Bakit hindi na kusang lumiliit ang pores na minsan nang lumaki, kahit gaano pa kaingat ang pag-aalaga?

May mga araw na kapag sumilip ka sa salamin, biglang lumalaki sa paningin ang pores mo sa gilid ng ilong o sa pisngi. Kahit gaano pa kaingat ang pagbe-base, doon pa rin lumulutang ang bahaging iyon, at sa ilalim ng maliwanag na ilaw, parang mga tuldok na anino ang nakikita. Marami ang naniniwalang kusang liliit ulit ang pores basta maayos ang alaga, pero sa totoo lang, bihira lang na bumalik sa dati ang pores na nakaranas na ng paglaki.

May malinaw na dahilan kung bakit lumalaki ang pores. May puwersa na nagtutulak mula sa loob, at may puwersa naman na humahawak mula sa labas. Kapag nawalan ng balanse ang dalawang ito, doon lumalawak ang pores. Sa artikulong ito, tinitingnan natin nang paisa-isa kung bakit talaga ito nangyayari, at bakit hindi ito basta-basta bumabalik sa dati.

Bakit talaga umiiral ang pores?

Ang pores ay hindi lang basta butas sa balat, kundi daanan na dumudugtong sa hair follicle na gumagawa ng buhok at sa sebaceous gland na gumagawa ng sebum. Kailangang umakyat ang langis mula sa sebaceous gland patungo sa ibabaw ng balat dumaan sa daanang ito, para hindi tuyuin at manatiling malambot ang balat.

Ang problema, hindi palaging pareho ang lapad ng daanang ito. Kapag maraming natitipon sa loob nito, o humihina ang puwersang humahawak sa pader ng daanan, lumalawak ang bukana at doon lumalabas ang malaking pores na nakikita. Kaya't ang paglaki ng pores ay hindi bagong butas na bumubukas, kundi ang dati nang daanan na lumalawak dahil sa iba't ibang dahilan.

Bakit itinutulak ng sebum ang pores mula sa loob?

Iba-iba ang laki at aktibidad ng sebaceous gland depende sa bahagi ng mukha. Sa mga bahaging maraming at malalaking sebaceous gland gaya ng ilong, noo, at pisngi, mas kapansin-pansin din ang pores. Kasi kung mas aktibo ang sebaceous gland sa paggawa ng langis, mas marami rin ang pumupuno sa daanan.

Katulad ng lobo na kapag pinapalobo, unti-unting sumusuko ang pader nito, ganoon din ang follicle na maraming sebum. Napupuwersahan ang pader ng daanan mula sa loob at unti-unti itong lumalawak. Kapag naman hindi agad natatanggal ang mga patay na balat at natatambak pa sa loob ng daanan kasama ng sebum, nagsasama-sama ang mga ito para bumuo ng bara, kaya't lalong tumatatag ang presyon mula sa loob.

Ang daanang lumawak na sa ganitong paraan ay hindi agad babalik sa dating lapad kahit bumaba ang produksyon ng sebum. May tendensiyang panatilihin ang porma ng pader na nabanat na, kaya't hindi sapat na bawasan lang ang sebum para talagang lumiit na muli ang pores sa mata.

Bakit lumalaki ang pores kapag humihina ang elastisidad?

Sa paligid ng pader ng pores, may collagen at elastin na fiber protein na parang nagsasalikop na lambat, at ito ang humahawak sa daanan nang mahigpit. Kung ituturing na haligi ang collagen na sumusuporta sa balat, ang elastin naman ay parang goma na dumurugtong sa mga haliging ito. Habang matibay pa ang haligi at goma na ito, nananatiling makitid ang daanan ng pores.

Pero habang tumatanda o kapag matagal nang exposed sa UV, tumataas ang aktibidad ng enzyme na tinatawag na MMP (matrix metalloproteinase, parang gunting na pumuputol-putol sa collagen), samantalang bumababa naman ang kakayahang gumawa ng bagong collagen. Habang unti-unting nauubos ang mga haligi at nawawalan ng banat ang goma, humihina ang puwersang humahawak sa pader ng pores. Dahil doon, dulot ng grabidad at bigat mismo ng balat, humaba at lumaki ang pores parang lumalambot at nadudulas pababa.

Iba ang prosesong ito kumpara sa paglaki na dulot ng maraming sebum. Ang sebum-type na pores ay nagmumula sa puwersang nagtutulak mula sa loob, habang ang elasticity-type na pores naman ay dulot ng puwersang humihina mula sa labas. Sa totoo lang, madalas na magkasama itong nagaganap. Habang bata pa, sebum ang mas dominanteng dahilan, at habang tumatanda naman, dumadagdag ang epekto ng nawawalang elastisidad, kaya lalong nagiging kapansin-pansin ang pores sa paglipas ng panahon.

Bakit hindi na kusang bumabalik sa dati ang pores?

Marami ang nagtataka kung bakit unti-unting gumagaling na mismo ang pasa o sugat, pero bakit hindi ganito ang nangyayari sa pores. Ang dahilan, hindi biglaang pinsala ang paglaki ng pores kundi mabagal at patuloy na pagbabago ng istruktura sa loob ng mahabang panahon.

• Kapag nagputol o pumayat na ang collagen fiber na bumubuo sa pader ng daanan, napakabagal ng proseso para tuluyan itong mapalitan ng bagong fiber. Wala kasing agarang signal para gumaling gaya ng sa sugat.
• Hindi rin madaling lumiit ang laki mismo ng sebaceous gland na lumaki na. Kahit pigilan ang produksyon ng sebum sa pamamagitan ng skincare, matagal bago bumalik sa dati ang pisikal na laki ng glandulang lumaki na.
• Kung patuloy na exposed sa UV o tumatanda pa, patuloy na mananatili o tumataas pa ang aktibidad ng MMP, kaya't mas madalas na nauunahan ng pinsala ang paggaling.

Kaya't sa pangkalahatan, sinasabing hindi na maibabalik ng ordinaryong skincare gaya ng paghuhugas ng mukha o pore-tightening na produkto ang pisikal na istruktura ng daanang lumawak na. Pero kapag patuloy na kinontrol ang sebum at gumamit ng sunscreen, sinasabing nakakatulong ito para bumagal ang bilis ng paglaki ng pores.

Ano ang tinatarget ng skincare at ng mga paggamot?

Iba ang tinatarget ng araw-araw na alaga kumpara sa mga paggamot na based sa procedure. Ang skincare ay nakatuon sa pagkontrol ng sebum at patay na balat, ang puwersang nagtutulak mula sa loob. Ang mga paggamot naman ay madalas na nakatuon sa pagpapalakas ulit ng collagen at elastin, ang puwersang humahawak mula sa labas.

• Ang mga ingredient gaya ng salicylic acid at retinoid ay tumutulong para madaling matanggal ang natipong patay na balat sa loob ng daanan ng pores, kaya't nakakatulong ito para bawasan ang presyon na nagtutulak mula sa loob.
• Ang mga ingredient na nagkokontrol sa produksyon ng sebum, pati na rin ang mga pagbabago sa lifestyle, ay tumutulong para bawasan ang materyal na pumupuno sa daanan.
• Ang mga procedure gaya ng RF (radiofrequency, paraan kung saan dinadala ang init sa loob ng balat gamit ang electrical energy) o microneedling ay nagbibigay ng stimulasyon sa dermis para hikayatin ang paggawa ng bagong collagen, kaya't mas nakatuon ito sa elasticity-type na pores ayon sa mga ulat.
• Ang mga laser treatment naman ay nagbibigay ng kontroladong pinsala sa epidermis at bahagi ng dermis, para hikayatin na mapunan ulit ng collagen ang balat habang gumagaling. Madalas itong isinasaalang-alang para sa mga kasong pinaghalo ang sebum-type at elasticity-type na pores.

Anumang paraan ang gamitin, kailangang mapunan ng bagong collagen ang pader ng daanang lumawak na para magkaroon ng nakikitang pagbabago. Kaya sa halip na agarang epekto, karaniwang unti-unti itong lumalabas sa loob ng 4 na linggo hanggang 12 na linggo pagkatapos ng procedure, at sa pinakamatagal ay umaabot pa hanggang 6 na buwan.

Bakit magkaiba ang itsura ng pores sa iba't ibang bahagi ng mukha?

Sa iisang mukha, karaniwang mas malaki ang pores sa ilong at mas maliit naman sa pisngi. Ito ay dahil magkakaiba ang density at laki ng sebaceous gland sa bawat bahagi, pati na rin ang kapal ng collagen tissue na sumusuporta sa balat doon. Ang paligid ng ilong ay talagang maraming at masisikip na sebaceous gland, kaya't mas kapansin-pansin doon ang sebum-type na pores. Sa pisngi at paligid ng mata naman, sinasabing mas mauna kadalasang lumilitaw ang elasticity-type na pores habang tumatanda.

Dahil sa pagkakaibang ito sa bawat bahagi, mas makatuwiran ayon sa mga eksperto na hindi iisang uri ng alaga ang ilagay sa buong mukha kundi hatiin ang paraan base sa sanhi sa bawat bahagi. Kung sa ilong, mas bigyang diin ang pagkontrol ng sebum, at sa pisngi o paligid ng mata naman, mas pagtuunan ng pansin ang pagpapalakas ng elastisidad, mas madaling maabot ang tamang direksyon ng alaga.

Sa madaling salita, kapag pinagsama-sama ang lahat ng dahilan kung bakit lumalaki ang pores, resulta ito ng dalawang bagay na nagtatagpo: ang sebum at patay na balat na nagtutulak mula sa loob, at ang collagen at elastin na humihina at hindi na kayang humawak mula sa labas. Sa halip na isipin lang ang isang sanhi, mas makakatulong na tingnan ito sa mas malaking larawan bilang balanse ng dalawang puwersa. Doon din mas madaling maintindihan kung bakit may limitasyon ang skincare lang, at bakit talagang collagen regeneration ang tinatarget ng mga paggamot.

References

Korean Dermatological Association, Ministry of Food and Drug Safety (MFDS), American Academy of Dermatology (AAD), and U.S. Food and Drug Administration (FDA).