ກະ ກັບ ຝ້າ ເບິ່ງຄືກັນ ແຕ່ວິທີຮັກສາຈິ່ງກົງກັນຂ້າມກັນ ແທ້ຈິງແລ້ວແມ່ນຫຍັງ?

ເວລາເບິ່ງກະຈົກ ຫຼາຍຄົນອາດເຫັນຈຸດສີນ້ຳຕານນ້ອຍໆຢູ່ແກ້ມ ຫຼືອ້ອມຮອບດັງ ແລ້ວກໍງົງວ່າແມ່ນກະ ຫຼືແມ່ນຝ້າກັນແທ້. ນັ້ນກໍຍ້ອນວ່າທັງສອງຢ່າງມີສີນ້ຳຕານຄືກັນ ແລະ ມັກຂຶ້ນຢູ່ບໍລິເວນກາງໜ້າຄືກັນ. ຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນ ຫຼາຍຄົນຍັງມີທັງກະ ແລະ ຝ້າຢູ່ໜ້າດຽວກັນ ເຮັດໃຫ້ການແຍກແຍະດ້ວຍຕາເປົ່າຢ່າງດຽວບໍ່ງ່າຍປານໃດ.

ແຕ່ໃນທາງການແພດຜິວໜັງ ວິທີການຮັກສາຈຸດທັງສອງນີ້ແຕກຕ່າງກັນຢ່າງສິ້ນເຊີງ. ຈຸດບາງແບບໝໍຈະໃຊ້ເລເຊີແຮງຍິງໃສ່ຄັ້ງດຽວ ໃນຂະນະທີ່ຈຸດອີກແບບໜຶ່ງຕ້ອງໃຊ້ການຮັກສາທີ່ອ່ອນກວ່າຫຼາຍ ແບ່ງເປັນ 5 ຫາ 10 ຄັ້ງ ໂດຍມີໄລຍະຫ່າງແຕ່ລະຄັ້ງປະມານ 1 ອາທິດ. ບາງກໍລະນີເຖິງກັບໃຊ້ເລເຊີແບບດຽວກັນ ແຕ່ຍິງແຮງໃສ່ຈຸດຜິດປະເພດ ຈົນເຮັດໃຫ້ຮອຍດ່າງເຂັ້ມຂຶ້ນກວ່າເກົ່າ. ຖ້າເຂົ້າໃຈວ່າເປັນຫຍັງວິທີການຈິ່ງກົງກັນຂ້າມກັນຂະໜາດນີ້ ກໍຈະຊ່ວຍໃຫ້ເຮົາປະເມີນໄດ້ວ່າຈຸດເທິງໜ້າຂອງຕົນເອງແມ່ນປະເພດໃດ.

ເປັນຫຍັງກະຈິ່ງຝັງຢູ່ແຕ່ຊັ້ນຕື້ນໆ?

ກະຈະຝັງຕົວຢູ່ຊັ້ນນອກສຸດຂອງຜິວໜັງທີ່ເອີ້ນວ່າໜັງກຳພ້າ ໂດຍສະເພາະຢູ່ຊັ້ນລຸ່ມສຸດຂອງໜັງກຳພ້າທີ່ເອີ້ນວ່າຊັ້ນຖານ. ໜັງກຳພ້າໃຫ້ນຶກເຖິງເປັນຊັ້ນບາງໆທີ່ຢູ່ໜ້າສຸດ ຕາເຮົາເຫັນໄດ້ໂດຍກົງນັ້ນເອງ. ໃນຊັ້ນຖານນີ້ມີເຊວທີ່ເອີ້ນວ່າເມລານິນ ຄືເຊວນ້ອຍໆທີ່ເຮັດໜ້າທີ່ຄືໂຮງງານຜະລິດເມັດສີ.

ກະມັກເກີດຂຶ້ນກັບຄົນທີ່ເຊວເມລານິນມີແນວໂນ້ມທາງພັນທຸກຳໃນການຕອບສະໜອງຕໍ່ແສງແດດໄດ້ໄວ. ເມື່ອຖືກແດດ ເຊວເມລານິນຢູ່ຈຸດນັ້ນຈະປ່ອຍເມັດສີອອກມາໜາແໜ້ນເປັນພິເສດ ຈົນເກີດເປັນຈຸດສີນ້ຳຕານນ້ອຍໆຄືເມັດງາ ຝັງຢູ່ໃນຊັ້ນຕື້ນຂອງໜັງກຳພ້າ. ຄວາມຕື້ນ ແລະ ຕຳແໜ່ງທີ່ຈຳກັດຢູ່ພຽງຊັ້ນດຽວຂອງໜັງກຳພ້ານີ້ ຄືລັກສະນະເດັ່ນທີ່ສຸດຂອງກະ.

ເປັນຫຍັງຝ້າຈິ່ງອ່ອນໄຫວຕໍ່ການກະຕຸ້ນຫຼາຍກວ່າ?

ຈຸດທີ່ຝ້າແຕກຕ່າງຈາກກະຄື ຄວາມເລິກຂອງມັນບໍ່ຈະແຈ້ງເທົ່າ ແລະ ມັກປາກົດເປັນຮອຍດ່າງແຜ່ກວ້າງກວ່າ. ມີການລາຍງານວ່າ ນອກຈາກໜັງກຳພ້າແລ້ວ ເມັດສີຂອງຝ້າຍັງມັກແຜ່ໄປຮອດຊັ້ນຕື້ນຂອງໜັງແທ້ທີ່ຢູ່ໃຕ້ລົງໄປອີກ. ໜັງແທ້ຄືຊັ້ນທີ່ຢູ່ໃຕ້ໜັງກຳພ້າໂດຍກົງ ເປັນຊັ້ນທີ່ມີເສັ້ນເລືອດ ແລະ ເສັ້ນປະສາດຜ່ານ.

ເຫດຜົນທີ່ຝ້າອ່ອນໄຫວຕໍ່ການກະຕຸ້ນກໍຍ້ອນວ່າ ເຊວເມລານິນທີ່ຜະລິດເມັດສີນີ້ຢູ່ໃນສະພາບຕື່ນຕົວງ່າຍເປັນພິເສດ. ບໍ່ພຽງແຕ່ແສງແດດເທົ່ານັ້ນ ຄວາມຮ້ອນ ການເສຍດສີ ຫຼືແມ່ນແຕ່ການອັກເສບເລັກໆນ້ອຍໆ ກໍສາມາດເຮັດໃຫ້ເຊວເມລານິນຕອບສະໜອງເກີນຄວາມຈຳເປັນ ແລະ ຜະລິດເມັດສີອອກມາຫຼາຍຂຶ້ນຕາມທີ່ມີການລາຍງານໄວ້. ດ້ວຍເຫດນີ້ ຖ້າໃຫ້ການກະຕຸ້ນທີ່ແຮງກັບຜິວທີ່ເປັນຝ້າ ການກະຕຸ້ນນັ້ນເອງອາດກາຍເປັນໄກທີ່ເຮັດໃຫ້ເມັດສີເຂັ້ມຂຶ້ນແທນ.

ເປັນຫຍັງຮໍໂມນ ແລະ ແສງແດດຈິ່ງມີຜົນຕໍ່ຝ້າຫຼາຍຂະໜາດນີ້?

ເປັນທີ່ຮູ້ກັນວ່າຝ້າມັກປາກົດ ຫຼືເຂັ້ມຂຶ້ນໃນຊ່ວງຖືພາ ຊ່ວງກິນຢາຄຸມກຳເນີດ ຫຼືຊ່ວງທີ່ຮໍໂມນປ່ຽນແປງກ່ອນ-ຫຼັງໝົດປະຈຳເດືອນ. ຄຳອະທິບາຍທີ່ໄດ້ຮັບການຍອມຮັບຢ່າງກວ້າງຂວາງກໍຄື ຮໍໂມນເພດຍິງ ເຊັ່ນ ອິສໂຕເຈນ ແລະ ໂປຣເຈສເຕໂຣນ ເຮັດໜ້າທີ່ເປັນສັນຍານກະຕຸ້ນເຊວເມລານິນ.

ແສງແດດເອງກໍເປັນປັດໄຈສຳຄັນທີ່ເຮັດໃຫ້ຝ້າຮ້າຍແຮງຂຶ້ນ. ເມື່ອຖືກແດດ ເຊວເມລານິນຈະໄດ້ຮັບສັນຍານກະຕຸ້ນໃຫ້ຜະລິດເມັດສີແຮງຂຶ້ນ ແລະ ເນື່ອງຈາກເຊວເມລານິນຂອງຝ້າອ່ອນໄຫວຢູ່ແລ້ວ ມັນຈິ່ງຕອບສະໜອງເກີນຄວາມຈຳເປັນຫຼາຍກວ່າກະ ເຖິງວ່າຈະໄດ້ຮັບແດດປະລິມານດຽວກັນກໍຕາມ. ນີ້ຄືເຫດຜົນທີ່ວ່າ ຄົນທີ່ເປັນຝ້າຄວນເອົາໃຈໃສ່ການກັນແດດໃຫ້ສຳຄັນເທົ່າກັບການຮັກສາ.

ເລເຊີແຮງ ຫຼືການທັນນິງອ່ອນໆ ໃຊ້ຫຍັງເປັນເກນໃນການເລືອກ?

ເນື່ອງຈາກກະຝັງຢູ່ຕື້ນໆພຽງຊັ້ນດຽວຂອງໜັງກຳພ້າ ວິທີການເລັງໃສ່ຈຸດນັ້ນຢ່າງແມ່ນຍຳ ແລ້ວທຳລາຍໃຫ້ໝົດໄປໃນຄັ້ງດຽວດ້ວຍພະລັງແຮງຈິ່ງເໝາະສົມ. ອຸປະກອນທີ່ໃຊ້ກັນທົ່ວໄປຄື ເລເຊີຄິວສະວິດ (Q-switched laser). ເລເຊີແບບນີ້ຈະຍິງພະລັງງານແຮງອອກມາໃນເວລາອັນສັ້ນຫຼາຍ ເພື່ອທຳລາຍເມັດສີໃນທັນທີທັນໃດ. ເນື່ອງຈາກເປົ້າໝາຍຕື້ນ ແລະ ຈະແຈ້ງ ຈິ່ງມີການລາຍງານວ່າດ້ວຍໄລຍະຫ່າງແຕ່ລະຄັ້ງປະມານ 4 ຫາ 8 ອາທິດ ພຽງແຕ່ 1 ຫາ 3 ຄັ້ງກໍ່ເຫັນຜົນໄດ້ດີ.

ສ່ວນຝ້າໃຊ້ວິທີກົງກັນຂ້າມ. ຖ້າໃຊ້ເລເຊີແຮງພຽງຄັ້ງດຽວ ຄວາມຮ້ອນທີ່ເກີດຂຶ້ນເອງນັ້ນອາດໄປກະຕຸ້ນເຊວເມລານິນທີ່ອ່ອນໄຫວຢູ່ແລ້ວ ຈົນເກີດຜົນຮ້າຍທີ່ເຮັດໃຫ້ເມັດສີເຂັ້ມຂຶ້ນແທນ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ເຖິງແມ່ນຈະເປັນເລເຊີຕະກູນດຽວກັນ ກໍຕ້ອງຫຼຸດພະລັງງານລົງໃຫ້ຕ່ຳຫຼາຍ ແລ້ວໃຊ້ວິທີທັນນິງ (laser toning) ດ້ວຍໄລຍະຫ່າງແຕ່ລະຄັ້ງປະມານ 1 ອາທິດ ແລະ ເຮັດຊ້ຳ 5 ຫາ 10 ຄັ້ງແທນ. ການທັນນິງແມ່ນແທນທີ່ຈະທຳລາຍໜັກໆຄັ້ງດຽວ ໃຫ້ໃຊ້ການກະຕຸ້ນອ່ອນໆແບ່ງເປັນຫຼາຍຄັ້ງ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ເຊວເມລານິນຕື່ນຕົວ ແຕ່ຄ່ອຍໆເຮັດໃຫ້ເມັດສີຈາງລົງເທື່ອລະໜ້ອຍ. ເວົ້າໄດ້ວ່າວິທີການຮັກສາຈະແຕກຕ່າງກັນຢ່າງສິ້ນເຊີງ ຂຶ້ນຢູ່ກັບວ່າຜິວທົນຕໍ່ຄວາມແຮງ ແລະ ການກະຕຸ້ນໄດ້ຫຼາຍປານໃດ.

ເປັນຫຍັງຝ້າບາງເທື່ອຈິ່ງເຂັ້ມຂຶ້ນຫຼັງຈາກເຮັດຫັດຖະການ?

ນີ້ຄືຈຸດທີ່ຕ້ອງລະມັດລະວັງທີ່ສຸດເມື່ອຮັກສາຝ້າ. ຖ້າໃຊ້ເລເຊີແຮງເກີນຄວາມຈຳເປັນ ຫຼືເຮັດຫັດຖະການຖີ່ຫຼາຍເກີນໄປ ການກະຕຸ້ນນັ້ນອາດເຮັດໃຫ້ເກີດການອັກເສບ ແລ້ວການອັກເສບນີ້ກໍຈະໄປກະຕຸ້ນເຊວເມລານິນອີກຄັ້ງ ຈົນເກີດເປັນວົງຈອນອຸບາດທີ່ຜະລິດເມັດສີອອກມາຫຼາຍຂຶ້ນເລື້ອຍໆ. ອາການນີ້ເອີ້ນວ່າ ຮອຍດ່າງດຳຫຼັງການອັກເສບ ເວົ້າໃຫ້ເຂົ້າໃຈງ່າຍໆກໍຄື ໃນລະຫວ່າງທີ່ບາດແຜກຳລັງດີ ຜິວໜັງຈະປ່ອຍເມັດສີອອກມາປ້ອງກັນຕົນເອງຫຼາຍຂຶ້ນນັ້ນເອງ.

ດ້ວຍເຫດນີ້ ການຮັກສາຝ້າຈິ່ງແນະນຳໃຫ້ເລີ່ມຈາກພະລັງງານຕ່ຳ ແລ້ວຄ່ອຍໆປັບຕາມການຕອບສະໜອງຂອງຜິວ ດີກວ່າການໃຊ້ຄວາມແຮງສູງສຸດຕັ້ງແຕ່ຄັ້ງທຳອິດ ຈິ່ງຈະປອດໄພກວ່າ. ໄລຍະຫ່າງລະຫວ່າງແຕ່ລະຄັ້ງກໍຄວນຫ່າງຢ່າງໜ້ອຍ 1 ອາທິດ ໃຫ້ເວລາຜິວໄດ້ຟື້ນຕົວຢ່າງພຽງພໍ. ໃນຂະນະທີ່ກະບໍ່ຄ່ອຍອ່ອນໄຫວຕໍ່ການກະຕຸ້ນຂະໜາດນັ້ນ ຈິ່ງສາມາດຮັກສາໄດ້ແບບແຮງໆໂດຍບໍ່ຕ້ອງກັງວົນຫຼາຍ.

ເປັນຫຍັງຝ້າຈິ່ງກັບມາເປັນຄືນໄດ້ງ່າຍກວ່າກະ?

ຈຸດກະທີ່ຖືກກຳຈັດອອກໄປແລ້ວ ໂດຍທົ່ວໄປຈະຄົງທີ່ຢູ່ໄດ້ດີ. ເຖິງວ່າຈະສາມາດເກີດຂຶ້ນໃໝ່ໄດ້ຖ້າຖືກແດດຫຼາຍໆໂດຍບໍ່ດູແລ ເນື່ອງຈາກເຊວເມລານິນທີ່ອ່ອນໄຫວຕໍ່ແດດຍັງຢູ່ໃນຈຸດເດີມ ແຕ່ຈຸດທີ່ຖືກລົບອອກໄປແລ້ວຈະກັບມາເຂັ້ມຂຶ້ນເອງນັ້ນພົບໄດ້ໜ້ອຍ.

ແຕ່ຝ້າແຕກຕ່າງອອກໄປ. ນັ້ນກໍຍ້ອນວ່າສາເຫດຫຼັກທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດເມັດສີ ບໍ່ວ່າຈະເປັນເຊວເມລານິນທີ່ອ່ອນໄຫວ ຮໍໂມນ ຫຼືການຖືກແດດ ຍັງຄົງຢູ່ຄືເກົ່າ ມີແຕ່ເມັດສີທີ່ເຫັນຢູ່ຜິວນອກເທົ່ານັ້ນທີ່ຈາງລົງ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ຫຼັງຈາກຮັກສາແລ້ວ ຖ້າລະເລີຍການກັນແດດ ຫຼືມີການປ່ຽນແປງຂອງຮໍໂມນ ກໍມີການລາຍງານວ່າເມັດສີມັກກັບຄືນມາໃໝ່ຢູ່ຈຸດເດີມ. ໂດຍສະເພາະແສງແດດໃນຊີວິດປະຈຳວັນ ເຖິງແມ່ນມື້ຟ້າຮ່ອນກໍຍັງສາມາດຮອດຜິວໜັງໄດ້ ດັ່ງນັ້ນການລະວັງແຕ່ມື້ແດດອອກຢ່າງດຽວຈິ່ງບໍ່ພຽງພໍ. ດ້ວຍເຫດຜົນເຫຼົ່ານີ້ ຈິ່ງເນັ້ນໜັກວ່າການຮັກສາຝ້າບໍ່ຄວນຈົບແຕ່ຄັ້ງດຽວ ແຕ່ຕ້ອງເຮັດຄວບຄູ່ໄປກັບການກັນແດດ ແລະ ການດູແລຮັກສາຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ.

ຈຸດເທິງໜ້າຂອງເຮົາໃກ້ຄຽງກັບອັນໃດ?

ນີ້ຄືເຄັດລັບບາງຢ່າງທີ່ຊ່ວຍແຍກຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງໂຣກເມັດສີທັງສອງນີ້.

• ຖ້າຈຸດນ້ອຍຄືເມັດງາ ແລະ ຂອບເຂດຈະແຈ້ງ ມັກເປັນກະ ເນື່ອງຈາກຝັງຢູ່ພຽງຊັ້ນດຽວຂອງໜັງກຳພ້າ ຂອບຈິ່ງເຫັນຈະແຈ້ງ.
• ຖ້າຮອຍດ່າງແຜ່ກວ້າງ ແລະ ຂອບເຂດບໍ່ຈະແຈ້ງ ອາດເປັນຝ້າ ເນື່ອງຈາກເມັດສີແຜ່ຢູ່ທັງໜັງກຳພ້າ ແລະ ຊັ້ນຕື້ນຂອງໜັງແທ້ ຂອບຈິ່ງເບິ່ງຄືກັບແຜ່ອອກໄປແບບທຳມະຊາດ.
• ຖ້າຮູບແບບເຂັ້ມຂຶ້ນໃນລະດູຮ້ອນ ແລະ ຈາງລົງໃນລະດູໜາວຈະແຈ້ງ ອາດແມ່ນກະທີ່ອ່ອນໄຫວຕໍ່ແສງແດດ ເນື່ອງຈາກການຜະລິດເມັດສີຕອບສະໜອງທັນທີຕາມປະລິມານແດດທີ່ໄດ້ຮັບ.
• ຖ້າເກີດຂຶ້ນໃໝ່ ຫຼືເຂັ້ມຂຶ້ນໃນຊ່ວງຖືພາ ຫຼືກິນຢາຄຸມກຳເນີດ ມີແນວໂນ້ມສູງທີ່ຈະເປັນຝ້າ ເນື່ອງຈາກຊ່ວງນັ້ນຮໍໂມນປ່ຽນແປງ ແລະ ໄປກະຕຸ້ນເຊວເມລານິນພໍດີ.

ແນ່ນອນວ່າຫຼາຍກໍລະນີແຍກແຍະດ້ວຍຕາເປົ່າໄດ້ຍາກ ແລະ ຄົນທີ່ມີທັງກະ ແລະ ຝ້າປົນກັນຢູ່ໜ້າດຽວກັນກໍມີບໍ່ໜ້ອຍ. ເຖິງແມ່ນຈະເບິ່ງຄ້າຍກັນຢູ່ຜິວນອກ ແຕ່ສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນຢູ່ພາຍໃນນັ້ນແຕກຕ່າງກັນ ຖ້າວິນິດໄສເອງ ແລ້ວກຳນົດຄວາມແຮງຂອງເລເຊີເອງ ອາດເຮັດໃຫ້ເມັດສີເຂັ້ມຂຶ້ນແທນທີ່ຈະດີຂຶ້ນ. ດັ່ງນັ້ນ ການວິນິດໄສທີ່ຖືກຕ້ອງ ແລະ ການກຳນົດຄວາມແຮງຂອງການຮັກສາໃຫ້ເໝາະສົມ ຄວນຕັດສິນໃຈຫຼັງຈາກປຶກສາແພດຜິວໜັງໂດຍສະເພາະ ຈິ່ງຈະປອດໄພທີ່ສຸດ.

References

Korean Dermatological Association, Ministry of Food and Drug Safety (MFDS), American Academy of Dermatology (AAD), and U.S. Food and Drug Administration (FDA). </content> </invoke>