ຟິນເລີອາຊິດໄຮອາລູໂຣນິກເປັນສານດຽວກັນ ແຕ່ເປັນຫຍັງບາງຊະນິດຄົງຢູ່ພຽງ 6 ເດືອນ ສ່ວນບາງຊະນິດຄົງຢູ່ໄດ້ດົນເຖິງ 2 ປີ?

ເມື່ອໄປປຶກສາເລື່ອງຟິນເລີ ຊື່ສ່ວນປະກອບອາຊິດໄຮອາລູໂຣນິກ (hyaluronic acid, HA) ມັກຖືກເວົ້າເຖິງຄືກັນທຸກຄັ້ງ. ແຕ່ພໍຟັງລາຍລະອຽດຂອງແຕ່ລະຜະລິດຕະພັນ ບາງຊະນິດບອກວ່າ 6 ເດືອນກໍ່ຫາຍໄປໝົດແລ້ວ, ບາງຊະນິດວ່າຢູ່ໄດ້ 1 ປີ, ບາງຊະນິດເຖິງກັບຄົງຢູ່ໄດ້ໃກ້ 2 ປີ. ຊິ່ງເປັນສ່ວນປະກອບດຽວກັນ ແຕ່ເປັນຫຍັງອາຍຸການໃຊ້ງານຈຶ່ງແຕກຕ່າງກັນຫຼາຍຂະໜາດນີ້ ຫຼາຍຄົນຄົງສົງໄສ.

ຄຳຕອບບໍ່ໄດ້ຢູ່ທີ່ HA ເອງ ແຕ່ຢູ່ທີ່ວິທີການເອົາ HA ນັ້ນມາປຸງແຕ່ງ. ຂຶ້ນຢູ່ກັບວ່າເສັ້ນໄຍ HA ຄ້າຍເສັ້ນດ້າຍຖືກຖັກໃຫ້ແໜ້ນປານໃດ ແລະ ເຈວທີ່ໄດ້ອອກມານັ້ນແຂງ ຫຼືນຸ້ມຫຼາຍປານໃດ, ໄລຍະເວລາຄົງຢູ່ ແລະ ຄວາມຮູ້ສຶກເມື່ອຄຳໄດ້ຈຶ່ງແຕກຕ່າງກັນຢ່າງສິ້ນເຊິງ.

ອາຊິດໄຮອາລູໂຣນິກເປັນສານດຽວກັນ ແຕ່ເປັນຫຍັງໄລຍະເວລາຄົງຢູ່ຈຶ່ງຕ່າງກັນ?

ຕາມທຳມະຊາດ ອາຊິດໄຮອາລູໂຣນິກແມ່ນສານທີ່ມີຢູ່ໃນຜິວໜັງ ແລະ ຂໍ້ຕໍ່ຂອງເຮົາເອງແລ້ວ. ມັນມີຄຸນສົມບັດອູ້ມນ້ຳໄດ້ຫຼາຍ ຈຶ່ງຊ່ວຍໃຫ້ຜິວຊຸ່ມນ້ຳ ແລະ ອິ່ມຕຶງ. ແຕ່ HA ໃນຮ່າງກາຍນັ້ນຫຼວມຄືເສັ້ນດ້າຍທີ່ບໍ່ໄດ້ຖືກຮ້ອຍພັນກັນ ຈຶ່ງຖືກສະລາຍ ແລະ ຫາຍໄປພາຍໃນ 1-2 ວັນເທົ່ານັ້ນ.

ຖ້າຈະນຳມາໃຊ້ເປັນຟິນເລີ ຕ້ອງແກ້ໄຂໃຫ້ເສັ້ນດ້າຍນີ້ບໍ່ຫາຍໄປໄວເກີນໄປໃນຮ່າງກາຍ. ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງນຳເສັ້ນດ້າຍມາເຊື່ອມຕໍ່ກັນໃຫ້ກາຍເປັນຕາໜ່າງແໜ້ນໆ ຂະບວນການນີ້ເອີ້ນວ່າ ການເຊື່ອມຂວາງ (crosslinking). ຄືກັນກັບຕາໜ່າງທີ່ຖັກແໜ້ນຈະບໍ່ຄ່ອຍຫຼຸດງ່າຍ, ຍິ່ງເຊື່ອມຂວາງຫຼາຍ ຟິນເລີກໍ່ຍິ່ງຢູ່ໃນຮ່າງກາຍໄດ້ດົນຂຶ້ນ.

ເປັນຫຍັງການເຊື່ອມຂວາງຈຶ່ງກຳນົດອາຍຸການໃຊ້ງານຂອງຟິນເລີ?

ໃຫ້ນຶກພາບການເຊື່ອມຂວາງເປັນການສ້າງຂົວເຊື່ອມລະຫວ່າງເສັ້ນໄຍ HA. ໂດຍທົ່ວໄປໃຊ້ສານເຊື່ອມທີ່ຊື່ວ່າ BDDE (butanediol diglycidyl ether) ເພື່ອເຊື່ອມເສັ້ນໄຍເຂົ້າກັນທາງເຄມີ. ໂຄງສ້າງຕາໜ່າງທີ່ເຊື່ອມກັນແບບນີ້ ຮ່າງກາຍຈະສະລາຍໄດ້ຍາກກວ່າເສັ້ນດ້າຍດ່ຽວໆຫຼາຍ.

ໃນຮ່າງກາຍມີເອນໄຊທີ່ຄອຍສະລາຍ HA ຢູ່ຕະຫຼອດ ຊື່ວ່າ ໄຮອາລູໂຣນິເດດ (hyaluronidase). ເອນໄຊນີ້ເຮັດໜ້າທີ່ຄືກັນຕັດເສັ້ນໄຍທີລະເສັ້ນ. ເສັ້ນດ້າຍດ່ຽວທີ່ບໍ່ຖືກເຊື່ອມຂວາງຈະຂາດງ່າຍພຽງຕັດເທື່ອດຽວ, ແຕ່ໂຄງສ້າງຕາໜ່າງທີ່ຖັກແໜ້ນ ເຖິງຈະຖືກຕັດຫຼາຍເທື່ອ ຕາໜ່າງທັງໝົດກໍ່ຍັງບໍ່ຫຼຸດອອກງ່າຍໆ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ຟິນເລີທີ່ມີລະດັບການເຊື່ອມຂວາງສູງ ຈຶ່ງທົນຕໍ່ການໂຈມຕີຂອງເອນໄຊໄດ້ດົນກວ່າ ແລະໃນທີ່ສຸດກໍ່ຄົງຢູ່ໄດ້ບໍ່ພຽງ 6 ເດືອນ ແຕ່ອາດຍາວເຖິງ 1 ປີ ຫຼື 2 ປີ.

ຍິ່ງລະດັບການເຊື່ອມຂວາງສູງ ເປັນຫຍັງຈຶ່ງຄົງຢູ່ໄດ້ດົນກວ່າ?

ວິທີກຳນົດລະດັບການເຊື່ອມຂວາງມີສອງແບບຫຼັກ. ໜຶ່ງຄືສ້າງຂົວເຊື່ອມຫຼາຍປານໃດ (ຄວາມໜາແໜ້ນຂອງການເຊື່ອມຂວາງ), ສອງຄືໃຊ້ເສັ້ນໄຍທີ່ຍາວປານໃດ (ນ້ຳໜັກໂມເລກຸນ). ຂົວຍິ່ງຫຼາຍ ເສັ້ນໄຍຍິ່ງຍາວ ຕາໜ່າງກໍ່ຈະຍິ່ງແໜ້ນ ແລະ ແໜງຂຶ້ນ.

ແຕ່ບໍ່ແມ່ນວ່າຍິ່ງເຊື່ອມຂວາງຫຼາຍຍິ່ງດີສະເໝີໄປ. ຖ້າເຊື່ອມຂວາງຫຼາຍເກີນໄປ ເຈວຈະແຂງ ແລະ ຈັບເປັນກ້ອນ ຈົນສັກຜ່ານເຂັມຍາກ ແລະ ບໍ່ຊືມແຜ່ກະຈາຍໃນຜິວໜັງໄດ້ຢ່າງເປັນທຳມະຊາດ. ດັ່ງນັ້ນ ແຕ່ລະບໍລິສັດຈຶ່ງໃຊ້ເຕັກໂນໂລຊີການເຊື່ອມຂວາງສະເພາະຂອງຕົນ ເພື່ອຊອກຫາຈຸດສົມດຸນລະຫວ່າງຄວາມຄົງທົນ ແລະ ຄວາມນຸ້ມນວນທີ່ຈັດການໄດ້ງ່າຍ.

ຄວາມຫນືດຢືດຫຍຸ່ນ (viscoelasticity) ແມ່ນຫຍັງ ແລະ ເປັນຫຍັງຈຶ່ງກຳນົດຄວາມເປັນທຳມະຊາດ?

ຖ້າການເຊື່ອມຂວາງເປັນຕົວກຳນົດວ່າຈະຄົງຢູ່ໄດ້ດົນປານໃດ, ຄວາມຫນືດຢືດຫຍຸ່ນ (viscoelasticity) ກໍ່ຄືຕົວກຳນົດວ່າຄຳໄດ້ແລ້ວຮູ້ສຶກເປັນທຳມະຊາດປານໃດ. ຄຳວ່າຄວາມຫນືດຢືດຫຍຸ່ນອາດຟັງເບິ່ງຍາກ ແຕ່ຄວາມຈິງແລ້ວໃຫ້ນຶກເຖິງນ້ຳເຊື່ອມ (syrup) ກໍ່ໄດ້. ນ້ຳເຊື່ອມມີທັງຄຸນສົມບັດໄຫຼແຜ່ (ຄວາມຫນືດ) ແລະ ຄຸນສົມບັດທີ່ດີດຄືນຮູບເມື່ອກົດແລ້ວປ່ອຍ (ຄວາມຢືດຫຍຸ່ນ) ຢູ່ໃນຕົວດຽວກັນ. ເຈວຟິນເລີກໍ່ມີສອງຄຸນສົມບັດນີ້ຢູ່ພ້ອມກັນເຊັ່ນກັນ ຈຶ່ງເອີ້ນລວມວ່າ ຄວາມຫນືດຢືດຫຍຸ່ນ.

ເຈວທີ່ມີຄວາມຢືດຫຍຸ່ນສູງ ເມື່ອກົດແລ້ວຈະບໍ່ຄ່ອຍຈັບເປັນກ້ອນ ແລະ ຮັກສາຮູບຮ່າງເດີມໄດ້ດີ. ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ ເຈວທີ່ມີຄວາມຫນືດສູງຈະຊືມແຜ່ກະຈາຍລະຫວ່າງເນື້ອເຍື່ອໄດ້ດີ ແລະ ຮູ້ສຶກນຸ້ມນວນເມື່ອຄຳ. ຄວາມສົມດຸນລະຫວ່າງສອງຄຸນສົມບັດນີ້ນີ້ແຫຼະ ຈະກຳນົດວ່າຟິນເລີຊະນິດດຽວກັນນັ້ນເໝາະກັບບໍລິເວນທີ່ຕ້ອງການວອລລ້ຽມແບບແກ້ມ ຫຼືບໍລິເວນທີ່ຕ້ອງເຄື່ອນໄຫວນຸ້ມນວນແບບປາກ.

ຟິນເລີແຂງ ແລະ ຟິນເລີນຸ້ມ ເປັນຫຍັງຈຶ່ງໃຊ້ບໍລິເວນຄົນລະບ່ອນ?

ລະດັບຄວາມຫນືດຢືດຫຍຸ່ນວັດແທນດ້ວຍຄ່າໂມດູລັດຄວາມຢືດຫຍຸ່ນ ຫຼືທີ່ຮູ້ຈັກກັນທົ່ວໄປວ່າ G-prime (G'). ເວົ້າງ່າຍໆ ຄືຕົວເລກທີ່ບອກວ່າເຈວນັ້ນຕ້ານແຮງພາຍນອກໄດ້ໜັກແໜ້ນປານໃດ. ຟິນເລີທີ່ມີ G-prime ສູງ ຈະແຂງ ຈຶ່ງໃຊ້ໃນບໍລິເວນທີ່ຕ້ອງການສ້າງໂຄງຮ່າງແບບຄາງ, ດັງ, ຫຼືໂຫນກແກ້ມ.

ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ ຟິນເລີທີ່ມີ G-prime ຕ່ຳຈະນຸ້ມ ແລະ ຊືມແຜ່ກະຈາຍໄດ້ດີ ຈຶ່ງເໝາະກັບບໍລິເວນທີ່ຕ້ອງເຄື່ອນໄຫວໄປພ້ອມກັບສີໜ້າຢ່າງເປັນທຳມະຊາດ ເຊັ່ນ ປາກ, ຮ່ອງແກ້ມ, ຫຼືໃຕ້ຕາ. ຖ້າໃສ່ຟິນເລີແຂງເຂົ້າໄປໃນບໍລິເວນເຫຼົ່ານີ້ ເວລາຍິ້ມ ຫຼືເວົ້າ ຈຸດນັ້ນອາດເບິ່ງແຂງກະດ້າງຜິດປົກກະຕິ. ດັ່ງນັ້ນ ການເລືອກຄວາມຫນືດຢືດຫຍຸ່ນໃຫ້ເໝາະກັບລະດັບການເຄື່ອນໄຫວຂອງແຕ່ລະບໍລິເວນ ຈຶ່ງເປັນຫົວໃຈສຳຄັນຂອງຜົນລັບທີ່ເປັນທຳມະຊາດ.

ເປັນຫຍັງແຕ່ລະບໍລິເວນຈຶ່ງໃຊ້ຮູບແບບຟິນເລີທີ່ຕ່າງກັນ?

ໃນການປິ່ນປົວຈິງ ແພດຈະພິຈາລະນາທັງລະດັບການເຊື່ອມຂວາງ ແລະ ຄວາມຫນືດຢືດຫຍຸ່ນຮ່ວມກັນ ເພື່ອເລືອກຮູບແບບຟິນເລີໃຫ້ເໝາະກັບແຕ່ລະບໍລິເວນ. ນີ້ຄືເຫດຜົນທີ່ແມ່ນແຕ່ຍີ່ຫໍ້ດຽວກັນ ກໍ່ຍັງມີຫຼາຍລາຍຜະລິດຕະພັນອອກມາ.

• ບໍລິເວນທີ່ຕ້ອງສ້າງໂຄງຮ່າງ ເຊັ່ນ ຄາງ, ດັງ, ໂຫນກແກ້ມ ໃຊ້ຟິນເລີແຂງທີ່ມີລະດັບການເຊື່ອມຂວາງ ແລະ G-prime ສູງ ເພາະຕ້ອງຮັກສາຮູບຮ່າງໄດ້ດົນຄືກັບໂຄງກະດູກ.
• ບໍລິເວນທີ່ຕ້ອງເຕີມວອລລ້ຽມລະດັບກາງ ແຕ່ຍັງຕ້ອງເຄື່ອນໄຫວເປັນທຳມະຊາດ ເຊັ່ນ ຮ່ອງແກ້ມ, ໜ້າຜາກ ໃຊ້ຟິນເລີທີ່ມີຄວາມຫນືດຢືດຫຍຸ່ນລະດັບກາງ ເພາະຖ້າແຂງເກີນໄປ ສີໜ້າຈະເບິ່ງແປກ, ຖ້ານຸ້ມເກີນໄປ ວອລລ້ຽມກໍ່ຈະຫາຍໄວ.
• ບໍລິເວນຜິວບາງ ອ່ອນໄຫວ ແລະ ເຄື່ອນໄຫວຕາມສີໜ້າຫຼາຍ ເຊັ່ນ ປາກ, ໃຕ້ຕາ ໃຊ້ຟິນເລີທີ່ມີລະດັບການເຊື່ອມຂວາງຕ່ຳ ແລະ ນຸ້ມນວນ ເພາະບໍ່ໃຫ້ພາລະຕໍ່ເນື້ອເຍື່ອຫຼາຍ ແລະ ຄຳໄດ້ໂດຍບໍ່ຮູ້ສຶກເປັນສິ່ງແປກປົນ.
• ບໍລິເວນທີ່ສັກຕື້ນເພື່ອຕື່ມຮອຍຫ່ຽວນ້ອຍ ຫຼືປັບປຸງພື້ນຜິວຜິວໜັງ ໃຊ້ຟິນເລີທີ່ນຸ້ມຫຼາຍ ເພາະຖ້ານຳຟິນເລີແບບເລິກໄປໃຊ້ຕື້ນ ອາດຈັບເປັນກ້ອນ ຫຼືເກີດປະກົດການທິນດອນ (ຜິວມີສີຄາມ).

ໃນທີ່ສຸດແລ້ວ ຟິນເລີສະລາຍໄປແນວໃດ ແລະ ເປັນຫຍັງ?

ຕໍ່ໃຫ້ຖືກເຊື່ອມຂວາງແໜ້ນປານໃດ ຟິນເລີກໍ່ບໍ່ໄດ້ຢູ່ຄົງທີ່ຕະຫຼອດໄປ. ເອນໄຊໄຮອາລູໂຣນິເດດທີ່ກ່າວມາຂ້າງເທິງຈະຄ່ອຍໆຕັດຕາໜ່າງໄປເລື້ອຍໆຕາມກາລເວລາ. ໄລຍະທຳອິດ ຕາໜ່າງແໜ້ນຫຼາຍຈຶ່ງທົນໄດ້ ແຕ່ເມື່ອເວລາຜ່ານໄປ ຈຸດທີ່ຖືກຕັດຈະສະສົມຫຼາຍຂຶ້ນ ຈົນຕາໜ່າງທັງໝົດຄ່ອຍໆຫຼວມລົງ.

ໃນລະຫວ່າງນີ້ ຟິນເລີກໍ່ຄ່ອຍໆສູນເສຍຄວາມສາມາດອູ້ມນ້ຳໄປເຊັ່ນກັນ ເພາະຕາໜ່າງທີ່ຫຼວມຂຶ້ນ ຈະມີບ່ອນຫວ່າງໃຫ້ຈັບນ້ຳໄດ້ໜ້ອຍລົງ. ດັ່ງນັ້ນ ວອລລ້ຽມມັກຈະບໍ່ຫາຍໄປທັນທີ ແຕ່ຈະຄ່ອຍໆນ້ອຍລົງເລື້ອຍໆ ຕັ້ງແຕ່ປະມານ 2 ເດືອນຫຼັງສັກ ໄປຈົນເຖິງ 18 ເດືອນ ຕາມທີ່ມີລາຍງານໄວ້. ຜະລິດຕະພັນທີ່ມີລະດັບການເຊື່ອມຂວາງ ແລະ ນ້ຳໜັກໂມເລກຸນສູງ ຈະຫຼວມຊ້າກວ່າ ຈຶ່ງຄົງຢູ່ໄດ້ດົນກວ່າໃນທີ່ສຸດ.

ຈະເລືອກຟິນເລີທີ່ເໝາະກັບຕົນເອງແນວໃດ?

ໃນທີ່ສຸດແລ້ວ ໄລຍະເວລາຄົງຢູ່ຂອງຟິນເລີຂຶ້ນຢູ່ກັບວ່າການເຊື່ອມຂວາງແໜ້ນປານໃດ, ສ່ວນຄວາມເປັນທຳມະຊາດຂຶ້ນຢູ່ກັບວ່າຄວາມຫນືດຢືດຫຍຸ່ນເໝາະກັບການເຄື່ອນໄຫວຂອງບໍລິເວນນັ້ນປານໃດ. ທັງສອງຢ່າງນີ້ບໍ່ສາມາດເບິ່ງອອກດ້ວຍຕາເປົ່າ ຕ້ອງອີງໃສ່ຄຸນລັກສະນະທີ່ເປີດເຜີຍ ແລະ ຂໍ້ມູນທາງຄລີນິກຂອງແຕ່ລະຜະລິດຕະພັນປະກອບການພິຈາລະນາ.

ດ້ວຍເຫດນີ້ ຕອນປຶກສາ ແທນທີ່ຈະເນັ້ນຢູ່ຊື່ຍີ່ຫໍ້ຢ່າງດຽວ ຄວນເລົ່າໃຫ້ແພດຟັງກ່ອນວ່າ ບໍລິເວນທີ່ຢາກສັກນັ້ນມີການເຄື່ອນໄຫວແບບໃດ ແລະ ຢາກໃຫ້ຄົງຢູ່ໄດ້ດົນປານໃດ. ຈາກຂໍ້ມູນນັ້ນ ແພດຈະຊ່ວຍເລືອກຮູບແບບທີ່ລະດັບການເຊື່ອມຂວາງ ແລະ ຄວາມຫນືດຢືດຫຍຸ່ນເໝາະສົມກັບບໍລິເວນນັ້ນທີ່ສຸດ ຊຶ່ງເປັນວິທີທີ່ແນະນຳກັນທົ່ວໄປ.

ເມື່ອເຂົ້າໃຈສອງແກນນີ້ ຄືການເຊື່ອມຂວາງ ແລະ ຄວາມຫນືດຢືດຫຍຸ່ນແລ້ວ ຄຳອະທິບາຍທີ່ໄດ້ຍິນຕອນປຶກສາຟິນເລີກໍ່ຈະເຂົ້າໃຈງ່າຍຂຶ້ນຫຼາຍ. ເຖິງຊື່ຜະລິດຕະພັນຈະບໍ່ຄຸ້ນເຄີຍ ກໍ່ຍັງພໍນຶກພາບອອກໄດ້ວ່າຢູ່ເບື້ອງຫຼັງນັ້ນມີໂຄງສ້າງຕາໜ່າງ ແລະ ຄວາມແຂງແບບໃດເຊື່ອງຢູ່.

References

Korean Dermatological Association, Ministry of Food and Drug Safety (MFDS), American Academy of Dermatology (AAD), and U.S. Food and Drug Administration (FDA).