ເຫດຜົນທີ່ໄວຣັດຫູດນ້ຳ (Molluscum) ຕິດຕໍ່ຜ່ານຜິວໜັງ, ບາດແຜ ແລະ ເຄື່ອງໃຊ້ຮ່ວມກັນ ພ້ອມວິທີປ້ອງກັນ

ຫູດນ້ຳ ຫຼື molluscum ເປັນພະຍາດຜິວໜັງຕິດຕໍ່ທົ່ວໄປ ທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດຕຸ່ມນ້ອຍໆສີຄືຜິວໜັງ ຂຶ້ນເປັນຈຸດໆຄ້າຍເມັດງາ. ມັກເກີດຢູ່ໃບໜ້າ ຫຼື ລຳຕົວຂອງເດັກນ້ອຍ ແຕ່ຜູ້ໃຫຍ່ກໍ່ເປັນໄດ້ຄືກັນ.

ຫຼາຍຄົນຄິດວ່ານີ້ເປັນພຽງບັນຫາຜິວໜັງທຳມະດາ. ແຕ່ຄວາມຈິງແລ້ວ ຕຸ່ມແຕ່ລະເມັດແມ່ນຮ່ອງຮອຍຂອງໄວຣັດທີ່ຄັດລອກຕົນເອງຊ້ຳໆຢູ່ໃນເຊວຜິວໜັງ. ບົດຄວາມນີ້ຈະອະທິບາຍວ່າ ເປັນຫຍັງມັນຈຶ່ງຕິດງ່າຍ ແລະ ແຜ່ໄວ ໂດຍເບິ່ງຈາກຫຼັກການເຄື່ອນໄຫວຂອງໄວຣັດ.

ໄວຣັດຫູດນ້ຳແມ່ນຫຍັງ ແລະ ມີລັກສະນະແນວໃດ?

ສາເຫດຂອງຫູດນ້ຳແມ່ນໄວຣັດ Molluscum contagiosum virus (MCV) ເຊິ່ງເປັນໄວຣັດ DNA ໃນກຸ່ມໃຫຍ່ Poxviridae ຄືກັບໄວຣັດອີສຸກອີໃສ ແລະ ເຮີແປັດ.

ໄວຣັດຊະນິດນີ້ບໍ່ໄດ້ແລ່ນໄປທົ່ວຮ່າງກາຍ. ມັນອາໄສ ແລະ ຄັດລອກຕົນເອງຢູ່ພຽງແຕ່ໃນເຊວຂອງ epidermis ຫຼືຊັ້ນນອກສຸດຂອງຜິວໜັງເທົ່ານັ້ນ. ເນື່ອງຈາກມັນບໍ່ເຂົ້າໄປໃນເລືອດ ຫຼື ອະໄວຍະວະໃດໆ ຫູດນ້ຳຈຶ່ງຖືກຈັດວ່າເປັນພະຍາດທີ່ບໍ່ຮຸນແຮງໃນສ່ວນຫຼາຍ.

ເມື່ອໄວຣັດເພີ່ມຈຳນວນຢູ່ໃນເຊວຜິວໜັງ ເຊວກໍ່ຈະບວມຂຶ້ນ ຈົນເກີດເປັນຕຸ່ມມົນໆລັກສະນະສະເພາະ. ຮອຍບຸ໋ມນ້ອຍໆຢູ່ກາງຕຸ່ມ ຫຼືທີ່ເອີ້ນວ່າ central umbilication ກໍ່ເກີດຈາກກ້ອນເຊວທີ່ໄວຣັດສ້າງຂຶ້ນ ຄ່ອຍໆເປື່ອຍລົງຈາກຈຸດກາງ.

ໄວຣັດໃນຕະກູນ Poxvirus ດຽວກັນ ແຕ່ລະຊະນິດກໍ່ອາໄສຢູ່ບ່ອນທີ່ຕ່າງກັນ. ບາງຊະນິດເຂົ້າໄປເລິກໃນຮ່າງກາຍຈົນເຮັດໃຫ້ເກີດອາການທົ່ວຮ່າງກາຍ ແຕ່ໄວຣັດ Molluscum contagiosum ຈະຢູ່ສະເພາະຊັ້ນຕື້ນຂອງ epidermis ເທົ່ານັ້ນ. ຍ້ອນມັນອາໄສຢູ່ພຽງແຕ່ຊັ້ນນັ້ນ ຈຶ່ງມັກຫາຍໄປໂດຍບໍ່ຄ່ອຍມີຮອຍແປ້ວເຫຼືອ.

ເປັນຫຍັງໄວຣັດຈຶ່ງຕິດຕໍ່ໄດ້ສະເພາະຜ່ານຜິວໜັງ?

ການຕິດເຊື້ອຫູດນ້ຳຕ້ອງໄດ້ອາໄສການສຳຜັດລະຫວ່າງຜິວໜັງກັບຜິວໜັງ ຫຼື ຜິວໜັງກັບເຄື່ອງໃຊ້ທີ່ມີໄວຣັດຕິດຢູ່. ນີ້ແຕກຕ່າງໂດຍສິ້ນເຊີງຈາກໄວຣັດຫວັດທີ່ແຜ່ຜ່ານອາກາດດ້ວຍການໄອ ຫຼື ຈາມ.

ເຫດຜົນງ່າຍໆກໍ່ຄື ໄວຣັດຊະນິດນີ້ຖືກປັບຕົວໃຫ້ຂະຫຍາຍພັນໄດ້ສະເພາະໃນເຊວ epidermis ເທົ່ານັ້ນ ມັນຈຶ່ງບໍ່ມີເສັ້ນທາງເຂົ້າສູ່ຮ່າງກາຍເລິກຜ່ານລະບົບຫາຍໃຈ ຫຼື ເລືອດ. ດັ່ງນັ້ນ ມັນຈຶ່ງແຜ່ໄປສູ່ຄົນອື່ນ ຫຼື ບ່ອນອື່ນໄດ້ ພຽງແຕ່ຜ່ານການສຳຜັດຜິວໜັງເທົ່ານັ້ນ.

ຢູ່ຜິວໜອກ ແລະ ສານພາຍໃນຕຸ່ມນັ້ນມີອະນຸພາກໄວຣັດຢູ່ຫຼາຍ. ເມື່ອຈັບ ຫຼື ບີບຕຸ່ມ ໄວຣັດກໍ່ຈະຕິດຢູ່ບ່ອນນັ້ນ ແລະ ທັນທີທີ່ມືຫຼືສິ່ງຂອງນັ້ນໄປແຕະຜິວໜັງອື່ນ ການຕິດເຊື້ອໃໝ່ກໍ່ຈະເລີ່ມຂຶ້ນ.

ຕິດຕໍ່ຜ່ານການສຳຜັດໂດຍກົງໄດ້ແນວໃດ?

ເສັ້ນທາງຕິດຕໍ່ທີ່ພົບເລື້ອຍທີ່ສຸດແມ່ນການສຳຜັດຜິວໜັງກັບຜິວໜັງໂດຍກົງ. ເດັກນ້ອຍທີ່ຫຼິ້ນຄຸກລານກັນຢູ່ສະໜາມເດັກຫຼິ້ນ ຫຼື ຫຼິ້ນກິລາທີ່ຕົວຕິດຕົວກັນເຊັ່ນ ມວຍປ້ຳ ຫຼື ຢູໂດ ມັກຕິດເຊື້ອກັນຢູ່ໃນສະຖານະການແບບນີ້.

ໃນຜູ້ໃຫຍ່ ສະຖານະການແຕກຕ່າງອອກໄປໜ້ອຍໜຶ່ງ. ຫູດນ້ຳທີ່ຂຶ້ນຮອບອະໄວຍະວະເພດ ສ່ວນຫຼາຍຕິດຕໍ່ຜ່ານການມີເພດສຳພັນ ຈຶ່ງຖືກຈັດເປັນພະຍາດຕິດຕໍ່ທາງເພດສຳພັນຊະນິດໜຶ່ງໄດ້ຄືກັນ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ຖ້າພົບຕຸ່ມຢູ່ບໍລິເວນນີ້ ຄວນໄປພົບແພດເພື່ອແຍກແຍະຈາກພະຍາດຜິວໜັງອື່ນໆ.

ໄລຍະຈາກຕິດເຊື້ອຈົນເຫັນຕຸ່ມຂຶ້ນມາກໍ່ບໍ່ສັ້ນ. ຫຼັງຈາກສຳຜັດແລ້ວ ຕຸ່ມມັກຈະປາກົດພາຍໃນຫຼາຍອາທິດ ຈົນເຖິງຫຼາຍເດືອນ ເພາະໄວຣັດຕ້ອງໃຊ້ເວລາຄ່ອຍໆເພີ່ມຈຳນວນຢູ່ໃນເຊວ epidermis ໃນຊ່ວງໄລຍະຟັກຕົວນີ້.

ຍ້ອນໄລຍະຟັກຕົວນີ້ ຈຶ່ງຍາກທີ່ຈະລະບຸໄດ້ແນ່ນອນວ່າຕິດເຊື້ອຕັ້ງແຕ່ຊ່ວງໃດ. ອາດມີການສຳຜັດແຕ່ດົນມາແລ້ວກ່ອນທີ່ຕຸ່ມຈະປາກົດ ແລະ ໃນຊ່ວງນັ້ນຜິວໜັງກໍ່ບໍ່ມີການປ່ຽນແປງໃຫ້ເຫັນ ຈຶ່ງອາດແຜ່ໄປສູ່ຄົນອື່ນໄດ້ໂດຍທີ່ຕົນເອງບໍ່ຮູ້ໂຕ.

ເປັນຫຍັງຜ້າເຊັດໂຕ ແລະ ອຸປະກອນອາບນ້ຳຈຶ່ງເປັນຕົວກາງແຜ່ເຊື້ອ?

ຫູດນ້ຳບໍ່ໄດ້ຕິດຕໍ່ພຽງແຕ່ລະຫວ່າງຄົນສູ່ຄົນເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງຜ່ານເຄື່ອງໃຊ້ໄດ້ອີກ. ຜ້າເຊັດໂຕ, ຟອງນ້ຳອາບນ້ຳ, ຢາງລອຍນ້ຳ ຫຼື ຂອງຫຼິ້ນທີ່ສຳຜັດຜິວໜັງໂດຍກົງ ລ້ວນແມ່ນຕົວຢ່າງທົ່ວໄປ.

ອະນຸພາກໄວຣັດ ເຖິງແມ່ນອອກຈາກຜິວໜັງແລ້ວ ກໍ່ຍັງສາມາດຄ້າງຢູ່ໜ້າຜິວຂອງເຄື່ອງໃຊ້ໄດ້ໄລຍະໜຶ່ງ. ດັ່ງນັ້ນ ຖ້າຄົນອື່ນມາໃຊ້ຜ້າເຊັດໂຕຂອງຄົນທີ່ຕິດເຊື້ອຕໍ່ ໄວຣັດທີ່ຕິດຢູ່ຜ້ານັ້ນກໍ່ຈະຕິດໄປສູ່ຜິວໜັງໃໝ່.

ສະຖານທີ່ຄືສະລອຍນ້ຳ ຫຼື ໂຮງອາບນ້ຳ ທີ່ຫຼາຍຄົນສຳຜັດຮ່າງກາຍກັນ ກໍ່ຖືວ່າມີຄວາມສ່ຽງສູງເຊັ່ນກັນ. ບໍ່ແມ່ນຕົວນ້ຳເອງທີ່ແຜ່ໄວຣັດ ແຕ່ເປັນເພາະໃນສະຖານທີ່ແບບນັ້ນ ຜິວໜັງຂອງຄົນມັກໄດ້ສຳຜັດກັນເລື້ອຍ ແລະ ຍັງໃຊ້ອຸປະກອນຫຼິ້ນນ້ຳຮ່ວມກັນອີກ. ຢາງລອຍນ້ຳ ຫຼື ບ່ອນຈັບຮາວເລື່ອນທີ່ເດັກນ້ອຍຫຼາຍຄົນຜັດປ່ຽນກັນຈັບ ກໍ່ເປັນຕົວກາງແຜ່ເຊື້ອດ້ວຍເຫດຜົນດຽວກັນ.

ຂ່ວນແລ້ວເປັນຫຍັງຈຶ່ງແຜ່ໄປທົ່ວຮ່າງກາຍ?

ຫູດນ້ຳມັກບໍ່ຢູ່ນິ້ງພຽງບ່ອນດຽວ ແຕ່ຄ່ອຍໆແຜ່ໄປຂ້າງໆ ຫຼື ໄປບ່ອນອື່ນຢູ່ເລື້ອຍໆ. ຈຸດສຳຄັນທີ່ອະທິບາຍເລື່ອງນີ້ໄດ້ຄືການຂ່ວນ.

ເມື່ອໃຊ້ເລັບຂ່ວນ ຫຼື ດຶງຕຸ່ມອອກ ໄວຣັດທີ່ຢູ່ໃນນັ້ນກໍ່ຈະຕິດຢູ່ເລັບ ແລະ ນິ້ວມື. ຖ້າມືນັ້ນໄປແຕະຜິວໜັງບ່ອນອື່ນ ໄວຣັດກໍ່ຈະຍ້າຍໄປອາໄສ ແລະ ຂະຫຍາຍພັນຢູ່ບ່ອນໃໝ່ນັ້ນອີກ. ການຕິດເຊື້ອຢູ່ໃນຮ່າງກາຍຕົນເອງແບບນີ້ ເອີ້ນວ່າ autoinoculation.

ອີກທັງ ຕຸ່ມທີ່ຂຶ້ນເປັນແຖວຕາມຮອຍຂ່ວນກໍ່ພົບໄດ້ເລື້ອຍ ເພາະໄວຣັດຈະເຈາະເຂົ້າໄປງ່າຍຢູ່ບ່ອນທີ່ຮອຍແຜ່ນປອງກັນຜິວໜັງອ່ອນແອລົງ. ຄືກັບນ້ຳທີ່ຊືມເຂົ້າຮອຍແຕກ ໄວຣັດກໍ່ຈະເຂົ້າໄດ້ງ່າຍຂຶ້ນຜ່ານຮອຍແຜຢູ່ຜິວໜັງ.

ເປັນຫຍັງການຕິດຕໍ່ໃນເດັກນ້ອຍ ແລະ ຜູ້ໃຫຍ່ຈຶ່ງແຕກຕ່າງກັນ?

ຫູດນ້ຳມັກພົບຢູ່ໃນເດັກນ້ອຍຫຼາຍກວ່າ. ເຫດຜົນໜຶ່ງແມ່ນຍ້ອນຜິວໜັງເດັກນ້ອຍຍັງພັດທະນາບໍ່ເຕັມທີ່ ແລະ ຫຼາຍຄົນຍັງມີພະຍາດຜິວໜັງອັກເສບ atopic dermatitis ຮ່ວມນຳ ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ຜິວອ່ອນແອຢູ່ແລ້ວ. ເມື່ອຜິວອ່ອນແອ ໄວຣັດກໍ່ຈະເຂົ້າໄປໃນ epidermis ໄດ້ງ່າຍຂຶ້ນ.

ນອກຈາກນັ້ນ ເດັກນ້ອຍຍັງໃຊ້ເວລາຫຼິ້ນຄຸກລານກັນຫຼາຍ ແລະ ມັກເອົາມືມາແຕະໜ້າ ຫຼື ຮ່າງກາຍຕົນເອງເລື້ອຍໆ. ພຶດຕິກຳແບບນີ້ແຕ່ລະຢ່າງ ລ້ວນເພີ່ມໂອກາດໃຫ້ໄວຣັດແຜ່ໄດ້ຫຼາຍຂຶ້ນ.

ຜູ້ໃຫຍ່ໂດຍທົ່ວໄປແມ່ນຜິວໜັງແຂງແຮງກວ່າ ຈຶ່ງບໍ່ຄ່ອຍຕິດງ່າຍ. ແຕ່ຖ້າພູມຄຸ້ມກັນອ່ອນແອ ເຖິງເປັນຜູ້ໃຫຍ່ ຕຸ່ມກໍ່ອາດແຜ່ກວ້າງ ແລະ ຢູ່ດົນໄດ້ຄືກັນ ເພາະເຊວພູມຄຸ້ມກັນບໍ່ສາມາດຄົ້ນຫາ ແລະ ກຳຈັດເຊວ epidermis ທີ່ໄວຣັດອາໄສຢູ່ໄດ້ທັນເວລາ.

ສະຫຼຸບແລ້ວ ຫູດນ້ຳຈະຕິດງ່າຍ ຫຼື ຢູ່ດົນປານໃດ ບໍ່ໄດ້ຂຶ້ນກັບໂຕໄວຣັດເອງເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຂຶ້ນກັບແຜ່ນປອງກັນຜິວໜັງ ແລະ ພູມຄຸ້ມກັນຂອງແຕ່ລະຄົນເປັນຫຼັກ. ຄົນທີ່ຜິວແຂງແຮງ ແລະ ພູມຄຸ້ມກັນເຮັດວຽກໄດ້ດີ ເຖິງສຳຜັດໄວຣັດປະລິມານດຽວກັນ ກໍ່ມັກຜ່ານໄປໄດ້ໂດຍບໍ່ມີບັນຫາໃຫຍ່.

ວິທີດູແລ ແລະ ປ້ອງກັນທີ່ເຮັດໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ

ຫູດນ້ຳສ່ວນຫຼາຍຈະຫາຍໄປເອງ ເມື່ອລະບົບພູມຄຸ້ມກັນຂອງຮ່າງກາຍຄ່ອຍໆກຳຈັດໄວຣັດອອກ. ແຕ່ໃນລະຫວ່າງນັ້ນ ການດູແລເພື່ອບໍ່ໃຫ້ຕິດຄົນອື່ນ ຫຼື ແຜ່ຕໍ່ໃນຮ່າງກາຍຕົນເອງແມ່ນສຳຄັນຫຼາຍ.

• ຢ່າຈັບ ຫຼື ບີບຕຸ່ມດ້ວຍມື. ເພາະທັນທີທີ່ບີບ ໄວຣັດທີ່ຢູ່ຂ້າງໃນອາດແຜ່ໄປສູ່ມື ແລະ ຜິວໜັງອ້ອມຂ້າງ.

• ໃຊ້ຜ້າເຊັດໂຕ, ເສື້ອຜ້າ ແລະ ອຸປະກອນອາບນ້ຳແຍກຕ່າງຫາກຈາກສະມາຊິກຄອບຄົວອື່ນ. ວິທີນີ້ຈະຕັດເສັ້ນທາງທີ່ໄວຣັດຄ້າງຢູ່ເຄື່ອງໃຊ້ຈະໄປສູ່ຄົນຕໍ່ໄປໄດ້.

• ປົກປິດບໍລິເວນທີ່ມີຕຸ່ມດ້ວຍເສື້ອຜ້າບາງ ຫຼື ພລາສເຕີ. ນີ້ຈະຫຼຸດໂອກາດການສຳຜັດຜິວໜັງກັບຜິວໜັງໂດຍກົງ.

• ດູແລໃຫ້ຜິວໜັງຊຸ່ມຊື່ນ ບໍ່ໃຫ້ແຫ້ງ ຫຼື ແຕກ. ຍ້ອນຍິ່ງແຜ່ນປອງກັນຜິວໜັງແຂງແຮງເທົ່າໃດ ໄວຣັດກໍ່ຈະເຂົ້າໄດ້ຍາກຂຶ້ນເທົ່ານັ້ນ.

• ເລືອກອາບນ້ຳສັ້ນໆແທນການແຊ່ນ້ຳດົນ. ເພາະຜິວໜັງທີ່ແຊ່ນ້ຳດົນ ແຜ່ນປອງກັນຈະອ່ອນລົງ ເຮັດໃຫ້ໄວຣັດເຂົ້າໄດ້ງ່າຍຂຶ້ນ.

ຖ້າຮັກສານິໄສເຫຼົ່ານີ້ໄປພ້ອມກັບລໍຖ້າ ຫູດນ້ຳສ່ວນຫຼາຍຈະຫາຍໄປໂດຍບໍ່ຄ່ອຍມີຮອຍແປ້ວ. ແຕ່ຖ້າຕຸ່ມຍັງເພີ່ມຂຶ້ນເລື້ອຍໆ ຫຼື ຢູ່ດົນເກີນໄປ ກໍ່ສາມາດປຶກສາແພດເພື່ອກຳຈັດອອກໂດຍກົງໄດ້ຄືກັນ.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).