Azelaic acid, kesan, cara guna dan tempoh kesan jerawat memudar

Parut merah atau kesan perang yang tinggal selepas jerawat sembuh selalunya bertahan lebih lama daripada jerawat itu sendiri. Keradangan dah reda pun, kesannya, iaitu hiperpigmentasi, boleh kekal berbulan-bulan dan mengganggu. Azelaic acid ialah bahan yang agak jarang boleh menangani kedua-dua masalah ini sekali gus, jerawat dan kesan yang ditinggalkannya.

Bahan ini terhasil secara semula jadi daripada bijirin dan juga bakteria yang hidup di kulit kita, dan asalnya diluluskan sebagai rawatan jerawat. Dalam proses rawatan itu, didapati kulit yang mudah kemerahan serta kesan gelap turut bertambah baik, dan akhirnya azelaic acid mendapat kelulusan tambahan sebagai rawatan rosacea (keadaan kulit kronik yang menyebabkan muka mudah merah dan salur darah ketara). Kini ia digunakan untuk kedua-dua tujuan tersebut. Jom kita lihat bagaimana satu bahan boleh mengurangkan dua masalah berbeza pada masa yang sama.

Bahan ubat daripada bijirin

Azelaic acid ialah asid organik yang terhasil secara semula jadi daripada bijirin seperti gandum, barli dan rai, dan juga daripada yis bernama Malassezia yang hidup di kulit kita. Jadi ia bukan bahan sintetik baharu yang asing, tapi lebih kepada bahan sedia ada yang ditulenkan dan diformulasikan sebagai ubat.

Bahan ini mula-mula diluluskan dalam bentuk krim 20% untuk rawatan jerawat. Tapi sepanjang rawatan pesakit jerawat, didapati kemerahan kulit dan kesan gelap turut pudar bersama, jadi kemudiannya ia mendapat kelulusan tambahan dalam bentuk gel 15% untuk rawatan rosacea. Sekarang ia digunakan secara meluas, sama ada dalam krim jerawat, rawatan rosacea, mahupun produk penjagaan kesan gelap.

Sebab satu bahan ini boleh berguna untuk pelbagai masalah kulit sebenarnya mudah. Azelaic acid mempunyai kesan meredakan keradangan, mengurangkan bakteria, dan menyekat enzim penghasil pigmen, kesemuanya sekali gus.

Bagaimana ia menyekat jerawat?

Jerawat terbentuk apabila sel kulit mati menyumbat liang pori, lalu bakteria jerawat (C. acnes) membiak dalam liang yang tersumbat itu dan keradangan pun membesar. Azelaic acid bertindak pada kedua-dua peringkat proses ini.

Pertama, ia menghalang penyumbatan sel kulit mati. Apabila sel dinding liang pori terbentuk terlalu cepat dan tak tanggal dengan baik, sel kulit mati akan bertimbun dan menyempitkan bukaan pori. Azelaic acid mengembalikan kadar pembentukan dan penanggalan sel ini kepada julat normal. Bila bukaan pori tak tersumbat, ruang untuk jerawat terbentuk pun berkurangan sejak awal lagi.

Pada masa sama, ia turut menyekat pembiakan bakteria jerawat. Bakteria ini membiak subur dalam persekitaran berminyak di dalam liang pori, dan azelaic acid mengganggu proses bakteria ini menghasilkan tenaga, sekali gus mengurangkan jumlahnya. Bila bakteria berkurangan, tindak balas keradangan yang disebabkannya turut reda.

Bagaimana kesan jerawat memudar?

Kesan perang yang tinggal selepas jerawat sembuh berlaku sebab keradangan menyebabkan melanosit (sel penghasil pigmen dalam kulit) menjadi terlalu aktif dan menghasilkan pigmen secara berlebihan. Azelaic acid melambatkan proses penghasilan pigmen ini sendiri.

Pigmen hanya terhasil dengan bantuan enzim bernama tirosinase. Kalau nak diumpamakan macam kilang, tirosinase ialah mesin yang menukar bahan mentah kepada pigmen. Azelaic acid pula datang dan "duduk" di tempat mesin ini beroperasi, menghalang bahan mentah sebenar daripada mengambil tempat. Jadi kadar pigmen baharu dihasilkan menjadi lebih perlahan.

Yang menariknya, bahan ini secara terpilih hanya menyekat melanosit yang dah terlalu aktif, dan melanosit yang berfungsi normal dibiarkan sahaja. Sebab itu ia dikatakan bertindak tanpa risiko kulit jadi lebih cerah daripada warna asal, sebaliknya hanya kesan yang gelap sahaja yang pudar secara perlahan-lahan.

Kenapa kesan berkurang bila keradangan reda?

Keradangan bukan sahaja membesarkan jerawat, tapi juga menjadi punca kesan gelap bertambah teruk. Di kawasan yang meradang, sel darah putih yang bertindak melindungi badan akan mengeluarkan radikal bebas (zarah oksigen tak stabil yang menyerang sel), dan radikal bebas ini pula merangsang melanosit untuk menghasilkan lebih banyak pigmen.

Azelaic acid turut berperanan membersihkan radikal bebas ini. Boleh diibaratkan macam menyiram air di tempat kebakaran supaya bara api tak merebak ke kawasan lain. Bila radikal bebas berkurangan, keradangan pun reda, dan rantaian tindak balas di mana keradangan merangsang melanosit menghasilkan pigmen turut terputus.

Sebab itu bila azelaic acid disapu, keradangan merah jerawat dan kesan perang yang tinggal selepasnya bukan bertambah baik secara berasingan, tapi selalunya pudar serentak melalui mekanisme yang sama.

Apa beza kepekatan dan kegunaannya?

Kegunaan azelaic acid berbeza sedikit mengikut kepekatan dan bentuk sediaannya.

• Krim 20%: Kepekatan paling biasa yang diresepkan untuk rawatan jerawat. Kepekatan tinggi bermakna kesan menyekat sel kulit mati dan bakteria lebih kuat, sesuai untuk jerawat berjenis keradangan.
• Gel 15%: Kepekatan yang lebih tertumpu untuk rawatan rosacea dan kesan gelap. Bentuk gel diserap lebih cepat berbanding krim, jadi bebannya lebih rendah walaupun untuk kulit sensitif yang mudah kemerahan.
• Serum 10% ke bawah: Kepekatan rendah yang boleh dibeli tanpa preskripsi. Kerengsaannya rendah, tapi kesannya pun muncul lebih perlahan, jadi selalunya digunakan secara konsisten untuk tujuan pencegahan dan penyelenggaraan.

Semakin tinggi kepekatan, semakin cepat kesannya, tapi masa yang diperlukan kulit untuk menyesuaikan diri pun semakin lama. Sebab itu bagi yang baru mula guna, disarankan mulakan dengan kepekatan rendah dulu dan naikkan mengikut tindak balas kulit. Walaupun bahan sama, kepekatan berbeza akan mengubah kadar kerengsaan yang terkumpul pada kulit, jadi bila bertukar produk, elok ikut urutan tanpa bertindih dengan produk sebelumnya supaya kulit sempat menyesuaikan diri.

Perkara perlu diberi perhatian bila mula menyapu

Azelaic acid dikenali sebagai bahan yang agak lembut, tapi hasilnya boleh berbeza bergantung pada cara guna.

• Mula dengan kuantiti sedikit: Pada awalnya semasa kulit belum lagi menyesuaikan diri, mungkin ada rasa menggigit atau sedikit kemerahan. Kalau mulakan dengan kuantiti sedikit, tindak balas ini pun lebih ringan dan mudah ditahan.
• Guna bersama pelindung matahari: Walaupun bahan ini menangani kesan gelap, kalau terus terdedah kepada sinaran UV, melanosit akan terangsang semula. Tanpa perlindungan UV, kesan gelap yang dah pudar boleh jadi gelap semula.
• Elak bertindih dengan bahan penanggalan kulit lain: Kalau digunakan serentak dengan retinol atau AHA (bahan penanggalan kulit daripada golongan asid buah-buahan), kerengsaan boleh bertindan dan mengganggu penghadang kulit. Sebab itu pada peringkat awal, disyorkan sapu pada waktu berbeza dalam hari yang sama.
• Guna secara konsisten: Pigmen tak terbentuk dalam sehari dua, tapi hasil pengumpulan selama beberapa minggu, jadi ia juga perlu masa untuk hilang. Kalau berhenti separuh jalan, penghasilan pigmen yang tadinya disekat boleh aktif semula.

Berapa minggu baru nampak kesan?

Azelaic acid ialah bahan yang bertindak secara beransur-ansur terkumpul, bukan tindak balas segera. Jadi terlalu awal untuk menilai kesannya selepas guna beberapa hari sahaja.

Biasanya keradangan merah jerawat dilaporkan mula berkurangan dulu, sekitar minggu ke-4. Ini kerana tindak balas keradangan lebih dulu reda berbanding yang lain. Sebaliknya, kesan gelap yang dah lama tertanam bertindak balas lebih lambat. Dalam kajian yang menggunakan gel azelaic acid 15% selama 16 minggu, kesan gelap dilaporkan pudar dengan ketara dalam tempoh tersebut.

Sebab itu, disarankan guna secara konsisten sekurang-kurangnya 12 hingga 16 minggu untuk benar-benar nampak perubahan pada kesan gelap. Kalau berhenti sebelum tempoh itu kerana rasa tak berkesan, kemungkinan besar ia sebenarnya belum sempat menunjukkan tindak balas lagi. Oleh sebab pigmen baharu sentiasa terbentuk dan perlu terus dikawal, walaupun dah nampak perubahan ketara, elok teruskan penjagaan dengan kekerapan yang disesuaikan berbanding berhenti terus, kerana ini membantu mengelakkan kesan gelap daripada bertambah teruk semula.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).