Шаш сызығына ботоксның әсері: шаш сызығы шынымен төмен түсе ме?

Маңдай сызығы ботоксы деген атаудың өзінен жиі түсінбеушілік туады. Себебі бұл атау ботокс шаштың өсетін орнын төменге жылжытатын емдей естіледі. Бірақ шаш фолликуласының орны бір ғана бұлшықет инъекциясымен өзгермейді.

Шын мәнінде бұл ем басқа нәрсе жасайды. Маңдай бұлшықетінің күшін азайтып, қас орны мен маңдай әжімін бірге реттейді, соның нәтижесінде шаш сызығы маңындағы көрініс жинақырақ болып шығады. Бір атаудың астында жүргенімен, іс жүзінде екі бөлек тәсіл араласып тұр. Осыны ретімен түсіндірейік.

Шаш сызығына ботокс қай жерге салынады?

Маңдай сызығы botox бүкіл маңдайға емес, шаш сызығына жақын маңдайдың жоғарғы бөлігі мен самай тұсындағы бұлшықетке негізінен әсер етеді. Бұл аймақ маңдай бұлшықетінің (frontalis, маңдайды жоғары тартатын бұлшықет) ұшы өтетін жер.

Frontalis бұлшықеті қасты жоғары көтеру қызметін атқарады. Таң қалғанда маңдайда көлденең әжім пайда болатыны да осы бұлшықет жиырылып, теріні бірге тартатынынан. Шаш сызығы маңына ботокс егілгенде осы бұлшықеттің жиырылуы әлсірейді, соған сай маңдайдың жоғарғы терісін тартатын күш те азаяды.

Яғни фолликула орнын ауыстырмайды, тек бұлшықеттің теріні тартатын бағыты мен күші өзгереді. Перде тартатын қолдың күші әлсіресе перденің бүрмесі жазылатыны сияқты принцип десе де болады.

Маңдайдың ұзын көрінуі бұлшықеттен бола ма?

Маңдайдың кең көрінуі тек шаштың орнына ғана емес, маңдай терісінің қаншалықты керілгеніне де байланысты. Frontalis бұлшықеті ұзақ уақыт шамадан тыс жиырылып тұрса, маңдай терісі жоғары тартылған күйде бекіп қалуы оңай.

Мұндай жағдайда қас сәл көтеріліп, маңдайдың жоғарғы терісі де керіліп тұрады, нақты шаш сызығы орны өзгермесе де, маңдай ұзынырақ әрі кеңірек көрінетін әсер туады. Бұл көзге көрінетін пропорцияның өзгеруі болмаса, шаш сызығының нақты орнының жылжуы емес.

Осы жерде ботокспен бұлшықет тартылуын босатса, қас табиғи орнына сәл түседі, маңдайдың жоғарғы терісінің керілуі де азаяды. Нәтижесінде шаш сызығы мен қас арасындағы кеңістік көзге қысқарақ көрінеді. Сызғышпен нақты өлшесе, айырма аз болса да, көзге маңдайдың пропорциясы теңгерілгендей көрінетін себебі осында.

Қас орны мен маңдай ұзындығының байланысы

Қас бет пропорциясын бағалайтын негізгі белгі. Қастан шаш сызығына дейінгі қашықтық адамдардың маңдай ені жайлы пікір қалыптастыратын басты өлшем болғандықтан.

Frontalis бұлшықетінің күші мықты адамдарда қасты біле тартпай-ақ жоғары көтеру әдеті жиі кездеседі. Әсіресе қабағы сәл салбыраған адам көру аймағын кеңейту үшін маңдай бұлшықетімен қасты одан сайын жоғары тартады. Бұл әдет ұзаққа созылса, маңдайдың жоғарғы көлденең әжімі де бірге тереңдейді.

Ботокспен бұл бұлшықеттің шамадан тыс жұмысы азайса, қас өз орнына түседі, соған қоса маңдайдың жоғарғы әжімі де жеңілдейді. Қас пен шаш сызығы арасындағы қашықтық көзге қысқарумен қатар әжім де тегісленетіндіктен, маңдайдың жалпы көрінісі жұмсақ әрі қысқарақ болып шығады. Екі өзгеріс бір ғана бұлшықеттен бір мезгілде туындайды деуге болады.

Бас терісіне ботокс шаш түсуге көмектесе ме?

Маңдай сызығы ботоксымен жиі қатар аталатын нәрсе, бас терісі ботоксы. Дегенмен екеуінің нысанасы да, мақсаты да бөлек. Бас терісі ботоксы төбе мен бас терісінің жалпы фасциясына (galea aponeurotica, бас терісінің астын жауып тұратын жұқа әрі берік қабық) егіледі.

Бұл емнің теориялық негізі мынадай. Бас терісінің фасциясы ұзақ уақыт тартылып тұрса, соның астындағы қан тамырлары қысылып, фолликулаға баратын қан ағымы азаюы мүмкін делінеді. Қан ағымы азайса, фолликулаға оттегі мен қоректік зат жеткілікті жетпейді, әрі осы уақытта ер адам гормонының метаболиті DHT (dihydrotestosterone, фолликуланы кішірейтеді деп есептелетін гормон) тоқымада ұзағырақ қалуы мүмкін деген болжам да бірге ұсынылады.

Ботокспен бас терісінің фасциясындағы тартылысты босатса, қан ағымы жақсарып, фолликула ортасы жақсаруы мүмкін дейтіні осы ем логикасы. Дегенмен бұл теорияны растайтын зерттеулердің көбі шағын көлемде, әрі шаш түсуін емдеудің стандартты әдісі ретінде әлі бекітілген жоқ. Миноксидил немесе финастерид сияқты дәлелі жинақталған еммен салыстырғанда, оны қосымша тәсіл ретінде қарау шындыққа жақынырақ.

Осы себепті бас терісі ботоксы миноксидил немесе финастеридті алмастыратын ем емес, солармен қатар жүргізілетін қосымша құрал ретінде ұсынылады. Фасцияның тартылысын босатып, қан ағымы ортасын жақсартатын тәсіл мен гормон метаболизмінің өзін реттейтін тәсіл әсер ететін нүктесі әртүрлі болғандықтан, бір-бірін алмастырудан гөрі толықтыратын қатынас деп қарау дәлелге сай.

Әсері қашан көріне бастайды және қанша сақталады?

Ботокс еккен бойда бұлшықет бірден тоқтап қалмайды. Нерв мен бұлшықет арасындағы сигнал берілуін тоқтатуға уақыт керек болғандықтан.

Әдетте ем жасалғаннан кейін 3 бен 7 күн аралығынан бастап бұлшықет күші әлсіреп бара жатқаны сезіле бастайды, ал 2 апта шамасында әсер ең айқын болады. Бұл маңдай сызығы ботоксы мен бас терісі ботоксының екеуіне де ортақ мерзім.

Әсердің сақталу мерзімі шамамен 3 айдан 6 айға дейін деп хабарланады. Осы мерзім өткен соң нерв ұштары қайта өсіп, бұлшықетпен жаңадан жалғанады да, күш баяу қайта оралады. Сондықтан әсерді жалғастыру үшін мезгіл-мезгіл қайта ем алу керектігі басқа емдерден айырмашылығы жоқ.

Салдыру алдында тексерілетін нәрселер

Маңдай сызығы ботоксын қарастырғанда алдын ала тексеріп алса жақсы болатын бірнеше тұс бар.

• Қастың салбырауы: frontalis бұлшықетін шамадан тыс босатса, қас тым төмен түсіп, қайта көз ауырырақ көрінуі мүмкін. Қасты көтеретін күш тек осы бұлшықетке ғана тәуелді адамда доза реттеу маңыздырақ болады.
• Маңдай бұлшықетінің бастапқы күші: әдетте маңдай әжімі терең, бұлшықет күші мықты адамда өзгеріс салыстырмалы үлкен сезіледі, ал бұлшықет күші әлсіз адамда өзгеріс аз болуы мүмкін. Бұлшықет туғызатын қозғалыс мөлшерінің өзі адамға қарай әртүрлі болғандықтан.
• Қабақ салбырауының бірге болуы: қабағы бұрыннан салбырап, frontalis бұлшықетімен қасты көтеріп көру аймағын толықтырып жүрген адамда осы бұлшықетті босатса, қайта көру аймағы тарылуы мүмкін, сондықтан алдын ала тексеру қажет.
• Бас терісінің жағдайы мен шаш түсу дәрежесі: бас терісі ботоксын қоса қарастырса, шаш түсуі бұрыннан айтарлықтай жүріп кеткен аймақтан гөрі бастапқы кезеңде байқап көрген дәлелге сай ұтымдырақ деп ұсынылады.

Процедурадан кейінгі күтім

• Ем жасалғаннан кейін 4 бен 6 сағат шамасында жатпай, тік отырған күйде болу ұсынылады. Ботокс құрамының маңайдағы бұлшықетке таралуын азайту үшін.
• Ем жасалған күні емделген жерді қолмен басу немесе массаж жасау қауіпсіз емес. Әлі орнығып үлгермеген құрам ойда жоқ бағытқа жылжуы мүмкін болғандықтан.
• Қастың салбырауы сияқты өзгеріс ем алғаннан кейін 1 мен 2 апта аралығында ең айқын байқалады, сондықтан осы кезеңде барысты тексеру пайдалы.
• Әсер уақыт өте біртіндеп жойылатындықтан, келесі ем мерзімін алдыңғы әсер қанша уақыт сақталғанын негізге алып белгілеу табиғи.
• Қайта ем аралығын тым қысқа қайталаса, бұлшықет әлсіреген күйге тым үйреніп кетуі мүмкін, сондықтан белгіленген сақталу мерзімін сақтап, аралық қалдырған ұсынылады.

Дереккөздер

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).