Rosacea at Acne, Pagkakaiba Ayon sa Comedones at Pamumula: Paano Malalaman?

Tuwing titingin ka sa salamin at namumula ang pisngi at paligid ng ilong, madaling isipin na acne ang dahilan. Pero kung hindi nawawawala ang pamumula kahit naglagay ka na ng acne cream o nag-exfoliate, at lalo pa itong nakakaramdam ng init at pangangati, baka hindi acne ang totoong sanhi kundi rosacea.

Ang rosacea ay kondisyon kung saan sobrang sensitibo ang mga ugat-dugo sa gitnang bahagi ng mukha, kaya nagreresulta ito sa pamumula at pag-init na tumatagal nang matagal. Kahit magkamukha sila sa unang tingin, magkaiba ang lokasyon at sanhi ng dalawang kondisyon, at kadalasan pa nga ay magkasalungat ang paraan ng pag-aalaga sa mga ito. Kaya kapag pinagpalagay na iisang sakit lang ito at pinagsamang gamutin, madalas lumalala pa ang pamumula. Isa-isahin natin ang mga tunay na batayan na nagbubukod sa dalawang kondisyong ito.

Paano Nagkakaiba ang Rosacea at Acne?

Pareho silang nagpapakita ng mapupulang bukol sa mukha, at kung malala, may mga bukol-bukol na parang may nana sa loob. Kaya naman madaling isipin na iisang sakit lang ang dalawa kung titingnan lang sa panlabas.

Pero magkaiba ang pinagmumulan ng dalawang kondisyon. Nagsisimula ang acne kapag nagsalubong ang sebo at patay na balat sa loob ng pores, nagbabara ito, at doon dumadami ang bakterya na nagdudulot ng inflammation. Sa kabilang banda, ang rosacea ay dulot ng ugat-dugo sa balat ng mukha na sobrang sensitibo, madaling lumaki ang mga ito, at kapag nagsanib ang inflammation dito, tumatagal nang matagal ang pamumula. Dahil magkaiba ang sanhi, kahit magkamukha sila sa unang tingin, may malinaw na mga senyales para makilala kung alin sa dalawa.

Acne Ba Kapag May Comedones?

Ang pinakasiguradong paraan para makilala ang dalawa ay tignan kung may comedones, ang blackheads at whiteheads na nagmumula sa mga barado na pores. Nagsisimula ang acne dahil sa pores na nababarahan ng sebo at patay na balat, kaya kung susuriin nang mabuti, may kasamang maiitim o maputing munting bukol na comedones.

Hindi resulta ng barado na pores ang rosacea. Puwede itong magpakita ng mapupulang batik dulot ng paglaki ng ugat-dugo, at kapag nagsanib dito ang inflammation, puwedeng lumitaw ang mga bukol o pantal na may nana, pero halos hindi kasama rito ang comedones. Kaya kapag sinuri mo nang mabuti ang namumulang bahagi at may kasamang maiitim na comedones, mas malamang acne ito. Kung mapupulang bukol lang walang comedones, mas malamang rosacea ito.

Saang Bahagi ng Mukha Lumalabas ang Pamumula?

Isa pang mahalagang senyales ang lokasyon kung saan lumalabas ang pamumula. Kadalasan simetriko ang pamumula sa rosacea, lumalabas sa gitnang bahagi ng mukha tulad ng ilong, pisngi, noo, at gitna ng baba. Mas madasang naipon ang mga ugat-dugo sa gitnang bahagi ng mukha at mas sensitibo ito sa iritasyon.

Naman, sumusunod ang acne sa mga bahaging maraming glandulang nagpapalabas ng sebo. Puwede itong kumalat sa T-zone na dumadaan sa noo at ilong, sa jawline, at kung minsan hanggang sa likod at dibdib. Mas malaki ang tsansang mabarahan ang pores sa bahaging maraming sebo. Kung nakatuon lang sa gitnang bahagi ng mukha o kumakalat sa mga bahaging maraming sebo ang pamumula, makakatulong ito sa pagkilala kung alin sa dalawang kondisyon ang sanhi.

Pamumula Dahil Madaling Uminit ang Mukha (Flushing)

Isang katangi-tanging senyales ng rosacea ang flushing, kung saan biglang namumula nang husto ang mukha kapag nagkaroon ng partikular na iritante. Kapag kumain ng mainit o maanghang na pagkain, uminom ng alak, naghilamos ng mainit na tubig, biglang nagbago ang temperatura, nabilad sa araw, o na-stress, biglang lumalaki ang mga ugat-dugo kaya kapansin-pansing namumula at nakakaramdam ng init ang mukha.

Malayo ang acne sa ganitong biglaang flushing. Hindi lalala ang acne agad kahit kumain ng maanghang na pagkain. Sa halip, dahan-dahan itong sumisidhi sa loob ng ilang araw dulot ng pagbabago sa hormone, akumuladong stress, o iritasyon mula sa partikular na cosmetics o kemikal. Kung namumula ang mukha ilang minuto lang matapos ang iritasyon, mas malamang rosacea ito.

Rosacea Ba Kapag May Nakikitang Maliliit na Ugat?

Kapag matagal na ang rosacea, nagsisimulang lumitaw sa ibabaw ng balat ang manipis na mga ugat-dugong lumalaki, na tinatawag na telangiectasia. Nangyayari ito dahil paulit-ulit na lumalaki at umuurong ang ugat-dugo, dahan-dahang nawawalan ng elasticity ang pader ng ugat-dugo, at sa huli, hindi na ito bumabalik sa dati kundi nananatiling nakalaki.

Lalo na kung nakikita mo ang manipis na pulang linya o parang sapot ng gagamba na guhit sa paligid ng ilong at pisngi, malinaw itong senyales ng rosacea, hindi na basta-bastang pamumula lang. Hindi kondisyon na nagbabago sa istruktura ng ugat-dugo ang acne mismo, kaya bihira ang ganitong telangiectasia dito. Pero may pagkakataon na nag-iiwan ng pansamantalang marka ang matinding inflammation ng acne matapos itong gumaling, na iba ito dahil hindi ito dahil sa lumaking ugat-dugo kundi dahil sa pigmentation at dugong nagsanib nang pansamantala matapos ang inflammation, kaya unti-unting kumukupas ito sa paglipas ng panahon.

Iba Pang Senyales na Sabay na Lumalabas

May mga kasamang senyales na kapaki-pakinabang tignan kapag sinusuri kung rosacea ito. Sa halip na basahan ang isang sintomas lang, mas makakatulong kung susuriin kung magkasama ang ilan sa mga sumusunod.

• Mapanuyo o namumulang mata: Puwedeng maapektuhan ng rosacea ang mga ugat-dugo sa palpebra at paligid ng mata, kaya minsang kasama nito ang pagkatuyo o pamumula ng mata. Nagbabahagi ng katulad na sensitivity ang mga ugat-dugo sa paligid ng mata at sa gitnang bahagi ng mukha.
• Pagpapalapot ng ilong: Sa matagal nang rosacea, puwedeng lumaki ang glandulang sebo at connective tissue sa paligid ng ilong, kaya namumula at nagiging bukol-bukol at makapal ang dulo ng ilong. Nangyayari ito dahil unti-unting dumarami ang tissue habang paulit-ulit ang chronic inflammation.
• Pangangati sa cosmetics o sunscreen: Humihina ang barrier ng stratum corneum sa balat ng may rosacea, kaya puwedeng magdulot ng bagong pangangati o pag-init kahit sa mga produktong dating regular na ginagamit. Dahil manipis na ang barrier, mas madaling nakapagpapaiba ang mga sangkap.
• Family history: Kung may kamag-anak, magulang man o kapatid, na madaling namumula ang mukha, mas malaki ang tsansang magkaroon ng rosacea. Genetically apektado ang pagiging sensitibo ng ugat-dugo sa iritasyon.

Puwede Bang Gamitin sa Rosacea ang Gamot sa Acne?

Kung inaakalang acne ito at ginamitan ng malakas na exfoliation, malakas na paglilinis, o benzoyl peroxide, isang sangkap na pumapatay sa bakterya ng acne, puwede itong maging nakakapinsala sa balat na may rosacea. Dahil manipis na ang barrier at sensitibo na ang ugat-dugo ng balat na may rosacea, mas lalo pang naiirita ang sensitivity dahil sa iritanteng sangkap, kaya lumalala ang pamumula at pag-init.

Sa kabaligtaran, kung ilalapat sa acne ang paraan ng paggamot para sa rosacea, baka hindi rin ito sapat na epektibo. Kailangan ng acne na paraan na nililinis ang barado na pores mula sa sebo at patay na balat, samantalang nakatuon ang paggamot sa rosacea sa pagpapaayos ng ugat-dugo at inflammation, kaya ibang-iba ang direksyon ng dalawa. Kaya kailangang gawin muna ang tamang pagkilala bago maitatag ang tamang direksyon ng pag-aalaga.

Bakit Kailangan ng Konsulta sa Doktor

Kahit magkamukha sila sa unang tingin, magkaibang kondisyon ang acne at rosacea sa sanhi, lokasyon, at paraan ng pagtugon sa iritasyon. Kung susuriin mo kung may comedones, kung simetriko itong kumakalat sa gitna ng mukha, at kung agad itong namumula at nag-iinit kapag nairita, makikita mo ang malaking bahagi ng pagkakaiba.

Siyempre, hindi rin bihira na magkasabay na naroroon ang dalawang kondisyon sa iisang tao. May mga kaso na nag-uumpisang lumitaw ang flushing at telangiectasia na katangian ng rosacea sa lugar na matagal nang may acne, kaya puwedeng magmukhang halo-halo ang porma depende sa panahon. Kaya kung matagal na ang pamumula at hindi ito basta gumagaling kahit inaalagaan mo na, ang pinakasiguradong paraan ay kumonsulta sa dermatologist para sa tamang pagkilala. Kailangang maituwid ang tunay na sanhi bago mabawasan nang totoo ang pamumula sa tamang pag-aalaga.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS). </content>