ເປັນຫຍັງການກຳຈັດຂົນບຣາຊິນຈຶ່ງເຈັບກວ່າ ແລະ ຕ້ອງເຮັດຫຼາຍຄັ້ງ: ວົງຈອນການເຕີບໂຕຂອງຮາກຂົນ ແລະ ຄວາມບອບບາງຂອງຜິວໜັງ

ການກຳຈັດຂົນບຣາຊິນມັກຖືກເຂົ້າໃຈວ່າເປັນການຮັກສາທີ່ "ຍິງເລເຊີບໍ່ກີ່ຄັ້ງກໍ່ຈົບ." ແຕ່ເມື່ອລອງເຮັດແທ້ໆ ຫຼາຍຄົນຮູ້ສຶກວ່າມັນເຈັບກວ່າການກຳຈັດຂົນແຂນຂາຫຼາຍ ແລະ ຕ້ອງໃຊ້ຈຳນວນຄັ້ງຫຼາຍກວ່າຈຶ່ງຈະເຫັນຜົນຊັດເຈນ. ທັງໆທີ່ເປັນເລເຊີແບບດຽວກັນ ແຕ່ເປັນຫຍັງບໍລິເວນນີ້ຈຶ່ງຮູ້ສຶກຍາກກວ່າຫຼາຍ ນີ້ແມ່ນຈຸດທີ່ໜ້າສົນໃຈ.

ຫຼັກການພື້ນຖານຂອງການກຳຈັດຂົນດ້ວຍເລເຊີແມ່ນຄືກັນທຸກບໍລິເວນຂອງຮ່າງກາຍ. ແຕ່ບໍລິເວນນີ້ມີຄວາມແຕກຕ່າງຈາກສ່ວນອື່ນທັງໃນເລື່ອງຄວາມໜາ ແລະ ຮູບຮ່າງຂອງເສັ້ນຂົນ, ຄວາມໜາຂອງຜິວໜັງ, ແລະ ລະດັບການລວມຕົວຂອງເສັ້ນປະສາດ. ຄວາມແຕກຕ່າງເຫຼົ່ານີ້ເອງທີ່ເຮັດໃຫ້ຄວາມເຈັບ, ຈຳນວນຄັ້ງທີ່ຕ້ອງການ, ແລະ ຄວາມໄວໃນການຟື້ນຕົວແຕກຕ່າງກັນອອກໄປ. ຖ້າພິຈາລະນາເທື່ອລະຂໍ້ ຈະເຂົ້າໃຈໄດ້ງ່າຍຂຶ້ນວ່າເປັນຫຍັງບໍລິເວນນີ້ຈຶ່ງຮູ້ສຶກຍາກເປັນພິເສດ.

ເປັນຫຍັງແຕ່ລະບໍລິເວນຈຶ່ງມີປະຕິກິລິຍາຕ່າງກັນ

ການກຳຈັດຂົນດ້ວຍເລເຊີໃຊ້ຫຼັກການທີ່ເມລານິນ (melanin) ຊຶ່ງເປັນສານທີ່ໃຫ້ສີຢູ່ໃນຮາກຂົນ ດູດຊັບແສງແລ້ວປ່ອຍຄວາມຮ້ອນອອກມາ. ເມື່ອເມລານິນດູດຊັບພະລັງງານແສງຈົນຮ້ອນຂຶ້ນ ຄວາມຮ້ອນນັ້ນຈະສົ່ງຕໍ່ໄປຍັງຕ່ອມຮາກຂົນ (hair follicle) ຊຶ່ງເປັນໂຄງສ້າງຄ້າຍຖົງນ້ອຍໆທີ່ຂົນເຕີບໂຕອອກມາ ແລະ ທຳລາຍມັນ. ຄືກັບເສື້ອຜ້າສີດຳຮ້ອນກວ່າເສື້ອຜ້າສີຂາວເມື່ອຖືກແດດ.

ແຕ່ປະຕິກິລິຍານີ້ຈະມີລະດັບຄວາມແຮງແຕກຕ່າງກັນຕາມສະພາບຂອງຜິວໜັງ ແລະ ເສັ້ນຂົນ. ຍິ່ງຜິວໜັງບາງເທົ່າໃດ ຄວາມຮ້ອນຍິ່ງສົ່ງໄປຫາເສັ້ນປະສາດຊັ້ນເລິກໄດ້ງ່າຍ ແລະ ຍິ່ງເສັ້ນຂົນໃຫຍ່ ແລະ ຫຍິກຫຼາຍເທົ່າໃດ ຄວາມຮ້ອນຍິ່ງກະຈາຍບໍ່ສະໝ່ຳສະເໝີພາຍໃນຕ່ອມຮາກຂົນແຕ່ລະຕ່ອມ. ບໍລິເວນບຣາຊິນມີເງື່ອນໄຂທັງສອງຢ່າງນີ້ພ້ອມກັນ ດັ່ງນັ້ນເມື່ອຍິງດ້ວຍລະດັບຄວາມແຮງເທົ່າກັນກັບບໍລິເວນອື່ນ ຈຶ່ງຮູ້ສຶກລະຄາຍເຄືອງຫຼາຍກວ່າ.

ເປັນຫຍັງການກຳຈັດຂົນບຣາຊິນຈຶ່ງເຈັບເປັນພິເສດ?

ຄວາມເຈັບສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນມາຈາກໂຄງສ້າງຂອງຜິວໜັງເອງ. ບໍລິເວນນີ້ມີປາຍປະສາດລວມຕົວກັນໜາແໜ້ນກວ່າຜິວໜັງສ່ວນອື່ນຂອງຮ່າງກາຍ ດັ່ງນັ້ນເຖິງແມ່ນຈະໄດ້ຮັບການກະຕຸ້ນຄວາມຮ້ອນໃນລະດັບດຽວກັນ ກໍ່ຈະຮູ້ສຶກແຮງກວ່າຫຼາຍ. ຄິດງ່າຍໆຄືປາຍນິ້ວມືທີ່ຕອບສະໜອງໄວຕໍ່ການສຳຜັດເບົາໆ ຫຼາຍກວ່າແຂນ ກໍ່ເປັນຫຼັກການດຽວກັນ ຈະຊ່ວຍໃຫ້ເຂົ້າໃຈໄດ້ງ່າຍຂຶ້ນ.

ນອກຈາກນັ້ນ ຊັ້ນຜິວໜັງບໍລິເວນນີ້ຍັງບາງກວ່າປົກກະຕິ ດັ່ງນັ້ນຄວາມຮ້ອນຈຶ່ງເຂົ້າໃກ້ຊັ້ນໜັງແທ້ (dermis) ຊຶ່ງເປັນຊັ້ນເລິກທີ່ມີເສັ້ນປະສາດຢູ່ໄດ້ງ່າຍຂຶ້ນ. ບໍລິເວນແຂນຂາມີໄລຍະຫ່າງລະຫວ່າງຊັ້ນຂີ້ໄຄ ແລະ ຊັ້ນໜັງແທ້ຄ່ອນຂ້າງໄກ ຄວາມຮ້ອນຈຶ່ງມີເວລາເຢັນລົງກ່ອນເຖິງເສັ້ນປະສາດ ແຕ່ບໍລິເວນນີ້ໄລຍະຫ່າງສັ້ນກວ່າ ຄວາມຮ້ອນຈຶ່ງມັກຈະໄປເຖິງເສັ້ນປະສາດກ່ອນທີ່ຈະເຢັນລົງ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ຈຶ່ງແນະນຳໃຫ້ປັບລະດັບຄວາມແຮງຢ່າງລະມັດລະວັງກວ່າບໍລິເວນອື່ນ.

ຈຸດທີ່ວົງຈອນການເຕີບໂຕຂອງຮາກຂົນພົບກັບເລເຊີ

ເລເຊີຈະໃຫ້ຜົນດີກໍ່ຕໍ່ເມື່ອຂົນຢູ່ໃນໄລຍະເຕີບໂຕ (growth phase, anagen) ຊຶ່ງເປັນຊ່ວງທີ່ຕ່ອມຮາກຂົນກຳລັງສ້າງເສັ້ນຂົນຢ່າງຫ້າວຫັນ. ໃນຊ່ວງນີ້ ເມລານິນຈະເຕັມຢູ່ເລິກເຂົ້າໄປໃນຕ່ອມຮາກຂົນ ຄວາມຮ້ອນຈາກເລເຊີຈຶ່ງສົ່ງໄປຮອດຮາກໄດ້ດີ. ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ ໄລຍະພັກ (resting phase, telogen) ຊຶ່ງເປັນຊ່ວງທີ່ຂົນຢຸດເຕີບໂຕ ຈະມີເມລານິນເຫຼືອໜ້ອຍ ດັ່ງນັ້ນເຖິງຈະຍິງເລເຊີ ປະຕິກິລິຍາກໍ່ຈະອ່ອນ.

ບັນຫາແມ່ນຕ່ອມຮາກຂົນທັງໝົດໃນຮ່າງກາຍບໍ່ໄດ້ເຂົ້າສູ່ໄລຍະເຕີບໂຕພ້ອມກັນ. ບາງຕ່ອມຢູ່ໄລຍະເຕີບໂຕ ບາງຕ່ອມຢູ່ໄລຍະພັກ ປົນກັນຢູ່ ດັ່ງນັ້ນການເຮັດຄັ້ງດຽວຈະໄດ້ຜົນສະເພາະຂົນທີ່ຢູ່ໄລຍະເຕີບໂຕໃນເວລານັ້ນເທົ່ານັ້ນ. ດ້ວຍເຫດນີ້ຈຶ່ງຕ້ອງເຮັດຫຼາຍຄັ້ງໂດຍຫ່າງກັນສອງສາມອາທິດ ເພື່ອຈັດການກັບຕ່ອມຮາກຂົນທີ່ຍັງເຫຼືອທີ່ຈະທະຍອຍເຂົ້າສູ່ໄລຍະເຕີບໂຕຕາມລຳດັບ. ບໍລິເວນນີ້ຮູ້ກັນວ່າວົງຈອນການເຕີບໂຕໝູນວຽນໄວກວ່າແຂນຂາ ດັ່ງນັ້ນຫຼາຍຄັ້ງຈຶ່ງຕ້ອງເຮັດຖີ່ຂຶ້ນ ຫຼືຮູ້ສຶກວ່າຕ້ອງການຈຳນວນຄັ້ງຫຼາຍກວ່າ.

ນອກຈາກນັ້ນ ວົງຈອນນີ້ຍັງແຕກຕ່າງກັນໄປຕາມແຕ່ລະຄົນ ແລະ ແຕ່ລະບໍລິເວນຂອງຮ່າງກາຍ. ດັ່ງນັ້ນແທນທີ່ຈະກຳນົດຕາຍຕົວວ່າຕ້ອງເຮັດຈັກຄັ້ງແລ້ວຈົບ ວິທີທີ່ແນະນຳຄືການສັງເກດຜົນຕອບຮັບໃນລະຫວ່າງການຮັກສາແລ້ວປັບໄລຍະຫ່າງຄັ້ງຕໍ່ໄປຕາມຄວາມເໝາະສົມ. ເນື່ອງຈາກອັດຕາສ່ວນຂອງຕ່ອມຮາກຂົນທີ່ຢູ່ໄລຍະເຕີບໂຕແຕກຕ່າງກັນໄປໃນແຕ່ລະບໍລິເວນ ຖ້າໃຊ້ຈຳນວນຄັ້ງທີ່ໄດ້ຜົນຢູ່ແຂນຂາມາໃຊ້ກັບບໍລິເວນນີ້ໂດຍກົງ ອາດຮູ້ສຶກວ່າຕ້ອງການຈຳນວນຄັ້ງຫຼາຍກວ່າທີ່ຄາດໄວ້.

ເປັນຫຍັງຂົນຫຍິກຈຶ່ງລະຄາຍເຄືອງຫຼາຍກວ່າ

ຂົນບໍລິເວນບຣາຊິນມັກຈະໃຫຍ່ ແລະ ຫຍິກກວ່າຂົນແຂນຂາ. ລັກສະນະນີ້ມີຜົນຫຼາຍຢ່າງຕໍ່ຂະບວນການຮັກສາ ແລະ ການຟື້ນຕົວຫຼັງຈາກນັ້ນ.

• ຕ່ອມຮາກຂົນຕັ້ງຢູ່ໃນມຸມທີ່ໂຄ້ງງໍ ດັ່ງນັ້ນເຖິງແມ່ນເລເຊີຈະຍິງເຂົ້າໄປກົງໆ ຄວາມຮ້ອນກໍ່ອາດບໍ່ສົ່ງໄປຮອດຮາກຂົນຢ່າງສະໝ່ຳສະເໝີ. ຄ້າຍກັບການເທນ້ຳໃສ່ຫຼອດງໍ ນ້ຳຈະບໍ່ເຕັມສະໝ່ຳສະເໝີຈົນເຖິງປາຍ.
• ຍິ່ງເສັ້ນຂົນໃຫຍ່ ປະລິມານເມລານິນຍິ່ງຫຼາຍ ດັ່ງນັ້ນປະລິມານຄວາມຮ້ອນທີ່ດູດຊັບໃນເວລາດຽວກັນຈຶ່ງຫຼາຍຂຶ້ນຕາມ. ຜິວໜັງອ້ອມຂ້າງກໍ່ອາດຮັບການລະຄາຍເຄືອງຫຼາຍຂຶ້ນເຊັ່ນກັນ.
• ຂົນຫຍິກມັກຈະກາຍເປັນຂົນຄຸດ (ingrown hair) ຄືຂົນທີ່ອອກມາຈາກຜິວແລ້ວງໍກັບເຂົ້າໄປໃນຜິວອີກຄັ້ງ. ນີ້ເກີດຈາກປາຍຂົນໃໝ່ທີ່ແຫຼມຂຶ້ນ ແລ້ວແທງເຂົ້າໄປໃນຜິວໜັງຕາມທິດທາງທີ່ໂຄ້ງງໍຂອງຕ່ອມຮາກຂົນ.

ດ້ວຍເຫດຜົນເຫຼົ່ານີ້ ຈຶ່ງແນະນຳໃຫ້ບໍລິເວນນີ້ໃຊ້ວິທີການທີ່ຫຼຸດລະດັບຄວາມແຮງລົງເລັກນ້ອຍ ພ້ອມທັງປັບໄລຍະຫ່າງໃນການຮັກສາ.

ຜິວທີ່ມີເມັດສີເຂັ້ມ ຄວນລະວັງຫຍັງແດ່?

ເນື່ອງຈາກເລເຊີເລັງເປົ້າໝາຍໄປທີ່ເມລານິນ ດັ່ງນັ້ນນອກຈາກເມລານິນທີ່ຮາກຂົນແລ້ວ ເມລານິນທີ່ຢູ່ໃນຜິວໜັງເອງກໍ່ອາດຕອບສະໜອງຮ່ວມນຳໄດ້. ບໍລິເວນທີ່ຜິວສີເຂັ້ມຢູ່ແລ້ວ ຫຼືເມັດສີເຂັ້ມຂຶ້ນຍ້ອນການເສຍດສີເລື້ອຍໆ ຈະມີຄວາມສ່ຽງທີ່ເລເຊີຈະດູດຊັບເມລານິນຢູ່ຜິວໜັງໄປນຳ ຈົນເກີດແຜໄໝ້ ຫຼືຮອຍດຳຄ້ຳ ຫຼາຍກວ່າບໍລິເວນອື່ນເລັກນ້ອຍ.

ບໍລິເວນບຣາຊິນເສຍດສີກັບຊຸດຊັ້ນໃນ ຫຼືເສື້ອຜ້າເລື້ອຍໆ ຈຶ່ງເປັນຈຸດທີ່ເມັດສີເຂັ້ມຂຶ້ນໄດ້ງ່າຍກວ່າສ່ວນອື່ນຢູ່ແລ້ວ. ດັ່ງນັ້ນກ່ອນການຮັກສາ ຈຶ່ງແນະນຳໃຫ້ກວດເບິ່ງສີ ແລະ ສະພາບຜິວໜັງບໍລິເວນນີ້ ແລ້ວປັບຄວາມຍາວຄື້ນ (wavelength) ຂອງເລເຊີ ຫຼືລະດັບຄວາມແຮງໃຫ້ເໝາະສົມ ເພື່ອຄວາມປອດໄພ. ຄື້ນທີ່ຍາວກວ່າຈະສາມາດຜ່ານທະລຸເຂົ້າໄປເລິກກວ່າເມລານິນໄດ້ ດັ່ງນັ້ນຜິວທີ່ມີເມັດສີເຂັ້ມຈຶ່ງມັກນິຍົມໃຊ້ຄື້ນທີ່ຍາວກວ່າ.

ການດູແລກ່ອນ ແລະ ຫຼັງການຮັກສາທີ່ປ່ຽນແປງການຟື້ນຕົວ

ຫຼັກການຂອງການຮັກສາເອງກໍ່ສຳຄັນ ແຕ່ການດູແລກ່ອນ ແລະ ຫຼັງການຮັກສາກໍ່ມີຜົນຕໍ່ຜົນລັບບໍ່ໜ້ອຍເຊັ່ນກັນ. ມີເຫດຜົນຢູ່ຫຼາຍຂໍ້.

• ແນະນຳໃຫ້ຫຼີກເວັ້ນການອາບແດດ ຫຼືການຖືກແດດແຮງໆ ກ່ອນການຮັກສາ ເພາະຖ້າຜິວໜັງມີເມລານິນຫຼາຍຢູ່ແລ້ວ ເລເຊີຈະຕອບສະໜອງກັບເມລານິນຢູ່ຜິວໜັງຫຼາຍຂຶ້ນ ເຮັດໃຫ້ການລະຄາຍເຄືອງແຮງຂຶ້ນ.
• ແນະນຳໃຫ້ນຸ່ງເສື້ອຜ້າຫຼວມໆທີ່ບໍ່ເສຍດສີໃນຊ່ວງສອງສາມມື້ຫຼັງການຮັກສາ ເພາະຜິວໜັງທີ່ຖືກຄວາມຮ້ອນກະຕຸ້ນຍັງຢູ່ໃນຊ່ວງຟື້ນຕົວ ຖ້າມີການເສຍດສີເພີ່ມເຂົ້າມາອີກ ອາດເຮັດໃຫ້ຜິວແດງ ຫຼືເປັນຮອຍດຳໄດ້ງ່າຍ.
• ຄວນປ້ອງກັນແສງແດດຢູ່ສະເໝີ ບໍ່ວ່າຈະຫາກໍ່ຮັກສາຫຼືບໍ່ກໍ່ຕາມ ເພາະຜິວໜັງທີ່ບອບບາງຫຼັງໄດ້ຮັບເລເຊີ ຈະຕອບສະໜອງກັບແສງແດດງ່າຍຂຶ້ນ ແລະ ເມັດສີອາດເຂັ້ມຂຶ້ນໄດ້ງ່າຍ.

ຖ້າປະຕິບັດຕາມຂັ້ນຕອນເຫຼົ່ານີ້ຢ່າງດີ ຄວາມລະຄາຍເຄືອງຈະໜ້ອຍລົງ ແລະ ຜິວໜັງຈະມີເວລາພຽງພໍໃນການຟື້ນຕົວກ່ອນການຮັກສາຄັ້ງຕໍ່ໄປ.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງຍັງມີຂົນຫຼົງເຫຼືອທີ່ບໍ່ໝົດໄປທັງໝົດ

ເຖິງແມ່ນຈະຮັກສາຫຼາຍຄັ້ງ ກໍ່ຍາກທີ່ຈະຄາດຫວັງໃຫ້ຂົນໝົດໄປທັງໝົດ. ເຫດຜົນຢູ່ທີ່ລັກສະນະຂອງຕ່ອມຮາກຂົນເອງ. ຕ່ອມຮາກຂົນບາງຕ່ອມມີເມລານິນໜ້ອຍ ຫຼືມີມຸມທີ່ໂຄ້ງງໍຫຼາຍເປັນພິເສດ ດັ່ງນັ້ນຄວາມຮ້ອນຈາກເລເຊີຈຶ່ງເຂົ້າບໍ່ຮອດຢ່າງພຽງພໍ ແລ້ວຂົນນັ້ນກໍ່ຍັງເຫຼືອຢູ່.

ນອກຈາກນັ້ນ ບໍລິເວນນີ້ຍັງໄດ້ຮັບອິດທິພົນຈາກຮໍໂມນ ດັ່ງນັ້ນເມື່ອເວລາຜ່ານໄປ ຕ່ອມຮາກຂົນໃໝ່ອາດຖືກກະຕຸ້ນຂຶ້ນມາອີກຄັ້ງໄດ້ ດັ່ງທີ່ຮູ້ກັນ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ການເຂົ້າໃຈການກຳຈັດຂົນບຣາຊິນທີ່ຖືກຕ້ອງກວ່າ ຄືການເຮັດໃຫ້ຂົນລົດລົງຢ່າງເຫັນໄດ້ຊັດ ແລະ ຂົນທີ່ຍັງເຫຼືອກໍ່ບາງລົງ ບໍ່ແມ່ນການກຳຈັດອອກໝົດທັງໝົດ. ຫຼັງຈາກຮັກສາຫຼາຍຄັ້ງແລ້ວ ຂົນທີ່ຍັງເຫຼືອຢູ່ມັກຈະບາງ ແລະ ອ່ອນສີກວ່າເດີມ ເຮັດໃຫ້ການດູແລປະຈຳວັນງ່າຍຂຶ້ນຫຼາຍ.

ນອກຈາກນັ້ນ ບໍລິເວນນີ້ມັກຈະໃຫ້ຄວາມຮູ້ສຶກວ່າຂົນລົດລົງຢ່າງເຫັນໄດ້ຊັດໃນສອງສາມຄັ້ງທຳອິດ ແຕ່ຍິ່ງເຮັດຕໍ່ໄປ ຄວາມໄວໃນການຈັດການຕ່ອມຮາກຂົນສ່ວນນ້ອຍທີ່ຍັງເຫຼືອຈະຮູ້ສຶກຊ້າລົງ. ນີ້ເປັນເພາະໃນຕອນຕົ້ນ ຕ່ອມຮາກຂົນໃຫຍ່ທີ່ຢູ່ໄລຍະເຕີບໂຕຈະຕອບສະໜອງກ່ອນ ສ່ວນຕ່ອມທີ່ເຂົ້າສູ່ໄລຍະເຕີບໂຕຊ້າ ຫຼືມີມຸມທີ່ຍາກຈະຍິງເລເຊີ ຈະຍັງເຫຼືອຢູ່ຈົນຄັ້ງສຸດທ້າຍ. ດັ່ງນັ້ນໃນຂັ້ນຕອນສຸດທ້າຍ ແນະນຳໃຫ້ຖ່າງໄລຍະຫ່າງອອກແດ່ ແລ້ວຄ່ອຍໆສະຫຼຸບຢ່າງລະມັດລະວັງ ຈະປອດໄພກວ່າການເພີ່ມລະດັບຄວາມແຮງແບບຝືນ.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).