Hyaluronidase hòa tan filler sai vị trí nhanh đến mức nào, điều cần lưu ý và phục hồi

Sau khi tiêm filler, nếu hình dáng không như ý, một bên mặt sưng lệch hẳn, hoặc trong trường hợp rất hiếm gặp là mạch máu bị tắc nghẽn khẩn cấp, bác sĩ sẽ dùng một mũi tiêm mang tên hyaluronidase. Cái tên nghe có vẻ xa lạ nhưng công việc của nó lại rất đơn giản. Đây là enzyme chỉ nhắm đúng vào axit hyaluronic (hyaluronic acid, HA), thành phần chính của filler, để phân hủy nó.

Hiểu được nguyên lý sẽ giúp bạn thấy vì sao mũi tiêm này đặc biệt đến vậy. Khi biết axit hyaluronic tồn tại trong cơ thể ở dạng nào, và hyaluronidase cắt đứt chuỗi đó ra sao, bạn sẽ tự nhiên hiểu vì sao thủ thuật này vừa được dùng để cứu mạng trong tình huống khẩn cấp, vừa không hề đụng chạm đến các mô khác của cơ thể.

Vì sao cần đến hyaluronidase?

Filler một khi đã tiêm vào sẽ nằm nguyên tại chỗ cho đến khi cơ thể hấp thu dần. Nhưng nếu hình dáng quá mức, hai bên không cân xứng, vón thành cục, hoặc nghiêm trọng hơn là chèn ép mạch máu khiến máu không lưu thông được, thì không thể cứ chờ đợi. Lúc này cần một cách để đảo ngược filler thật nhanh, và đó chính là vai trò của hyaluronidase.

Phần lớn filler đang được sử dụng hiện nay lấy axit hyaluronic làm nguyên liệu nền. Nhờ vậy, chỉ một loại enzyme này thôi cũng có thể xử lý được hầu hết các loại filler, bất kể thương hiệu hay dòng sản phẩm. Dĩ nhiên, nếu là filler không chứa HA thì enzyme này sẽ không hòa tan được, nên việc biết rõ mình đã tiêm loại filler nào trước khi thực hiện là điều rất quan trọng.

Xét theo khía cạnh này, hyaluronidase không chỉ đơn thuần là công cụ xóa bỏ kết quả không ưng ý, mà còn đóng vai trò như một lưới an toàn giúp người tiêm filler yên tâm hơn. Chính việc biết rằng luôn có đường lùi đã giúp hạ thấp rào cản tâm lý khi quyết định làm đẹp.

Nguyên lý enzyme cắt đứt axit hyaluronic

Axit hyaluronic là một chuỗi polysaccharide, gồm những phân tử đường nhỏ nối tiếp nhau lặp đi lặp lại giống như chuỗi hạt. Hãy hình dung nó như một chiếc vòng cổ dài, được xâu chặt bởi vô số hạt cườm nhỏ. Filler dùng phương pháp liên kết chéo (cross-linking) để gắn kết các chuỗi này chặt hơn với nhau, tạo thành một loại gel không dễ bị phân tán và có thể tồn tại lâu trong cơ thể.

Hyaluronidase giống như một chiếc kéo chỉ chọn cắt đúng những mối nối nhất định trên chuỗi này. Khi chuỗi bị cắt thành từng đoạn ngắn, phần gel vốn kết dính chặt sẽ tan ra thành dạng lỏng loãng. Những mảnh nhỏ sau đó được hấp thu tự nhiên qua hệ bạch huyết và dòng máu. Đây chính là lý do filler biến mất nhanh và rõ rệt hơn hẳn so với các cách khác.

Vì sao dùng ngay khi mạch máu bị tắc nghẽn?

Dù rất hiếm gặp, nhưng đôi khi filler có thể đi trực tiếp vào lòng mạch máu, hoặc chèn ép mạnh khiến máu không lưu thông được. Khi đó, vùng da hay mô được nuôi dưỡng bởi mạch máu ấy sẽ mất nguồn oxy và dinh dưỡng. Nếu để chậm trễ, mô có thể tiến đến tình trạng hoại tử, tức là mô chết đi vì không được cấp máu.

Trong tình huống này, bác sĩ sẽ tiêm hyaluronidase với liều lớn, nhanh chóng vào xung quanh vùng bị tắc. Mục đích là phân hủy ngay tại chỗ thành phần HA đang chèn ép hoặc gây tắc trong lòng mạch, để khơi thông lại dòng máu đang bị chặn. Vì đây là cuộc đua với thời gian, nhiều phòng khám luôn dự trữ sẵn hyaluronidase để phòng trường hợp này.

Vì sao an toàn với mô của cơ thể?

Hyaluronidase không phải loại enzyme tùy tiện hòa tan bất kỳ mô nào nó gặp. Nó chỉ nhận diện đúng cấu trúc chuỗi axit hyaluronic và cắt tại đó, giống như mối quan hệ đặc hiệu giữa chìa khóa và ổ khóa. Collagen nâng đỡ da, cơ, hay protein cấu thành thành mạch máu đều có cấu trúc hóa học hoàn toàn khác với axit hyaluronic, nên enzyme này không thể nhận ra chúng. Vì vậy chỉ có filler bị hòa tan chọn lọc, còn mô da vốn có của bạn vẫn giữ nguyên.

Tuy nhiên, bản thân làn da cũng vốn chứa một lượng nhỏ axit hyaluronic tự nhiên. Vì thế trong quá trình hòa tan filler, một phần rất nhỏ thành phần tự nhiên này cũng có thể bị phân hủy theo. Nhưng cơ thể là một hệ thống liên tục tự sản sinh axit hyaluronic, nên theo các báo cáo, sau khoảng 2 đến 4 tuần lượng này sẽ được bù đắp lại như cũ.

Tốc độ tác dụng và thời gian duy trì

Sau khi tiêm, phản ứng thường bắt đầu thấy rõ trong vòng 24 giờ, còn hiệu quả tối đa được ghi nhận diễn ra dần trong khoảng 48 đến 72 giờ. Bản thân enzyme sẽ bị cơ thể phân hủy nhanh chóng và biến mất trong vòng 24 đến 48 giờ. Sau đó, chỉ còn lại phần đã được hòa tan, chứ không có enzyme mới nào tiếp tục hoạt động.

Tùy vào vị trí và lượng filler, đôi khi một mũi tiêm không đủ để hòa tan hoàn toàn. Trong trường hợp đó, cần tiêm lặp lại cách nhau 1 đến 2 tuần để đạt được mức độ đảo ngược mong muốn. Thay vì tiêm một lượng lớn ngay từ đầu, cách làm thường được khuyến nghị là chia nhỏ và theo dõi tình trạng thực tế trước khi tiếp tục. Ngược lại, nếu filler đã cũ và trở nên cứng chắc, đôi khi không tan hết trong một lần mà phải tan dần qua 2 đến 3 lần, và bác sĩ sẽ dựa vào kết quả từng lần để hẹn lịch tiếp theo.

Dị ứng và tác dụng phụ, cần lưu ý điều gì?

Hyaluronidase là thành phần được chiết xuất từ mô động vật như bò hoặc cừu. Vì vậy, một số ít người có thể xuất hiện phản ứng dị ứng với chính loại protein này.

• Mẩn đỏ và nổi mề đay trên da: ngay sau khi tiêm có thể xuất hiện đỏ và ngứa cục bộ tại chỗ. Đây là phản ứng miễn dịch nhẹ khi cơ thể nhận diện một loại protein lạ, và phần lớn sẽ tự lắng xuống sau một thời gian.
• Sưng và đau tạm thời nặng hơn: khi filler bị phân hủy nhanh, phản ứng viêm tại chỗ có thể tăng lên tạm thời. Đây là phản ứng tự nhiên xảy ra khi mô đột ngột được tái sắp xếp.
• Sốc phản vệ: rất hiếm gặp, nhưng có thể xảy ra phản ứng dị ứng nghiêm trọng lan ra toàn thân. Đây là phản ứng có thể xuất hiện ở những người có hệ miễn dịch đặc biệt nhạy cảm với protein động vật, nên đôi khi bác sĩ sẽ làm thử nghiệm phản ứng da với liều nhỏ trước khi tiêm chính thức.

Phục hồi sau khi hòa tan filler diễn ra thế nào?

Ngay sau thủ thuật có thể xuất hiện sưng nhẹ và một chút bầm tím, thường lắng xuống trong 3 đến 7 ngày. Vùng từng có filler sẽ dần mất thể tích và trở lại đường nét khuôn mặt ban đầu.

Thủ thuật này không cắt hay tác động đến mô, mà chỉ loại bỏ thành phần filler đang có tại chỗ. Vì vậy theo các báo cáo, quá trình phục hồi thường không để lại sẹo hay tổn thương đáng kể. Nếu cần, sau 2 đến 4 tuần bạn hoàn toàn có thể tiêm filler trở lại vào vùng đó.

Những điều cần kiểm tra trước khi thực hiện

• Cho bác sĩ biết chính xác nhất có thể đã tiêm filler gì, khi nào, ở đâu: vì liều lượng hyaluronidase cần dùng và phạm vi tiêm sẽ khác nhau tùy loại filler và vị trí đã tiêm.
• Kiểm tra tiền sử dị ứng: nếu bạn từng dị ứng với protein động vật, cần làm thử nghiệm trước hoặc bàn bạc phương án khác với bác sĩ.
• Báo trước nếu đang mang thai hoặc cho con bú: vì dữ liệu về độ an toàn trong giai đoạn này còn hạn chế nên cần cân nhắc thận trọng.
• Thực hiện tại cơ sở y tế có khả năng xử lý tình huống cấp cứu: để sẵn sàng ứng phó ngay nếu chẳng may xảy ra tình trạng tắc mạch máu.

Hyaluronidase là một thiết bị an toàn giúp giảm bớt gánh nặng tâm lý khi tiêm filler. Khi biết rằng luôn có cách để đảo ngược, bạn cũng sẽ cảm thấy nhẹ nhõm hơn nhiều khi cân nhắc làm đẹp bằng filler.

References

Korean Dermatological Association, Ministry of Food and Drug Safety (MFDS), American Academy of Dermatology (AAD), and U.S. Food and Drug Administration (FDA).