ngoài.

Tuy nhiên khi tuổi tác tăng lên, độ đàn hồi của da và mạc dưới da suy giảm, lực phủ giữa các bó cơ cũng yếu đi. Lúc đó, mỗi khi cơ co lại, từng bó cơ sẽ lộ rõ riêng lẻ và tạo thành những đường dọc. Điều này tương tự như khi một chiếc tất bó chân căng đẹp bị chùng ra, lộ rõ hình dạng gân chân bên trong.

Ngoài ra, cơ này thường tồn tại thành cặp đối xứng hai bên, nên phổ biến là hai đường tách rời nhau ở giữa. Mỗi lần cơ hoạt động, hai đường này lặp đi lặp lại việc gấp lại rồi duỗi ra, khiến nếp nhăn ngày càng rõ hơn theo thời gian.

Cách Botox làm thư giãn cơ

Botox là một chế phẩm chứa botulinum toxin, có tác dụng tạm thời chặn tín hiệu mà dây thần kinh truyền đến cơ để ra lệnh co thắt. Cụ thể, nó làm giảm sự tiết ra chất dẫn truyền tín hiệu tại điểm nối giữa thần kinh và cơ, khiến cơ không thể co mạnh như bình thường.

Có thể hình dung giống như vặn nhẹ công tắc đèn để hạ độ sáng xuống. Đây không phải là tắt hẳn cơ mà là làm giảm lực co của nó. Khi lực co của cơ bám da cổ giảm đi như vậy, dải dọc từng lộ rõ mỗi khi cơ kéo căng cũng bớt nổi bật hơn.

Đây cũng chính là lý do Botox thường được tiêm chia thành nhiều điểm nhỏ. Vì cơ được chia thành nhiều bó khác nhau, cần tiêm một lượng nhỏ dọc theo đường đi của từng bó thì lực của toàn bộ cơ mới giảm đều. Nếu chỉ tập trung tiêm ở một điểm, các bó còn lại vẫn hoạt động bình thường nên các đường sẽ không mờ đi đồng đều.

Vì sao Botox thường được cân nhắc trước filler cho nếp nhăn cổ

Nếp nhăn cổ được chia thành dải dọc và nếp ngang, và nguyên nhân hình thành của hai loại này khác nhau. Dải dọc, như đã giải thích ở trên, là những đường do cơ co thắt lặp đi lặp lại tạo ra, còn nếp ngang là những đường hình thành khi chính lớp da bị gấp lại hoặc thể tích da giảm đi.

Vì vậy, với dải dọc, Botox làm giảm lực co của cơ chính là giải pháp chạm đúng nguyên nhân. Ngược lại, nếp ngang không phải vấn đề của cơ mà là vấn đề da bị đè ép và gấp lại, nên dù dùng Botox để giảm lực cơ thì bản thân nếp nhăn cũng không thay đổi nhiều. Trong trường hợp này, filler hoặc các phương pháp tăng độ đàn hồi da sẽ phù hợp với nguyên nhân hơn.

Đây chính là lý do vì sao cùng là nếp nhăn cổ nhưng cách tiếp cận lại khác nhau tùy vào việc đó là dải hay nếp gấp. Việc phân biệt trước tiên xem đó là đường đứng dọc hay đường bị đè ngang chính là bước đi cần làm đầu tiên.

Thời gian phát huy hiệu quả và thời gian duy trì

Botox hoạt động theo cách làm chậm dần quá trình truyền tín hiệu giữa thần kinh và cơ, nên không có tác dụng ngay lập tức. Sau khi tiêm vài ngày, lực của cơ bắt đầu giảm dần, và theo báo cáo thì hiệu quả rõ rệt nhất thường rơi vào khoảng một đến hai tuần sau đó.

Sau đó, theo thời gian, các đầu dây thần kinh từng bị chặn sẽ mọc lại và khả năng truyền tín hiệu dần được phục hồi. Khi đó cơ cũng lấy lại lực, và dải dọc từng được làm mờ sẽ dần lộ rõ trở lại. Vì vậy, nhiều người cân nhắc tiêm nhắc lại trước khi lực cơ hồi phục hoàn toàn để duy trì hiệu quả.

Thời gian duy trì hiệu quả khác nhau tùy độ dày cơ, liều lượng tiêm và tốc độ chuyển hóa của mỗi người. Cơ càng dày và hoạt động càng nhiều thì thần kinh có xu hướng phục hồi nhanh hơn, nên thời gian duy trì mà mỗi người cảm nhận cũng có sự chênh lệch.

Nếu thường xuyên nói nhiều hoặc biểu cảm mạnh, điều đó đồng nghĩa với việc cơ hoạt động nhiều hơn, nên tốc độ phục hồi thần kinh cũng có thể cảm nhận nhanh hơn. Ngược lại, nếu ít cử động cổ mạnh thì cùng một liều lượng có thể duy trì lâu hơn một chút.

Những điều cần cân nhắc trước và sau khi thực hiện

Cơ bám da cổ mỏng và trải rộng nên đòi hỏi cách tiếp cận tỉ mỉ hơn so với các vị trí cơ khác. Nên cân nhắc cùng lúc những điểm sau đây.

• Xác định trước số lượng và vị trí các dải cơ. Vì vị trí và số lượng bó cơ lộ rõ khác nhau ở mỗi người, nếu không kiểm tra trước mà chỉ tiêm vào những điểm cố định thì một số dải có thể vẫn còn nguyên.
• Chia liều một cách thận trọng và điều chỉnh cẩn thận. Bên dưới cơ bám da cổ có những cơ nằm sâu hơn liên quan đến động tác nuốt, nên nếu liều quá nhiều hoặc tiêm quá sâu có thể ảnh hưởng đến cả những cơ đó.
• Cần xem xét thêm mức độ chảy xệ của da. Nếu bản thân làn da đã chảy xệ nhiều, ngoài vấn đề cơ ra thì chỉ dùng Botox có thể không đủ làm dịu các dải, khi đó cần cân nhắc kết hợp thêm phương pháp khác.
• Ngay sau khi thực hiện, không xoa hay ấn mạnh vùng cổ. Vì nếu hoạt chất chưa kịp ổn định vị trí mà lan sang các cơ xung quanh, có thể làm yếu lực ở những vùng ngoài ý muốn.

Sau khi thực hiện cần lưu ý điều gì?

Trong vài giờ đầu sau khi thực hiện, nên tránh nằm hoặc cúi đầu quá sâu. Điều này nhằm giảm khả năng hoạt chất lan sang hướng không mong muốn do tác động của trọng lực.

Ngoài ra, trong ngày thực hiện cũng nên tránh những nơi nhiều nhiệt như xông hơi hay phòng xông đá muối. Vì khi gặp nhiệt, lưu lượng máu tăng lên có thể khiến hoạt chất lan rộng hơn dự kiến. Vì lý do tương tự, vận động mạnh cũng nên hoãn lại vài ngày để đảm bảo an toàn.

Vùng thực hiện có thể sưng nhẹ hoặc hơi bầm tím, nhưng phần lớn được thông báo là sẽ lắng xuống trong vài ngày. Vì cổ là vùng liên tục cử động mỗi khi biểu cảm, trong thời gian hồi phục nên vận động một cách tự nhiên như bình thường thay vì tập luyện cơ quá sức.

Cũng nên tránh ngửa cổ mạnh ra sau hoặc mang vác vật nặng đè lên cổ trong vài ngày. Vì nếu vùng chưa ổn định bị chịu lực, có thể cản trở quá trình hoạt chất định vị ổn định.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).