Vì sao laser CO2 phân đoạn tạo vi tổn thương lại làm đầy sẹo và se khít lỗ chân lông

Những ai từng bị mụn dai dẳng hoặc có lỗ chân lông to thường nghe bác sĩ da liễu nhắc đến một cái tên quen thuộc, đó là laser CO2 phân đoạn. Chỉ nghe tên thôi cũng dễ khiến người ta liên tưởng đến việc đốt cháy toàn bộ da, nhưng thực tế hoàn toàn không phải vậy.

Loại laser này không làm nóng cả bề mặt da mà chỉ tạo ra vô số điểm tổn thương cực nhỏ, chính xác đến từng vị trí. Trong quá trình những điểm nhỏ này lành lại, collagen mới được sinh ra và dần dần làm nông sẹo, se khít lỗ chân lông. Bài viết sẽ giải thích vì sao phải tạo tổn thương theo kiểu chấm điểm, những điểm đó làm đầy da bằng cách nào và thời gian phục hồi kéo dài bao lâu.

Vì sao laser CO2 lại hiệu quả với làn da?

Laser CO2 phát ra bước sóng đặc biệt dễ bị nước hấp thụ. Vì da chúng ta chứa nhiều nước, khi chiếu tia laser này lên da, lượng nước ở vùng đó sẽ bốc hơi tức thì. Có thể hình dung đơn giản đây là một loại "con dấu nhiệt" cực kỳ tinh vi.

Nhiệt lượng này bốc hơi lớp bề mặt da và lớp nông ngay bên dưới trong tích tắc, đồng thời loại bỏ luôn phần mô cũ hoặc bị tổn thương ở đó. Điểm mấu chốt của loại laser này là khả năng truyền nhiệt chính xác đến đúng độ sâu cần thiết. Nhờ có thể dừng lại đúng mức độ tổn thương cần tạo ra, laser CO2 rất phù hợp với những vấn đề cần can thiệp sâu như sẹo.

Vì sao không chiếu toàn bộ da mà chỉ tạo những điểm li ti?

Trước đây, laser CO2 thường được chiếu đều khắp toàn bộ bề mặt da. Hiệu quả rất mạnh, nhưng vì cả vùng da bị tổn thương cùng lúc nên thời gian phục hồi kéo dài và nguy cơ nhiễm trùng hay tăng sắc tố cũng cao hơn.

Từ "phân đoạn" (fractional) có nghĩa là chỉ xử lý một phần chứ không phải toàn bộ, giống như chia nhỏ thành từng phân số. Với công nghệ phân đoạn, chùm laser được tách thành vô số điểm cực nhỏ theo kiểu lưới, giống như một con dấu có gắn hàng loạt cây kim li ti thay vì đóng dấu nguyên khối. Cách này giúp kích thích khắp bề mặt da mà không cần lột bỏ toàn bộ lớp da, nhờ đó vẫn giữ được hiệu quả trong khi giảm bớt gánh nặng cho da.

Vì sao vi tổn thương dạng điểm lại kích thích tái tạo da?

Mỗi điểm nhỏ li ti này được gọi là vi tổn thương nhiệt, hay nói đơn giản là một vết bỏng cực nhỏ. Với cơ thể, vết bỏng nhỏ này vẫn là một tổn thương, và khi có tổn thương, cơ thể sẽ ngay lập tức khởi động quá trình phục hồi.

Máu dồn về vùng tổn thương, và các tế bào nguyên bào sợi trong lớp trung bì, nơi tập trung collagen của da, bắt đầu hoạt động mạnh mẽ. Nguyên bào sợi giống như những nhà máy nhỏ chuyên sản xuất collagen. Bình thường chúng làm việc khá chậm rãi, nhưng khi nhận được tín hiệu tổn thương, chúng tăng tốc và tạo ra nhiều collagen mới hơn, nhanh hơn. Nói cách khác, vi tổn thương do laser tạo ra chính là cú hích khởi động lại toàn bộ nhà máy sản xuất collagen trong lớp trung bì.

Vì sao giữ lại mô khỏe mạnh giúp da phục hồi nhanh hơn?

Một ưu điểm khác của cách tạo tổn thương theo dạng điểm là phần da khỏe mạnh, chưa bị tổn thương vẫn còn nguyên giữa các điểm laser. Khác với cách chiếu toàn bộ bề mặt, ngay sát bên cạnh mỗi điểm tổn thương vẫn còn dày đặc tế bào, mạch máu và nang lông khỏe mạnh.

Chính phần mô khỏe mạnh này đóng vai trò rút ngắn thời gian phục hồi. Trong quá trình tái tạo biểu mô, tức lớp bề mặt da được thay thế bằng da non mới, các tế bào khỏe mạnh ở ngay bên cạnh sẽ nhanh chóng di chuyển đến để lấp đầy vùng tổn thương. Nếu toàn bộ da đều bị tổn thương, quãng đường di chuyển của các tế bào này sẽ xa hơn và số lượng cũng ít hơn, khiến quá trình lành da chậm lại. Ngược lại, dù khoảng cách giữa các điểm laser có gần nhau, chỉ cần mô khỏe mạnh còn dày đặc xung quanh thì lượng tế bào có thể huy động cho quá trình phục hồi vẫn nhiều, giúp da lành nhanh hơn.

Những vi tổn thương này làm đầy sẹo và lỗ chân lông như thế nào?

Sẹo mụn hay lỗ chân lông to phần lớn xuất phát từ việc thiếu hụt collagen trong da, khiến vùng đó bị lõm xuống. Sẹo là hậu quả của việc collagen bị viêm phá hủy mà chưa được bù đắp lại, còn lỗ chân lông to thường do collagen và mô đàn hồi nâng đỡ xung quanh tuyến bã nhờn bị suy yếu, làm thành lỗ chân lông chùng xuống và trông rộng hơn.

Như đã giải thích ở trên, vi tổn thương do laser tạo ra sẽ kích hoạt phản ứng sinh collagen mới ngay tại lớp trung bì bên dưới. Lượng collagen mới này hình thành dần trong khoảng 3 đến 6 tháng, từng chút một làm đầy đáy sẹo bị lõm và nâng đỡ lại thành lỗ chân lông đã chùng xuống. Sẹo không biến mất hoàn toàn, nhưng theo các báo cáo, khi collagen được bù đắp thì độ sâu của sẹo giảm dần và ranh giới cũng trở nên mềm mại hơn. Lỗ chân lông cũng được ghi nhận có xu hướng se khít lại khi lực nâng đỡ thành lỗ chân lông được phục hồi.

Vì sao kết cấu da tổng thể cũng được cải thiện?

Laser CO2 phân đoạn không chỉ tác động đến những vấn đề dễ thấy như sẹo hay lỗ chân lông mà còn ảnh hưởng đến kết cấu da nói chung. Điều này đến từ hai lý do.

Thứ nhất, laser loại bỏ đồng thời lớp sừng và tế bào cũ trên bề mặt da, khiến lớp tế bào mới hình thành mịn màng và đều màu hơn. Thứ hai, không chỉ collagen mà các sợi đàn hồi phụ trách độ đàn hồi của da cũng được cho là chịu kích thích trong quá trình tái tạo này và dần được củng cố. Khi hai yếu tố này cộng hưởng, bề mặt da thường trở nên mịn màng hơn và tông da cũng đều màu hơn.

Thời gian phục hồi kéo dài bao lâu?

Vì laser CO2 phân đoạn thực sự tạo ra những vi tổn thương trên bề mặt da nên cần có một khoảng thời gian phục hồi nhất định. Ngay sau khi thực hiện, da sẽ đỏ ửng và hơi sưng, và trong khoảng 2 đến 4 ngày, thường xuất hiện những mảng vảy hoặc lớp sừng nhỏ trên bề mặt.

Điều quan trọng là không được bóc những lớp vảy này ra mà để chúng tự bong. Bên dưới lớp vảy, làn da mới đã và đang hình thành qua quá trình tái tạo biểu mô. Tùy vào mức độ mạnh yếu của liệu trình, tình trạng đỏ da thường lắng xuống trong khoảng 1 đến 2 tuần, còn sự thay đổi bên trong do collagen được bù đắp thì được ghi nhận tiếp tục diễn ra chậm rãi trong 3 đến 6 tháng, có khi kéo dài đến 12 tháng. Trong suốt giai đoạn này, việc chống nắng và dưỡng ẩm kỹ càng được cho là có ảnh hưởng đến tốc độ phục hồi cũng như kết quả cuối cùng.

Cần thực hiện bao nhiêu lần mới thấy hiệu quả?

Vì quá trình sinh collagen mới và ổn định cần thời gian, nên khó có thể kỳ vọng một sự thay đổi rõ rệt chỉ sau một lần thực hiện. Vì vậy, phác đồ thường được áp dụng là cách nhau khoảng 4 đến 8 tuần, thực hiện từ 3 đến 5 lần.

Lý do cần giãn cách như vậy chính là chu kỳ sinh collagen đã nói ở trên. Cần cho lớp trung bì đủ thời gian tạo và ổn định collagen mới sau lần kích thích trước, rồi mới tiếp tục kích thích lần sau, để da không bị quá tải mà hiệu quả vẫn được tích lũy dần. Tùy vào mức độ sẹo hay lỗ chân lông, việc lặp lại từ 3 đến 5 lần rồi theo dõi sự cải thiện dần dần được xem là quy trình phổ biến.

Những điều cần lưu ý trong thời gian phục hồi

• Cần bôi kem chống nắng đầy đủ. Làn da đang trong quá trình tái tạo đặc biệt dễ bị tăng sắc tố, nên nếu tiếp xúc với ánh nắng, vùng vừa điều trị có thể sẫm màu hơn.
• Không được dùng tay bóc lớp vảy hay lớp sừng. Bên dưới đang diễn ra quá trình tái tạo biểu mô, nếu cố bóc ra thì lớp da non bên dưới cũng có thể bị bong theo, làm tăng nguy cơ để lại sẹo.
• Cần dưỡng ẩm nhiều hơn bình thường. Lớp hàng rào bảo vệ trên bề mặt da đang tạm thời suy yếu, khiến nước dễ bốc hơi và da cũng nhạy cảm hơn với các kích ứng.
• Nên tránh vận động mạnh hoặc xông hơi ngay sau khi thực hiện. Khi thân nhiệt tăng và đổ mồ hôi, phản ứng viêm tại vùng da đang phục hồi có thể trở nên mạnh hơn.

References

Korean Dermatological Association, Ministry of Food and Drug Safety (MFDS), American Academy of Dermatology (AAD), and U.S. Food and Drug Administration (FDA).