Filler và cấy ghép cằm lẹm: nguyên lý tạo dáng cằm, thời gian duy trì và khả năng phục hồi khi cần

Cằm lẹm là tình trạng phần cằm dưới lùi vào phía trong so với đường nét chung của khuôn mặt. Nhìn nghiêng, nếu đầu cằm nằm sâu hơn môi thì đường viền mặt dễ trông phẳng lì, ranh giới giữa cổ và cằm cũng mờ đi khiến nhiều người bị nhầm là có cằm đôi. Có hai hướng chính để khắc phục cằm lẹm là filler và cấy ghép chất liệu (implant).

Cả hai đều nhằm đưa cằm nhô ra phía trước, nhưng cách tạo dáng, thời gian duy trì và khả năng đảo ngược sau này lại rất khác nhau. Hiểu rõ sự khác biệt này sẽ giúp việc chọn phương pháp phù hợp trở nên dễ dàng hơn nhiều.

Vì sao cằm bị lẹm?

Phần lớn cằm lẹm xuất phát từ xương hàm dưới nhỏ hoặc lùi về phía sau. Có người bẩm sinh xương hàm dưới đã phát triển nhỏ hơn bình thường, cũng có người trong quá trình lớn lên, tốc độ phát triển giữa hàm trên và hàm dưới không đồng đều khiến hàm dưới trông ngắn hơn tương đối.

Độ dày của cơ, mỡ và da quanh vùng cằm cũng góp phần không nhỏ. Xương có thể vẫn ở kích thước bình thường nhưng nếu lớp mô bao phủ đầu cằm mỏng thì cằm vẫn trông lẹm, ngược lại xương hơi nhỏ nhưng mô dày thì bên ngoài lại không lộ rõ.

Vì vậy, khi điều chỉnh cằm lẹm, có trường hợp cần cân nhắc cả phẫu thuật thay đổi vị trí xương. Nhưng trong bài này, chúng ta chỉ so sánh hai cách không cắt xương trực tiếp mà bồi đắp thể tích ở đầu cằm để dựng đường nét nghiêng, đó là filler và cấy ghép chất liệu.

Nguyên lý tạo dáng cằm của filler

Filler là phương pháp tiêm một loại gel chứa axit hyaluronic (HA) vào khoảng không dưới da đầu cằm, ngay trên bề mặt xương. HA vốn là thành phần tự nhiên có sẵn trong da và khớp của cơ thể, có khả năng hút nước để tạo thể tích tại chỗ tiêm.

Bác sĩ dùng kim nhỏ hoặc cannula (dụng cụ tiêm dạng ống nhỏ, đầu tù) để đặt gel gần lớp màng mỏng bao phủ xương hàm. Khi đó, lớp gel nằm như một tấm đệm mỏng phía trước xương cằm, khiến đầu cằm nhô lên rõ hơn. Có thể hình dung đơn giản là gel được bồi lên trên bề mặt xương chứ không đụng chạm đến chính xương.

Độ cứng của gel cũng quyết định cảm giác thành phẩm khác nhau. Gel mềm lan tỏa tự nhiên nhưng lực nâng đỡ yếu, còn gel cứng có khả năng dựng đầu cằm rõ nét hơn. Vì vậy, tùy vào mức độ muốn cằm nhô ra bao nhiêu mà loại gel được lựa chọn cũng khác nhau.

Cách cấy ghép chất liệu định hình cằm

Cấy ghép là phương pháp đặt trực tiếp một khối chất liệu rắn như silicone hoặc polyethylene xốp (loại vật liệu tổng hợp có vô số lỗ nhỏ li ti) lên phía trước xương hàm. Bác sĩ rạch da và cơ để tạo khoang lộ xương cằm, sau đó đưa miếng cấy ghép đã được tạo hình sẵn vào đúng vị trí rồi cố định vào xương.

Miếng cấy silicone có bề mặt trơn nhẵn nên dễ trượt vào đúng vị trí trên xương, nhưng lại không bám chặt vào mô xung quanh. Ngược lại, polyethylene xốp cho phép mô và mạch máu của cơ thể len lỏi mọc vào các lỗ nhỏ, nên theo thời gian nó gắn liền với xương và mô như một khối thống nhất. Nhờ vậy độ ổn định vị trí rất cao, nhưng đổi lại nếu sau này cần điều chỉnh hoặc tháo ra thì ca phẫu thuật sẽ phức tạp hơn nhiều.

Vì cấy ghép là một khối rắn đặt nguyên khối lên xương nên không thể chia nhỏ liều lượng hay điều chỉnh tinh vi theo từng vùng như filler. Bù lại, đặc điểm nổi bật là một khi đã vào đúng vị trí thì hình dáng gần như không bị xô lệch theo thời gian.

Vì sao thời gian duy trì lại khác nhau?

Filler tan dần theo thời gian là do đặc tính riêng của HA. Trong cơ thể vốn có sẵn một loại enzyme chuyên phân giải HA, enzyme này sẽ từ từ phá vỡ gel đã tiêm và đào thải cùng nước ra ngoài.

Tốc độ phân giải nhanh hay chậm phụ thuộc vào độ cứng của gel và độ sâu khi tiêm, nhưng nhìn chung thể tích vẫn sẽ giảm dần theo năm tháng. Vì thế, đến một thời điểm nào đó, cằm được tạo dáng bằng filler sẽ cần bổ sung thêm mũi tiêm để giữ nguyên hình dáng ban đầu.

Trong khi đó, dù là silicone hay polyethylene xốp thì cấy ghép đều là chất liệu tổng hợp không bị enzyme trong cơ thể phân giải. Miếng cấy còn được cố định vào xương bằng vít hoặc chỉ khâu, nên dù mô có chảy xệ hay quá trình lão hóa diễn ra thì thể tích của bản thân miếng cấy vẫn gần như giữ nguyên. Đây là lý do cấy ghép được đánh giá là duy trì hình dáng lâu dài sau khi thực hiện một lần.

Khác biệt về thời gian hồi phục và cảm giác đau

Filler được tiêm bằng kim hoặc cannula nên vết thương trên da rất nhỏ. Nhờ vậy thời gian hồi phục cũng nhanh, sưng và bầm nhẹ thường lắng xuống trong vài ngày theo nhiều ghi nhận. Cơn đau cũng ít khi đáng kể trong lúc thực hiện nhờ kem gây tê tại chỗ hoặc thành phần gây tê trộn sẵn trong gel.

Cấy ghép lại là một câu chuyện khác vì đây là ca phẫu thuật có rạch mổ và bóc tách (quá trình nâng mô để tạo khoang). Bác sĩ phải rạch ở mặt trong niêm mạc miệng hoặc da dưới cằm, tách mô để lộ xương mới có đủ không gian đưa miếng cấy vào, nên sưng và bầm thường kéo dài hơn filler. Vết rạch cũng cần thời gian để lành, và cảm giác tê bì có thể còn tồn tại vài tuần theo các ghi nhận lâm sàng.

Khác biệt về khả năng đảo ngược

Đây là điểm khác biệt lớn nhất giữa hai phương pháp. HA dùng trong filler có thể được làm tan tương đối nhanh bằng mũi tiêm enzyme hyaluronidase. Nguyên lý là tiêm chính loại enzyme phân giải gel một cách chủ động để đẩy nhanh tốc độ phân giải. Nhờ đó, nếu kết quả không như ý hoặc xảy ra tác dụng phụ, vẫn có cách xử lý tương đối đơn giản.

Cấy ghép thì không thể loại bỏ dễ dàng như vậy. Để lấy khối chất liệu rắn ra, bác sĩ phải rạch mổ và bóc tách lại giống như lúc đưa vào ban đầu. Đặc biệt với polyethylene xốp, khi mô đã mọc len vào bên trong, chất liệu gắn chặt với xương và mô nên ca phẫu thuật tháo bỏ có thể còn phức tạp hơn cả lúc đặt vào lần đầu. Vì vậy, khi lựa chọn cấy ghép, việc cân nhắc kỹ ngay từ đầu càng quan trọng hơn.

Đâu là tiêu chí lựa chọn phù hợp với bản thân?

Tùy vào mức độ cằm lẹm, lối sống và mong muốn giữ khả năng thay đổi sau này, việc lựa chọn phương pháp sẽ dễ dàng hơn nhiều.

• Nếu cằm lẹm nhẹ: chỉ cần bồi đắp một lớp mỏng trên xương là đường nét nghiêng đã gọn gàng hơn, nên bắt đầu với filler ít xâm lấn là lựa chọn tự nhiên. Có thể tiêm dần dần và quan sát bằng mắt để đạt mức độ mong muốn.
• Nếu cằm lẹm rõ rệt: chỉ dùng filler có thể cần tiêm nhiều lần với liều lượng lớn, nên cấy ghép sẽ hiệu quả hơn vì một khối chất liệu rắn có thể bù đắp phần thể tích thiếu hụt ngay một lần.
• Nếu không có nhiều thời gian để hồi phục: filler ít gây áp lực hơn vì trở lại sinh hoạt bình thường nhanh. Do không rạch mổ nên tốc độ giảm sưng cũng khác hẳn.
• Nếu muốn giữ khả năng thay đổi hình dáng hoặc đảo ngược: filler có lợi thế hơn. Có thể làm tan bằng enzyme đồng nghĩa với việc còn dư địa để giảm thiểu sai sót thử nghiệm.
• Nếu muốn giữ hình dáng đã chọn ổn định và lâu dài: cấy ghép phù hợp với mục tiêu này hơn, vì đây là cấu trúc được cố định chắc chắn vào xương, không bị xê dịch.

Trước khi quyết định, điều cần làm đầu tiên là thăm khám để xác định chính xác vùng cằm còn thiếu thể tích bao nhiêu, cũng như tình trạng xương và độ dày mô. Cùng là cằm lẹm nhưng nguyên nhân và mức độ ở mỗi người mỗi khác, nên kết quả thăm khám sẽ quyết định filler hay cấy ghép phù hợp hơn với từng trường hợp.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).