Көз асты майын қайта орналастыру операциясы: толтырғыштан айырмасы және қалпына келу

Көз асты дөңестеніп шыға келіп, дәл сол жердің астында керісінше ойылып көрінетін жағдай кездеседі. Алғашқы қарағанда бір-біріне қарама-қарсы екі мәселе сияқты болғанымен, шын мәнінде екеуі бір себептен туындайтын жалғыз құбылыс. Себебі көз асты майы алға қарай ығысып шыға тұрса да, дәл керек жерге жетіп толмайды.

Осы жағдаймен жұмыс істейтін әдіс, көз асты май тінін қайта орналастыру. Майды жай ғана кесіп алып тастаудың орнына, ығысып шыққан майды көз асты сүйегінің астындағы ойылған жерге көшіріп толтыратын операция. Неге кесіп алмай көшіретінін, көшірілген майдың қалай қайта тамыр тартатынын кезек-кезегімен қарастырайық.

Көз асты неге томпақ болса да батыңқы көрінеді?

Көз аймағында табиғи түрде май тіні болады. Көзді жастықша сияқты демейтін осы майды жұқа қабықша, яғни орбиталық перде алдынан ұстап тұрады. Жас ұлғайған сайын осы қабықша босаңсып, май алға қарай ығысып шыға бастайды, соның салдарынан көз асты дөңестеніп көрінеді.

Мәселе мынада, майдың ығысып шыққан жері мен нақты көлеңке түсетін көз асты сүйегінің тура астындағы жер бір емес. Сүйектің астындағы жер байланыс байлам терені сүйекке тым жақын ұстайтындықтан, табиғатынан-ақ ет қабаты жұқа болады. Май алдыға қарай қаншалықты жиналса, соғұрлым сол астыңғы жер салыстырмалы түрде тереңірек ойылған сияқты көрінеді, ал сол көлеңке қара шеңбер сияқты байқалады. Демек дөңестік пен ойылу екеуі де майдың бір жаққа қарай жиналуынан туындайтын жалғыз құбылыс.

Дәл сол көз астының өзінде екі мәселенің қайсысы басым екені әр адамда бөлек. Орбиталық пердесі әсіресе босаңсыған адамда дөңестік бірінші көзге түседі, ал байламы теріні қатты ұстап тұратын адамда ойылу бірінші байқалады. Себебі бір болса да, сырттай көрінетін пішіні әр адамда әртүрлі шығатын себебі осында.

Майды кеспей неге көшіреді?

Бұрын шығыңқы майды кесіп алып тастау әдісі жиі қолданылатын. Ол сәтте дөңестік жоғалып, тегіс болып көрінгенімен, уақыт өте келе мәселеге айналады. Жас ұлғайған сайын көз асты майы табиғи түрде тіпті азая береді, ал бұрын кесіп алынған болғандықтан толтыратын қосымша май қалмайды.

Сондықтан бірнеше жылдан кейін көз асты бұрынғыдан да тереңірек ойылып кетеді, тіпті ауыр жағдайда қабақ төмен қарай тартылатын асқынуға дейін апаруы мүмкін деп хабарланады. Май тінін қайта орналастыру осы тұсқа басқаша қарайды. Майды тастамай, ойылған жерге көшіріп, дөңестікті жоюмен бірге ойылуды да толтыратын әдіс. Денеде бұрыннан бар тінді сол қалпында пайдаланатындықтан, бөлек толтырғыш материал қажет болмайды.

Операция қандай ретпен жүргізіледі?

Көбіне конъюнктива арқылы кіру, яғни көзге көрінбейтін жағынан ішкі шырышты қабат арқылы жасалады. Астыңғы қабақтың ішкі шырышты қабаты арқылы кіретіндіктен, сыртта көрінетін кесу сызығы қалмайды. Теріні сырттан кесудің қажеті болмайтын құрылым болғандықтан, тыртық қалу қаупі салыстырмалы түрде аз.

Ішке кіріп, майды орап тұрған қабықшаны ашқанда ығысып шыққан май көрінеді. Осы майды түбірінен түгел бөліп алмай, тамырымен жалғасқан күйінде абайлап созып, көз асты сүйегінің астындағы ойылған кеңістікке көшіреді. Жаңа орнында бекінуі үшін тігіспен бекіту үдерісін аяқтағанда операция бітеді. Тамырын сақтап қалу себебі, келесі бөлімде түсіндірілетін тірі қалу принципімен тікелей байланысты.

Толтырғыш пен майды қайта орналастырудың айырмасы

Көз астын толтыратын әдістердің ішінде толтырғыш инъекциясы да бар. Толтырғыш дегеніміз дене сыртында жасалған заттекті шприцпен енгізу тәсілі. Дене бұл затты өзінің емес бөгде зат ретінде қабылдайды, уақыт өте келе фермент оны бірте-бірте ыдыратып сіңіреді. Сондықтан әдетте 6-дан 12 айға дейін уақыт өткенде қайта толтыру қажет болады.

Май тінін қайта орналастыруда осы сіңу үдерісінің өзі басқаша. Көшірілген зат денеңіздің тірі май тіні, тамыр қайта жалғанып орнығып алғанда сол жердің еті болып бекиді. Дене оны құрту керек бөгде зат деп қабылдамайтындықтан, толтырғыш сияқты белгіленген мерзімде сіңіп жойылатын құрылым емес.

Сондықтан екі әдіс сай келетін жағдай да бөлек. Бет-бейнесі тұтастай қартайып, бірнеше жер бірге ойылған жағдайда толтырғышпен бірнеше жерді бір мезгілде толтыру ыңғайлырақ болады. Ал көз асты дөңестігі мен ойылуы қатар кездескен жағдайда, денеде бұрыннан артылып тұрған майды сол қалпында пайдалануға болатындықтан, қайта орналастыру мәселенің өз түбіріне қол тигізетін әдіске жақынырақ.

Көшірілген май қалай тіршілік етеді?

Майды көшіргенде тамырлы түбірін сақтап қалудың себебі, тірі қалу мөлшеріне тікелей байланысты болғанынан. Түбірге жалғанған тамыр арқылы көшірілген сәттен-ақ қоректік зат пен оттегі жеткізіліп отыратындықтан, толығымен бөлініп алынған майды басқа жерге қондыратын әдіске қарағанда тірі қалу мөлшері жоғары деп хабарланады.

Бұтап тасталған ағашты түбірімен көшіріп отырғызса тез солып қалатыны, ал түбірінің бір бөлігін топырағымен бірге көшірсе әлдеқайда жақсы тамыр тартатыны сияқты бір принцип. Уақыт өте келе көшірілген майдың айналасына жаңа тамырша қосымша өсіп кіріп, орнығуын нығырақ демейтіні белгілі.

Сондықтан операция кезінде майды қаншалықты абайлап ұстайтыны нәтижеге үлкен әсер етеді. Түбірге жалғанған тамыр операция барысында қысылып немесе бұралып қалса, жаңа жерде тамыр тарту күші соғұрлым әлсірей түсуі мүмкін, майды көшірген әр қимылдың мұқият жасалуы тиіс болатын себебі де осы.

Ісік пен көгеру қашан басылады?

Операциядан кейін бірден ісіну мен көгеру бірге пайда болады. Тінді көтеріп көшіру мен тігу процесінде туындайтын табиғи реакция болғандықтан, осы кезеңдегі көз асты нақты нәтижеден гөрі ісіктірек көрінетін жиі кездеседі. Алғашқы ісіну мен көгеру әдетте 1-2 апта ішінде байқалатындай басылады деп саналады.

Одан кейін де тіннің толық орнығып, соңғы сызығы тұрақталуы үшін тағы да уақыт қажет. Көшірілген майдың айналасына тамыр өсіп кіріп, тігілген жер жазылу процесі жалғасатындықтан, жалпы алғанда 4-тен 12 аптаға дейін уақыт өткенде ғана соңғы келбетіне жақындайды деп хабарланады. Сондықтан операциядан кейінгі бірнеше күндегі көрінісіне ғана қарап нәтижені бағаламаған дұрыс.

Қалпына келу кезеңінің ортасында көз асты дүмбілез сезілуі немесе екі жағы сәл өзгеше болып сезілуі де мүмкін. Көшірілген май жаңа жерге толық орнығып болмаған кезеңде ісіну мен тін бір-біріне араласып тұрған жағдайдан туындайтын табиғи процесс, уақыт өте ісіну басылып тін тұрақталған сайын біртіндеп тегісіре түседі деп түсіндіріледі.

Қалпына келу кезінде сақталатын шаралар

Көшірілген майдың жаңа жерінде тұрақты орнығуына көмектесу, күтімнің басты мақсаты.

• Алғашында суық компресс, бірнеше күннен кейін жылы компресс: алғашқы кезеңдегі суық компресс тамырды тарылтып ісіну мен көгеру ұлғаюын азайтса, бірнеше күннен кейінгі жылы компресс қан айналымын жақсартып, қалған көгеруді тезірек жоюға көмектеседі.
• Көзді қатты ысқыламау, сипамау: әлі орнығып болмаған май мен тігілген жер физикалық қысымнан ығысса, орны бұзылуы мүмкін.
• Ұйықтағанда бас жастықты сәл биіктету: жатқан қалыпта бетке қарай қан жиналса, ісіну ұзаққа созылуы мүмкін, сондықтан жастықпен басты сәл биіктету ісінудің тезірек басылуына көмектеседі деп кеңес беріледі.
• Күн қорғанысын үздіксіз сақтау: қалпына келіп жатқан тін күн сәулесіне сезімтал болатындықтан, дақ қалмауы үшін қорғаныш крем жағу ұсынылады.

Ісіну мен көгерудің басылу жылдамдығы әр адамда әртүрлі, сондықтан қалпына келу кезеңінде асығыстанбаған дұрыс.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).