ສິວຖົງນ້ຳ: ສາເຫດ ການຮັກສາ ແລະ ເປັນຫຍັງບໍ່ຄວນບີບດ້ວຍມື?

ສິວຖົງນ້ຳມີໜ້າຕາທີ່ແຕກຕ່າງຈາກສິວທົ່ວໄປພໍສົມຄວນ. ສິວຫົວໜອງສີຂາວ ຫຼືສິວຫົວດຳຫົວຂາວມັກຈະຍຸບລົງພາຍໃນສອງສາມມື້, ແຕ່ສິວຖົງນ້ຳຈະຝັງຕົວເປັນກ້ອນໃຫຍ່ ແລະ ແຂງຢູ່ເລິກໃນຊັ້ນຜິວໜັງ. ເຖິງຈະກົດດ້ວຍມືກໍບໍ່ຄ່ອຍຫາຍໄປ, ບີບແລ້ວເຈັບ, ແລະ ເມື່ອເວລາຜ່ານໄປກໍຍັງບໍ່ຍຸບງ່າຍໆ.

ນອກຈາກນັ້ນ, ຖ້າສິວແບບນີ້ເກີດຂຶ້ນຊ້ຳໆ ກໍມັກຈະຖິ້ມຮອຍດຳ ຫຼືຮອຍແປ້ວໄວ້. ດັ່ງນັ້ນແທນທີ່ຈະປ່ອຍໄວ້ເສີຍໆ, ຄວນເຂົ້າໃຈຫຼັກການວ່າເປັນຫຍັງມັນຈຶ່ງອັກເສບເລິກຂະໜາດນີ້ ແລະ ຮີບເອົາໃຈໃສ່ປິ່ນປົວແຕ່ໄວ.

ໂດຍສະເພາະມັນມັກເກີດຢູ່ບໍລິເວນທີ່ມີຕ່ອມໄຂມັນໃຫຍ່ ເຊັ່ນ ແນວກາງ ຫຼືແກ້ມ, ແລະ ບາງເທື່ອກໍຂຶ້ນຊ້ອນກັນຫຼາຍໜ່ວຍໃນຈຸດດຽວກັນ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ສິວຖົງນ້ຳຈຶ່ງບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ສິວທຳມະດາທີ່ໜັກກວ່າ, ແຕ່ຄວນເບິ່ງເປັນບັນຫາທີ່ຕ່າງອອກໄປ ເພາະຊັ້ນທີ່ອັກເສບຢູ່ນັ້ນເລິກກວ່າ.

ສິວຖົງນ້ຳຕ່າງຈາກສິວທົ່ວໄປແນວໃດ?

ສິວຖົງນ້ຳເກີດຢູ່ເລິກກວ່າສິວຫົວດຳ ຫຼືສິວຫົວໜອງທົ່ວໄປຫຼາຍ. ມັນບໍ່ໄດ້ເປັນຈຸດຫົນອງສີຂາວຢູ່ຜິວນອກ, ແຕ່ຈະຄຳໄດ້ເປັນກ້ອນແຂງ ແລະ ໃຫຍ່. ຂະໜາດປົກກະຕິຈະໃຫຍ່ກວ່າ 5 ມິນລິແມັດ, ແລະ ຖ້າກົດໃສ່ບໍລິເວນນັ້ນຈະຮູ້ສຶກປວດຕຸບໆ.

ໃນທາງການແພດ ຄຳວ່າສິວຖົງນ້ຳລວມທັງ nodule (ກ້ອນເນື້ອແໜ້ນ) ແລະ cyst (ຖົງທີ່ມີນ້ຳ ຫຼືໜອງຂັງຢູ່ຂ້າງໃນ). ຄືກັບຊື່ຂອງມັນ, cyst ຈະເປັນຄືກັບຖົງນ້ຳນ້ອຍໆເກີດຂຶ້ນຢູ່ໃນຜິວໜັງ ແລະ ມີສານອັກເສບຂັງຢູ່ຂ້າງໃນ. ດັ່ງນັ້ນ ຖ້າພະຍາຍາມບີບອອກໂດຍເບິ່ງແຕ່ຜິວນອກ ກໍຈະບໍ່ຄ່ອຍອອກ, ກັບກາຍເປັນການລະຄາຍເຄືອງໃຫ້ການອັກເສບຂ້າງໃນໜັກຂຶ້ນອີກ.

ສິວຫົວໜອງທົ່ວໄປ ການອັກເສບຈະຢູ່ພຽງແຄ່ຂ້າງເທິງຮູຂຸມຂົນ, ຄືຢູ່ໃກ້ຜິວນອກ, ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງເຫັນຫົວໜອງສີຂາວ ແລະ ບີບອອກແລ້ວກໍຍຸບໄດ້ລະດັບໜຶ່ງ. ແຕ່ສິວຖົງນ້ຳການອັກເສບຢູ່ເລິກກວ່ານັ້ນ, ຈາກຂ້າງນອກຈຶ່ງເຫັນພຽງແຕ່ສີແດງ ແລະ ແຂງ, ຍາກທີ່ຈະຄາດເດົາສະພາບຂ້າງໃນໄດ້ດ້ວຍການຄຳ.

ຂະບວນການທີ່ຮູຂຸມຂົນອຸດ ແລະ ແຮງດັນສະສົມ

ສິວເລີ່ມຕົ້ນຈາກຮູຂຸມຂົນອຸດຕັນ. ເມື່ອເຊລຢູ່ຂ້າງໃນຮູຂຸມຂົນສະສົມ ແລະ ໜາຂຶ້ນໄວກວ່າປົກກະຕິ, ທາງທີ່ນ້ຳມັນຄວນຈະໄຫຼອອກມາຕາມທຳມະຊາດກໍຈະແຄບລົງ. ຄືກັບທໍ່ລະບາຍນ້ຳທີ່ມີເສັ້ນຜົມ ແລະ ຂີ້ໄຄອຸດຈົນນ້ຳໄຫຼບໍ່ອອກນັ້ນລະ.

ເມື່ອທາງແຄບລົງແບບນີ້ ແຕ່ນ້ຳມັນຍັງຜະລິດອອກມາເລື້ອຍໆ, ຄວາມກົດດັນກໍຈະສະສົມຂຶ້ນ. ຄວາມກົດດັນນີ້ຈະດັນຝາຮູຂຸມຂົນອອກຈາກຂ້າງໃນ, ເຮັດໃຫ້ການອັກເສບແຜ່ລາມລົງໄປເຖິງຊັ້ນໜັງແທ້ (dermis) ທີ່ເລິກກວ່າ ແທນທີ່ຈະຢູ່ພຽງຊັ້ນຕື້ນ. ນີ້ຄືເຫດຜົນທີ່ສິວຖົງນ້ຳແຂງ ແລະ ເຈັບເປັນພິເສດ ເພາະການອັກເສບເກີດຢູ່ຊັ້ນເລິກນີ້ ບໍ່ແມ່ນຢູ່ຜິວນອກ.

ໃນຊັ້ນໜັງແທ້ມີເສັ້ນປະສາດຮັບຄວາມເຈັບ ແລະ ເສັ້ນເລືອດຝອຍໜາແໜ້ນກວ່າຊັ້ນໜັງກຳພ້າຫຼາຍ. ດັ່ງນັ້ນເມື່ອການອັກເສບລົງມາເຖິງຊັ້ນນີ້ ນອກຈາກຈະບວມແດງແລ້ວ ຍັງມີອາການປວດຕຸບໆເຖິງບໍ່ໄດ້ກົດກໍຕາມ. ນີ້ຄືເຫດຜົນທີ່ຄວາມເຈັບຮູ້ສຶກໄດ້ຫຼາຍກວ່າຂະໜາດທີ່ເຫັນຢູ່ຂ້າງນອກ.

ເປັນຫຍັງເຊື້ອສິວຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ອັກເສບຮ້າຍຂຶ້ນ?

ຕາມປົກກະຕິ ຢູ່ໃນຮູຂຸມຂົນຈະມີເຊື້ອແບັກທີເຣຍທີ່ຊື່ Cutibacterium acnes ອາໄສຢູ່ໃນປະລິມານໜ້ອຍ. ເຊື້ອຊະນິດນີ້ມີຢູ່ໃນທຸກຄົນ, ບໍ່ແມ່ນເລື່ອງມີ ຫຼືບໍ່ມີ. ການສຶກສາໃໝ່ໆລະບຸວ່າ ບໍ່ແມ່ນປະລິມານເຊື້ອທີ່ຕັດສິນຄວາມແຮງຂອງການອັກເສບ ແຕ່ແມ່ນສາຍພັນໃດຂອງເຊື້ອທີ່ເດັ່ນກວ່າ.

ພາຍໃນຮູຂຸມຂົນທີ່ອຸດຕັນຈະຂາດອົກຊີເຈນ ແລະ ມີນ້ຳມັນຢູ່ຫຼາຍ, ຈຶ່ງກາຍເປັນສະພາບແວດລ້ອມທີ່ເໝາະໃຫ້ເຊື້ອນີ້ເພີ່ມຈຳນວນ. ເມື່ອເຊື້ອເພີ່ມຂຶ້ນ, ຈຸລັງພູມຄຸ້ມກັນຂອງຮ່າງກາຍກໍຈະລວມຕົວມາຍັງຈຸດນັ້ນ ເຮັດໃຫ້ການອັກເສບຮຸນແຮງຂຶ້ນ, ຈົນທຳໃຫ້ຝາຮູຂຸມຂົນແຕກ ຫຼືພັງລົງ. ສານອັກເສບທີ່ໄຫຼອອກມາຈາກຈຸດນີ້ຈະແຜ່ໄປສູ່ເນື້ອເຍື່ອຊັ້ນໜັງແທ້ອ້ອມຂ້າງ ຈົນເກີດເປັນຮອຍສິວຖົງນ້ຳ.

ນີ້ຄືເຫດຜົນດຽວກັນທີ່ສິວຖົງນ້ຳມັກຂຶ້ນຊ່ວງໄວລຸ້ນ ຫຼືກ່ອນປະຈຳເດືອນ. ໃນຊ່ວງນີ້ຮໍໂມນ androgen (ຮໍໂມນທີ່ກະຕຸ້ນຕ່ອມໄຂມັນ) ຈະເຮັດໃຫ້ນ້ຳມັນຜະລິດອອກມາຫຼາຍຂຶ້ນ, ສະພາບແວດລ້ອມພາຍໃນຮູຂຸມຂົນຈຶ່ງປ່ຽນໄປໃນທາງທີ່ເອື້ອອຳນວຍໃຫ້ເຊື້ອ ແລະ ການອັກເສບຂະຫຍາຍໂຕໄດ້ງ່າຍຂຶ້ນ.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງເກີດຮອຍແປ້ວ ແລະ ເມັດສີ?

ສິວທີ່ຢູ່ພຽງຜິວນອກ ບັນຫາຈະເກີດ ແລະ ຫາຍໄປໃນຊັ້ນຂີ້ໄຄເທົ່ານັ້ນ, ຈຶ່ງມັກຫາຍໂດຍບໍ່ຖິ້ມຮອຍ. ແຕ່ສິວຖົງນ້ຳແຕກຕ່າງ. ເມື່ອການອັກເສບແຜ່ລົງເຖິງຊັ້ນໜັງແທ້, ເສັ້ນໄຍຄໍລາເຈນທີ່ຄ້ຳຈຸນບໍລິເວນນັ້ນຈະຖືກທຳລາຍໄປນຳ.

ຄໍລາເຈນເປັນໂປຣຕີນທີ່ຄືກັບເສົາຄ້ຳຢູ່ໃຕ້ຜິວໜັງ. ຖ້າຮ່າງກາຍບໍ່ສາມາດຟື້ນຟູໂຄງສ້າງເດີມຂອງເສົາຄ້ຳນີ້ຄືນມາໄດ້, ບໍລິເວນນັ້ນກໍຈະຍຸບຕົວລົງ ຫຼືເປັນຮອຍແປ້ວຂຸ່ຂີ້ໄກ. ຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນ ຍິ່ງການອັກເສບໃຫຍ່ ແລະ ດົນເທົ່າໃດ ຄວາມເສຍຫາຍກໍຈະຍິ່ງກວ້າງຂຶ້ນເທົ່ານັ້ນ, ດັ່ງນັ້ນຍິ່ງປ່ອຍໄວ້ດົນ ຄວາມສ່ຽງທີ່ຈະກາຍເປັນຮອຍແປ້ວກໍຈະຍິ່ງສູງຂຶ້ນ.

ນອກຈາກນັ້ນ, ຫຼັງຈາກການອັກເສບຍຸບລົງແລ້ວ ກໍຍັງມັກເຫຼືອຮອຍດຳເຂັ້ມໄວ້ຢູ່ບໍລິເວນນັ້ນ. ເພາະຖ້າການອັກເສບກິນເວລາດົນ ຈຸລັງສ້າງເມັດສີໃນຜິວໜັງຈະຖືກກະຕຸ້ນ ຈົນສ້າງເມລານິນອອກມາຫຼາຍເກີນໄປ. ຮອຍດຳນີ້ຕ່າງຈາກຮອຍແປ້ວຕົງທີ່ຈະຄ່ອຍໆຈາງລົງເອງຕາມເວລາ, ແຕ່ຖ້າຖືກແສງແດດໂດຍກົງ ຄວາມໄວໃນການຈາງກໍຈະຊ້າລົງຢ່າງເຫັນໄດ້ຊັດ.

ໂຮງໝໍຮັກສາແນວໃດ?

ສິວຖົງນ້ຳມັກຈະຍາກທີ່ຈະຍຸບລົງໄດ້ດ້ວຍຜະລິດຕະພັນທົ່ວໄປພຽງຢ່າງດຽວ, ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງແນະນຳໃຫ້ໄປພົບແພດຜິວໜັງ. ຂຶ້ນຢູ່ກັບຄວາມເລິກ ແລະ ຄວາມຮຸນແຮງຂອງຮອຍສິວ, ວິທີດັ່ງລຸ່ມນີ້ຈະຖືກໃຊ້ຮ່ວມກັນ ຫຼືເປັນຂັ້ນຕອນ:

• ຢາທາກຸ່ມ retinoid (ເຊັ່ນ tretinoin): ຊ່ວຍຊ້າຄວາມໄວທີ່ຂີ້ໄຄສະສົມຢູ່ໃນຮູຂຸມຂົນ, ຫຼຸດການອຸດຕັນຕັ້ງແຕ່ຕົ້ນທາງ.
• ຢາຕ້ານເຊື້ອຊະນິດກິນ (ເຊັ່ນ doxycycline): ຫຼຸດທັງເຊື້ອແບັກທີເຣຍທີ່ກໍໃຫ້ເກີດການອັກເສບ ແລະ ຕົວການອັກເສບເອງ, ຊ່ວຍໃຫ້ອາການອັກເສບແບບສ່ຽນຍຸບລົງໄວ.
• ການປິ່ນປົວດ້ວຍຮໍໂມນ (ເຊັ່ນ spironolactone): ຫຼຸດປະຕິກິລິຍາຂອງ androgen ທີ່ເຮັດໃຫ້ນ້ຳມັນຜະລິດຫຼາຍໃນສິວແບບຜູ້ຍິງ, ຄວບຄຸມການຜະລິດນ້ຳມັນເກີນຕັ້ງແຕ່ຕົ້ນເຫດ.
• Isotretinoin (retinoid ຊະນິດກິນ): ຫຼຸດຂະໜາດຕ່ອມໄຂມັນເອງ, ໃຫ້ຜົນຄວບຄຸມທີ່ເລິກເຖິງຕົ້ນເຫດທີ່ສຸດສຳລັບສິວຖົງນ້ຳຂັ້ນຮຸນແຮງທີ່ກັບມາເປັນເລື້ອຍໆ.
• ການສັກສະເຕີຣອຍເຂົ້າໃນຕຸ່ມສິວ (intralesional triamcinolone): ສັກປະລິມານໜ້ອຍເຂົ້າໄປໂດຍກົງໃນຕຸ່ມ cyst ທີ່ໃຫຍ່ ແລະ ແຂງ, ຊ່ວຍໃຫ້ຂະໜາດ ແລະ ຄວາມເຈັບຫຼຸດລົງໄວພາຍໃນໜຶ່ງ ຫຼືສອງມື້.

ເປັນຫຍັງບີບດ້ວຍມືຈຶ່ງຮ້າຍກວ່າເກົ່າ?

ສິວຖົງນ້ຳມັກເຮັດໃຫ້ຢາກບີບ ຫຼືກົດອອກດ້ວຍມື, ແຕ່ຍິ່ງເຮັດແບບນັ້ນສະພາບກໍຈະຍິ່ງແຮງກວ່າເກົ່າ. ເພາະສານອັກເສບຢູ່ເລິກໃນຊັ້ນໜັງແທ້, ຕໍ່ໃຫ້ກົດແນວໃດກໍບໍ່ຄ່ອຍອອກມາທາງຜິວນອກ.

ກົງກັນຂ້າມ, ແຮງກົດຈະເຮັດໃຫ້ຝາຮູຂຸມຂົນແຕກຈາກຂ້າງໃນ ແລະ ດັນສານອັກເສບທີ່ຂັງຢູ່ໃຫ້ແຜ່ໄປສູ່ເນື້ອເຍື່ອອ້ອມຂ້າງແທນ. ຄືກັບຄວາມກົດດັນທີ່ຖືກຂັງຢູ່ໃນຫ້ອງແຄບ ແລ້ວດັນທະລຸຝາໄປຮອດຫ້ອງຂ້າງໆ. ການອັກເສບທີ່ແຜ່ອອກແບບນີ້ອາດຖິ້ມຮອຍແປ້ວກວ້າງກວ່າຮອຍເດີມ, ດັ່ງນັ້ນການບໍ່ບີບ ແລະ ໃຫ້ການປິ່ນປົວຊ່ວຍຍຸບລົງ ຈຶ່ງເປັນທາງທີ່ຟື້ນຟູໄດ້ໄວກວ່າໃນທີ່ສຸດ.

ກວ່າຈະຍຸບລົງໃຊ້ເວລາເທົ່າໃດ?

ຕຸ່ມ cyst ໜຶ່ງໜ່ວຍທີ່ບວມແບບສ່ຽນ ຖ້າໄດ້ຮັບການປິ່ນປົວ ໂດຍທົ່ວໄປຂະໜາດ ແລະ ຄວາມເຈັບຈະຫຼຸດລົງຢ່າງເຫັນໄດ້ຊັດພາຍໃນ 4 ຫາ 12 ອາທິດ. ແຕ່ນີ້ແມ່ນເລື່ອງຂອງຕຸ່ມດຽວເທົ່ານັ້ນ, ສ່ວນຂະບວນການດູແລສິວຖົງນ້ຳທັງໝົດຈະໃຊ້ເວລາດົນກວ່ານີ້ຫຼາຍ.

ການປິ່ນປົວເພື່ອຫຼຸດການກັບມາເປັນຊ້ຳ ແລະ ຄວບຄຸມຕ່ອມໄຂມັນນັ້ນ ໂດຍທົ່ວໄປຕ້ອງເຮັດຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງປະມານ 6 ຫາ 12 ເດືອນ ຈຶ່ງຈະໄດ້ຜົນລັບທີ່ໝັ້ນຄົງ. ໃນລະຫວ່າງນີ້ ຖ້າກັນແດດຢ່າງສະໝ່ຳສະເໝີ ຈະຊ່ວຍຫຼຸດຮອຍດຳທີ່ອາດເຫຼືອຢູ່ບໍລິເວນທີ່ອັກເສບ. ນອກຈາກນັ້ນ ການລ້າງໜ້າອ່ອນໆ ແລະ ບຳລຸງຄວາມຊຸ່ມຊື່ນເພື່ອຮັກສາເກາະປ້ອງກັນຜິວໜັງໄວ້ ກໍຈະຊ່ວຍດູແລການລະຄາຍເຄືອງ ແລະ ຄວາມແຫ້ງທີ່ອາດເກີດຂຶ້ນລະຫວ່າງການປິ່ນປົວໄດ້ນຳ.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).