ຜື່ນນ້ຳ (Molluscum Contagiosum) ສາເຫດ ແລະ ເສັ້ນທາງຕິດຕໍ່ ເປັນຫຍັງເດັກຕິດງ່າຍ?

ຜື່ນນ້ຳ ຫຼື molluscum contagiosum ແມ່ນພະຍາດຜິວໜັງຕິດເຊື້ອທີ່ພົບເລື້ອຍ, ເຮັດໃຫ້ເກີດຕຸ່ມນູນນ້ອຍໆສີຄືຜິວໜັງ ຂະໜາດປະມານເມັດຂ້າວ ຂຶ້ນເປັນປື້ມໆຢູ່ໜ້າຫຼືລຳຕົວ. ມັກພົບຫຼາຍໃນເດັກນ້ອຍ ແຕ່ຜູ້ໃຫຍ່ກໍ່ເປັນໄດ້ເຊັ່ນກັນ.

ຫຼາຍຄົນອາດຄິດວ່າຜື່ນນ້ຳເປັນພຽງບັນຫາຜິວໜັງທຳມະດາ. ແຕ່ຄວາມຈິງແລ້ວ ແຕ່ລະຕຸ່ມທີ່ຂຶ້ນມານັ້ນ ແມ່ນຮ່ອງຮອຍຂອງໄວຣັສທີ່ຈຳລອງຕົວເອງຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກຢູ່ໃນຈຸລັງຜິວໜັງ. ບົດຄວາມນີ້ຈະອະທິບາຍວ່າເປັນຫຍັງມັນຈິ່ງຕິດງ່າຍ ແລະ ແຜ່ກະຈາຍໄດ້ໄວ, ພ້ອມທັງອະທິບາຍຫຼັກການເຄື່ອນໄຫວຂອງໄວຣັສຊະນິດນີ້.

poxvirus ທີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດຜື່ນນ້ຳ

ສາເຫດຂອງຜື່ນນ້ຳແມ່ນເຊື້ອໄວຣັສ Molluscum contagiosum virus (MCV), ເປັນໄວຣັສຊະນິດ DNA ທີ່ຢູ່ໃນຕະກູນ poxvirus ດຽວກັນກັບໄວຣັສທີ່ເຄີຍກໍ່ໃຫ້ເກີດພະຍາດຝີໄຂ້ (smallpox). ສ່ວນອີສຸກອີໃສ ຫຼື ເຮີແປັດ (herpes) ນັ້ນຢູ່ຄົນລະຕະກູນ, ຄື herpesvirus, ຈຶ່ງເປັນຄົນລະສາຍພັນກັນຄົນລະບ່ອນ.

ໄວຣັສຊະນິດນີ້ບໍ່ໄດ້ແລ່ນໄປທົ່ວຮ່າງກາຍ. ມັນຈະອາໄສຢູ່ສະເພາະໃນຊັ້ນໜັງກຳພ້າ (epidermis) ຄືຊັ້ນນອກສຸດຂອງຜິວໜັງ ແລະ ຈຳລອງຕົວເອງຊ້ຳໆຢູ່ບ່ອນນັ້ນ. ເນື່ອງຈາກມັນບໍ່ເຂົ້າໄປໃນເລືອດ ຫຼື ອະໄວຍະວະພາຍໃນ, ຜື່ນນ້ຳຈິ່ງຖືກຈັດເປັນພະຍາດທີ່ອາການບໍ່ຮ້າຍແຮງໃນສ່ວນຫຼາຍ.

ເມື່ອໄວຣັສເພີ່ມຈຳນວນຂຶ້ນພາຍໃນຈຸລັງຊັ້ນໜັງກຳພ້າ, ຈຸລັງຈະບວມຂຶ້ນຈົນເກີດເປັນຕຸ່ມກົມນູນສະເພາະຕົວ. ລັກສະນະບ່ອນກາງຕຸ່ມທີ່ຫຍຸ້ງເປັນຮອຍບຸ໋ມນ້ອຍໆ, ຫຼືທີ່ເອີ້ນວ່າ central umbilication, ກໍ່ເກີດຈາກກ້ອນຈຸລັງທີ່ໄວຣັສສ້າງຂຶ້ນຄ່ອຍໆເປື່ອຍຈາກຈຸດກາງອອກມາ.

ເຖິງຈະຢູ່ຕະກູນ poxvirus ດຽວກັນ, ແຕ່ລະຊະນິດກໍ່ຈະລົງຝັງໂຕຢູ່ຕຳແໜ່ງທີ່ຕ່າງກັນ. Poxvirus ບາງຊະນິດເຂົ້າໄປເລິກໃນຮ່າງກາຍຈົນເກີດອາການທົ່ວໂຕ, ແຕ່ MCV ຈະຢູ່ສະເພາະຊັ້ນຕື້ນຂອງໜັງກຳພ້າເທົ່ານັ້ນ. ເພາະຢູ່ສະເພາະຊັ້ນຕື້ນນີ້ ເຮັດໃຫ້ຫາຍແລ້ວມັກບໍ່ຄ່ອຍມີແຜເປັນຮອຍ.

ຜື່ນນ້ຳຕິດຕໍ່ທາງອາກາດໄດ້ບໍ?

ໄວຣັສຜື່ນນ້ຳຈະຕິດຕໍ່ໄດ້ກໍ່ຕໍ່ເມື່ອຜິວໜັງສຳຜັດກັບຜິວໜັງ ຫຼື ຜິວໜັງສຳຜັດກັບສິ່ງຂອງທີ່ມີເຊື້ອຕິດຢູ່. ວິທີການແຜ່ນີ້ຕ່າງຈາກໄວຣັສຫວັດທີ່ແຜ່ທາງອາກາດຜ່ານການໄອຫຼືຈາມຢ່າງສິ້ນເຊິງ.

ເຫດຜົນແມ່ນງ່າຍໆ. ໄວຣັສນີ້ຖືກອອກແບບໃຫ້ເຕີບໃຫຍ່ໄດ້ສະເພາະໃນຈຸລັງໜັງກຳພ້າ, ຈິ່ງບໍ່ມີຊ່ອງທາງເຂົ້າສູ່ຮ່າງກາຍເລິກຜ່ານທາງລະບົບຫາຍໃຈ ຫຼື ເລືອດ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ມັນຈິ່ງແຜ່ຈາກຄົນນຶ່ງໄປອີກຄົນນຶ່ງ ຫຼືຈາກຈຸດນຶ່ງໄປອີກຈຸດນຶ່ງ ໄດ້ພຽງຜ່ານການສຳຜັດຜິວໜັງໂດຍກົງເທົ່ານັ້ນ.

ຢູ່ຜິວໜ້າຕຸ່ມ ແລະ ສານທີ່ຢູ່ພາຍໃນຕຸ່ມນັ້ນ ມີອະນຸພາກໄວຣັສຢູ່ຫຼາຍ. ຖ້າຈັບຫຼືບີບຕຸ່ມ, ໄວຣັສກໍ່ຈະຕິດຢູ່ບ່ອນນັ້ນ ແລະ ເມື່ອມືຫຼືສິ່ງຂອງນັ້ນໄປສຳຜັດຜິວໜັງບ່ອນອື່ນ, ການຕິດເຊື້ອຈຸດໃໝ່ກໍ່ຈະເລີ່ມຂຶ້ນທັນທີ.

ເສັ້ນທາງຕິດຕໍ່ລະຫວ່າງຄົນ ແລະ ໄລຍະຟັກຕົວ

ເສັ້ນທາງຕິດຕໍ່ທີ່ພົບເລື້ອຍທີ່ສຸດແມ່ນການສຳຜັດຜິວໜັງໂດຍກົງ. ມັກພົບໃນເດັກນ້ອຍທີ່ຫຼິ້ນຄຸກຄັກໃສ່ກັນຢູ່ສະໜາມເດັກຫຼິ້ນ ຫຼືຫຼິ້ນກິລາທີ່ຕ້ອງສຳຜັດຜິວກັນ ເຊັ່ນ ມວຍປ້ຳ ຫຼື ຢູໂດ.

ສ່ວນຜູ້ໃຫຍ່ນັ້ນສະຖານະການແຕກຕ່າງອອກໄປແດ່. ຜື່ນນ້ຳທີ່ຂຶ້ນຢູ່ອະໄວຍະວະເພດມັກຕິດຕໍ່ຜ່ານການມີເພດສຳພັນ, ຈິ່ງຖືກຈັດເປັນພະຍາດຕິດຕໍ່ທາງເພດສຳພັນຊະນິດນຶ່ງເຊັ່ນກັນ. ດັ່ງນັ້ນ ຖ້າພົບຕຸ່ມຢູ່ບໍລິເວນນີ້ ຄວນໄປພົບແພດເພື່ອກວດແຍກຈາກພະຍາດຜິວໜັງອື່ນໆ.

ໄລຍະເວລາຫຼັງຕິດເຊື້ອຈົນເຫັນຕຸ່ມຂຶ້ນມານັ້ນກໍ່ບໍ່ສັ້ນ. ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວ ຫຼັງຈາກສຳຜັດເຊື້ອ ຈະໃຊ້ເວລາຫຼາຍອາທິດຈົນເຖິງຫຼາຍເດືອນຈິ່ງຈະເຫັນຕຸ່ມປາກົດຂຶ້ນ. ນີ້ແມ່ນເພາະໄລຍະຟັກຕົວ ໄວຣັສຕ້ອງໃຊ້ເວລາເພີ່ມຈຳນວນຄ່ອຍໆຢູ່ໃນຈຸລັງໜັງກຳພ້າ.

ດ້ວຍໄລຍະຟັກຕົວແບບນີ້ ຈິ່ງຍາກທີ່ຈະລະບຸໄດ້ແນ່ນອນວ່າຕິດເຊື້ອຕັ້ງແຕ່ຕອນໃດ. ຄວາມເປັນໄປໄດ້ສູງແມ່ນເຄີຍສຳຜັດເຊື້ອມາດົນແລ້ວກ່ອນທີ່ຕຸ່ມຈະປາກົດ, ແລະ ໃນລະຫວ່າງນັ້ນຜິວໜັງກໍ່ບໍ່ມີການປ່ຽນແປງໃຫ້ເຫັນ ຈິ່ງອາດແຜ່ເຊື້ອໃຫ້ຄົນອື່ນໄດ້ໂດຍທີ່ຕົນເອງບໍ່ຮູ້ໂຕ.

ຜ້າເຊັດໂຕ ແລະ ອຸປະກອນຫຼິ້ນນ້ຳຕິດຕໍ່ໄດ້ບໍ?

ຜື່ນນ້ຳບໍ່ໄດ້ຕິດຕໍ່ພຽງລະຫວ່າງຄົນກັບຄົນເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງຕິດຕໍ່ຜ່ານສິ່ງຂອງໄດ້ນຳ. ຕົວຢ່າງທີ່ພົບເລື້ອຍ ເຊັ່ນ ຜ້າເຊັດຕົວ, ຟອງນ້ຳອາບນ້ຳ, ຢາງລອຍນ້ຳ ຫຼືຂອງຫຼິ້ນໃນສະລອຍນ້ຳ ທີ່ສຳຜັດຜິວໜັງໂດຍກົງ.

ອະນຸພາກໄວຣັສທີ່ອອກຈາກຜິວໜັງແລ້ວ ຍັງສາມາດຄ້າງຢູ່ຜິວໜ້າສິ່ງຂອງໄດ້ໄລຍະນຶ່ງ. ເມື່ອຄົນອື່ນມາໃຊ້ຜ້າເຊັດຕົວຕໍ່ຈາກຄົນທີ່ຕິດເຊື້ອ, ໄວຣັສທີ່ຕິດຢູ່ຜ້ານັ້ນກໍ່ຈະຕິດໄປສູ່ຜິວໜັງຄົນໃໝ່.

ສະຖານທີ່ທີ່ຄົນຫຼາຍຄົນສຳຜັດຮ່າງກາຍກັນ ເຊັ່ນ ສະລອຍນ້ຳ ຫຼື ຫ້ອງອາບນ້ຳລວມ ກໍ່ຖືກຖືວ່າມີຄວາມສ່ຽງສູງ. ບໍ່ແມ່ນວ່ານ້ຳເປັນຕົວແຜ່ເຊື້ອ ແຕ່ເປັນເພາະໃນສະຖານທີ່ແບບນັ້ນ ຜິວໜັງມີໂອກາດສຳຜັດກັນເລື້ອຍຂຶ້ນ ແລະ ມີການໃຊ້ອຸປະກອນຫຼິ້ນນ້ຳຮ່ວມກັນ. ຢາງລອຍນ້ຳ ຫຼື ມືຈັບຮາງລື່ນ ທີ່ເດັກນ້ອຍຫຼາຍຄົນຜັດປ່ຽນກັນຈັບ ກໍ່ອາດເປັນສື່ນຳເຊື້ອໄດ້ດ້ວຍເຫດຜົນດຽວກັນ.

ເປັນຫຍັງເການຳໃຫ້ລາມທົ່ວຕົວ?

ຜື່ນນ້ຳມັກບໍ່ຄ້າງຢູ່ບ່ອນດຽວ ແຕ່ມັກແຜ່ໄປດ້ານຂ້າງ ຫຼືໄປບໍລິເວນອື່ນຂອງຮ່າງກາຍ. ສາເຫດຫຼັກທີ່ຢູ່ເບື້ອງຫຼັງນີ້ ກໍ່ຄືການຂູດຫຼືແກະ.

ເມື່ອໃຊ້ເລັບຂູດຫຼືແກະຕຸ່ມ, ໄວຣັສທີ່ຢູ່ພາຍໃນຈະຕິດຢູ່ເລັບ ແລະ ນິ້ວມື. ຖ້າມືນັ້ນໄປສຳຜັດຜິວໜັງບ່ອນອື່ນ ໄວຣັສກໍ່ຈະຍ້າຍໄປລົງຝັງໂຕ ແລະ ເພີ່ມຈຳນວນຢູ່ບ່ອນໃໝ່ອີກຄັ້ງ. ການແຜ່ເຊື້ອພາຍໃນຮ່າງກາຍຕົນເອງແບບນີ້ ເອີ້ນວ່າ autoinoculation.

ນອກຈາກນີ້ຍັງມັກເຫັນຕຸ່ມຂຶ້ນຮຽງເປັນແຖວຕາມແນວຮອຍຂູດ. ນັ້ນເປັນເພາະບ່ອນທີ່ເປັນແຜເຮັດໃຫ້ເກາະປ້ອງກັນຜິວໜັງອ່ອນແອລົງ ໄວຣັສຈິ່ງເຈາະເຂົ້າໄປໄດ້ງ່າຍຂຶ້ນ. ຄືກັນກັບນ້ຳທີ່ຊຶມເຂົ້າຮອຍແຕກ, ໄວຣັສກໍ່ເຂົ້າສູ່ຜິວໜັງທີ່ເປັນແຜໄດ້ງ່າຍກວ່າປົກກະຕິ.

ເປັນຫຍັງເດັກຈຶ່ງຕິດງ່າຍກວ່າ?

ຜື່ນນ້ຳມັກພົບຫຼາຍໂດຍສະເພາະໃນເດັກນ້ອຍ. ໜຶ່ງໃນເຫດຜົນແມ່ນເກາະປ້ອງກັນຜິວໜັງຂອງເດັກຍັງພັດທະນາບໍ່ເຕັມທີ່ ແລະ ຫຼາຍຄົນມັກມີພາວະຜິວໜັງອ່ອນແອຮ່ວມຢູ່ນຳ ເຊັ່ນ ໂລກຜື່ນແພ້ຜິວໜັງ (atopic dermatitis). ເມື່ອເກາະປ້ອງກັນອ່ອນແອ ໄວຣັສກໍ່ຈະເຂົ້າສູ່ໜັງກຳພ້າໄດ້ງ່າຍຂຶ້ນຕາມໄປນຳ.

ນອກຈາກນັ້ນ ເດັກນ້ອຍຍັງມີເວລາຫຼິ້ນສຳຜັດຮ່າງກາຍກັນດົນ ແລະ ມັກມີນິໄສເອົາມືໄປແຕະໜ້າຫຼືຮ່າງກາຍຕົວເອງເລື້ອຍໆ. ພຶດຕິກຳເຫຼົ່ານີ້ແຕ່ລະຢ່າງລ້ວນເພີ່ມໂອກາດໃຫ້ໄວຣັສຕິດຕໍ່ໄດ້ຫຼາຍຂຶ້ນ.

ຜູ້ໃຫຍ່ມີເກາະປ້ອງກັນຜິວໜັງແໜ້ນໜາກວ່າ ຈິ່ງບໍ່ຄ່ອຍຕິດງ່າຍ. ແຕ່ຖ້າລະບົບພູມຕ້ານທານອ່ອນແອລົງ ຕໍ່ໃຫ້ເປັນຜູ້ໃຫຍ່ກໍ່ອາດຕຸ່ມແຜ່ກະຈາຍກວ້າງ ແລະ ຄ້າງຢູ່ດົນໄດ້. ນັ້ນເປັນເພາະຈຸລັງພູມຕ້ານທານບໍ່ສາມາດຄົ້ນຫາ ແລະ ກຳຈັດຈຸລັງໜັງກຳພ້າທີ່ໄວຣັສລົງຝັງໂຕໄດ້ທັນເວລາ.

ສະຫຼຸບແລ້ວ ຜື່ນນ້ຳຈະຕິດງ່າຍ ຫຼືຄ້າງຢູ່ດົນປານໃດນັ້ນ ບໍ່ໄດ້ຂຶ້ນກັບໂຕໄວຣັສຢ່າງດຽວ ແຕ່ຂຶ້ນກັບເກາະປ້ອງກັນຜິວໜັງ ແລະ ພູມຕ້ານທານຂອງແຕ່ລະຄົນເປັນຫຼັກ. ຄົນທີ່ເກາະປ້ອງກັນແໜ້ນໜາ ແລະ ພູມຕ້ານທານດີ ເຖິງຈະສຳຜັດເຊື້ອໃນປະລິມານດຽວກັນ ກໍ່ມັກຜ່ານພົ້ນໄປໄດ້ໂດຍບໍ່ມີບັນຫາຫຍັງໃຫຍ່.

ວິທີດູແລບໍ່ໃຫ້ຜື່ນນ້ຳລະບາດ

ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວ ຜື່ນນ້ຳຈະຫາຍໄປເອງເມື່ອເວລາຜ່ານໄປ ຍ້ອນລະບົບພູມຕ້ານທານຂອງຮ່າງກາຍຄ່ອຍໆກຳຈັດໄວຣັສອອກ. ແຕ່ໃນລະຫວ່າງນັ້ນ ການດູແລບໍ່ໃຫ້ຕິດຄົນອື່ນ ແລະ ບໍ່ໃຫ້ແຜ່ກະຈາຍເພີ່ມ ກໍ່ສຳຄັນຫຼາຍ.

• ຫຼີກລ່ຽງການເອົາມືຈັບ ຫຼືບີບຕຸ່ມ. ເພາະຖ້າບີບ ໄວຣັສທີ່ຢູ່ພາຍໃນອາດແຜ່ໄປສູ່ມືແລະຜິວໜັງອ້ອມຂ້າງໄດ້.

• ໃຊ້ຜ້າເຊັດຕົວ, ເສື້ອຜ້າ ແລະ ອຸປະກອນອາບນ້ຳແຍກຕ່າງຫາກຈາກສະມາຊິກຄອບຄົວຄົນອື່ນ. ວິທີນີ້ຈະຕັດເສັ້ນທາງທີ່ໄວຣັສຄ້າງຢູ່ຜິວໜ້າສິ່ງຂອງແລ້ວແຜ່ໄປສູ່ຄົນຕໍ່ໄປໄດ້ໝົດ.

• ໃຊ້ເສື້ອຜ້າບາງ ຫຼືແຜ່ນປິດປົກຄຸມບໍລິເວນທີ່ມີຕຸ່ມ. ເປັນວິທີຫຼຸດໂອກາດທີ່ຜິວໜັງຈະສຳຜັດກັນໂດຍກົງ.

• ບຳລຸງຜິວໃຫ້ຊຸ່ມຊື່ນ ບໍ່ໃຫ້ແຫ້ງແຕກ. ເພາະຍິ່ງເກາະປ້ອງກັນຜິວໜັງແໜ້ນໜາ ໄວຣັສກໍ່ຈະຍິ່ງເຂົ້າມາໃໝ່ໄດ້ຍາກຂຶ້ນ.

• ເລືອກອາບນ້ຳແບບຝັກບົວໄວໆ ດີກວ່າການແຊ່ນ້ຳອຸ່ນດົນໆ. ເພາະຜິວໜັງທີ່ແຊ່ນ້ຳດົນຈົນອ່ອນຕົວ ຈະເຮັດໃຫ້ເກາະປ້ອງກັນອ່ອນແອລົງ ແລະ ໄວຣັສເຈາະເຂົ້າໄດ້ງ່າຍຂຶ້ນ.

ຖ້າຮັກສານິໄສເຫຼົ່ານີ້ໄວ້ ແລະ ລໍຖ້າ ຕຸ່ມສ່ວນຫຼາຍຈະຄ່ອຍໆຫາຍໄປໂດຍບໍ່ຄ່ອຍມີຮອຍແຜ. ແຕ່ຖ້າຕຸ່ມຍັງເພີ່ມຈຳນວນຂຶ້ນເລື້ອຍໆ ຫຼືຄ້າງຢູ່ດົນເກີນໄປ ກໍ່ສາມາດພິຈາລະນາໄປໃຫ້ແພດນຳອອກໂດຍກົງນຳ.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).