ຫຼັກການທີ່ຢາປະຕິຊີວະນະ ແລະ ໄອໂຊເຕຣຕິໂນອິນ ສຳລັບປິ່ນປົວສິວແບບກິນ ພຸ່ງເປົ້າໃສ່ເຊື້ອແບັກທີເຣຍ ແລະ ຕ່ອມໄຂມັນແຕກຕ່າງກັນແນວໃດ

ເມື່ອໄປຫາໝໍເພາະບັນຫາສິວ ຫຼາຍຄົນມັກຈະໄດ້ຮັບຢາກິນສອງຊະນິດ. ຊະນິດໜຶ່ງແມ່ນຢາປະຕິຊີວະນະ ອີກຊະນິດໜຶ່ງແມ່ນໄອໂຊເຕຣຕິໂນອິນ ເຊິ່ງມັກຮູ້ຈັກກັນໃນຊື່ການຄ້າວ່າໂຣອາຄິວແທນ (Roaccutane). ທັງສອງຊະນິດລ້ວນແຕ່ໃຊ້ຮັກສາສິວຄືກັນ ແຕ່ເປັນຫຍັງອົງປະກອບ ແລະ ເງື່ອນໄຂການສັ່ງຢາຈຶ່ງແຕກຕ່າງກັນຫຼາຍປານນີ້ ຫຼາຍຄົນຈຶ່ງມີຄວາມສົງໄສ.

ຄຳຕອບແມ່ນງ່າຍໆ ເພາະຢາທັງສອງຊະນິດເຂົ້າໄປແກ້ໄຂຈຸດທີ່ແຕກຕ່າງກັນຂອງສາເຫດການເກີດສິວ. ສິວບໍ່ໄດ້ເກີດຈາກສາເຫດດຽວ ແຕ່ເກີດຈາກສີ່ປັດໄຈທີ່ຊ້ອນທັບກັນ ຄື ນ້ຳມັນອອກຫຼາຍເກີນໄປ ຮູຂຸມຂົນອຸດຕັນ ເຊື້ອແບັກທີເຣຍເພີ່ມຈຳນວນ ແລະ ອາການອັກເສບ. ບົດຄວາມນີ້ຈະໄລ່ອະທິບາຍວ່າຢາປະຕິຊີວະນະ ແລະ ໄອໂຊເຕຣຕິໂນອິນ ແຕ່ລະຊະນິດຮັບຜິດຊອບຈຸດໃດແດ່.

ເປັນຫຍັງຢາປິ່ນປົວສິວຈຶ່ງແບ່ງອອກເປັນສອງສາຍ

ສິວເລີ່ມຕົ້ນຢູ່ທີ່ຕ່ອມໄຂມັນ. ເມື່ອເຂົ້າສູ່ໄວລຸ້ນ ຫຼືມີການປ່ຽນແປງຂອງຮໍໂມນ ຮ່າງກາຍຈະຜະລິດນ້ຳມັນອອກມາຫຼາຍຂຶ້ນ ເຮັດໃຫ້ປາກຮູຂຸມຂົນອຸດຕັນໄດ້ງ່າຍ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ ເຊື້ອສິວ (C. acnes ເຊິ່ງເປັນເຊື້ອແບັກທີເຣຍທີ່ອາໄສຢູ່ໃນຮູຂຸມຂົນເປັນປົກກະຕິຢູ່ແລ້ວ) ຈະເພີ່ມຈຳນວນຂຶ້ນ ແລະ ເຮັດໃຫ້ເກີດອາການອັກເສບ. ເວົ້າອີກແບບໜຶ່ງ ຄື ນ້ຳມັນ ຮູຂຸມຂົນອຸດຕັນ ເຊື້ອແບັກທີເຣຍ ແລະ ອາການອັກເສບ ແມ່ນສີ່ຂັ້ນຕອນທີ່ຕໍ່ເນື່ອງກັນຕາມລຳດັບ.

ຢາທາປົກກະຕິມັກຈະສົ່ງຜົນຕໍ່ພຽງໜຶ່ງຫຼືສອງຂັ້ນຕອນເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຢາກິນຈະອອກລິດຜ່ານທົ່ວຮ່າງກາຍ ຈຶ່ງສາມາດສົ່ງຜົນຕໍ່ຫຼາຍຂັ້ນຕອນພ້ອມກັນໄດ້. ໃນຈຳນວນນີ້ ຢາປະຕິຊີວະນະຈະພຸ່ງເປົ້າໄປທີ່ຂັ້ນຕອນເຊື້ອແບັກທີເຣຍ ແລະ ອາການອັກເສບເປັນຫຼັກ ໃນຂະນະທີ່ໄອໂຊເຕຣຕິໂນອິນຈະເຂົ້າໄປແກ້ໄຂຂັ້ນຕອນທີ່ຢູ່ຕົ້ນທາງກວ່ານັ້ນ ຄືການຜະລິດນ້ຳມັນ. ເນື່ອງຈາກຈຸດເລີ່ມຕົ້ນທີ່ແຕກຕ່າງກັນນີ້ ວິທີການອອກລິດ ຜົນຂ້າງຄຽງ ແລະ ເງື່ອນໄຂການສັ່ງຢາຈຶ່ງແຕກຕ່າງກັນໄປນຳ.

ຢາປະຕິຊີວະນະຫຼຸດຜ່ອນເຊື້ອແບັກທີເຣຍໄດ້ແນວໃດ?

ຢາປະຕິຊີວະນະແບບກິນທີ່ໃຊ້ຮັກສາສິວ ຕົວແທນທີ່ນິຍົມໃຊ້ ຄື ດັອກຊີໄຊຄລິນ (doxycycline) ຫຼືມີໂນໄຊຄລິນ (minocycline). ຢາເຫຼົ່ານີ້ຈະໄປລົບກວນຂະບວນການສັງເຄາະໂປຣຕີນທີ່ເຊື້ອແບັກທີເຣຍໃຊ້ສ້າງຮ່າງກາຍຂອງມັນເອງ ເຮັດໃຫ້ເຊື້ອບໍ່ສາມາດເພີ່ມຈຳນວນຂຶ້ນໄດ້.

ຫຼັກການນີ້ຄ້າຍກັບການຊະລໍຄວາມໄວໃນການເພີ່ມຈຳນວນ ຫຼາຍກວ່າການຂ້າເຊື້ອແບັກທີເຣຍໂດຍກົງ. ເນື່ອງຈາກເຊື້ອສິວແມ່ນເຊື້ອທີ່ອາໄສຢູ່ໃນຜິວໜັງເປັນປົກກະຕິຢູ່ແລ້ວ ເປົ້າໝາຍຈຶ່ງບໍ່ແມ່ນການກຳຈັດໃຫ້ໝົດ ແຕ່ແມ່ນການຫຼຸດຈຳນວນລົງໃຫ້ຢູ່ໃນລະດັບທີ່ເໝາະສົມ. ຄືກັນກັບການຕັດຫຍ້າຄາທີ່ຂຶ້ນຮົກໃນສວນດອກໄມ້ ໂດຍຕັດສະເພາະສ່ວນທີ່ຂຶ້ນເກີນ ບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງຖອນຮາກອອກໝົດ.

ນອກຈາກລິດຕ້ານເຊື້ອແລ້ວ ຢາປະຕິຊີວະນະເຫຼົ່ານີ້ຍັງມີລິດຊ່ວຍບັນເທົາອາການອັກເສບອີກດ້ວຍ. ມີການລາຍງານວ່າມັນສາມາດຫຼຸດການປ່ອຍສານສົ່ງສັນຍານທີ່ກໍ່ໃຫ້ເກີດການອັກເສບ (ໄຊໂຕໄຄນ) ໄດ້ ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງໃຫ້ຜົນທັງການຫຼຸດຈຳນວນເຊື້ອແບັກທີເຣຍ ແລະ ການບັນເທົາອາການອັກເສບໄປພ້ອມກັນ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ອາການແດງ ແລະ ຮ້ອນຢູ່ບໍລິເວນສິວຈຶ່ງມັກຫາຍໄວກວ່າ.

ເປັນຫຍັງໃຊ້ຢາປະຕິຊີວະນະຢ່າງດຽວຈຶ່ງບໍ່ພຽງພໍ

ແຕ່ການໃຊ້ຢາປະຕິຊີວະນະຢ່າງດຽວ ບໍ່ສາມາດແກ້ໄຂຮາກເຫງົ້າຂອງສິວໄດ້ ຄືບັນຫາການຜະລິດນ້ຳມັນຫຼາຍເກີນໄປ. ເຖິງແມ່ນຈະຫຼຸດເຊື້ອແບັກທີເຣຍ ແລະ ອາການອັກເສບລົງໄດ້ ແຕ່ຖ້າຕ່ອມໄຂມັນຍັງເຮັດວຽກຢ່າງແຂງແຮງຢູ່ ບໍ່ດົນຮູຂຸມຂົນກໍ່ຈະອຸດຕັນຄືນອີກ ແລະ ຂະບວນການດຽວກັນກໍ່ຈະເກີດຂຶ້ນຊ້ຳອີກ.

ນອກຈາກນີ້ ຖ້າໃຊ້ຢາປະຕິຊີວະນະເປັນເວລາດົນ ກໍ່ມີຄວາມສ່ຽງທີ່ເຊື້ອແບັກທີເຣຍຈະປັບຕົວ ແລະ ດື້ຢາໄດ້. ເນື່ອງຈາກເຊື້ອສາມາດກາຍພັນເພື່ອຫຼີກລ່ຽງຈຸດອອກລິດຂອງຢາ ດ້ວຍເຫດຜົນນີ້ ຢາປະຕິຊີວະນະສຳລັບສິວຈຶ່ງມັກຖືກຈຳກັດໄລຍະເວລາການໃຊ້ພາຍໃນສອງສາມເດືອນ ແລະ ບໍ່ແນະນຳໃຫ້ໃຊ້ຄົນດຽວເປັນເວລາດົນ.

ດ້ວຍເຫດນີ້ ຢາປະຕິຊີວະນະຈຶ່ງເໝາະສົມກັບການບັນເທົາໄລຍະທີ່ອາການອັກເສບຮຸນແຮງ ແຕ່ຖ້າສິວກັບຄືນມາຮຸນແຮງຊ້ຳໆ ກໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງໃຊ້ວິທີການອື່ນ. ນີ້ຄືຈຸດທີ່ໄອໂຊເຕຣຕິໂນອິນເຂົ້າມາມີບົດບາດ.

ຫຼັກການທີ່ໄອໂຊເຕຣຕິໂນອິນຫຼຸດຂະໜາດຕ່ອມໄຂມັນ

ໄອໂຊເຕຣຕິໂນອິນເປັນສານທີ່ໄດ້ມາຈາກວິຕາມິນເອ (ກຸ່ມເຣຕິນອຍ). ຈຸດເດັ່ນທີ່ສຸດຂອງຢານີ້ ຄືການເຮັດໃຫ້ຕ່ອມໄຂມັນມີຂະໜາດນ້ອຍລົງ. ມັນຈະຍັບຍັ້ງການເພີ່ມຈຳນວນ ແລະ ຂະຫຍາຍຕົວຂອງເຊວຕ່ອມໄຂມັນ ເຊິ່ງເໝືອນກັບການເຮັດໃຫ້ "ໂຮງງານຜະລິດນ້ຳມັນ" ນ້ອຍລົງໂດຍກົງ.

ເມື່ອຕ່ອມໄຂມັນນ້ອຍລົງ ປະລິມານນ້ຳມັນທີ່ຜະລິດອອກມາກໍ່ຫຼຸດລົງຕາມ. ແລະ ເມື່ອນ້ຳມັນໜ້ອຍລົງ ໂອກາດທີ່ຮູຂຸມຂົນຈະອຸດຕັນກໍ່ໜ້ອຍລົງ ພ້ອມທັງສະພາບແວດລ້ອມທີ່ມີນ້ຳມັນຫຼາຍ ຊຶ່ງເປັນທີ່ມັກຂອງເຊື້ອສິວກໍ່ຈະຫຼຸດລົງໄປພ້ອມກັນ. ເວົ້າອີກແບບໜຶ່ງ ຄືເປັນວິທີສ້າງສະພາບແວດລ້ອມທີ່ເຊື້ອແບັກທີເຣຍຂະຫຍາຍພັນໄດ້ຍາກ ໂດຍບໍ່ຕ້ອງໂຈມຕີເຊື້ອໂດຍກົງ. ຄືກັນກັບການເອົາຖັງຂີ້ເຫຍື້ອອາຫານ ຊຶ່ງເປັນສາເຫດທີ່ດຶງດູດແມງໄມ້ອອກໄປຖິ້ມ.

ວິທີການທີ່ຄວບຄຸມທັງເຊວຜິວໜັງແຫ້ງ ແລະ ອາການອັກເສບໄປພ້ອມກັນ

ໄອໂຊເຕຣຕິໂນອິນບໍ່ພຽງແຕ່ສົ່ງຜົນຕໍ່ຕ່ອມໄຂມັນເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງມີຜົນຕໍ່ວິທີການທີ່ເຊວຜິວໜັງຊັ້ນນອກ (ເຄຣາຕິນ) ຫຼຸດອອກຈາກຝາຮູຂຸມຂົນອີກດ້ວຍ. ການທີ່ເຊວຜິວໜັງເຫຼົ່ານີ້ສະສົມໜາກວ່າປົກກະຕິ ແລະ ຈັບກັນເປັນກ້ອນຢູ່ຝາຮູຂຸມຂົນ ແມ່ນອີກໜຶ່ງສາເຫດຂອງສິວ ຢານີ້ຈຶ່ງຊ່ວຍໃຫ້ເຊວຜິວໜັງຫຼຸດອອກຕາມທຳມະຊາດ ໂດຍບໍ່ຈັບກັນເປັນກ້ອນຫຼາຍເກີນໄປ.

ນອກຈາກນີ້ ຍັງມີລາຍງານວ່າມັນສາມາດຄວບຄຸມປະຕິກິລິຍາການອັກເສບໄດ້ອີກດ້ວຍ. ເວົ້າໄດ້ວ່າໄອໂຊເຕຣຕິໂນອິນສົ່ງຜົນຄົບທັງສີ່ຂັ້ນຕອນ ຄື ການຫຼຸດການຜະລິດນ້ຳມັນ ການປັບໃຫ້ເຊວຜິວໜັງໃນຮູຂຸມຂົນເປັນປົກກະຕິ ການຍັບຍັ້ງເຊື້ອແບັກທີເຣຍ ແລະ ການຄວບຄຸມອາການອັກເສບ.

• ຍັບຍັ້ງການຜະລິດນ້ຳມັນ: ຫຼຸດຂະໜາດຕ່ອມໄຂມັນເພື່ອຫຼຸດປະລິມານນ້ຳມັນ ເພາະເປັນການຫຼຸດແຫຼ່ງທີ່ມາຂອງສາເຫດໂດຍກົງ.
• ປັບເຊວຜິວໜັງໃນຮູຂຸມຂົນໃຫ້ເປັນປົກກະຕິ: ຊ່ວຍໃຫ້ເຊວຜິວໜັງຫຼຸດອອກຕາມປົກກະຕິໂດຍບໍ່ຈັບກັນເປັນກ້ອນ ຫຼຸດການອຸດຕັນຂອງຮູຂຸມຂົນ ເພາະຖ້າປາກຮູຂຸມຂົນບໍ່ແຄບລົງ ນ້ຳມັນ ແລະ ສິ່ງເສດເຫຼືອກໍ່ຈະຖືກຂັບອອກມາໄດ້ຕາມທຳມະຊາດ.
• ຫຼຸດສະພາບແວດລ້ອມທີ່ເໝາະກັບເຊື້ອແບັກທີເຣຍ: ສະພາບແວດລ້ອມທີ່ມີນ້ຳມັນຫຼາຍ ຊຶ່ງເປັນທີ່ມັກຂອງເຊື້ອສິວຈະຫຼຸດລົງ ເຮັດໃຫ້ເຊື້ອຂະຫຍາຍພັນໄດ້ຍາກຂຶ້ນ ໂດຍບໍ່ແມ່ນການໂຈມຕີໂດຍກົງ ແຕ່ແມ່ນການປ່ຽນສະພາບແວດລ້ອມທີ່ອາໄສ.
• ຄວບຄຸມປະຕິກິລິຍາອັກເສບ: ມີສ່ວນຮ່ວມໃນຂະບວນການສົ່ງສັນຍານທີ່ກໍ່ໃຫ້ເກີດການອັກເສບ ຊ່ວຍຫຼຸດອາການແດງ ແລະ ບວມ ຕາມການລາຍງານ.

ເນື່ອງຈາກອອກລິດຫຼາຍຂັ້ນຕອນພ້ອມກັນແບບນີ້ ຈຶ່ງມີລາຍງານວ່າມັນສາມາດໃຫ້ຜົນດີແມ້ແຕ່ໃນກໍລະນີສິວຮຸນແຮງທີ່ຢາປະຕິຊີວະນະຮັກສາບໍ່ໄດ້ຜົນດີເທົ່າທີ່ຄວນ.

ເປັນຫຍັງບາງຄັ້ງຈຶ່ງໃຊ້ຢາທັງສອງຊະນິດຮ່ວມກັນ

ເນື່ອງຈາກຢາປະຕິຊີວະນະ ແລະ ໄອໂຊເຕຣຕິໂນອິນພຸ່ງເປົ້າໄປທີ່ຈຸດທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ບາງກໍລະນີແພດຈຶ່ງໃຊ້ຕາມລຳດັບ ຫຼືໃຊ້ຮ່ວມກັນຕາມສະຖານະການ. ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ ໃນຊ່ວງທີ່ອາການອັກເສບຮຸນແຮງ ແລະ ຕ້ອງບັນເທົາໄວ ມັກໃຊ້ຢາປະຕິຊີວະນະກ່ອນເພື່ອຫຼຸດອາການອັກເສບ ແລະ ເຊື້ອແບັກທີເຣຍ ຈາກນັ້ນຖ້າສິວຍັງກັບຄືນມາຊ້ຳໆ ຕາມພື້ນຮ່າງກາຍ ກໍ່ຈະປ່ຽນໄປໃຊ້ໄອໂຊເຕຣຕິໂນອິນ.

ຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ ໄອໂຊເຕຣຕິໂນອິນອອກລິດກວ້າງທົ່ວຮ່າງກາຍ ຈຶ່ງອາດເກີດປະຕິກິລິຍາທົ່ວຮ່າງກາຍໄດ້ ເຊັ່ນ ສົບແຫ້ງ ຜິວໜັງແຫ້ງ ຫຼືຄ່າຕັບປ່ຽນແປງ ແລະ ໃນຊ່ວງຖືພາອາດສົ່ງຜົນຮ້າຍແຮງຕໍ່ລູກໃນທ້ອງ ຈຶ່ງຕ້ອງຄຸມກຳເນີດຢ່າງເຄັ່ງຄັດຄຽງຄູ່ກັນໄປ. ສ່ວນຢາປະຕິຊີວະນະມີພາລະໜ້ອຍກວ່າ ແຕ່ກໍ່ມີຂໍ້ຈຳກັດໃນການໃຊ້ຄົນດຽວໄລຍະຍາວ ເນື່ອງຈາກບັນຫາການດື້ຢາ. ດັ່ງນັ້ນ ການເລືອກໃຊ້ຢາຊະນິດໃດ ແລະ ໃນເວລາໃດ ຈຶ່ງຕ້ອງພິຈາລະນາທັງລະດັບຄວາມຮຸນແຮງ ແລະ ການກັບຄືນມາຂອງສິວຮ່ວມກັນ.

ຄວນເລືອກໂດຍອີງໃສ່ຫຍັງ?

ຖ້າເປັນສິວອັກເສບລະດັບອ່ອນຫາປານກາງ ແລະ ເປັນການເລີ່ມຮັກສາຄັ້ງທຳອິດ ມັກເລີ່ມຕົ້ນດ້ວຍການໃຊ້ຢາປະຕິຊີວະນະຮ່ວມກັບຢາທາຊະນິດອື່ນ. ເພາະສາມາດຫຼຸດພາລະຂອງອາການອັກເສບ ແລະ ເຊື້ອແບັກທີເຣຍໄດ້ໄວ ພ້ອມທັງຕິດຕາມອາການໄປພ້ອມກັນໄດ້.

ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ ຖ້າສິວເລິກ ຮຸນແຮງຈົນອາດຖິ້ມຮອຍແປ້ວ ຫຼືກັບຄືນມາຊ້ຳໆເຖິງແມ່ນຈະຮັກສາດ້ວຍວິທີອື່ນແລ້ວກໍ່ຕາມ ໄອໂຊເຕຣຕິໂນອິນຈະເປັນທາງເລືອກທີ່ແກ້ໄຂຢູ່ຮາກເຫງົ້າຫຼາຍກວ່າ. ເພາະເປັນວິທີທີ່ຫຼຸດຂະໜາດຕ່ອມໄຂມັນເພື່ອຍັບຍັ້ງການກັບຄືນມາຂອງສິວໂດຍກົງ ຈຶ່ງແກ້ໄຂຢູ່ຮາກຂອງສິວທີ່ກັບຄືນມາຊ້ຳໆໄດ້.

ຢາທັງສອງຊະນິດບໍ່ໄດ້ແຂ່ງຂັນກັນ ແຕ່ແມ່ນການແບ່ງບົດບາດຕາມຂັ້ນຕອນ ແລະ ຄວາມເລິກຂອງສິວທີ່ເປັນຢູ່. ການເລືອກຢາທີ່ເໝາະສົມກັບຕົນເອງ ຄວນປຶກສາແພດຜູ້ຊ່ຽວຊານທີ່ໄດ້ກວດຜິວໜັງໂດຍກົງ ຈຶ່ງຈະປອດໄພທີ່ສຸດ.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).