Май еріткіш инъекциясының әсері мен ісігі, аймаққа қарай доза және сеанс саны

Көп адам қос иек немесе білектегі майдың спорт жасаса да қиын кететінін байқайды. Себебі дене салмағы жалпы азайса да, дәл сол аймақтағы май орнында қалып қойғандай көрінеді. Осындай локалды аймақтарды нысанаға алатын рәсім, май еріткіш инъекциясы деп аталады.

Бұл рәсімде арықтататын дәрі ішіп немесе жағу емес, май жиналған жерге инемен препаратты тікелей егу жүзеге асырылады. Осы әдістің неге локалды майға тиімді деп саналатынын, принципінен бастап реттеп түсіндіреміз.

Май еріткіш инъекцияға қандай құрамдастар кіреді?

Май еріткіш инъекцияда ең жиі қолданылатын құрам бөлігі, дезоксихол қышқылы (deoxycholic acid). Атауы бейтаныс естілуі мүмкін, бірақ бұл шын мәнінде біздің денеміздің өзі түзетін зат. Бауыр холь қышқылы деген өт қышқылын жасап ішекке жібереді, ал бұл қышқыл ішектегі бактериялардан өткенде дезоксихол қышқылына айналады. Яғни дезоксихол қышқылы бауырдың тікелей бөлетін өт қышқылы емес, ішек бактериялары қайта түрлендірген қосалқы, екінші реттік өт қышқылы болып табылады.

Майлы тағам жегенде, өт қышқылдары ішекте май кесектерін ұсақтап, ас қорытуға көмектеседі. Бұл ыдыс жуғанда жуғыш зат табаққа жабысқан майды еріткеніне ұқсас әрекет. Дезоксихол қышқылы да маймен кездескенде дәл осындай жуғыш зат тәрізді қасиет көрсетеді.

Кореяда дезоксихол қышқылының жеке препаратынан бөлек, фосфатидилхолин (PPC) деген фосфолипид құрамдасы қосылған инъекциялар да жиі қолданылады. Фосфатидилхолин де жасуша қабығын құрайтын май компоненттеріне құрылымы жағынан ұқсас болғандықтан, май жасушасының айналасындағы қабық құрылымын бұзуға қатысады деп саналады. Екі құрам бөлігінің де мақсаты бір, терінің астында жиналған май жасушаларының өзін азайту.

Май жасушасының қабығы қалай бұзылады?

Май жасушасы шар тәрізді жұқа қабықтың ішіне май толтырылған құрылым. Бұл қабықты құрайтын материал, фосфолипид деп аталатын май тәрізді зат, ол су мен майдың теңдей араласқан жұқа қос қабатынан тұрады.

Дезоксихол қышқылы жуғыш затқа ұқсас қасиетке ие болғандықтан, осы фосфолипид қос қабатының арасына еніп, құрылымды бұзады. Мықты болып тұрған шардың бетінде саңылаулар пайда болғанмен бірдей. Қабық осылай зақымданса, жасуша пішінін сақтай алмай, сол жерде жарылып кетеді.

Бұл процесс цитолиз деп аталады, яғни жасуша еріп тарқағандай құбылыс. Маңызды сәт, бұл әсер тек май жасушасымен шектелмейді, инъекция тиген жердегі кез келген жасуша қабығы соған ұқсас әрекет ете алады. Сондықтан рәсім дәл май жиналған қабатты нысанаға алуы керек, әрі осы дәлдік мамманың тәжірибесіне қарай айтарлықтай өзгереді.

Фосфатидилхолині бар препараттар бұған қоса майды ұсақ эмульсияға айналдыру әрекетін де атқарады деп хабарланған. Эмульсиялау дегеніміз, сумен нашар араласатын май кесектерін өте ұсақ түйіршіктерге бөліп, біркелкі тарату процесі. Майонез дайындағанда май мен сірке суының араласу принципіне ұқсас.

Жарылған май қалай шығарылады?

Жасуша қабығы жарылғанда, ішіндегі май құрамдастары мен жасуша қалдықтары ұлпа аралық кеңістікке төгіледі. Бұл жағдайды солай қалдырса денеге ауыртпалық түсуі мүмкін болғандықтан, ағзамыз дереу тазалау жұмысына кіріседі.

Осы тазалауды атқаратын басты кейіпкер, макрофаг. Макрофаг дене ішін аралап жүріп, өлі жасушалар мен бөгде заттарды тұтастай жұтып жоятын иммундық жасуша, атауының өзі де үлкенді жақсы жейтін жасуша дегенді білдіреді. Жарылған май жасушасының қалдықтарын байқаса, макрофаг сол жерге келіп, дереу жұтып өңдейді.

Макрофаг жұтқан май құрамдасы кейін лимфа жүйесі арқылы бірте-бірте денеден шығарылады. Лимфа жүйесі қан тамырларынан бөлек, дене ішіндегі қалдық заттар мен артық суды сүзіп тасымалдайтын жол қызметін атқарады. Бұл процесс бір-екі күнде аяқталмай, 4 аптадан 6 аптаға дейін баяу жүретіндіктен, рәсімнен кейін бірден емес, дәл осы 4-6 апта өткен соң өзгеріс анықтырақ байқалатыны туралы хабарлар көп.

Тағы бір маңызды жайт, осылай бір жарылып жойылған май жасушасы қайта пайда болмайды деп саналады. Адамның май жасушаларының саны ересек жаста негізінен тұрақталатындықтан, сол аймақтағы май жасушаларының санының өзі азаятын әсер ұзақ сақталуы мүмкін, бұл рәсімнің назар аударатын себептерінің бірі осында жатыр.

Иек пен білектегі дозаның айырмашылығы

Май еріткіш инъекциясының дозасы мен қажетті курс саны әр аймаққа қарай әртүрлі жоспарланады. Себебі қарапайым, әр аймақтағы май қабатының қалыңдығы мен ауданы, сондай-ақ айналасындағы ұлпаның сезімталдығы бірдей емес.

• Қос иек сияқты тар әрі саяз аймақ: Май қабаты жұқа әрі ауданы шағын болғандықтан, бір реттік доза аз алынады. Дегенмен жүйке мен қан тамыры жақын өтетін сезімтал жер болғандықтан, жеткілікті аралықпен бөліп жүргізген қауіпсіз деп саналады.
• Білек немесе іш сияқты кең әрі қалың аймақ: Май қабатының өзі қалың, ауданы да кең болғандықтан, бір рет рәсімнен жеткілікті нәтиже алу қиын. Препарат бірнеше нүктеге бөлініп егілгенде ғана біркелкі тарайды, сондықтан курс саны да 3-5 реттен қажет болатын жағдай жиі кездеседі.
• Курстардың бөлінетін себебі: Алдыңғы бөлімде айтылғандай, майдың ыдырап, макрофагпен тазалануына 4-6 апта кетеді. Осы қалпына келу уақытын елемей қысқа аралықпен инъекцияны жалғастыра берсе, ұлпаға ауыртпалық жиналуы мүмкін. Сондықтан әдетте 4-6 аптадай аралықпен келесі курсты жүргізу тәжірибесі кең тараған.

Аймаққа қарай белгіленген дозаны және курс аралығын сақтау, түптеп келгенде тиімділік пен қауіпсіздіктің арасындағы тепе-теңдікті ұстайтын басты фактор деуге болады.

Салғаннан кейін ісік қанша уақытқа созылады?

Май еріткіш инъекциясынан кейін сол аймақ 2-5 күн бойы ісініп, қатайып тұратын жағдай жиі кездеседі. Бұл жанама әсерден гөрі, жасуша бұзылып, тазаланатын процестің табиғи ілесетін дене реакциясы.

Жасуша қабығы жарылғанда, ағзамыз мұны бір түрлі зақым ретінде қабылдап, қабыну реакциясын тудырады. Қабыну дегеніміз, зақымдалған жерге қан мен иммундық жасушаларды көбірек жіберіп, қалпына келуге көмектесетін дененің қалыпты қорғаныс әрекеті. Осы процесте қан тамырлары кеңейіп, ұлпа аралығына сұйықтық жиналғанда ісіну пайда болады.

Сондай-ақ макрофагтар сол жерге топтасып тазалау жұмысын жүргізіп жатқанда, ұлпа уақытша қатты түйінделіп сезілуі мүмкін. Қолмен ұстағанда түйін сияқты сезілсе, бұл әдетте тазалау процесі жүріп жатқанының белгісі деп саналады.

Ісіну мен қаттылық сезімі әдетте рәсімнен кейін 2-3 күнде ең күшті болып, содан кейін 1-2 апта бойы бірте-бірте басылады деген хабарлар көп. Осы кезеңде төмендегілерді ескерсеңіз пайдалы болады.

• Массаж немесе қысымнан аулақ болу: Әлі өңделіп жатқан ұлпаны тітіркендіру керісінше қабыну реакциясын күшейтуі мүмкін.
• Жеткілікті су ішу: Лимфа жүйесінің қалдық заттарды тасымалдау процесін ағзаға оңай жүргізуге көмектеседі деп саналады.
• Салқын компресс қолдану: Қан тамырларын уақытша тарылтып, бастапқы ісіну мен ауырсынуды азайтуға көмектеседі деген деректер бар.

Әсері қашан көріне бастайды?

Май еріткіш инъекциясы рәсімнен кейін бірден жұқарған сезім беретін рәсім емес. Керісінше, алғашқы кезде ісінуге байланысты уақытша тіпті көбірек томпайып көрінуі мүмкін.

Майдың бұзылып, макрофагпен тазаланып, лимфа жүйесі арқылы шығуы жалпы 4-6 апта бойы жүретін процесс болғандықтан, нақты өзгеріс рәсімнен кейін 4 апта өткен соң бірте-бірте байқала бастайды деп саналады. Сонымен қатар бұл рәсім 2-4 курсқа бөлініп жүргізілетіндіктен, соңғы курс аяқталған соң да ұлпаның толық қалыпқа келуіне қосымша 4-12 апта уақыт қажет болуы мүмкін.

Сондықтан бұл рәсімге нәтижені асыға тексеруден гөрі, курс санын және қалпына келу уақытын алдын ала жоспарлап, сабырмен күту көзқарасымен қарау шынайы тәсіл болады. Әр адамның май жасушасының жауап беру жылдамдығы мен зат алмасу қабілеті әртүрлі болғандықтан, өзгерісті сезінетін уақытта да жеке айырмашылықтар болатынын ескерген жөн.

Процедура кезіндегі қауіпсіздік шаралары

Дезоксихол қышқылы да, фосфатидилхолин де ағзамызда бастапқыда бар заттардан бастау алғандықтан, салыстырмалы түрде қауіпсіз деп саналады. Дегенмен жасуша қабығын бұзу арқылы әсер ететіндіктен, егу орны мен тереңдігі дәл болмаса, қаламаған ұлпаға да әсер етуі мүмкін.

Әсіресе инъекция бұлшықет, жүйке немесе қан тамырына жақын қате енгізілсе, уақытша сезімталдықтың бұзылуы немесе бұлшықет күшінің азаюы сияқты реакциялар байқалуы мүмкін деп хабарланған. Бұл әр аймақтың анатомиялық құрылымын дәл білетін дәрігердің қолымен жасалуы тиіс екенінің себебі осында. Бет сияқты жүйке мен қан тамыры тығыз орналасқан аймақта осы дәлдіктің маңызы одан әрі артады.

Рәсімге дейін жалпы қанша курс қажет болатынын (әдетте 2-4 рет), курс аралығы қанша болатынын, ісіну қашан басылатынын алдын ала түсіндіріп алған дұрыс. Егер рәсім жасалған жер күткеннен де қатты ісінсе, ауырсыну ұзаққа созылса немесе сезімталдық бұзылса, дереу клиникаға хабарлау керек. Курсты асығып жеделдетпей, ұлпаға жеткілікті қалпына келу уақытын беру, сайып келгенде қауіпсіз әрі көңілден шығатын нәтижеге апаратын ең қысқа жол деуге болады.

References

Korean Dermatological Association, Ministry of Food and Drug Safety (MFDS), American Academy of Dermatology (AAD), and U.S. Food and Drug Administration (FDA).