Bila kesan fat freezing mula kelihatan dan berapa lama bertahan?

Fat freezing sering dikenali sebagai rawatan yang "membekukan lemak sehingga hilang". Ini tidak salah, tetapi proses penyejukan itu sendiri tidak melarutkan atau membakar lemak. Apabila sel lemak disejukkan, sel tersebut perlahan-lahan rosak, dan badan akan membersihkan sisa sel itu sehingga isipadu kawasan tersebut berkurangan.

Di sini timbul satu persoalan. Kulit dan otot turut terdedah kepada suhu sejuk yang sama, jadi kenapa hanya sel lemak yang hilang? Dan kenapa tiada perubahan ketara sejurus selepas rawatan? Jawapan kepada kedua-dua soalan ini terletak pada sifat semula jadi sel lemak itu sendiri.

Kenapa sel lemak sangat lemah terhadap sejuk

Di dalam sel lemak, bukan air yang memenuhi ruangnya, sebaliknya lipid, iaitu sebatian berminyak. Lipid ini mempunyai sifat membeku pada suhu yang lebih tinggi berbanding air. Ini sama seperti meletakkan mentega dan air bersebelahan dalam peti sejuk, mentega akan mengeras dahulu manakala air mengambil masa lebih lama untuk beku.

Alat fat freezing memanfaatkan perbezaan ini. Permukaan kulit hanya disejukkan pada tahap yang tidak merosakkannya, manakala lapisan lemak di bawahnya diturunkan suhunya sehingga lipid mula membeku. Justeru, walaupun terdedah kepada suhu yang sama, otot, saraf dan sel kulit kekal agak selamat, sementara sel lemak bertindak balas terlebih dahulu.

Apabila lipid membeku, kristal-kristal kecil terbentuk di dalam sel. Kristal ini menusuk membran sel dari dalam, seolah-olah bahan asing telah memasuki badan. Sel pun menghantar isyarat untuk menghentikan fungsinya sendiri.

Bagaimana sel lemak yang dibekukan hilang dari badan?

Sel lemak yang rosak akibat kristal lipid tidak serta-merta pecah atau mati. Sebaliknya ia melalui proses yang dipanggil apoptosis, iaitu kematian sel terancang. Ini adalah prosedur semula jadi di mana sel memilih untuk "mati" secara teratur, tanpa mencederakan tisu sekeliling.

Semasa proses ini, satu keradangan ringan yang dikenali sebagai panniculitis turut berlaku di kawasan tersebut. Sama seperti kulit yang luka akan bengkak, hangat dan mula proses pemulihan, lapisan lemak yang telah dibekukan turut menunjukkan tindak balas yang serupa dalam bentuk yang lebih ringan.

Selepas itu, makrofaj, iaitu sel "pembersih" badan, akan berkumpul di kawasan tersebut. Makrofaj menelan dan membuang sisa sel yang rosak atau mati. Ini seperti lori pembersihan yang datang selepas kerja pembinaan selesai. Sel lemak yang telah mati dikeluarkan daripada badan secara beransur-ansur melalui proses pembersihan ini.

Sepanjang keseluruhan proses ini, kulit itu sendiri tidak banyak terlibat. Memandangkan suhu pembekuan lipid lebih tinggi daripada suhu yang boleh merosakkan sel kulit, permukaan kulit hanya berasa sejuk dan kebas seketika sebelum kembali normal. Itulah sebabnya fat freezing diperkenalkan sebagai rawatan yang menyasarkan lapisan bawah kulit sahaja, tanpa meninggalkan parut.

Bila kesan mula kelihatan?

Pada hari rawatan itu sendiri, hampir tiada perubahan isipadu yang dapat dirasai. Ini kerana makrofaj memerlukan masa untuk membersihkan sisa sel. Proses pembersihan ini tidak selesai dalam sekelip mata, jadi isipadu berkurangan sedikit demi sedikit mengikut kelajuan badan membersihkannya.

Secara umumnya, perubahan yang ketara mula kelihatan beberapa minggu selepas rawatan, dan hasil akhir dilaporkan muncul secara beransur-ansur dalam tempoh 4 hingga 12 minggu. Oleh itu, fat freezing adalah rawatan yang perubahannya lebih jelas apabila membandingkan gambar sejurus selepas rawatan dengan gambar beberapa bulan kemudian.

Bergantung pada kawasan yang dirawat, satu sesi mungkin tidak mencukupi. Jika lapisan lemak tebal atau perubahan yang diinginkan lebih besar, sesi kedua di kawasan yang sama kadangkala dilakukan. Ini kerana setiap sel lemak mempunyai had sejauh mana ia boleh bertindak balas.

Adakah sel yang sudah hilang tumbuh semula?

Bilangan sel lemak orang dewasa dipercayai tidak bertambah dengan ketara selepas zaman kanak-kanak, dan secara umumnya kekal agak stabil. Sel lemak yang telah dibersihkan melalui apoptosis juga tidak akan hidup semula. Disebabkan dua fakta ini, bilangan sel lemak yang dihapuskan melalui fat freezing dijelaskan tidak akan kembali seperti asal.

Namun ini tidak bermakna kawasan tersebut tidak akan membesar walaupun berat badan naik. Sel lemak yang masih tinggal di kawasan yang tidak dirawat masih hidup, dan jika lemak badan bertambah, sel-sel yang tinggal ini boleh membesar dan isipadu boleh meningkat semula. Oleh sebab yang berubah adalah saiz sel, bukan bilangan sel, pengurusan berat badan perlu diteruskan supaya kesan rawatan dapat bertahan lebih lama.

Tempoh kekal kesan rawatan berbeza mengikut sejauh mana berat badan seseorang berubah, tetapi jika berat badan tidak berubah secara ketara, ia biasanya dilaporkan bertahan antara 6 hingga 12 bulan atau lebih. Perkara yang membezakan fat freezing daripada kaedah penurunan berat badan lain ialah sel yang telah dihapuskan tidak akan tumbuh semula.

Kes jarang apabila lemak menjadi keras

Walaupun sangat jarang, terdapat laporan tentang kawasan rawatan yang bukannya mengecil, sebaliknya menjadi lebih keras dan membesar. Tindak balas ini dikenali sebagai paradoxical adipose hyperplasia, dinamakan sedemikian kerana lemak bertambah, bertentangan dengan hasil yang dijangka.

Sebab sebenar tindak balas ini masih belum difahami sepenuhnya. Antara penjelasan yang dibincangkan termasuk bekalan oksigen yang berkurangan buat sementara waktu sehingga merangsang sel lemak yang tinggal, tekanan sedutan alat yang memberi rangsangan fizikal kepada tisu, serta sel pra-lemak di sekeliling kawasan tersebut yang bertindak balas lebih daripada jangkaan dan berkembang menjadi sel lemak baharu. Walau bagaimanapun, tiada satu penjelasan pun yang dapat menerangkannya secara menyeluruh.

Tindak balas ini bukanlah perkara biasa, dan jika ia berlaku, ia boleh diperbetulkan melalui pembedahan plastik seperti liposuction. Oleh itu, ia bukan sebab untuk mengelakkan fat freezing sepenuhnya. Namun begitu, adalah lebih baik jika kemungkinan yang jarang berlaku ini turut dimaklumkan semasa konsultasi sebelum rawatan.

Satu perkara menarik ialah tindak balas ini dilaporkan lebih kerap berlaku pada lelaki atau di kawasan yang lapisan lemaknya tebal seperti perut. Ini tidak bermakna kawasan tersebut tidak boleh dirawat, cuma tetapan alat dan perancangan rawatan perlu dibuat dengan lebih teliti.

Reaksi selepas rawatan dan penjagaan

Pelbagai tindak balas boleh berlaku di kawasan rawatan, tetapi kebanyakannya adalah tindak balas normal yang timbul secara semula jadi semasa proses kerosakan sel lemak.

• Rasa sejuk dan kebas: sering dirasai semasa dan sejurus selepas rawatan, disebabkan saraf yang tertekan buat sementara akibat rangsangan sejuk. Biasanya hilang secara beransur-ansur dalam beberapa hari.
• Bengkak dan lebam: berlaku akibat tindak balas keradangan kecil di sekeliling tisu yang telah dibekukan, dan sering dilaporkan reda dalam tempoh 1 hingga 2 minggu.
• Kekebasan sementara: berlaku kerana rangsangan sejuk turut memberi kesan kepada saraf kecil di bawah kulit, dan biasanya kembali normal dalam beberapa minggu.
• Urutan di kawasan rawatan: mengurut kawasan tersebut sejurus selepas rawatan dilaporkan membantu proses pembersihan sel lemak yang rosak menjadi lebih berkesan, dan sering disyorkan.

Mengelakkan kenaikan berat badan yang ketara semasa tempoh pemulihan juga penting. Seperti yang dijelaskan sebelum ini, jika sel lemak yang tinggal membesar, isipadu yang telah berjaya dikurangkan boleh meningkat semula. Pada tempoh ini, adalah lebih baik untuk mengekalkan berat badan seperti biasa berbanding melakukan diet yang keterlaluan.

Jika kawasan rawatan meliputi beberapa bahagian atau kawasan yang luas, rawatan kadangkala dijalankan secara berperingkat mengikut bahagian, bukan sekali gus. Pendekatan ini bertujuan mengawal jumlah sel mati yang perlu diproses oleh badan pada satu-satu masa, supaya proses pemulihan tidak terlalu membebankan.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).