ເປັນຫຍັງວິທີປິ່ນປົວດ້ວຍເລເຊີຈຶ່ງແຕກຕ່າງກັນ ຂຶ້ນກັບຕໍາແໜ່ງເມັດສີຝ້າ ແລະຈຸດດ່າງດຳວ່າຢູ່ຊັ້ນຜິວກຳພ້າ ຫຼືຊັ້ນໜັງແທ້

ເວລາເບິ່ງແວ່ນແລ້ວສັງເກດເຫັນຈຸດສີນ້ຳຕານທີ່ໂດດເດັ່ນຂຶ້ນມາທັນທີ ຫຼາຍຄົນມັກເອີ້ນວ່າຝ້າ ຫຼືຈຸດດ່າງດຳ. ແຕ່ເຖິງແມ່ນຈະເປັນສີນ້ຳຕານຄືກັນ ຕໍາແໜ່ງທີ່ມັນຝັງຢູ່ໃນຜິວໜັງກໍອາດແຕກຕ່າງກັນຢ່າງສິ້ນເຊິງ. ເມັດສີບາງຊະນິດຢູ່ຊິດກັບໜ້າຜິວ ບາງຊະນິດຢູ່ເລິກກວ່ານັ້ນຫຼາຍ. ແລະຄວາມແຕກຕ່າງດ້ານຄວາມເລິກນີ້ເອງ ເປັນຕົວແປສຳຄັນທີ່ສຸດທີ່ຈະບົ່ງບອກວ່າການປິ່ນປົວແບບໃດຈະໄດ້ຜົນດີ ແລະແບບໃດຈະບໍ່ໄດ້ຜົນ. ດັ່ງນັ້ນເວລາທີ່ໂຮງໝໍວິນິດໄສເມັດສີ ຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ເບິ່ງແຕ່ສີ ຫຼືຂະໜາດເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງກວດເບິ່ງນຳວ່າເມັດສີນີ້ຢູ່ໃນຊັ້ນຜິວກຳພ້າ ຫຼືຊັ້ນໜັງແທ້ຫຼາຍກວ່າກັນ. ເພາະເຖິງແມ່ນຮູບຮ່າງພາຍນອກຈະຄ້າຍກັນ ແຕ່ຖ້າສະພາບພາຍໃນແຕກຕ່າງກັນ ວິທີການປິ່ນປົວກໍຕ້ອງແຕກຕ່າງກັນຕາມໄປນຳ.

ຝ້າ ແລະຈຸດດ່າງດຳເກີດຢູ່ຊັ້ນຜິວກຳພ້າ ຫຼືຊັ້ນໜັງແທ້?

ຜິວໜັງແບ່ງອອກເປັນສອງຊັ້ນໃຫຍ່ໆ. ຊັ້ນນອກເອີ້ນວ່າຜິວກຳພ້າ ຊັ້ນຢູ່ພາຍໃຕ້ນັ້ນເອີ້ນວ່າໜັງແທ້. ຖ້າປຽບທຽບໃຫ້ເຂົ້າໃຈງ່າຍ ຜິວກຳພ້າຄືເຈ້ຍຕິດຝາ ສ່ວນໜັງແທ້ຄືໂຄງສ້າງຝາທີ່ຢູ່ຫຼັງເຈ້ຍນັ້ນ. ຖ້າຮອຍເປື້ອນຕິດຢູ່ໜ້າເຈ້ຍ ພຽງແຕ່ເຊັດຜິວໜ້າ ຫຼືປ່ຽນເຈ້ຍໃໝ່ກໍພຽງພໍ. ແຕ່ຖ້າຮອຍເປື້ອນຊຶມເຂົ້າໄປໃນທໍ່ນ້ຳຢູ່ພາຍໃນຝາ ການປ່ຽນເຈ້ຍຢ່າງດຽວກໍແກ້ບໍ່ໄດ້.

ເມັດສີກໍເປັນຄືກັນ. ເມື່ອຖືກແສງແດດຫຼາຍ ຫຼືມີການອັກເສບຊ້ຳໆ ຈຸລັງເມລານິນ (ຈຸລັງທີ່ສ້າງສີຜິວ) ໃນຊັ້ນຜິວກຳພ້າຈະສ້າງເມັດສີເມລານິນອອກມາຫຼາຍເກີນໄປ. ຖ້າເມັດສີນີ້ຄ້າງຢູ່ແຕ່ໃນຊັ້ນຜິວກຳພ້າ ເອີ້ນວ່າເມັດສີແບບຜິວກຳພ້າ ແຕ່ຖ້າມີເວລາຜ່ານໄປແລ້ວຊຶມລົງໄປເຖິງຊັ້ນໜັງແທ້ ກໍຈະກາຍເປັນເມັດສີແບບໜັງແທ້. ຝ້າ, ຈຸດດ່າງດຳຈາກອາຍຸ (age spot), ກະ, ຫຼືຮອຍດຳຫຼັງການອັກເສບ ເຖິງແມ່ນຮູບຮ່າງພາຍນອກຈະຄ້າຍກັນ ແຕ່ຄວາມຈິງແລ້ວແຕກຕ່າງກັນຢູ່ວ່າຢູ່ຊັ້ນໃດຫຼາຍກວ່າກັນ.

ເປັນຫຍັງເມັດສີຊັ້ນຜິວກຳພ້າຈຶ່ງຕອບສະໜອງໄວ?

ຊັ້ນຜິວກຳພ້າເປັນຊັ້ນທີ່ຕື້ນທີ່ສຸດຂອງຜິວໜັງ ຈຶ່ງມີຄວາມໜາໜ້ອຍ. ດັ່ງນັ້ນເມັດສີທີ່ຢູ່ໃນຊັ້ນຜິວກຳພ້າຈຶ່ງຢູ່ໃກ້ໜ້າຜິວ ແລະຮອບວຽນຂອງການສ້າງ ແລະລອກຈຸລັງໃໝ່ (ຮອບວຽນຜັດປ່ຽນເຊວ) ກໍສັ້ນ. ໂດຍທົ່ວໄປ ຈຸລັງຜິວກຳພ້າຈະຖືກປ່ຽນທຸກໆ 4 ອາທິດ ດັ່ງນັ້ນຖ້າຫຼຸດສິ່ງກະຕຸ້ນທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດເມັດສີ ບາງກໍລະນີກໍຈາງລົງເອງໄດ້ຕາມທຳມະຊາດ.

ໃນດ້ານການປິ່ນປົວກໍເອື້ອອຳນວຍໃຫ້ເມັດສີຊັ້ນຜິວກຳພ້າຄືກັນ. ສານໄບຂາວເຊັ່ນ hydroquinone ຫຼື tranexamic acid ຈະໄປຢັບຢັ້ງຂະບວນການທີ່ຈຸລັງເມລານິນສ້າງເມັດສີໂດຍກົງ ແລະຍ້ອນຊັ້ນຜິວກຳພ້າມີໄລຍະທາງທີ່ສານຕ້ອງຊຶມເຂົ້າໄປສັ້ນ ຜົນຈຶ່ງມັກປາກົດໄວກວ່າ. ເລເຊີກໍເຊັ່ນດຽວກັນ ເມັດສີທີ່ຢູ່ໃນຊັ້ນຜິວກຳພ້າສາມາດຖືກທຳລາຍໄດ້ດີເຖິງແມ່ນຄື້ນແສງຈະສ່ອງເຖິງແຕ່ຕື້ນໆ ດັ່ງນັ້ນເຖິງໃຊ້ການຕັ້ງຄ່າທີ່ອ່ອນກວ່າກໍຍັງໄດ້ຜົນດີ.

ເປັນຫຍັງເມັດສີຊັ້ນໜັງແທ້ຈຶ່ງຈັດການຍາກກວ່າ?

ຊັ້ນໜັງແທ້ໜາກວ່າຊັ້ນຜິວກຳພ້າຫຼາຍ ແລະມີເສັ້ນເລືອດ, ເສັ້ນປະສາດ, ແລະເນື້ອເຍື່ອຄໍລາເຈນປົນກັນຢ່າງໜາແໜ້ນ. ເມື່ອເມັດສີເຂົ້າໄປເຖິງຊັ້ນນີ້ ສະຖານະການກໍປ່ຽນໄປ. ເມັດສີທີ່ຢູ່ໃນຊັ້ນໜັງແທ້ ສ່ວນຫຼາຍບໍ່ແມ່ນເມັດສີທີ່ຈຸລັງເມລານິນສ້າງຂຶ້ນເອງໂດຍກົງ ແຕ່ເປັນເມລານິນທີ່ໄຫຼລົງມາຈາກຊັ້ນຜິວກຳພ້າ ແລ້ວຖືກຈຸລັງແມັກໂຄຟາຈ (ຈຸລັງທຳຄວາມສະອາດໃນຮ່າງກາຍ) ກືນເຂົ້າໄປ ແລ້ວຄ້າງຢູ່ພາຍໃນເປັນເວລາດົນ.

ບັນຫາຄື ຈຸລັງແມັກໂຄຟາຈເຫຼົ່ານີ້ບໍ່ຖືກປ່ຽນໄວຄືຊັ້ນຜິວກຳພ້າ. ເມື່ອຝັງຕົວແລ້ວ ອາດຄ້າງຢູ່ໄດ້ຫຼາຍເດືອນ ຫຼືແມ່ນແຕ່ຫຼາຍປີ. ດັ່ງນັ້ນຄວາມໄວໃນການຈາງຫາຍເອງຈຶ່ງຊ້າກວ່າເມັດສີຊັ້ນຜິວກຳພ້າຫຼາຍ ແລະສານໄບຂາວແບບທາ ຍາກທີ່ຈະຊຶມລົງໄປເຖິງຊັ້ນໜັງແທ້ດ້ວຍປະລິມານທີ່ພຽງພໍ ຈຶ່ງມີຜົນຈຳກັດ. ຄືກັບການເຮັດຄວາມສະອາດແຕ່ໜ້າຝາ ບໍ່ສາມາດລ້າງຮອຍເປື້ອນທີ່ຢູ່ພາຍໃນທໍ່ອອກໄດ້ນັ້ນເອງ.

ເມັດສີຊັ້ນຜິວກຳພ້າໃຊ້ຫຼັກການປິ່ນປົວແບບໃດ?

ສຳລັບເມັດສີແບບຜິວກຳພ້າ ວິທີການທີ່ອອກລິດຢູ່ໃກ້ໜ້າຜິວຈະຖືກພິຈາລະນາເປັນອັນດັບຕົ້ນ. ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ ຢາທາໄບຂາວ, ການລອກຜິວ (peeling) ທີ່ຊ່ວຍຈັດການຂີ້ໄຄ, ຫຼືເລເຊີໂທນນິງທີ່ໃຊ້ຄື້ນແສງຕື້ນ.

• ຢາທາໄບຂາວ: ສານເຊັ່ນ hydroquinone, tranexamic acid, ຫຼື niacinamide ຈະຫຼຸດສັນຍານທີ່ຈຸລັງເມລານິນໃຊ້ໃນການສ້າງເມັດສີ. ຍ້ອນອອກລິດຢູ່ແຕ່ຊັ້ນຜິວກຳພ້າກໍພຽງພໍ ເຖິງໄລຍະທາງທີ່ຕ້ອງຊຶມເຂົ້າໄປຈະສັ້ນ ກໍຍັງໄດ້ຜົນ.
• ການລອກຜິວ: ລອກຊັ້ນຂີ້ໄຄອອກໃຫ້ບາງລົງ ເພື່ອເລັ່ງຮອບວຽນຜັດປ່ຽນເຊວຂອງຜິວກຳພ້າໃຫ້ໄວຂຶ້ນ. ເປັນຫຼັກການທີ່ຊ່ວຍໃຫ້ຈຸລັງຂີ້ໄຄເກົ່າທີ່ອົມເມັດສີໄວ້ຫຼຸດອອກໄວຂຶ້ນ.
• ເລເຊີໂທນນິງພະລັງງານຕ່ຳ: ໃຊ້ພະລັງງານຕ່ຳ ສ່ອງຫຼາຍໆເທື່ອ ເພື່ອຄ່ອຍໆສະຫຼາຍເມລານິນໃນຊັ້ນຜິວກຳພ້າ. ຍ້ອນບໍ່ໄດ້ໃຊ້ພະລັງແຮງໃນເທື່ອດຽວ ແຕ່ແບ່ງເປັນຫຼາຍເທື່ອ ຈຶ່ງເໝາະສຳລັບເມັດສີທີ່ຈຳກັດຢູ່ແຕ່ຊັ້ນຜິວກຳພ້າ.

ເມັດສີຊັ້ນໜັງແທ້ໃຊ້ຫຼັກການປິ່ນປົວແບບໃດ?

ເນື່ອງຈາກການປິ່ນປົວແຕ່ໜ້າຜິວບໍ່ສາມາດເຂົ້າເຖິງເມັດສີຊັ້ນໜັງແທ້ໄດ້ດີ ຈຶ່ງໃຊ້ຄື້ນແສງທີ່ເລິກກວ່າ ຫຼືເລເຊີທີ່ເລັງເປົ້າໝາຍໄປທີ່ເມັດສີໂດຍກົງ. ຕົວຢ່າງທີ່ພົບເລື້ອຍຄືເລເຊີແບບ Q-switched ຫຼືເລເຊີທີ່ຍິງແສງໃນລະດັບພິໂຄວິນາທີ (picosecond). ເລເຊີແບບນີ້ຈະສຸມພະລັງງານແຮງລົງໃສ່ອະນຸພາກເມັດສີພາຍໃນເວລາອັນສັ້ນຫຼາຍ ໂດຍບໍ່ໃຫ້ຄວາມຮ້ອນແຜ່ໄປສູ່ເນື້ອເຍື່ອອ້ອມຂ້າງ ແຕ່ເຮັດໃຫ້ເມັດສີແຕກເປັນຊິ້ນນ້ອຍໆ.

ເມື່ອເມັດສີແຕກເປັນຊິ້ນນ້ອຍແລ້ວ ຈຸລັງພູມຄຸ້ມກັນໃນຮ່າງກາຍຈະຄ່ອຍໆເກັບກວາດຊິ້ນສ່ວນເຫຼົ່ານີ້ອອກໄປ. ຍ້ອນຕ້ອງໃຫ້ຈຸລັງແມັກໂຄຟາຈກືນຊິ້ນສ່ວນເມັດສີທີ່ແຕກ ແລ້ວສົ່ງອອກຜ່ານລະບົບນ້ຳເຫຼືອງ ຂະບວນການນີ້ຈຶ່ງໃຊ້ເວລາດົນກວ່າຈະເຫັນຜົນ ເມື່ອທຽບກັບເມັດສີຊັ້ນຜິວກຳພ້າ. ນອກຈາກນັ້ນ ຊັ້ນໜັງແທ້ຍັງມີເສັ້ນເລືອດ ແລະເສັ້ນປະສາດຫຼາຍ ຈຶ່ງໄວຕໍ່ການລະຄາຍເຄືອງ ຖ້າຕັ້ງຄ່າຜິດພາດແລ້ວກະຕຸ້ນຫຼາຍໄປ ອາດເຮັດໃຫ້ເກີດເມັດສີໃໝ່ຈາກການອັກເສບຂຶ້ນມາໃນຊັ້ນໜັງແທ້ໄດ້ ດັ່ງນັ້ນການເລືອກຄື້ນແສງ ແລະລະດັບພະລັງງານຈຶ່ງຕ້ອງລະມັດລະວັງກວ່າ.

ກ່ອນປິ່ນປົວແຍກຄວາມເລິກແນວໃດ?

ເຖິງແມ່ນຈະເປັນຮອຍສີນ້ຳຕານແບບດຽວກັນ ແຕ່ຈະບອກໄດ້ຍາກດ້ວຍຕາເປົ່າວ່າເປັນແບບຜິວກຳພ້າ, ແບບໜັງແທ້, ຫຼືແບບປົນກັນທັງສອງຊັ້ນ. ດັ່ງນັ້ນໃນການກວດຮັກສາຈິງ ຈຶ່ງມັກໃຊ້ໂຄມໄຟ Wood (ໂຄມກວດພິເສດທີ່ໃຊ້ລັງສີ UV) ຫຼືແວ່ນຂະຫຍາຍຜິວໜັງ ເພື່ອເບິ່ງຂອບເຂດ ແລະໂຕນສີຂອງເມັດສີ ແລ້ວປະເມີນຄວາມເລິກ.

• ແບບຜິວກຳພ້າ: ຂອບເຂດຄ່ອນຂ້າງຈະແຈ້ງ ແລະເມື່ອສ່ອງໂຄມ Wood ສີຈະເຫັນເຂັ້ມຂຶ້ນຢ່າງຊັດເຈນ. ເປັນຍ້ອນເມັດສີຢູ່ລວມກັນຢູ່ໃນຊັ້ນຕື້ນ ຄວາມແຕກຕ່າງຂອງການສະທ້ອນແສງຈຶ່ງເຫັນໄດ້ຊັດ.
• ແບບໜັງແທ້: ຂອບເຂດມົວ ແລະເມື່ອສ່ອງໂຄມ Wood ຄວາມແຕກຕ່າງຂອງສີກໍບໍ່ຄ່ອຍເຫັນຊັດ. ເປັນຍ້ອນເມັດສີຢູ່ເລິກ ແສງຈຶ່ງສະທ້ອນກັບຄືນມາບໍ່ພຽງພໍ.
• ແບບປົນກັນ: ມີລັກສະນະທັງສອງແບບປົນກັນ ແລະໃນທາງປະຕິບັດຈິງ ແບບປົນກັນນີ້ຖືວ່າພົບໄດ້ຄ່ອນຂ້າງເລື້ອຍ.

ໃນການວາງແຜນປິ່ນປົວ ມີຫຍັງທີ່ມັກຖືກມອງຂ້າມ?

ຄວາມເຂົ້າໃຈຜິດໜຶ່ງທີ່ພົບເລື້ອຍໃນການປິ່ນປົວເມັດສີ ຄືການເອົາວິທີສຳລັບຊັ້ນຜິວກຳພ້າໄປລອງໃຊ້ແຮງໆກັບເມັດສີຊັ້ນໜັງແທ້ກ່ອນ ຖ້າບໍ່ໄດ້ຜົນຈຶ່ງຄ່ອຍປ່ຽນ. ແຕ່ຊັ້ນໜັງແທ້ເປັນຊັ້ນທີ່ໄວຕໍ່ການລະຄາຍເຄືອງ ຖ້າໃຊ້ວິທີທີ່ບໍ່ເໝາະສົມກະຕຸ້ນຊ້ຳໆ ອາດເຮັດໃຫ້ເກີດເມັດສີໃໝ່ຂຶ້ນມາອີກ. ດັ່ງນັ້ນການເລືອກວິທີໃຫ້ຕົງກັບຄວາມເລິກຕັ້ງແຕ່ຕົ້ນ ຈຶ່ງເປັນປະໂຫຍດຫຼາຍກວ່າໃນໄລຍະຍາວ.

ອີກຢ່າງໜຶ່ງຄືຄວາມຄາດຫວັງເລື່ອງຄວາມໄວຂອງຜົນລັບ. ເມັດສີຊັ້ນຜິວກຳພ້າອາດເຫັນຄວາມປ່ຽນແປງພາຍໃນສອງສາມອາທິດ ແຕ່ເມັດສີຊັ້ນໜັງແທ້ ໂດຍທຳມະຊາດແລ້ວຕ້ອງໃຊ້ເວລາໃນການເຜົາຜະຫຼານ ຈຶ່ງມັກຄ່ອຍໆຈາງລົງຜ່ານຫຼາຍໆຄັ້ງຂອງການປິ່ນປົວ. ເຖິງແມ່ນລະຫວ່າງທາງຈະຮູ້ສຶກວ່າຜົນມາຊ້າ ແຕ່ຖ້າເຂົ້າໃຈວ່າເມັດສີຊັ້ນໜັງແທ້ມີຈັງຫວະຂອງມັນເອງແບບນັ້ນ ກໍຈະຕິດຕາມການປິ່ນປົວໄດ້ຢ່າງສະບາຍໃຈຂຶ້ນ.

ການກັນແດດແມ່ນສຳຄັນຮ່ວມກັນ ບໍ່ວ່າຈະເປັນເມັດສີແບບຜິວກຳພ້າ ຫຼືແບບໜັງແທ້. ແສງແດດເປັນສາເຫດໃຫຍ່ທີ່ສຸດທີ່ຈະໄປກະຕຸ້ນຈຸລັງເມລານິນອີກຄັ້ງໃຫ້ສ້າງເມັດສີໃໝ່ ດັ່ງນັ້ນຖ້າຢາກໃຫ້ເມັດສີທີ່ຈາງລົງແລ້ວຄົງຕົວຢູ່ໄດ້ ການດູແລຫຼັງການປິ່ນປົວກໍຕ້ອງໄປພ້ອມກັນ. ການທາຄີມກັນແດດເປັນປະຈຳທຸກມື້ ບໍ່ໄດ້ຊ່ວຍລຶບເມັດສີທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ແຕ່ຊ່ວຍຫຼຸດສັນຍານທີ່ຈຸລັງເມລານິນຈະສ້າງເມັດສີໃໝ່ອອກມາອີກ. ດັ່ງນັ້ນແທນທີ່ຈະແຍກການປິ່ນປົວ ແລະການກັນແດດອອກຈາກກັນ ການເບິ່ງເປັນຂະບວນການດຽວກັນຈະເຮັດໃຫ້ຜົນລັບຄົງຢູ່ໄດ້ດົນກວ່າ.

ນອກຈາກນັ້ນ ເຖິງແມ່ນຈະເປັນຄົນດຽວກັນ ແຕ່ຄວາມເລິກຂອງເມັດສີໃນແຕ່ລະສ່ວນຂອງໃບໜ້າກໍອາດແຕກຕ່າງກັນໄດ້. ບໍລິເວນທີ່ຖືກແດດເປັນເວລາດົນເຊັ່ນຮອບໂຫນກ ມັກພົບເມັດສີທີ່ຊຶມລົງເຖິງຊັ້ນໜັງແທ້ ສ່ວນບໍລິເວນທີ່ຖືກແດດໜ້ອຍກວ່າ ມັກມີເມັດສີຢູ່ແຕ່ຊັ້ນຜິວກຳພ້າ. ດັ່ງນັ້ນເຖິງແມ່ນຈະຢູ່ໃນໃບໜ້າດຽວກັນ ບາງຄັ້ງກໍຕ້ອງໃຊ້ການຕັ້ງຄ່າປິ່ນປົວທີ່ແຕກຕ່າງກັນຕາມແຕ່ລະສ່ວນ ແລະຈຸດນີ້ກໍເປັນສິ່ງທີ່ຕ້ອງກວດເບິ່ງຄວາມເລິກຂອງເມັດສີກ່ອນ ຈຶ່ງຈະຕັດສິນໃຈໄດ້.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).