Đặc điểm về trao đổi chất và thói quen thường gặp ở những người filler tan nhanh hơn người khác

Sau khi tiêm filler, nhiều người thắc mắc một điều. Vì sao cùng một vùng, tiêm lượng tương tự nhau mà có người chưa đầy nửa năm đã xẹp trở lại, còn có người sau một năm vẫn giữ nguyên dáng.

Sự khác biệt này không phải ngẫu nhiên. Tốc độ filler biến mất trong cơ thể phụ thuộc không chỉ vào bản chất của filler mà còn vào tốc độ trao đổi chất của từng người, mức độ vận động của vùng tiêm, độ sâu và lượng filler được đưa vào, và cả việc cơ thể coi filler là dị vật đến mức nào. Ở những người filler tan nhanh, thường có nhiều yếu tố này cộng dồn lại cùng lúc.

Vì sao filler tự tan biến trong cơ thể?

Phần lớn filler đang được sử dụng rộng rãi hiện nay được làm từ axit hyaluronic (HA, thành phần vốn có sẵn trong da, có vai trò giữ nước). Filler chính là nhiều phân tử HA được liên kết chéo với nhau bằng phương pháp hóa học để tạo thành dạng gel.

Vấn đề là trong cơ thể vốn đã có enzyme phân giải HA. Enzyme này có tên là hyaluronidase, đóng vai trò như người dọn dẹp HA cũ trong cơ thể. HA có trong filler cũng không ngoại lệ, một khi bị enzyme này phát hiện sẽ dần bị cắt nhỏ và tan biến.

Bên cạnh đó, đại thực bào (macrophage, một loại bạch cầu chuyên nuốt và tiêu hóa dị vật trong cơ thể) cũng nhận diện gel filler là dị vật và từ từ nuốt, phân hủy nó. Nếu enzyme đóng vai trò cắt nhỏ thì đại thực bào giống như xe rác dọn dẹp những mảnh vụn đó. Hai cơ chế này cùng hoạt động khiến filler cuối cùng sẽ rời khỏi cơ thể theo thời gian.

Nguyên lý thời gian duy trì khác nhau theo từng loại filler

Cùng là filler HA nhưng thời gian duy trì lại khác nhau tùy sản phẩm. Yếu tố then chốt ở đây là độ liên kết chéo, tức mức độ các phân tử HA được gắn kết với nhau chặt chẽ và bền vững đến đâu.

Nếu các phân tử được liên kết lỏng lẻo, enzyme sẽ dễ dàng len vào giữa để cắt đứt. Ngược lại, nếu các phân tử được đan chặt như mạng lưới vững chắc, enzyme sẽ khó tiếp cận hơn, nhờ đó tốc độ phân hủy cũng chậm lại. Có thể hình dung giống như việc gỡ nút thắt của một tấm lưới đan thưa sẽ dễ hơn nhiều so với tấm lưới đan dày đặc.

Nhìn chung, filler dùng để tạo khối lớn thường có cấu trúc chắc và dày đặc nên duy trì lâu hơn, còn filler hướng đến kết cấu mềm mại tự nhiên như ở môi thường được làm lỏng hơn nên tan nhanh hơn. Có thể nói độ mềm mại và độ bền lâu là hai yếu tố phần nào phải đánh đổi lẫn nhau.

Vì sao người trao đổi chất nhanh hấp thụ filler nhanh hơn?

Cùng một loại filler, cùng một vùng tiêm nhưng tốc độ hấp thụ ở mỗi người lại khác nhau. Một trong những nguyên nhân lớn nhất là tốc độ trao đổi chất của từng cá nhân.

Người có tuần hoàn máu hoạt động mạnh và quá trình turnover tế bào (tế bào cũ chết đi, thay thế bằng tế bào mới) diễn ra nhanh cũng đồng nghĩa với việc enzyme và tế bào miễn dịch trong mô hoạt động năng nổ hơn. Nếu filler nằm trong phạm vi hoạt động đó, tần suất tiếp xúc sẽ cao hơn, và tiếp xúc càng nhiều thì tốc độ phân hủy càng nhanh.

Nhiều báo cáo cho thấy xu hướng này thể hiện rõ hơn ở người trẻ và có trao đổi chất mạnh. Nghịch lý là cơ thể càng khỏe mạnh, khả năng hồi phục càng tốt thì filler cũng bị dọn dẹp càng nhanh chóng. Ngược lại, ở người trao đổi chất chậm, filler thường trụ lại lâu hơn.

Những người thường xuyên tập thể dục khiến tuần hoàn máu toàn thân hoạt động mạnh cũng thuộc nhóm hấp thụ filler nhanh vì lý do tương tự. Khi vận động, nhịp tim tăng, mạch máu giãn ra, lưu lượng máu ở toàn cơ thể bao gồm cả vùng mặt tạm thời tăng lên. Lưu lượng máu tăng đồng nghĩa với việc hyaluronidase và đại thực bào đi qua vùng xung quanh filler thường xuyên hơn, nên thói quen vận động càng đều đặn thì filler càng bị tiếp xúc nhiều hơn.

Vì sao vùng vận động nhiều khiến filler tan nhanh hơn?

Những vùng cử động mạnh mỗi khi biểu cảm như môi hay rãnh cười được biết đến là nơi filler tan biến đặc biệt nhanh. Nguyên nhân liên quan đến kích thích vật lý.

Trong lúc nói chuyện, cười, ăn uống, cơ vùng miệng co giãn hàng nghìn lần mỗi ngày. Mỗi lần như vậy, lớp gel filler bên dưới cũng bị nén và kéo giãn theo. Điều này giống như việc một sợi dây thun sẽ chùng nhanh hơn nếu liên tục bị kéo rồi thả ra, so với khi để yên một chỗ.

Ngoài ra, những vùng vận động nhiều thường có lưu lượng máu tương đối dồi dào hơn. Lưu lượng máu nhiều cũng đồng nghĩa với việc enzyme phân giải và tế bào miễn dịch đi qua khu vực đó thường xuyên hơn. Khi kích thích vật lý và tiếp xúc với dòng máu cộng hưởng cùng lúc, filler ở những vùng này thường tan nhanh hơn nhiều so với vùng ít vận động như trán hay gò má.

Vì sao độ sâu tiêm và lượng filler quyết định thời gian duy trì?

Cùng một sản phẩm nhưng tiêm ở đâu và với lượng bao nhiêu cũng khiến thời gian duy trì khác nhau. Có vài yếu tố cùng tác động ở đây.

• Độ sâu tiêm: Tiêm càng nông ở lớp da bề mặt thì tần suất tiếp xúc với dòng máu và enzyme càng cao nên tan nhanh hơn. Ngược lại, lớp sâu gần xương thường có lưu lượng máu ít hơn và ít bị kích thích hơn nên duy trì lâu hơn.
• Lượng tiêm: Nếu tiêm lượng ít, thời gian để enzyme phân giải hết lượng đó cũng ngắn hơn. Dù tốc độ phân hủy như nhau, nếu lượng ban đầu ít thì thời gian để tan hết cũng ngắn hơn.
• Cách phân bố: Thay vì dồn tiêm tập trung vào một điểm, việc chia nhỏ và tiêm ở nhiều lớp, nhiều vị trí khác nhau sẽ làm tăng diện tích tiếp xúc với mô, từ đó có thể khiến diện tích tiếp xúc với enzyme cũng tăng lên. Cách bác sĩ thiết kế mẫu hình tiêm cũng được cho là có ảnh hưởng đến thời gian duy trì.

Vì những lý do này mà độ sâu và lượng tiêm được khuyến nghị khác nhau tùy bác sĩ, tùy vùng tiêm. Không phải cứ tiêm nhiều là duy trì lâu, cũng không phải cứ tiêm sâu là trông tự nhiên, nên cần một quá trình cân bằng phù hợp.

Thói quen chăm sóc ảnh hưởng thế nào đến tuổi thọ của filler?

Thói quen sinh hoạt sau khi tiêm cũng được cho là có ảnh hưởng đến thời gian filler duy trì được bao lâu.

• Nếu thường xuyên tiếp xúc với nhiệt độ cao như tắm hơi, xông hơi, lưu lượng máu ở vùng đó tăng lên, khiến filler có thể phân hủy nhanh hơn bình thường. Nhiệt làm mạch máu giãn ra, khiến enzyme và tế bào miễn dịch di chuyển qua lại thường xuyên hơn.
• Massage hoặc chèn ép mạnh lặp đi lặp lại sẽ khiến gel filler liên tục chịu kích thích nén và phân tán về mặt vật lý. Nếu bị tác động trước khi ổn định vị trí, filler có thể bị lệch chỗ hoặc phân tán nhanh hơn.
• Hút thuốc lá được biết đến là thói quen gây hại cho tuần hoàn máu và vi tuần hoàn, có thể ảnh hưởng đến khả năng phục hồi và cân bằng trao đổi chất của toàn bộ mô.
• Nếu tiếp xúc nhiều với tia cực tím, khả năng nâng đỡ của da và mô xung quanh filler có thể suy yếu, khiến chính môi trường nơi filler trú ngụ cũng thay đổi.

Cuối cùng, thời gian filler duy trì được bao lâu không do một sản phẩm quyết định. Đó là kết quả của sự cộng hưởng giữa trao đổi chất của từng người, vùng tiêm, cách thức thực hiện và thói quen sau khi tiêm. Vì vậy, việc cùng một cơ sở, cùng một sản phẩm nhưng thời gian duy trì chênh nhau vài tháng giữa người này với người khác cũng không phải điều lạ.

Nếu cảm thấy filler của mình tan nhanh hơn bình thường, thay vì đổ lỗi cho sản phẩm, việc nhìn lại thói quen sinh hoạt và đặc điểm của vùng tiêm có thể sẽ hữu ích. Có những yếu tố khó thay đổi như tốc độ trao đổi chất hay mức độ vận động của vùng tiêm, nhưng cũng có những phần hoàn toàn có thể điều chỉnh được như cách chăm sóc sau khi tiêm.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).