ສະກິນບໍທັອກຄ໌ ຕ່າງຈາກບໍທັອກຄ໌ລົບຮອຍຫຍໍ້ແນວໃດ ຫຼັກການທີ່ຊ່ວຍຮູຂຸມຂົນ ໄຂມັນ ແລະ ຜື່ນແດງ

ເວົ້າເຖິງບໍທັອກຄ໌ ຫຼາຍຄົນຈະນຶກເຖິງການສັກລົບຮອຍຫຍໍ້ຢູ່ໜ້າຜາກ ຫຼື ລະຫວ່າງຄິ້ວກ່ອນ. ແຕ່ໄລຍະຫຼັງມານີ້ ກໍ່ໄດ້ຍິນເລື່ອງສະກິນບໍທັອກຄ໌ຫຼາຍຂຶ້ນ ວ່າຊ່ວຍໃຫ້ຮູຂຸມຂົນເບິ່ງແຄບລົງ ໄຂມັນອອກໜ້ອຍລົງ ແລະ ຜື່ນແດງເທິງໜ້າກໍ່ບັນເທົາລົງນຳ. ເປັນບໍທັອກຄ໌ຄືກັນ ແຕ່ເປັນຫຍັງຜົນທີ່ໄດ້ຈຶ່ງແຕກຕ່າງກັນຫຼາຍປານນີ້.

ຄຳຕອບບໍ່ໄດ້ຢູ່ທີ່ຕົວສານ ແຕ່ຢູ່ທີ່ວິທີການສັກ. ບໍທັອກຄ໌ລົບຮອຍຫຍໍ້ ແລະ ສະກິນບໍທັອກຄ໌ໃຊ້ບໍທູລິນຳທັອກຊິນ (botulinum toxin) ຕົວດຽວກັນ ແຕ່ສັກຢູ່ບ່ອນໃດ ດ້ວຍປະລິມານເທົ່າໃດນັ້ນແຕກຕ່າງກັນຄົນລະທາງ. ຄວາມແຕກຕ່າງນີ້ເອງທີ່ເຮັດໃຫ້ຮູຂຸມຂົນ ໄຂມັນ ແລະ ຜື່ນແດງປ່ຽນແປງໄປພ້ອມກັນ.

ເປັນຫຍັງສະກິນບໍທັອກຄ໌ຈຶ່ງສັກຕື້ນ ແລະ ແບ່ງເປັນຫຼາຍຈຸດ?

ບໍທັອກຄ໌ລົບຮອຍຫຍໍ້ຈະເລັງໃສ່ກ້າມຊີ້ນສະເພາະຈຸດ. ສັກປະລິມານໜ້ອຍໆລົງໃນກ້າມຊີ້ນໃຫຍ່ທີ່ສ້າງສີໜ້າ ເຊັ່ນ ກ້າມຊີ້ນທີ່ເຮັດໃຫ້ຂົມວັດ ຫຼື ກ້າມຊີ້ນທີ່ຍົກໜ້າຜາກຂຶ້ນ ເພື່ອກົດການເຄື່ອນໄຫວຂອງກ້າມຊີ້ນນັ້ນໂດຍກົງ.

ສ່ວນສະກິນບໍທັອກຄ໌ນັ້ນເລັງໃສ່ບ່ອນອື່ນ. ແທນທີ່ຈະເລືອກກ້າມຊີ້ນໜຶ່ງແມ່ນໆ ຈະເອົາທັອກຊິນມາເຈືອຈາງໃຫ້ໃສ ແລ້ວສັກແບ່ງເປັນຢອດນ້ອຍໆຈຳນວນຫຼາຍ ໃສ່ຊັ້ນຕື້ນຂອງໜ້າທັງໜ້າ ຫຼື ບໍລິເວນກວ້າງ. ຄືກັບການຫົດນ້ຳໃສ່ສວນດອກໄມ້ ບໍ່ແມ່ນຫົດຈຸດດຽວໃຫ້ຫລາຍ ແຕ່ໃຊ້ຫົວສະປິງເກີເຮັດໃຫ້ນ້ຳກະຈາຍທົ່ວແປງ.

ເມື່ອສັກຕື້ນແລະກະຈາຍກວ້າງແບບນີ້ ຈະບໍ່ຄ່ອຍໄປແຕະກ້າມຊີ້ນໃຫຍ່ທີ່ສ້າງສີໜ້າ. ແຕ່ຈະໄປອອກລິດເບົາໆຕໍ່ຕ່ອມໄຂມັນ ຕ່ອມເຫື່ອທີ່ຢູ່ຊັ້ນຕື້ນຂອງຜິວໜັງ ພ້ອມທັງກ້າມຊີ້ນເສັ້ນນ້ອຍໆອ້ອມຮູຂຸມຂົນ ແລະ ປາຍປະສາດ. ນີ້ຄືເຫດຜົນທີ່ສະກິນບໍທັອກຄ໌ບໍ່ເຮັດໃຫ້ໜ້າແຂງຄືສີໜ້າຫາຍ ແຕ່ໄປອອກລິດຕໍ່ຜິວໜັງ ຮູຂຸມຂົນ ແລະ ຜື່ນແດງແທນ.

ຫຼັກການທີ່ຮູຂຸມຂົນເບິ່ງແຄບລົງ ແລະ ໄຂມັນອອກໜ້ອຍລົງແມ່ນຫຍັງ?

ຂະບວນການທີ່ຕ່ອມໄຂມັນຜະລິດນ້ຳມັນເລີ່ມຈາກຄຳສັ່ງຂອງເສັ້ນປະສາດ. ເມື່ອປາຍປະສາດປ່ອຍສານສົ່ງສັນຍານທີ່ເອີ້ນວ່າອາເຊທິນໂຄລີນ (acetylcholine ຄືສານທີ່ເສັ້ນປະສາດໃຊ້ສົ່ງຂໍ້ຄວາມສັ້ນໆໃຫ້ຈຸລັງຕໍ່ໄປ) ຈຸລັງຕ່ອມໄຂມັນທີ່ຮັບສັນຍານນີ້ກໍ່ຈະຜະລິດນ້ຳມັນຫຼາຍຂຶ້ນ.

ບໍທູລິນຳທັອກຊິນຈະໄປປິດກັ້ນບໍ່ໃຫ້ຂໍ້ຄວາມນີ້ອອກໄປ. ຄືກັບເອົາກຸນແຈລ໋ອກໃສ່ຕູ້ໄປສະນີ ບໍ່ໃຫ້ຈົດໝາຍອອກໄປໄດ້. ເມື່ອອາເຊທິນໂຄລີນປ່ອຍອອກມາຈາກປາຍປະສາດບໍ່ໄດ້ ຕ່ອມໄຂມັນກໍ່ບໍ່ໄດ້ຮັບຄຳສັ່ງ ຈຶ່ງຜະລິດນ້ຳມັນໜ້ອຍລົງ. ຫຼາຍລາຍງານພົບວ່າຫຼັງສັກສະກິນບໍທັອກຄ໌ ໄຂມັນເທິງໜ້າຫຼຸດລົງເຫັນໄດ້ຊັດ ກໍ່ຍ້ອນຂະບວນການນີ້.

ເຫດຜົນທີ່ຮູຂຸມຂົນເບິ່ງແຄບລົງກໍ່ຕໍ່ເນື່ອງມາຈາກນີ້. ຕາມປົກກະຕິຖ້າຮູຂຸມຂົນເຕັມໄປດ້ວຍໄຂມັນ ຈະຖືກດັນຈາກຂ້າງໃນໃຫ້ບານອອກ ແຕ່ເມື່ອໄຂມັນອອກໜ້ອຍລົງ ແຮງດັນທີ່ເຮັດໃຫ້ຮູຂຸມຂົນບານກໍ່ຫຼຸດລົງນຳ. ໃນຂະນະດຽວກັນ ກ້າມຊີ້ນເສັ້ນນ້ອຍໆທີ່ຫໍ່ຮອບຮູຂຸມຂົນກໍ່ຄາຍລົງເນື່ອງຈາກໄດ້ຮັບຜົນຈາກທັອກຊິນ ເຮັດໃຫ້ຮູຂຸມຂົນທີ່ເຄີຍຕຶງບານປ່ຽນເປັນຫົດແໜ້ນຂຶ້ນ. ເມື່ອສອງຢ່າງນີ້ເກີດຂຶ້ນພ້ອມກັນ ຮູຂຸມຂົນຈຶ່ງເບິ່ງແຄບລົງຫຼາຍ ເຖິງແມ່ນຂະໜາດຈິງຈະບໍ່ໄດ້ຫົດລົງກໍ່ຕາມ.

ຜິວໜັງເນຽນຂຶ້ນເພາະຫຍັງ?

ຕ່ອມເຫື່ອກໍ່ຮັບຄຳສັ່ງຈາກເສັ້ນປະສາດຄ້າຍກັບຕ່ອມໄຂມັນ. ເມື່ອສະກິນບໍທັອກຄ໌ຫຼຸດສັນຍານປະສາດອ້ອມຕ່ອມເຫື່ອລົງ ການອອກເຫື່ອຫຼາຍເກີນໄປກໍ່ຈະຫຼຸດລົງນຳ. ນີ້ຄືເຫດຜົນທີ່ບໍລິເວນທີ່ເຄີຍເໜອະໜະຈາກເຫື່ອປົນໄຂມັນ ເຊັ່ນ ບໍລິເວນທີ່ເປັນສິວ ຈະຮູ້ສຶກສະດວກ ແລະ ສະອາດຂຶ້ນ.

ນອກຈາກນັ້ນ ເມື່ອກ້າມຊີ້ນອ້ອມຮູຂຸມຂົນຄາຍລົງ ຄວາມຂຸ່ນຂຽວນ້ອຍໆເທິງໜ້າຜິວກໍ່ຫຼຸດລົງນຳ. ຖ້າໜ້າຜິວຂຸ່ນຂຽວ ແສງທີ່ຕົກກະທົບຈະສະທ້ອນອອກຫຼາຍທິດທາງ ເຮັດໃຫ້ເບິ່ງໝົ່ນ ແລະ ຫຍາບ. ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ ເມື່ອຮູຂຸມຂົນຫົດແໜ້ນ ແລະ ໜ້າຜິວລຽບຂຶ້ນ ແສງຈະສະທ້ອນອອກໃນທິດທາງທີ່ໃກ້ຄຽງກັນ ເຮັດໃຫ້ໜ້າເບິ່ງເນຽນ ແລະ ໃສຂຶ້ນ.

ເວົ້າອີກແບບໜຶ່ງ ຜິວທີ່ດີຂຶ້ນບໍ່ໄດ້ມາຈາກສາເຫດດຽວ ແຕ່ເປັນຜົນລວມຂອງໄຂມັນທີ່ຫຼຸດ ເຫື່ອທີ່ຄວບຄຸມໄດ້ ແລະ ກ້າມຊີ້ນອ້ອມຮູຂຸມຂົນທີ່ຄາຍລົງ ພ້ອມກັນທັງສາມຢ່າງ. ເມື່ອທັງສາມຢ່າງນີ້ບາງລົງພ້ອມກັນ ຫຼາຍຄົນຈຶ່ງບອກວ່າແຕ້ມໜ້າຢູ່ໄດ້ດົນຂຶ້ນນຳ.

ຜື່ນແດງບັນເທົາລົງໄດ້ແນວໃດ?

ຜື່ນແດງເທິງໜ້າມັກເລີ່ມຈາກເສັ້ນປະສາດສົ່ງສັນຍານໃຫ້ເສັ້ນເລືອດຂະຫຍາຍ. ເມື່ອປາຍປະສາດຮັບຄວາມຮູ້ສຶກປ່ອຍສານສົ່ງສັນຍານ ເຊັ່ນ ສານ substance P ຫຼື CGRP ອອກມາ ສານເຫຼົ່ານີ້ຈະສັ່ງໃຫ້ເສັ້ນເລືອດອ້ອມໆຂະຫຍາຍໂຕ. ເມື່ອເສັ້ນເລືອດຂະຫຍາຍ ເລືອດກໍ່ໄຫຼມາລວມກັນທີ່ບໍລິເວນນັ້ນ ເຮັດໃຫ້ໜ້າແດງ ປະຕິກິລິຍານີ້ເອີ້ນວ່າການອັກເສບຈາກປະສາດ.

ບໍທູລິນຳທັອກຊິນຖືກເຊື່ອວ່າສາມາດຍັບຢັ້ງການປ່ອຍສານສົ່ງສັນຍານເຫຼົ່ານີ້ຈາກປາຍປະສາດໄດ້ນຳ. ນັ້ນໝາຍຄວາມວ່ານອກຈາກອາເຊທິນໂຄລີນທີ່ກ່າວມາກ່ອນໜ້ານີ້ ຍັງໄປຫຼຸດການປ່ອຍສານທີ່ສັ່ງໃຫ້ເສັ້ນເລືອດຂະຫຍາຍໄດ້ນຳ. ຜົນຄື ເມື່ອຖືກກະຕຸ້ນຈາກອຸນຫະພູມປ່ຽນແປງ ອາຫານເຜັດ ຫຼື ຄວາມຄຽດ ທີ່ເຄີຍເຮັດໃຫ້ໜ້າແດງ ເສັ້ນເລືອດຈະບໍ່ຂະຫຍາຍງ່າຍຄືເກົ່າ.

ການທີ່ຕ່ອມເຫື່ອອອກລິດໜ້ອຍລົງກໍ່ຊ່ວຍບັນເທົາຜື່ນແດງນຳ. ເສັ້ນປະສາດທີ່ຄວບຄຸມເຫື່ອກັບເສັ້ນປະສາດທີ່ເຮັດໃຫ້ໜ້າແດງມັກຊ້ອນທັບກັນຢູ່ບໍລິເວນໜ້າ ດັ່ງນັ້ນເມື່ອເຫື່ອສະຫງົບລົງ ຄວາມຮ້ອນ ແລະ ອາການໜ້າແດງທີ່ມາພ້ອມກັນກໍ່ມີແນວໂນ້ມຫຼຸດລົງນຳ. ແຕ່ສາເຫດຂອງຜື່ນແດງແຕ່ລະຄົນບໍ່ຄືກັນ ບາງກໍລະນີເຊັ່ນເສັ້ນເລືອດຂະຫຍາຍໂຕຢູ່ຕະຫຼອດ ອາດຕ້ອງການວິທີອື່ນຮ່ວມນຳ ບໍ່ແມ່ນສະກິນບໍທັອກຄ໌ຢ່າງດຽວພຽງພໍ.

ຜົນເລີ່ມເຫັນເມື່ອໃດ ແລະ ຄົງຢູ່ດົນປານໃດ?

ບໍທັອກຄ໌ລົບຮອຍຫຍໍ້ກົດການເຄື່ອນໄຫວຂອງກ້າມຊີ້ນໂດຍກົງ ຜົນຈຶ່ງເຫັນຊັດ ແລະ ໄວ. ສ່ວນສະກິນບໍທັອກຄ໌ ຍ້ອນເປັນການຫຼຸດສັນຍານປາຍປະສາດແບບເບົາໆ ການປ່ຽນແປງຈຶ່ງມາຄ່ອຍໆ. ຫຼັງສັກປະມານ 1 ຫາ 2 ອາທິດ ຈະເລີ່ມຮູ້ສຶກວ່າໄຂມັນ ແລະ ເຫື່ອອອກໜ້ອຍລົງ ສ່ວນການປ່ຽນແປງຂອງຮູຂຸມຂົນ ແລະ ຜິວໜັງມັກມາຊ້າກວ່ານັ້ນອີກໜ້ອຍໜຶ່ງ.

ໄລຍະຄົງຢູ່ກໍ່ຕ່າງຈາກບໍທັອກຄ໌ລົບຮອຍຫຍໍ້ນຳ. ປາຍປະສາດຈະຄ່ອຍໆແຕກແຂນງໃໝ່ ແລະ ຟື້ນຄວາມສາມາດສົ່ງສັນຍານຄືນມາຕາມເວລາ ຊຶ່ງມີລາຍງານວ່າສະກິນບໍທັອກຄ໌ທີ່ສັກຕື້ນ ແລະ ບາງນັ້ນ ຟື້ນຄືນໄວກວ່າ. ດັ່ງນັ້ນຜົນຈຶ່ງຄ່ອຍໆບາງລົງພາຍໃນ 3 ຫາ 4 ເດືອນຫຼັງສັກ ແລະ ໄລຍະຄົງຢູ່ຈິງນັ້ນແຕກຕ່າງກັນໄປຕາມປະລິມານໄຂມັນ ແລະ ຄວາມໄວຂອງເມແທບໍລິຊຶມຜິວຂອງແຕ່ລະຄົນ.

ຄວນສັກຊ້ຳເລື້ອຍໆປານໃດ?

ຄວາມໄວທີ່ຜົນຈາງລົງແຕກຕ່າງກັນໄປແຕ່ລະຄົນ ດັ່ງນັ້ນຄວາມຖີ່ຂອງການສັກຊ້ຳກໍ່ຂຶ້ນກັບປັດໄຈຕໍ່ໄປນີ້.

• ປະລິມານໄຂມັນທຳມະຊາດ: ຜິວທີ່ຜະລິດໄຂມັນຫຼາຍ ພຽງແຕ່ສັນຍານປະສາດຟື້ນຄືນ ໄຂມັນກໍ່ຈະເພີ່ມຂຶ້ນເຫັນໄດ້ຊັດອີກຄັ້ງ ຈຶ່ງມີແນວໂນ້ມຕ້ອງສັກຊ້ຳໄວກວ່າ.
• ປະລິມານ ແລະ ຄວາມເຂັ້ມຂຸ້ນທີ່ສັກ: ຖ້າສັກເຂັ້ມຂຸ້ນກວ່າ ແລະ ຫຼາຍຊັ້ນ ຜົນຈະຢູ່ໄດ້ດົນ ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ ຖ້າສັກບາງ ແລະ ຄັ້ງດຽວ ອາດຢູ່ບໍ່ທັນຄວາມໄວຂອງການຟື້ນຕົວຂອງປະສາດ ຈຶ່ງຈາງໄວ.
• ການປ້ອງກັນແດດ ແລະ ການດູແລຊີວິດປະຈຳວັນ: ແດດ ແລະ ການລະຄາຍເຄືອງຕໍ່ຜິວເປັນປັດໄຈທີ່ຮູ້ກັນວ່າກະຕຸ້ນຕ່ອມໄຂມັນຄືນມາອີກ ຖ້າລະເລີຍການປ້ອງກັນແດດ ໄຂມັນ ແລະ ຜື່ນແດງທີ່ພະຍາຍາມຫຼຸດໄວ້ອາດກັບຄືນມາໄວກວ່າເກົ່າ.

ໂດຍທົ່ວໄປມັກສັກຊ້ຳທຸກໆ 3 ຫາ 4 ເດືອນ ແລະ ບາງລາຍງານກ່າວວ່າຍິ່ງສັກຊ້ຳຫຼາຍຄັ້ງ ນິໄສການສົ່ງສັນຍານຂອງປາຍປະສາດຈະຄ່ອຍໆບາງລົງເອງ ເຮັດໃຫ້ໄລຍະຄົງຢູ່ຍາວຂຶ້ນ. ແຕ່ເລື່ອງນີ້ແຕກຕ່າງກັນຫຼາຍໃນແຕ່ລະຄົນ ຈຶ່ງບໍ່ສາມາດຟັນທັງໝົດໄດ້.

ດັ່ງນັ້ນຄວນເຂົ້າຫາແນວໃດ?

ສະກິນບໍທັອກຄ໌ໃຊ້ສານຕົວດຽວກັບບໍທັອກຄ໌ລົບຮອຍຫຍໍ້ ແຕ່ຖືກອອກແບບໃຫ້ອອກລິດເບົາໆ ແລະ ກວ້າງໄປຫາຕ່ອມໄຂມັນ ຕ່ອມເຫື່ອ ກ້າມຊີ້ນອ້ອມຮູຂຸມຂົນ ແລະ ປາຍປະສາດ ແທນທີ່ຈະເລັງໃສ່ກ້າມຊີ້ນດຽວ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ຈຶ່ງສາມາດເບິ່ງແຍງໄດ້ທັງຮູຂຸມຂົນ ໄຂມັນ ແລະ ຜື່ນແດງພ້ອມກັນ ໂດຍບໍ່ເຮັດໃຫ້ໜ້າແຂງເປັນສີໜ້າ.

ແຕ່ຍ້ອນຜົນມາຊ້າໆ ແລະ ຈາງລົງຊ້າໆເຊັ່ນກັນ ຈຶ່ງບໍ່ຄວນຄາດຫວັງການປ່ຽນແປງໃຫຍ່ຈາກການສັກຄັ້ງດຽວ ແຕ່ຄວນວາງແຜນເບິ່ງແຍງທຸກໆ 3 ຫາ 4 ເດືອນຈະສົມເຫດສົມຜົນກວ່າ. ໂດຍສະເພາະຜື່ນແດງທີ່ມີສາເຫດແຕກຕ່າງກັນຫຼາຍ ບາງກໍລະນີສະກິນບໍທັອກຄ໌ຢ່າງດຽວກໍ່ພຽງພໍ ແຕ່ບາງກໍລະນີຕ້ອງໃຊ້ວິທີອື່ນຮ່ວມນຳ ດັ່ງນັ້ນສິ່ງສຳຄັນທີ່ສຸດຄືການໃຫ້ແພດກວດວິນິດໄສສະພາບຜິວຂອງຕົນເອງໃຫ້ແນ່ນອນກ່ອນເລີ່ມ.

References

Korean Dermatological Association, Ministry of Food and Drug Safety (MFDS), American Academy of Dermatology (AAD), and U.S. Food and Drug Administration (FDA).