ລັກສະນະການເຜົາຜະຫລານ ແລະ ນິໄສທີ່ພົບຮ່ວມກັນຢູ່ໃນຄົນທີ່ຟິນເລີໝົດໄວກວ່າຄົນອື່ນຢ່າງເຫັນໄດ້ຊັດ

ຫຼັງຈາກສັກຟິນເລີແລ້ວ ຫຼາຍຄົນມັກສົງໄສເລື່ອງໜຶ່ງ. ເປັນຫຍັງສັກຢູ່ຈຸດດຽວກັນ ປະລິມານໃກ້ຄຽງກັນ ແຕ່ບາງຄົນຟຸບຫາຍພາຍໃນບໍ່ຮອດເຄິ່ງປີ ໃນຂະນະທີ່ບາງຄົນຢູ່ໄດ້ຄົງທີ່ເຖິງໜຶ່ງປີກວ່າ.

ຄວາມແຕກຕ່າງນີ້ບໍ່ແມ່ນເລື່ອງບັງເອີນ. ຄວາມໄວທີ່ຟິນເລີຫາຍໄປໃນຮ່າງກາຍຂຶ້ນຢູ່ກັບຫຼາຍປັດໄຈພ້ອມກັນ ບໍ່ພຽງແຕ່ຄຸນສົມບັດຂອງຟິນເລີເອງ ແຕ່ຍັງລວມເຖິງຄວາມໄວການເຜົາຜະຫລານຂອງແຕ່ລະຄົນ ບໍລິເວນທີ່ສັກເຄື່ອນໄຫວຫຼາຍປານໃດ ສັກເລິກປານໃດ ປະລິມານຫຼາຍນ້ອຍປານໃດ ແລະ ຮ່າງກາຍຮັບຮູ້ຟິນເລີວ່າເປັນສິ່ງແປກປົນຫຼາຍປານໃດ. ຄົນທີ່ຟິນເລີໝົດໄວມັກມີຫຼາຍປັດໄຈເຫຼົ່ານີ້ຊ້ອນທັບກັນ.

ເປັນຫຍັງຟິນເລີຈຶ່ງຫາຍໄປເອງໃນຮ່າງກາຍ?

ຟິນເລີສ່ວນຫຼາຍທີ່ນິຍົມໃຊ້ໃນປັດຈຸບັນເຮັດຈາກອາຊິດຮາຍາລູໂຣນິກ (HA, ສານທີ່ມີຢູ່ໃນຜິວໜັງເຮົາເອງ ມີໜ້າທີ່ຈັບຄວາມຊຸ່ມຊື່ນໄວ້) ເປັນຫຼັກ. ຟິນເລີເກີດຈາກການເອົາໂມເລກຸນ HA ຫຼາຍໆເສັ້ນມາເຊື່ອມຕໍ່ກັນທາງເຄມີໃຫ້ກາຍເປັນເຈວ.

ບັນຫາຄື ຮ່າງກາຍເຮົາມີເອນໄຊທີ່ຢ່ອຍສະຫຼາຍ HA ຢູ່ແລ້ວ. ເອນໄຊນີ້ຊື່ວ່າໄຮອາລູໂຣນິເດສ (hyaluronidase) ເຮັດໜ້າທີ່ຄືພະນັກງານທຳຄວາມສະອາດທີ່ຄອຍກຳຈັດ HA ເກົ່າໃນຮ່າງກາຍ. ເມື່ອ HA ຈາກຟິນເລີຖືກເອນໄຊນີ້ພົບເຫັນ ມັນກໍຈະຖືກຕັດອອກເປັນຕ່ອນນ້ອຍໆເທື່ອລະໜ້ອຍຈົນຫາຍໄປໃນທີ່ສຸດ.

ນອກຈາກນັ້ນ ແມັກໂຄຣຟາຈ (macrophage, ເຊລພູມຄຸ້ມກັນຊະນິດໜຶ່ງໃນເມັດເລືອດຂາວທີ່ກິນສິ່ງແປກປົນໃນຮ່າງກາຍ) ກໍຮັບຮູ້ເຈວຟິນເລີວ່າເປັນສິ່ງແປກປົນເຊັ່ນກັນ ແລ້ວຄ່ອຍໆກືນເຂົ້າໄປຢ່ອຍສະຫຼາຍ. ຖ້າເອນໄຊເປັນຄືກັບກຳໄກຕັດ ແມັກໂຄຣຟາຈກໍຄືລົດເກັບຂີ້ເຫຍື້ອທີ່ມາເກັບເອົາຊິ້ນສ່ວນເຫຼົ່ານັ້ນໄປ. ເມື່ອທັງສອງຢ່າງເຮັດວຽກໄປພ້ອມກັນ ຟິນເລີກໍຄ່ອຍໆຖືກກຳຈັດອອກຈາກຮ່າງກາຍໃນທີ່ສຸດ.

ຫຼັກການທີ່ຊະນິດຟິນເລີແຕກຕ່າງກັນເຮັດໃຫ້ໄລຍະຄົງທົນບໍ່ຄືກັນ

ເຖິງຈະເປັນຟິນເລີ HA ຄືກັນ ແຕ່ລະຜະລິດຕະພັນກໍຢູ່ໄດ້ດົນບໍ່ຄືກັນ. ຫົວໃຈສຳຄັນຢູ່ທີ່ລະດັບການເຊື່ອມຂວາງ ຄືໂມເລກຸນ HA ຖືກເຊື່ອມຕໍ່ກັນແໜ້ນປານໃດ.

ຖ້າໂມເລກຸນຖືກຖັກແບບຫ່າງໆ ເອນໄຊກໍສາມາດແຊກເຂົ້າໄປຕັດໄດ້ງ່າຍ. ກົງກັນຂ້າມ ຖ້າໂມເລກຸນຖືກຖັກແໜ້ນຄືຮ່າງແຫທີ່ໜາແໜ້ນ ເອນໄຊກໍເຂົ້າໄປໄດ້ຍາກ ຄວາມໄວການຢ່ອຍສະຫຼາຍກໍຊ້າລົງໄປນຳ. ຄິດງ່າຍໆຄືກັບແຫທີ່ຖັກຫ່າງກັບແຫທີ່ຖັກແໜ້ນ ອັນໃດແກ້ຫຍຸ້ງໄດ້ຍາກກວ່າກັນ.

ໂດຍທົ່ວໄປ ຟິນເລີທີ່ໃຊ້ເພື່ອເພີ່ມປະລິມາດຫຼາຍໆ ມັກມີໂຄງສ້າງແໜ້ນໜາຈຶ່ງຢູ່ໄດ້ດົນກວ່າ ໃນຂະນະທີ່ຟິນເລີທີ່ອອກແບບໃຫ້ໄດ້ຄວາມນຸ້ມນວນເປັນທຳມະຊາດ ເຊັ່ນຟິນເລີສຳລັບປາກ ມັກຖືກຖັກໃຫ້ຫ່າງກວ່າ ຈຶ່ງມີແນວໂນ້ມໝົດໄວກວ່າ. ຄວາມນຸ້ມນວນ ແລະ ຄວາມຄົງທົນຈຶ່ງເປັນສິ່ງທີ່ຕ້ອງແລກປ່ຽນກັນໃນລະດັບໜຶ່ງ.

ເປັນຫຍັງຄົນທີ່ເຜົາຜະຫລານໄວຈຶ່ງດູດຊືມຟິນເລີໄວກວ່າ?

ຟິນເລີຊະນິດດຽວກັນ ສັກບໍລິເວນດຽວກັນ ແຕ່ຄວາມໄວການດູດຊືມກໍຍັງແຕກຕ່າງກັນໄປໃນແຕ່ລະຄົນ. ເຫດຜົນທີ່ສຳຄັນອັນໜຶ່ງຄືຄວາມໄວການເຜົາຜະຫລານຂອງແຕ່ລະຄົນ.

ຄົນທີ່ໄຫຼວຽນເລືອດດີ ແລະ ການປ່ຽນເຊລ (cell turnover, ຂະບວນການທີ່ເຊລເກົ່າຕາຍໄປແລ້ວຖືກແທນທີ່ດ້ວຍເຊລໃໝ່) ໄວ ຈະມີເອນໄຊ ແລະ ເຊລພູມຄຸ້ມກັນເຄື່ອນໄຫວຢູ່ພາຍໃນເນື້ອເຍື່ອຫຼາຍກວ່າຄົນອື່ນ. ຖ້າຟິນເລີຢູ່ໃນຂອບເຂດການເຄື່ອນໄຫວນັ້ນ ໂອກາດພົບກັນກໍຫຼາຍຂຶ້ນ ແລະ ຍິ່ງພົບກັນຫຼາຍ ຄວາມໄວການຢ່ອຍສະຫຼາຍກໍຍິ່ງໄວຂຶ້ນ.

ມີລາຍງານຫຼາຍວ່າ ຄົນໜຸ່ມທີ່ມີການເຜົາຜະຫລານໄວມັກມີແນວໂນ້ມນີ້ເດັ່ນຊັດ. ຟັງແລ້ວອາດຮູ້ສຶກແປກ ແຕ່ຍິ່ງຮ່າງກາຍແຂງແຮງ ແລະ ຟື້ນຕົວໄວປານໃດ ຮ່າງກາຍກໍຍິ່ງກຳຈັດຟິນເລີໄວປານນັ້ນ. ກົງກັນຂ້າມ ຄົນທີ່ເຜົາຜະຫລານຊ້າ ຟິນເລີກໍມັກຢູ່ໄດ້ດົນກວ່າ.

ຄົນທີ່ອອກກຳລັງກາຍເປັນປະຈຳ ໄຫຼວຽນເລືອດທົ່ວຮ່າງກາຍດີ ກໍມີແນວໂນ້ມດູດຊືມໄວດ້ວຍເຫດຜົນຄ້າຍຄືກັນ. ເມື່ອອອກກຳລັງກາຍ ໃຈເຕັ້ນໄວຂຶ້ນ ເສັ້ນເລືອດຂະຫຍາຍໂຕ ເຮັດໃຫ້ປະລິມານເລືອດໄຫຼວຽນທົ່ວຮ່າງກາຍ ລວມທັງໃບໜ້າ ເພີ່ມຂຶ້ນຊົ່ວຄາວ. ເລືອດໄຫຼວຽນຫຼາຍຂຶ້ນໝາຍຄວາມວ່າໄຮອາລູໂຣນິເດສ ແລະ ແມັກໂຄຣຟາຈຈະຜ່ານໄປມາອ້ອມຟິນເລີເລື້ອຍໆຂຶ້ນ ດັ່ງນັ້ນຄົນທີ່ອອກກຳລັງກາຍເປັນປະຈຳ ຟິນເລີກໍຖືກສຳຜັດເລື້ອຍຂຶ້ນນຳ.

ເປັນຫຍັງບໍລິເວນທີ່ເຄື່ອນໄຫວຫຼາຍຈຶ່ງໝົດໄວ?

ບໍລິເວນເຊັ່ນປາກ ຫຼືຮ່ອງແກ້ມທີ່ເຄື່ອນໄຫວແຮງທຸກຄັ້ງທີ່ສະແດງອອກທາງໜ້າ ມີລາຍງານວ່າຟິນເລີໝົດໄວເປັນພິເສດ. ເຫດຜົນນີ້ພົວພັນກັບແຮງກະທົບທາງກາຍະພາບ.

ໃນຂະນະທີ່ເວົ້າ ຫົວຂວັນ ຫຼືກິນອາຫານ ກ້າມເນື້ອອ້ອມປາກຫົດ ແລະ ຄາຍໂຕຫຼາຍພັນເທື່ອຕໍ່ມື້. ທຸກຄັ້ງທີ່ຫົດຄາຍ ເຈວຟິນເລີທີ່ຢູ່ພາຍໃຕ້ນັ້ນກໍຖືກກົດ ແລະ ດຶງນຳ. ຄືກັນກັບໜັງຢາງທີ່ຖືກດຶງ ແລ້ວປ່ອຍຄືນຊ້ຳໆ ຫຼູດໄວກວ່າໜັງຢາງທີ່ວາງໄວ້ນິ້ງໆ.

ນອກຈາກນັ້ນ ບໍລິເວນທີ່ເຄື່ອນໄຫວຫຼາຍມັກມີເລືອດໄຫຼວຽນຫຼາຍນຳ. ເລືອດໄຫຼວຽນຫຼາຍໝາຍຄວາມວ່າເອນໄຊ ແລະ ເຊລພູມຄຸ້ມກັນຜ່ານໄປມາໃນບໍລິເວນນັ້ນເລື້ອຍຂຶ້ນ. ເມື່ອແຮງກະທົບທາງກາຍະພາບ ແລະ ການສຳຜັດເລືອດຊ້ອນທັບກັນ ບໍລິເວນເຫຼົ່ານີ້ຈຶ່ງມັກຖືກດູດຊືມໄວກວ່າບໍລິເວນທີ່ເຄື່ອນໄຫວໜ້ອຍ ເຊັ່ນໜ້າຜາກ ຫຼືແກ້ມ.

ຄວາມເລິກ ແລະ ປະລິມານການສັກຕັດສິນໄລຍະຄົງທົນໄດ້ແນວໃດ?

ຜະລິດຕະພັນດຽວກັນ ແຕ່ສັກຢູ່ຈຸດໃດ ແລະ ປະລິມານເທົ່າໃດ ກໍເຮັດໃຫ້ໄລຍະຄົງທົນແຕກຕ່າງກັນ. ມີຫຼາຍປັດໄຈເຮັດວຽກໄປພ້ອມກັນ.

• ຄວາມເລິກຂອງການສັກ: ຍິ່ງສັກຕື້ນ ຍິ່ງສຳຜັດເລືອດ ແລະ ເອນໄຊເລື້ອຍ ຈຶ່ງດູດຊືມໄວ. ກົງກັນຂ້າມ ຊັ້ນເລິກໃກ້ກະດູກ ມີເລືອດໜ້ອຍ ແລະ ຖືກກະທົບໜ້ອຍ ຈຶ່ງມັກຢູ່ໄດ້ດົນກວ່າ.
• ປະລິມານການສັກ: ຖ້າສັກໜ້ອຍ ເອນໄຊກໍໃຊ້ເວລາຢ່ອຍສະຫຼາຍໜ້ອຍ. ເຖິງຈະຢ່ອຍສະຫຼາຍໃນຄວາມໄວເທົ່າກັນ ແຕ່ຖ້າປະລິມານໜ້ອຍແຕ່ຕົ້ນ ເວລາທີ່ໃຊ້ຈົນໝົດກໍສັ້ນລົງນຳ.
• ວິທີການແຈກຢາຍ: ແທນທີ່ຈະສັກຮວມກັນເປັນກ້ອນຢູ່ຈຸດດຽວ ຖ້າແບ່ງສັກຫຼາຍຊັ້ນ ຫຼາຍຈຸດ ພື້ນທີ່ຜິວທີ່ສຳຜັດກັບເນື້ອເຍື່ອກໍກວ້າງຂຶ້ນ ເຮັດໃຫ້ໂອກາດສຳຜັດເອນໄຊເພີ່ມຂຶ້ນໄດ້. ມີລາຍງານວ່າວິທີການອອກແບບການສັກຂອງແພດແຕ່ລະຄົນມີຜົນຕໍ່ໄລຍະຄົງທົນເຊັ່ນກັນ.

ດ້ວຍເຫດຜົນເຫຼົ່ານີ້ ແພດແຕ່ລະຄົນ ແລະ ແຕ່ລະບໍລິເວນຈຶ່ງແນະນຳຄວາມເລິກ ແລະ ປະລິມານທີ່ບໍ່ຄືກັນ. ບໍ່ແມ່ນວ່າຍິ່ງສັກຫຼາຍຍິ່ງຢູ່ໄດ້ດົນ ຫຼືຍິ່ງສັກເລິກຍິ່ງເປັນທຳມະຊາດ ຈຶ່ງຕ້ອງມີການປັບໃຫ້ພໍດີ.

ນິໄສການດູແລຫຼັງສັກມີຜົນຕໍ່ອາຍຸການໃຊ້ງານຂອງຟິນເລີຫຼາຍປານໃດ?

ນິໄສການໃຊ້ຊີວິດຫຼັງສັກຟິນເລີແລ້ວ ກໍມີລາຍງານວ່າມີຜົນຕໍ່ໄລຍະຄົງທົນຂອງຟິນເລີເຊັ່ນກັນ.

• ຖ້າສຳຜັດຄວາມຮ້ອນສູງເປັນປະຈຳ ເຊັ່ນອົບຊາວນາ ຫຼືຫ້ອງອົບໄອນ້ຳ ເລືອດຈະໄຫຼວຽນເພີ່ມຂຶ້ນໃນບໍລິເວນນັ້ນ ອາດເຮັດໃຫ້ຟິນເລີຖືກຢ່ອຍສະຫຼາຍໄວກວ່າປົກກະຕິ. ຄວາມຮ້ອນເຮັດໃຫ້ເສັ້ນເລືອດຂະຫຍາຍໂຕ ເອນໄຊ ແລະ ເຊລພູມຄຸ້ມກັນຈຶ່ງຜ່ານໄປມາເລື້ອຍຂຶ້ນ.
• ຖ້ານວດແຮງ ຫຼືກົດແຮງເລື້ອຍໆ ເຈວຟິນເລີກໍຈະຖືກກົດ ແລະ ກະຈາຍຢູ່ຕະຫຼອດ. ຖ້າຖືກຮົບກວນກ່ອນທີ່ຈະຄົງຮູບຢູ່ໃນຕຳແໜ່ງ ອາດເຮັດໃຫ້ຕຳແໜ່ງເໜີດ ຫຼືກະຈາຍໄວຂຶ້ນ.
• ການສູບຢາເປັນນິໄສທີ່ຮູ້ກັນວ່າສົ່ງຜົນເສຍຕໍ່ການໄຫຼວຽນເລືອດ ແລະ ໄມໂຄຣຊົນລະລະ ອາດມີຜົນຕໍ່ຄວາມສາມາດຟື້ນຕົວ ແລະ ຄວາມສົມດຸນການເຜົາຜະຫລານຂອງເນື້ອເຍື່ອທັງໝົດ.
• ຖ້າຖືກແສງແດດຫຼາຍ ຄວາມສາມາດຮອງຮັບຂອງຜິວໜັງ ແລະ ເນື້ອເຍື່ອອ້ອມຟິນເລີອາດອ່ອນລົງ ເຊິ່ງອາດປ່ຽນສະພາບແວດລ້ອມທີ່ຟິນເລີຄົງຢູ່ນຳ.

ໃນທີ່ສຸດ ໄລຍະຄົງທົນຂອງຟິນເລີບໍ່ໄດ້ຖືກກຳນົດດ້ວຍຜະລິດຕະພັນຢ່າງດຽວ ແຕ່ເປັນຜົນລວມຈາກການເຜົາຜະຫລານຂອງແຕ່ລະຄົນ ບໍລິເວນທີ່ສັກ ວິທີການສັກ ແລະ ນິໄສຫຼັງສັກຊ້ອນທັບກັນ. ດັ່ງນັ້ນ ເຖິງຈະສັກຢູ່ໂຮງໝໍດຽວກັນ ດ້ວຍຜະລິດຕະພັນດຽວກັນ ໄລຍະຄົງທົນຂອງແຕ່ລະຄົນກໍອາດແຕກຕ່າງກັນຫຼາຍເດືອນ ຊຶ່ງບໍ່ແມ່ນເລື່ອງແປກປະຫຼາດຫຍັງ.

ຖ້າຮູ້ສຶກວ່າຕົນເອງຟິນເລີໝົດໄວກວ່າຄົນອື່ນ ກ່ອນຈະໂທດຜະລິດຕະພັນ ລອງທົບທວນນິໄສການໃຊ້ຊີວິດ ແລະ ລັກສະນະຂອງບໍລິເວນທີ່ສັກໄປພ້ອມກັນອາດເປັນປະໂຫຍດ. ຄວາມໄວການເຜົາຜະຫລານ ຫຼືການເຄື່ອນໄຫວຂອງບໍລິເວນນັ້ນເປັນສິ່ງທີ່ປ່ຽນແປງໄດ້ຍາກ ແຕ່ນິໄສການດູແລຫຼັງສັກແມ່ນສ່ວນທີ່ສາມາດປັບປ່ຽນໄດ້.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).