Bakit Ba Talaga Lumalabas ang Pantal? Narito ang Nangyayari sa Sebo, Patay na Balat, at Bacteria sa Loob ng Pores

Madalas, kapag tumingin ka sa salamin at may bigla kang napansing pantal sa baba o noo, ang unang naiisip mo ay bakit ngayon pa. Kasi kagabi lang ay malinis pa naman ang balat mo, tapos biglang lumitaw ang pantal na parang walang dahilan. Pero ang totoo, hindi nagkakaroon ng pantal sa loob lang ng isang gabi. Sa loob ng pores, umuunlad ang pagbabago nang paunti-unti sa loob ng 2 hanggang 8 linggo, at ang lumalabas sa balat ay resulta lang ng buong prosesong iyon.

Apat ang pangunahing bahagi ng prosesong ito: ang sobrang produksyon ng sebo, ang pag-ipon ng patay na balat na hindi natanggal sa oras, ang pagdami ng bacteria na tinatawag na acne bacteria sa loob ng pores, at ang pamamaga na resulta nito. Susuriin natin isa-isa kung bakit magkakaugnay ang apat na ito at kung ano talaga ang ginagampanan ng bawat isa sa loob ng pores.

Bakit Sobra ang Lumalabas na Sebo?

Sa katunayan, ang sebo ay natural na proteksyon ng balat. Gumagawa ito ng manipis na layer sa ibabaw ng balat na pumipigil sa pagkawala ng moisture at nagbabantay sa balat laban sa mga external na irritant. Ang problema, ang sebaceous gland na gumagawa ng sebo ay napakasensitibo sa ilang partikular na signal.

Ang pinakamalaking signal dito ay ang androgen, isang hormone na kabilang sa grupo ng male hormones. Ginagawa ang androgen sa katawan ng parehong lalaki at babae, at kapag dumikit ito sa receptor ng sebaceous gland, lumalaki ang glandula at tumataas ang produksyon ng sebo. Kaya nga bumubulusok ang pantal tuwing puberty, at kaya rin umaakyat-baba ang pantal sa baba tuwing may menstrual cycle. Sa sandaling magbago ang balanse ng hormone sa katawan, agad na tumutugon ang sebaceous gland.

Hindi lang ang dami ng sebo ang isyu, kundi pati ang katangian nito ay nagbabago. Kapag nagbago ang composition ng fatty acid sa sebo, mas malagkit at mas madaling ma-oxidize ito kumpara sa dati. At itong malagkit na sebo ang unang sangkap na nagsisimulang barahan ang bukana ng pores.

Paano Binabarahan ng Patay na Balat ang Pores

Patuloy na tinatanggal ng balat ang mga lumang keratinocyte at pinapalitan ng bagong selula. Sa normal na sitwasyon, dumurog ang mga patay na selulang ito sa maliliit na piraso at natural na lumalabas mula sa pores.

Pero sa balat na madaling pagkalantaran ng pantal, may problema sa prosesong ito. Masyadong magkakadikit nang matibay ang mga keratinocyte na bumubuo sa loob na dingding ng pores, kaya sa halip na dumurog, nagtatambak sila nang buo-buo. Tinatawag itong follicular hyperkeratinization, o sa madaling salita, parang buhok na natambak sa drain na unti-unting bumabara sa loob ng pores.

Kapag idinagdag pa rito ang dagdag na sebo mula sa naunang hakbang, lumalala ang sitwasyon. Pinagsasama ng malagkit na sebo ang mga piraso ng patay na balat, kaya lubusan nang nababarahan ang bukana ng pores. Ang barado nang porong ito ay tinatawag na comedone. Kapag puti itong nakikita sa ibabaw ng balat, tinatawag itong whitehead, at kapag bukas ang bukana at nag-oxidize na kaya itim ang kulay, tinatawag itong blackhead.

Bakit Pinalalala ng Acne Bacteria ang Pamamaga?

Kapag nabarahan ang pores, nagiging saradong espasyo ito na kulang na kulang sa oxygen. At ang bacteria na sobrang gusto sa ganitong kapaligiran ay ang acne bacteria, na ang scientific name ay Cutibacterium acnes.

Sa katunayan, natural na naninirahan ang acne bacteria kahit sa malusog na balat, bilang bahagi ng normal na skin flora. Karaniwan, walang masamang epekto ito. Pero iba na ang kwento sa loob ng barado na pores na kulang sa oxygen at sagana naman sa pagkain nitong sebo. Sa perpektong kombinasyon ng masaganang pagkain at magandang kapaligiran, mabilis na dumadami ang acne bacteria.

Ang problema ay ang mga substance na ginagawa ng acne bacteria habang dumadami ito. Sa proseso ng pagbuwag nito sa sebo, gumagawa ito ng fatty acid byproduct na nakakairita sa balat, at sabay-sabay na naglalabas din ng signal molecule na tumatawag sa immune cell ng katawan. Para sa immune system, itinuturing na banta ang biglaang pagdami ng bacteria kaya natural lang na dumarating ito sa lugar na iyon. Ang immune response na ito ang dahilan ng pulang namamagang pantal na nakikita natin, ang pamamaga mismo.

Paano Nagiging Namamagang Pantal ang Whitehead

Sa yugtong barado pa lang ang pores, ang comedone, wala pang pamumula o pananakit. Sa yugtong ito, natambak lang ang sebo at patay na balat, at hindi pa naman umiinit ang inflammatory response.

Ang problema, kapag patuloy na dumadami ang acne bacteria sa loob ng barado na pores, unti-unting nag-e-expand at napepresyur ang dingding ng pores. Katulad ng lobo na kapag walang tigil na pinaparupok ay sa huli sasabog din ang pinakamanipis na bahagi, kapag hindi na kaya ng dingding ng pores ang presyur at bumitak nang bahagya, tumatagas ang sebo, bacteria, at labi ng patay na balat sa loob patungo sa katabing dermal tissue.

Mula sa sandaling ito, aktibo nang dumadagsa ang immune cell papunta sa lugar na iyon, kaya namumula at namamaga ito, at nagsisimula ang inflammatory response na nagdudulot ng sakit. Kung sa mababaw na layer lang natapos ang pamamaga, magiging maliit na papule o pustule ito. Pero kung kumalat ito hanggang sa mas malalim na layer, maaari itong umunlad maging matigas at masakit na nodule o cyst.

Paano Nagkakaugnay ang Apat na Mekanismo?

Ang apat na yugtong naipaliwanag natin ay hindi hiwalay na pangyayari, kundi magkakaugnay na parang kadena na pinapalala ng isa't isa. Dahil ang bawat yugto ay nagpapalala sa susunod na yugto, kahit isang bahagi lang ang maayos, makikita agad ang malaking pagbabago sa buong proseso.

• Kapag dumami ang sebo, kulang sa oxygen at mabasa ang kapaligiran sa loob ng pores, na natural na lumilikha ng magandang kondisyon para lumago ang acne bacteria.
• Kapag natambak ang patay na balat at nabarahan ang pores, hindi nakakalabas ang sebo at bacteria, kaya nananatili itong nakakulong sa isang lugar at unti-unting tumataas ang konsentrasyon nito.
• Kapag dumami ang acne bacteria, dumadami rin ang mga substance na nagdudulot ng pamamaga, kaya kahit parehong bilang lang ng bacteria, mas malaki na ang naging inflammatory response.
• Kapag pinahina ng pamamaga ang dingding ng pores, mas madali na itong masisira sa susunod na irritation at mas lalong kakalat, kaya nagiging vicious cycle.

Dahil sa kadenang ito, mas ginagawang inirerekomenda para sa acne care na hindi lang isang bagay ang target, kundi sabay-sabay na tinitignan ang pagkontrol ng sebo, pag-aalis ng patay na balat, at pagpigil sa bacteria.

Alin ang Unang Nangyayari: Sebo, Patay na Balat, o Bacteria?

Matagal nang pinag-aaralan sa dermatology research ang tanong na ito hinggil sa pagkakasunud-sunod. Sa mga bagong pag-aaral, mas kinikiling na ang follicular hyperkeratinization, ang pagtambak ng patay na balat, ay maaaring nagsisimula na kahit sa unang yugto na hindi pa nakikita sa mata.

Ibig sabihin, bago pa man dumami ang sebo, maaaring nagaganap na ang maliit na pagbabago kung saan nagsisimulang magkadikit ang mga keratinocyte sa loob ng pores na parang wala pang sintomas. Pagsapit ng pagdami ng sebo at pagbabago sa hormone, doon na ito umuunlad maging pantal na nakikita na natin.

Pero sa aktwal na klinikal na practice, mas praktikal na tignan kung anong salik ang pinakanamamayani sa balat mo ngayon kaysa alamin kung alin talaga ang una. May mga taong sobra talaga ang produksyon ng sebo, may mga taong madaling nagtatambak ang patay na balat, at may mga taong sobrang sensitibo naman ang inflammatory response.

Bakit Iba-iba ang Bahagi ng Katawan na Madalas Pagkalantaran ng Pantal?

Kahit iisang tao, karaniwang iba-iba ang porma ng pantal sa noo, ilong, baba, at likod. Ito ay dahil iba-iba ang laki at density ng sebaceous gland sa bawat bahagi, pati na ang sensitivity ng androgen receptor.

Ang T-zone, kabilang ang noo at ilong, ay may malaki at siksik na sebaceous gland sa kalikasan, kaya mas mataas ang produksyon ng sebo kumpara sa ibang bahagi. Sa kabilang banda, iniulat na mas sensitibo ang baba at paligid ng bibig sa pagbabago ng hormone, kaya madalas dito lumabas ang pantal na sinasabayan ng menstrual cycle o stress. Sa mga bahagi ng katawan tulad ng likod at dibdib naman, malaki ang sebaceous gland at makipot pero malalim ang istruktura ng pores, kaya kapag nabarahan ito, mas madaling kumalat ang pamamaga hanggang sa malalim na layer.

Paano Konektado ang Skincare Routine sa Mekanismong Ito?

Kapag naintindihan mo na ang apat na mekanismong tinalakay natin, mas madaling maunawaan kung bakit gumagana sa ganitong paraan ang mga karaniwang inirerekomendang acne care.

• Ang paglilinis o mga ingredient na kumokontrol sa oil ay binabawasan ang dami ng sebo sa loob ng pores, kaya nababawasan mismo ang kapaligirang paborable sa paglago ng acne bacteria.
• Ang gentle na exfoliation naman ay nagsisilbing dahilan para maalis muna ang natambak na keratinocyte bago pa man ito makabara sa pores.
• Ang approach naman na pumipigil sa pagdami ng bacteria ay binabawasan ang bilang ng acne bacteria na dumami na, kaya naaagapan ang pagpalaki ng inflammatory response.

Ang dahilan kung bakit magkakaiba ang target ng tatlong approach na ito ay dahil ang pantal ay hindi resulta ng isang sanhi lamang, kundi tinatawid na resulta ng maraming magkakapatong na mekanismo. Kaya natural lang na iba-iba ang priyoridad depende kung aling mekanismo ang mas namamayani sa balat mo.

References

Korean Dermatological Association, Ministry of Food and Drug Safety (MFDS), American Academy of Dermatology (AAD), and U.S. Food and Drug Administration (FDA).