Parut Jerawat Ice Pick, Boxcar, dan Rolling: Kenapa Rawatan Berbeza Mengikut Jenis

Ramai yang masih perasan kesan lekuk pada kulit walaupun jerawat sudah lama sembuh. Kalau diperhatikan betul-betul, bentuk lekuk ini sebenarnya berlainan antara satu sama lain. Ada yang sempit dan dalam seperti ditikam paku, ada yang luas dan rata seperti bekas kotak, dan ada pula yang bergelombang lembut di permukaan kulit.

Perbezaan bentuk ini bukan tanpa sebab. Dan kerana proses di sebalik setiap bentuk itu berbeza, rawatan yang berkesan pun ditentukan mengikut jenisnya masing-masing.

Kenapa Bentuk Parut Jerawat Berbeza Bagi Setiap Orang?

Parut jerawat terbentuk di kawasan yang pernah mengalami keradangan teruk. Semakin dalam dan lama keradangan berlaku, semakin banyak kolagen dalam kulit yang rosak. Kolagen ialah protein yang berfungsi seperti tiang penyokong kulit. Apabila keradangan menjadi teruk, badan menghasilkan lebih banyak enzim yang memotong tiang ini, iaitu MMP (matrix metalloproteinase). Nama saintifiknya memang rumit, tetapi fungsinya mudah difahami, anggap sahaja ia seperti gunting yang memotong tiang kolagen tersebut.

Apabila keradangan reda tetapi badan gagal menggantikan sepenuhnya kolagen yang terputus, kawasan itu akan kekal lekuk. Namun arah dan kedalaman keradangan berbeza mengikut individu dan lokasi jerawat. Sama ada ia membentuk lubang sempit dan dalam, merebak luas tetapi cetek, atau menyebabkan tisu bawah kulit terikat seperti tali, semuanya menentukan bentuk parut yang tinggal. Sebab itulah langkah pertama dalam rawatan bukan melihat parut sebagai satu kategori sahaja, tetapi mengenal pasti bentuknya dahulu.

Kenapa Parut Terbahagi Kepada Tiga Bentuk?

Dalam bidang dermatologi, parut jerawat atrofik atau parut lekuk umumnya dibahagikan kepada tiga jenis utama, iaitu parut ice pick, parut boxcar, dan parut rolling.

Parut ice pick terbentuk apabila keradangan menembusi liang pori secara menegak, sempit dan dalam. Ia menyerupai perigi kecil, lebarnya selalunya kurang daripada 2mm. Parut boxcar pula terbentuk apabila keradangan merebak lebih luas ke tepi dan mengikis kolagen secara sekata sehingga kedalaman tertentu, hasilnya tepinya jelas dan bersudut, dengan dasar yang rata seperti bekas kotak. Parut rolling berbeza sedikit, puncanya bukan keradangan itu sendiri, tetapi ikatan fibrosis, iaitu tisu seperti tali halus yang terbentuk semasa proses penyembuhan antara lapisan bawah kulit dengan lapisan otot. Tali ini menarik kulit ke bawah sehingga membentuk lekuk bergelombang yang lembut di permukaan.

Oleh sebab punca ketiga-tiga bentuk ini berbeza, cara merawatnya pun tidak sama. Parut yang mempunyai laluan sempit dan dalam perlu diisi, parut dengan dinding dan dasar luas perlu diratakan, manakala parut yang tertarik oleh tali fibrosis di bawahnya perlu tali itu diputuskan terlebih dahulu. Ketiga-tiganya memerlukan pendekatan yang berlainan sama sekali.

Kenapa Parut Ice Pick Sempit dan Dalam Terbentuk?

Seperti namanya, parut ice pick kelihatan seperti tikaman paku tajam. Keradangan menembusi menegak dan dalam berpusat pada satu liang pori, sehingga hanya kolagen di sekeliling laluan sempit itu sahaja yang rosak. Walaupun lebarnya kecil, kedalamannya boleh sampai ke lapisan dermis yang dalam, malah dalam kes teruk, hampir mencecah lapisan lemak di bawahnya.

Struktur seperti ini menjadikan rawatan yang hanya menyentuh permukaan kurang berkesan. Laser atau pengelupasan kimia yang hanya mengikis lapisan atas kulit tidak dapat mencapai dasar laluan yang sempit dan dalam tersebut, sama seperti melebarkan mulut perigi tanpa menyentuh dasarnya. Sebab itulah parut ice pick memerlukan rangsangan yang benar-benar sampai ke dalam laluan itu supaya kolagen baharu boleh terbentuk semula dari dasar.

Kenapa TCA CROSS Berkesan Untuk Parut Ice Pick?

TCA CROSS ialah rawatan regenerasi kimia yang diaplikasikan secara berulang pada titik tertentu sahaja. Larutan asid trichloroacetic acid berkepekatan sangat tinggi, antara 90% hingga 100%, disapu sedikit sahaja menggunakan hujung cebiskan kayu atau cotton bud halus, tepat pada dasar parut. Berbeza daripada pengelupasan kimia biasa yang disapu meluas, teknik CROSS ini menumpukan aplikasi hanya pada satu titik yang sangat kecil.

Dengan cara ini, kerosakan kimia yang kuat hanya berlaku dalam laluan sempit itu sahaja, manakala kulit sekeliling yang sihat hampir tidak terjejas. Semasa badan memperbaiki kawasan yang rosak, kolagen baharu akan terbentuk dari dasar laluan itu, dan secara beransur-ansur parut akan menjadi lebih cetek. Kerana mampu memberi rangsangan tepat sehingga ke dasar laluan sempit dan dalam, kaedah ini lebih sesuai dengan sifat parut ice pick berbanding laser yang hanya menyentuh permukaan. Biasanya rawatan ini diulang sebanyak 3 hingga 6 kali dengan jarak 2 hingga 4 minggu antara setiap sesi, sambil kedalaman parut dikurangkan secara beransur-ansur.

Apa Bezanya Parut Boxcar yang Bersudut dan Jelas?

Ciri utama parut boxcar ialah tepinya yang bersudut dan jelas apabila dilihat dari atas. Ia seakan-akan kotak segi empat kecil dicap pada kulit, dengan dinding yang berdiri menegak dan dasar yang rata. Bentuk ini terhasil kerana keradangan merebak lebih luas ke tepi berbanding parut ice pick, dan mengikis kolagen secara sekata sehingga kedalaman tertentu.

Bergantung pada kedalamannya, parut boxcar boleh dibahagikan kepada jenis cetek dan jenis dalam. Bagi kes cetek, rawatan yang meratakan permukaan kulit sahaja sudah boleh memberi perubahan yang nyata. Manakala bagi kes dalam, dinding dan dasar parut perlu diratakan bersama untuk membina semula kolagen, jadi rawatan yang merangsang lapisan dalam kulit menggunakan tenaga haba atau jarum halus turut diperlukan. Oleh sebab parut ini memerlukan rangsangan sekata pada kawasan yang luas, pendekatannya jauh berbeza daripada parut ice pick yang hanya menumpukan satu titik kecil sahaja.

Kenapa Parut Rolling yang Bergelombang Memerlukan Rawatan Subcision?

Punca parut rolling sememangnya berbeza daripada dua jenis lain. Parut ice pick dan boxcar terbentuk kerana keradangan mengikis kolagen secara langsung di kawasan tersebut, tetapi parut rolling terbentuk kerana ikatan fibrosis, iaitu tisu seperti tali nipis dan liat yang terbentuk antara lapisan bawah kulit dengan lapisan otot semasa proses penyembuhan. Tali ini sentiasa menarik kulit ke bawah, sehingga membentuk lekuk yang luas dan bergelombang lembut pada permukaan.

Dalam keadaan sebegini, rawatan yang hanya meratakan permukaan tidak banyak membantu, kerana puncanya bukan pada permukaan, tetapi pada tali yang menarik di bawahnya. Sebab itulah kaedah subcision digunakan. Subcision ialah rawatan yang memasukkan jarum hujung bulat dan tumpul, atau tiub halus yang dipanggil kanula, ke bawah kulit untuk memutuskan terus tali ikatan fibrosis yang menarik kulit itu. Apabila tali itu terputus, kulit yang tertekan akan naik semula sedikit, dan pendarahan halus serta tindak balas pemulihan yang terjadi ketika itu akan merangsang pembentukan kolagen baharu di kawasan tersebut.

Kerana ia menghilangkan punca tarikan itu sendiri, subcision memainkan peranan yang sukar digantikan oleh rawatan lain bagi parut rolling. Namun, memutuskan ikatan sahaja jarang mencukupi, jadi ia selalunya digabungkan dengan rawatan tambahan seperti mengisi volum atau meratakan permukaan kulit selepas itu.

Bagaimana Menggabungkan Rawatan Jika Ketiga-tiga Jenis Parut Bercampur?

Pada kebanyakan orang, ketiga-tiga bentuk parut ini sering bercampur pada wajah yang sama. Oleh itu, rawatan biasanya tidak diselesaikan dengan satu prosedur sahaja, sebaliknya digabungkan mengikut susunan tertentu berdasarkan punca terbentuknya setiap parut.

• Jika terdapat parut rolling dengan ikatan fibrosis, subcision biasanya dipertimbangkan terlebih dahulu. Tali yang menarik dari bawah perlu dilepaskan sebelum permukaan dirawat, supaya kesan rawatan seterusnya dapat dilihat dengan lebih jelas.
• Jika terdapat parut boxcar dengan dinding dan dasar yang jelas, rawatan yang merangsang kolagen dalam kulit menggunakan tenaga haba atau jarum halus akan ditambah. Kawasan yang luas perlu dirangsang secara sekata supaya tepi parut menjadi lebih lembut.
• Jika masih ada parut ice pick yang sempit dan dalam, TCA CROSS digunakan khusus untuk menyelesaikan laluan tersebut sahaja, kerana ia mampu merangsang terus ke dasar yang sempit dan dalam yang tidak dapat dicapai oleh rawatan lain.
• Jika masih terdapat kekurangan volum, suntikan filler kadangkala ditambah pada akhir sekali. Filler biasanya diberikan selepas ikatan fibrosis dan permukaan kulit dirawat dahulu, kerana hasilnya dilaporkan lebih stabil dan bertahan lama dengan susunan ini.

Pembentukan kolagen baharu mengambil masa 4 minggu hingga 6 bulan. Oleh itu, hasilnya tidak sesuai dinilai selepas satu sesi sahaja, sebaliknya lebih sesuai dilakukan sebanyak 3 hingga 5 sesi dengan jarak 4 hingga 8 minggu antara setiap sesi. Perkara paling penting untuk dilakukan dahulu ialah memerhatikan cermin untuk mengenal pasti bentuk parut sendiri paling hampir dengan jenis yang mana, kemudian berbincang dengan doktor pakar yang memahami rawatan sesuai untuk menentukan susunan rawatan yang tepat.

References

Korean Dermatological Association, Ministry of Food and Drug Safety (MFDS), American Academy of Dermatology (AAD), and U.S. Food and Drug Administration (FDA).