Whitehead at Blackhead: Pagkakaiba, Sanhi, at Pangangalaga

Ang whitehead at blackhead ay parehong maagang anyo ng acne na nabubuo kapag naharang ang pore. Magkaiba man ang itsura ng dalawa, pareho pa rin ang pinagmulan nito. Nagsisimula ito sa patay na balat at sebum na nagsasama-sama hanggang sa harangan ang bukas ng pore. Pero magkaiba na ang landas nila mula rito. Kapag nanatiling nakaharang ang pore sa ilalim ng balat, nagiging whitehead ito. Kapag naman bukas ang bukas ng pore at nahantad sa hangin, nagiging blackhead ito. Ang pinaka-desisibong salik sa pagitan ng dalawa ay hindi ang kulay ng pigment, kundi ang reaksiyong kemikal na tinatawag na oxidation.

Parehong Nagsisimula sa Iisang Plug sa Pore

Bawat pore ay may kakabit na sebaceous gland o glandula ng sebum. Palagi itong gumagawa ng sebum, ang langis na nagpapanatiling moist sa balat. Sa parehong oras, patuloy namang nahuhulog ang mga tigang na dead skin cell mula sa dingding ng pore.

Sa normal na kalagayan, natural na lumalabas sa ibabaw ng balat ang sebum at dead skin cell na ito. Pero kapag sobrang dami ng nagagawang sebum, o kapag hindi agad nahuhulog at nagtitipon ang dead skin cells, saka nagbabago ang sitwasyon. Nagsasamahan ang sebum at dead skin cell hanggang sa mabuo ang isang plug na humaharang sa bukas ng pore, ang tinatawag na comedone.

Sa unang yugto ng pagbuo ng plug na ito, hindi pa nakikilala kung whitehead ba o blackhead ito. Iisa lang ang materyal at proseso ng dalawa. Ang tunay na sangandaan ay kung ganap na nakakulong ang plug na ito sa loob ng pore, o kung bukas ang bukas ng pore papunta sa labas.

Bakit Puti ang Whitehead?

Sa medikal na termino, ang whitehead ay tinatawag na closed comedone. Natatakpan ng manipis na layer ng balat ang bukas ng pore, kaya hindi na nakakadikit sa hangin sa labas ang sebum at dead skin cell na nakakulong sa loob.

Dahil ganap itong nakasarado sa ilalim ng balat, wala itong dahilan para magbago ang kulay. Nananatili ang orihinal na kulay ng sebum at dead skin cell, isang maputlang kulay apricot o puti. Kaya naman nakikita ito bilang maliliit, puting bukol na medyo nakausli sa ibabaw ng balat.

Kapag hinipo, matigas at makapal ang pakiramdam nito dahil naka-compress at naipon ang laman sa loob ng pore. Karaniwan itong lumilitaw nang maramihan bilang maliliit na bukol sa mga bahaging maraming sebum, gaya ng ilong at noo.

Bakit Nagiging Itim ang Blackhead?

Ang blackhead naman ay tinatawag na open comedone. Kapareho ng whitehead ang materyal nito, pero walang layer ng balat na nakatakip sa bukas ng pore, kaya direktang nahahantad sa hangin ang laman sa loob.

Isa ito sa mga bagay na madalas mali ang pagkaintindi ng karamihan. Akala ng marami, dahil sa alikabok o dumi sa loob ng pore kaya itim ang blackhead. Pero hindi totoo ito. Hindi ito naiitim dahil kulang sa hugas, kundi resulta ito ng pag-oxidize ng mga component na nakadikit sa hangin.

May sangkap na squalene ang sebum, isang uri ng lipid. Simpleng sabi, ang lipid ay isang uri ng langis. Kapag nakipag-react ang sangkap na ito sa oxygen, nagiging oxidized lipid ito na madilim ang kulay. Dagdag pa rito, nag-oxidize rin ang melanin pigment na nasa loob ng dead skin cell kapag nahantad sa hangin, kaya lalo itong nagpapadilim sa itim na kulay. Ang melanin ay pigment na ginagawa ng hiwalay na melanocyte cell at ipinapasa sa dead skin cell. Kapag nasama ito sa dead skin cell na naging bahagi ng pore plug, doon din ito nag-o-oxidize. Kapag sabay na tumatama ang oxidation ng dalawang sangkap na ito, saka lumalabas ang itim na kulay na nakikita natin.

Kaya't hindi iisa ang dahilan ng itim na kulay ng blackhead, kundi resulta ito ng magkasabay na reaksiyon ng dalawang component. Una munang pinapadilim ng lipid oxidation ang kulay, tapos lalo itong pinapalalim ng melanin oxidation na dumadagdag dito. Kaya masasabing hindi simpleng dumi ang blackhead, kundi bakas ng reaksiyong kemikal na ginawa mismo ng balat.

Pagkulay-brown ng Hiniwang Mansanas, Ganoon Din ang Blackhead

Hindi naman kakaibang phenomenon ang oxidation. Kapareho ito ng nangyayari kapag hinati mo ang isang mansanas o saging at maiiwan itong nakalantad, saka nagiging brown ang bahaging na-cut. Kapag nakipag-react ang sangkap sa loob ng prutas sa oxygen sa hangin, nagbabago ang chemical structure nito, at dahil dito, nagbabago rin ang paraan ng pag-absorb at pag-reflect nito ng liwanag, kaya nagmumukhang brown o itim.

Ganito rin sa blackhead. Kapag bukas ang bukas ng pore, tuloy-tuloy na nagkikita ang lipid sa loob ng sebum at ang oxygen. Habang tumatagal, patuloy na naiipon ang oxidized na sangkap at unti-unting dumidilim ang kulay. Kaya't ang bagong-buong blackhead ay malapit sa maputlang brown, habang ang blackhead na ilang araw nang naroroon ay mas madalas na itim na.

Sa kabilang banda, hindi nagaganap ang reaksiyong ito sa whitehead. Dahil walang daan papunta sa hangin, hindi umuusad ang oxidation, kaya nananatili ang orihinal na kulay nito. Ang pagkakaiba sa kulay ng dalawang trouble na ito ay hindi dahil sa magkaibang sangkap, kundi dahil sa antas ng exposure sa hangin.

Nagiging Inflammatory Acne Ba Kapag Pinabayaan?

Ang whitehead at blackhead ay parehong nauuri bilang non-inflammatory acne, ibig sabihin walang pamamaga. Hindi sila namumula o masakit, isa lang itong estado kung saan naharang ang pore.

Ang problema ay kapag hindi ito inayos, maaari itong sumunod sa susunod na yugto. Kapag nagsimulang dumami ang Cutibacterium acnes, ang bacteria na nagdudulot ng acne, sa loob ng naharang na pore, doon nagbabago ang sitwasyon. Habang dini-decompose ng bacteria na ito ang sebum, nagkakaroon ng irritant na sangkap na nagdudulot ng inflammatory reaction sa dingding ng pore.

Kapag naidagdag ang pamamaga, maaaring sunud-sunod na mangyari ang mga sumusunod na pagbabago.

• Umuusad ito sa papule kung saan namumula at bahagyang bumubukol ang paligid ng pore. Nagkakaganito dahil nagtitipon ang inflammatory cells sa tissue sa paligid ng pore.
• Umuusad ito sa pustule na may laman na nana. Nagiging ganito dahil namamatay ang white blood cells na naglalaban sa inflammation, at ang labi nito ang nagiging nana.
• Kapag lumalim pa ang pamamaga, umuusad ito sa nodule o cyst. Nangyayari ito dahil nabubutas ng pamamaga ang dingding ng pore at kumakalat hanggang sa dermis sa paligid.

Kaya't kapag nag-umpisa nang mag-alaga simula pa lang sa yugto ng whitehead at blackhead, nakakatulong ito para mabawasan ang inflammatory acne at peklat sa hinaharap.

Paano Alagaan ang Blackhead at Whitehead?

Magkatulad ang pangunahing prinsipyo ng pag-aalaga para sa whitehead at blackhead. Nakakatulong sa pareho ang mga sangkap na dahan-dahang nag-aalis ng dead skin cells at nagre-regulate ng sebum production. Ang BHA gaya ng salicylic acid ay maayos na nagsasama sa langis, kaya nakakapasok pa ito hanggang sa loob ng pore kung saan may sebum, at doon nito tinutunaw ang dead skin cell at sebum. Ang retinoid naman ay nagno-normalize ng cycle ng paggawa at pagkahulog ng dead skin cell, kaya nakakatulong ito para hindi masyadong madaling mabuo ang plug sa simula pa lang.

Pero may isa pang variable ang blackhead, ang oxidation. Kaya naman nakakatulong ang pagsuot ng sunscreen. Ang ultraviolet light ay isang salik na nagpapabilis pa ng oxidation reaction ng balat at sebum, kaya kapag pinigilan ito nang maaga, mababagalan ang bilis ng pagdilim ng blackhead.

Para naman sa whitehead, dahil nakaharang ang pore, kailangan ng oras para ganap na makapasok ang mga sangkap sa pag-aalaga ng dead skin cell hanggang sa loob. Kaya mas epektibo ang consistent, matagalang paggamit kaysa sa maigsing pero malakas na irritation.

Mahalaga rin sa pareho ang tamang paghuhugas ng mukha. Pero hindi mababawi ng paghuhugas mismo ang oxidation. Ang sangkap na na-oxidize na ay hindi na babalik sa orihinal na kulay dahil lang sa paghuhugas. Kailangan itong natural na lumabas sa pore o maalis sa tulong ng mga sangkap na pang-alaga bago ito maging mas magaan. Kaya't mas praktikal na huwag mag-expect na mawala agad ang blackhead sa isang gabi, at sa halip ay ituon ang atensiyon sa consistent na pag-aalaga para mabawasan ang bagong pagbuo nito.

Puwede Bang Pisilin sa Kamay?

Sa dalawang trouble na ito, may tukso na pisilin na lang mismo gamit ang kamay. Pero kapag nilagyan ng pressure gamit ang kamay, posibleng mag-stretch o mapunit ang dingding ng pore. Mas delikado kaysa sa inaakala ang istruktura ng pore, kaya kapag paulit-ulit itong nalalagyan ng malakas na pressure, nasisira mismo ang dingding nito.

Bukod pa rito, posibleng makapasok ang bacteria mula sa kamay o gamit papunta sa nakasiksik na butas ng pore, at magdulot ito ng inflammation. Kapag nagkaroon ng inflammation, mas mabilis pa itong makakaabot sa mga yugto ng papule at pustule na naipaliwanag na kanina. Kahit mukhang natanggal na ito sa pagpisil, kung may naiwang pinsala sa dingding ng pore, posible pa rin itong umusad sa peklat o lumalapad na pore.

Kung talagang nangangamba, mas ligtas ang extraction gamit ang naka-sterilize na kagamitan sa isang dermatology clinic. Dahil maaaring i-control ang eksaktong direksiyon at lakas ng pressure, mas mababa ang panganib ng pinsala sa pore.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).