Excel V лазері: бет қызаруы мен дақты емдеу, сеанс саны және қалпына келу уақыты

Айнаға қараған сайын беттің қызарып тұрғанын немесе жақ сүйектің үстінде қоңыр түсті ұсақ дақтардың байқала бастағанын байқаған шығарсыз. Мәселе мынада, бұл екеуінің пайда болу себебі мүлдем басқа. Қызару тері астындағы кішкентай тамырлардың кеңейіп, сыртқа көрінуінен туындайды, ал қоңыр дақтар меланин пигментінің бір жерге жиналып қалуынан пайда болады. Сондықтан бұрын тамырға арналған аппарат пен пигментке арналған аппаратты бөлек-бөлек қабылдау қажет болатын.

Excel V (Эксель Ви) лазері осы екі мәселені бір аппараттың ішінде кезекпен шешуге арналып жасалған. Бір ғана құрылғы қасиеті мүлдем әр түрлі екі нысанды қалай ажыратып, бөлек таңдап алатынын алдымен түсіндіріп көрелік.

Лазер түсті қалай таңдап ажыратады?

Лазер сәулесі белгілі бір толқын ұзындығын, яғни жарықтың түсі мен ұзындығын таңдап атылатын сәуле. Ал біздің терідегі әрбір зат әр түрлі толқын ұзындығын жақсы сіңіреді. Қандағы гемоглобин қызыл түстен гөрі жасыл түске жақын қысқа толқынды жақсы сіңіреді. Меланин пигменті керісінше, толқын ұзындығы қысқарған сайын күштірек сіңіреді, ал толқын ұзарған сайын сіңіру мөлшері азая береді.

Осы айырмашылықты пайдаланып, лазер сәулесінің толқын ұзындығын реттеу арқылы ғана "бұл жолы тек тамырды, бұл жолы тек пигментті" деп таңдауға болады. Бұл радио жиілігін дұрыстап баптағанда керекті арнаны ғана ұстап алатынға ұқсас. Жиілікті (толқын ұзындығын) өзгертсеңіз, ұсталатын сигнал да (сіңірілетін зат та) өзгереді.

Excel V-де неге екі толқын ұзындығы бар?

Excel V негізінен 532 нм және 1064 нм деген екі толқын ұзындығын бір мезгілде қамтитын аппарат. 532 нм қысқа толқын болғандықтан, гемоглобин мен меланиннің екеуіне де күшті сіңеді. Сондықтан тек тамыршалардың кеңеюі немесе қызару сияқты беткі тамыр мәселелерінде ғана емес, дақ немесе кәрілік дағы сияқты эпидермиске жақын орналасқан қоңыр пигментпен жұмыс істегенде де негізгі толқын ретінде қолданылады.

1064 нм толқыны ұзын болғандықтан, меланинге салыстырмалы түрде әлсіз сіңеді, бірақ соның есесінен теріге тереңірек жетеді. Меланинге сіңуі төмен болуы, керісінше, артықшылыққа айналады, себебі энергия эпидермистегі пигментке көп жұмсалмай, дерманың терең қабатына дейін күшін сақтап жеткізе алады. Сондықтан беткі жұқа тамыршалардан гөрі, тереңірек орналасқан жуан веналық тамырлармен және қызыл тыртық сияқты терең тамыр мәселелерімен жұмыс істегенде көбірек қолданылады.

Екі толқынды бөлек қолдану себебін тереңірек айтсақ, қысқа толқын 532 нм гемоглобин мен меланиннің екеуіне де күшті сіңіп, беткі тамырлар мен беткі пигментпен бірге жұмыс істей алады, ал ұзын толқын 1064 нм меланинге сіңуі төмен болғанымен, тереңге жету қасиетін пайдаланып терең әрі жуан тамырлармен жұмыс істейді. Сондықтан эпидермиске жақын қызыл тамыршаға немесе қоңыр дақтарға қысқа толқынды, дерманың тереңінде жатқан жуан тамырға ұзын толқынды таңдау арқылы, зақымдалудың сипаты мен тереңдігіне қарай құрал ауыстырылып отырады.

Қылтамыр мен дақ неге пайда болады?

Принципті түсінсек, күтім жасау жолы да өзінен өзі анық бола бастайды. Қызыл тамыршалар көбіне тері астындағы кішкентай тамырлардың кеңейіп, беткейге жақын көрінуінен пайда болады. Суық жерден кенет ыстық жерге кіру, ащы тағам, ішімдік, сауна сияқты тамырды кеңейтетін тітіркендіргіштер қайта-қайта әсер етсе, тамыр қабырғасының серпімділігі бірте-бірте төмендейді. Бір рет кеңейген тамыр өз бетінше қайта тарылмай, сол күйінде қалып қоятын жағдай жиі кездеседі. Сондықтан жас ұлғайған сайын, немесе табиғи түрде беті тез қызаратын адамдарда тамыршалар айқынырақ көрінеді.

Қоңыр дақтардың себебі сәл өзгеше. Ультракүлгін сәуле түскенде тері өзін қорғау үшін меланин пигментін көбірек түзеді. Бұл дене үшін табиғи қорғаныс реакциясы. Мәселе белгілі бір аймақта меланоциттердің шамадан тыс тітіркеніп, пигментті бір жерге жинақтап тастауында. Ұзақ уақыт күн сәулесіне тікелей түсіп тұратын аймақ, яғни жақ сүйек пен маңдай сияқты ультракүлгінді көп қабылдайтын жерлерде дақтардың жиі шоғырлануы да осымен түсіндіріледі. Тұқым қуалау жағынан пигмент оңай жиналатын тері түрінде болса, бірдей күн сәулесінен де дақ тезірек пайда болады. Демек, тамыр мен пигменттің себебі бастан-ақ бөлек, сондықтан лазер де оларға әр түрлі тәсілмен келеді.

Тамыр мен пигмент лазерге қалай жауап береді?

Лазер мақсатты затқа сіңгенде, тек сол нүктеде ғана лезде жылу пайда болады. Тамыр жағдайында бұл жылу тамыр қабырғасының ішкі жасушаларын зақымдап, тамырдың бірте-бірте тырысып, бітеліп қалуына әкеледі. Содан кейін дене бұл тамырды керексіз тін ретінде қабылдап, оны табиғи түрде сіңіріп, тазарту процесіне кіріседі.

Пигментте принцип сәл өзгеше. Меланин түйіршіктері лездік жылу мен соққыға ұшырағанда ұсақ түйіршіктерге бөлшектенеді. Осылай ұсақталған пигментті дененің иммундық жасушалары тазалаушыдай жұтып қояды, немесе олар тері бетіне қарай ығысып шығып, өлі жасушалармен бірге түсіп қалады. Яғни тамыр "бітеп жою" тәсілімен, ал пигмент "бөлшектеп шығару" тәсілімен жойылады, осымен екеуінің әдісі ажыратылады.

Бір бетте екеуі араласса, не істейміз?

Тамырлық қызару мен пигменттік дақ бір бетте араласып пайда болатын жағдай іс жүзінде жиі кездеседі. Себебі ультракүлгін сәулеге ұзақ түскенде тамыр да кеңейеді, меланин де көбірек түзіледі. Мұндай кезде тек бір ғана толқыны бар аппарат болса, қалған мәселе үшін басқа құрылғыға қайта жазылып, емдеу жоспарын жаңадан құру керек болады.

Толқынды ауыстырып қолдана алатын аппараттың артықшылығы, бір ғана сеанс ішінде аймаққа қарай әр түрлі толқынды кезекпен қолдана алуында. Бұл емдеу жоспарын құру процесін жеңілдетеді дегенді білдіреді, бірақ екі мәселе бір рет сәуле шығарумен бір мезгілде шешіледі дегенді білдірмейді. Іс жүзінде бір күнгі қабылдау ішінде аймақ бөлініп, әрқайсысына сәйкес толқынмен жеке-жеке жұмыс жасалады.

Қызару мен даққа сәуле түсіру тәсілінің айырмашылығы

Қызаруды емдегенде кең аймақты салыстырмалы төмен қуатпен 2-3 рет өткізіп, жайлап тітіркендіру тәсілі жиі қолданылады. Тамырлардың қалыңдығы мен тереңдігі әр түрлі болғандықтан, бірден күшті әсер етуден гөрі, кезең-кезеңмен жақындау қауіпсіздеу деп саналады.

Дақтың шекарасы салыстырмалы анық болғандықтан, сол аймақты нүктелеп сәулелендіру тәсілі жиі қолданылады. Пигменттің қоюлығы мен тереңдігіне қарай энергия қуаты реттеледі, эпидермиске жақын жұқа дақ па, әлде дерма жақта жатқан пигмент пе, соған қарай да тәсіл өзгереді. Сондықтан бірдей аппаратты қолданса да, дәрігердің зақымды қалай бағалауына байланысты нәтиже әр түрлі болуы мүмкін.

Сеанс саны және қалпына келу уақыты

• Қызару тамырдың бірте-бірте кему процесін қажет ететіндіктен, әдетте 3-5 рет аралық қалдырып қабылдау жиі кездеседі. Барлық тамырды бір рет жойып жіберуден гөрі, 3-5 рет тітіркендіру дененің тамырды табиғи түрде тазартуына уақыт беруге көмектеседі.
• Дақтардың пигмент қоюлығы әр түрлі болғандықтан, ашық дақтар 1-2 реттен кейін бәсеңдейді, ал қою немесе терең пигмент үшін 3-4 апта аралықпен 3-5 рет қабылдау жиі талап етіледі. Бір рет күшті сәулелендірсе, керісінше, қабынудан кейінгі пигментация сияқты жағымсыз әсер қаупі артуы мүмкін, сондықтан кезең-кезеңмен келу ұсынылады.
• Қалпына келу уақыты жалпы қысқа деп саналады, тамыр аймағында уақытша қызару немесе кішкентай көгеру, пигмент аймағында 3-7 күндей қабыршақтану немесе теріше көтерілу байқалуы мүмкін. Осы кезеңде ультракүлгіннен мұқият қорғану пигменттің қайта пайда болуын болдырмау үшін маңызды деп саналады.

Процедураның алдындағы және кейінгі күтім

Лазерге дейін теріні мүмкіндігінше тітіркенбеген күйге жеткізіп қою дұрыс. Емдеуден 2 апта бұрын күнде күйдіру немесе солярийден аулақ болып, ретинол сияқты эксфолиациялайтын құрамдастарды уақытша тоқтатқан қауіпсіздеу. Себебі бұрыннан тітіркенген теріге лазердің жылуы қосылса, қалпына келу баяулап, пигментация қалу қаупі артады.

Емдеуден кейін бірден сол аймақ қызарып немесе сәл ісінуі мүмкін, бұл жылу тітіркенуіне қалыпты реакция деп саналады. Осы кезеңде күн қорғауыш кремді әдеттегіден мұқиятырақ, жиі жағу қажет. Жаңадан тітіркенген тері пигменттің қайта қоюлануына немесе уақытша дақталуға өте бейім болады.

• Қабыршақ пайда болса, оны күштеп алмай, өзінен-өзі түсуін күту керек. Жасанды түрде алып тастасаңыз, тыртық немесе пигментацияға әкелуі мүмкін.
• Ыстық сауна, ауыр жаттығу, ішімдіктен емдеуден кейін 3-5 күн бойы аулақ болған дұрыс. Тамыр қайта кеңейсе, қызару күтілгеннен ұзағырақ сақталуы мүмкін.
• Ылғалдандыруға әдеттегіден көбірек мән беру керек. Тері бөгеті қалпына келу барысында ылғалды жеткілікті деңгейде сақтау, келесі сеанстың нәтижесіне де жақсы әсер етеді деп саналады.

Процедураға дейін тексерілетін тері жағдайы

Лазерге реакция тері түріне, яғни меланиннің қаншалықты көп екеніне қарай өзгереді. Меланині көп терінің қалыпты тіні де лазерге бірге әсерленуі мүмкін болғандықтан, баптауды сақтықпен, төменірек деңгейде қою керек деп саналады. Сондай-ақ жақында қатты күнге күйген болсаңыз немесе белгілі бір дәрі қабылдап жатсаңыз, емдеу мерзімін өзгерту қажет болуы мүмкін.

Сондықтан емдеуден бұрын дерматолог мамандың теріңіздің жағдайы мен зақымның себебін өз көзімен тексеруі қажет деп хабарланады. Қызаруға ұқсағанымен іс жүзінде қабыну ауруы болуы, немесе қоңыр дақ сияқты көрінгенімен басқа себептен туындаған пигменттік зақым болуы мүмкін, сондықтан алдымен нақты диагноз қою маңызды.

Әсіресе мелазма сырт көзге қоңыр дақпен ұқсас көрінгенімен, пайда болу себебі мен реакция сипаты жиі басқаша болады деп саналады. Гормоналды өзгеріс пен тітіркену қабаттасса, лазердің өзі пигментті керісінше қоюландырып жіберуі мүмкін екені де хабарланған, сондықтан алдымен зақымның түрін ажырату нәтижені шешетін маңызды қадам болып табылады. Осы себепті бірдей қоңыр дақ болса да, қандай диагноз қойылғанына қарай баптау мен сәулелендіру аралығы өзгеруі мүмкін.

References

Korean Dermatological Association, Ministry of Food and Drug Safety (MFDS), American Academy of Dermatology (AAD), and U.S. Food and Drug Administration (FDA).