Niacinamide vừa làm sáng da vừa củng cố hàng rào bảo vệ, nguyên lý và nồng độ nên dùng

Nhìn vào bảng thành phần mỹ phẩm, cái tên niacinamide xuất hiện thường xuyên đến mức khó bỏ qua. Nó có mặt trong serum dưỡng trắng, trong kem làm dịu da, thậm chí trong sản phẩm trị mụn. Một thành phần được dùng cho nhiều mục đích như vậy dễ khiến người ta nghi ngờ đây có phải chiêu quảng cáo kiểu "thần dược đa năng" hay không.

Nhưng việc niacinamide xuất hiện trong nhiều sản phẩm không phải ngẫu nhiên. Thành phần này tác động lên da qua hai con đường khác nhau. Một là làm chậm quá trình sắc tố di chuyển từ nơi sinh ra lên bề mặt da, hai là góp phần dệt lại lớp áo bảo vệ da cho chắc chắn hơn. Dưới đây sẽ giải thích từng con đường hoạt động ra sao và vì sao lại có tác dụng như vậy.

Niacinamide thực chất là chất gì?

Niacinamide thuộc nhóm vitamin B3. Vitamin B3 là dưỡng chất cần thiết cho quá trình tạo năng lượng của cơ thể, còn niacinamide chính là một trong những dạng hoạt động của vitamin B3 khi vào trong cơ thể.

Tế bào da cũng giống mọi tế bào khác trong cơ thể, cần nhóm vitamin B3 này làm nguyên liệu để tạo năng lượng và tổng hợp các chất. Vì vậy khi thoa niacinamide lên da, tế bào có thêm nguyên liệu dồi dào hơn cho các quá trình xử lý sắc tố lẫn tạo thành phần hàng rào bảo vệ. Nói cách khác, đây không phải chất chỉ nhắm vào một vấn đề duy nhất, mà giống như bổ sung vốn liếng để tế bào làm việc hiệu quả hơn trên nhiều mặt trận.

Melanin để lại màu sắc trên da bằng cách nào?

Melanin, sắc tố quyết định màu da, được tạo ra bên trong một loại tế bào riêng gọi là tế bào hắc tố. Khi mới hình thành, sắc tố này được chứa trong những túi nhỏ nằm bên trong tế bào hắc tố. Những túi này gọi là melanosome, có thể hình dung đơn giản là các gói nhỏ chứa sắc tố.

Vấn đề là melanosome không ở yên trong tế bào hắc tố. Chúng được chuyển giao sang các tế bào sừng lân cận, tức là những tế bào tạo nên bề mặt da. Giống như kiện hàng được vận chuyển từ trung tâm phân phối đến từng nhà, các gói sắc tố cũng được "giao" từ tế bào hắc tố sang tế bào bề mặt. Khi melanin được giao đến và tích tụ trong tế bào bề mặt, nó hiện ra thành nám, tàn nhang hay vùng da xỉn màu mà chúng ta nhìn thấy.

Niacinamide làm chậm việc "giao hàng" của melanin ra sao?

Niacinamide không phải là chất ngăn cơ thể tạo ra melanin. Thay vào đó, có báo cáo cho thấy nó tác động vào chính công đoạn vận chuyển nói trên, tức bước melanosome được chuyển từ tế bào hắc tố sang tế bào sừng, làm cho bước này chậm lại.

Tại điểm tiếp xúc giữa tế bào hắc tố và tế bào sừng có một con đường tín hiệu riêng để hai loại tế bào trao đổi với nhau, và các nghiên cứu ghi nhận niacinamide can thiệp vào con đường này khiến tốc độ chuyển giao chậm đi. Nếu ví như giao hàng, đây không phải là chặn không cho đóng gói, mà là làm chậm tốc độ xe chở hàng rời trung tâm phân phối đến từng nhà. Khi việc giao hàng chậm lại, lượng sắc tố tích tụ trong tế bào bề mặt cũng giảm, và vết thâm nhìn thấy bằng mắt thường vì thế có cơ hội mờ đi.

Vì sao một thành phần dưỡng trắng lại chăm luôn cả hàng rào bảo vệ da?

Thoạt nhìn, thâm sắc tố và hàng rào bảo vệ da có vẻ là hai chuyện chẳng liên quan gì đến nhau. Một bên là vấn đề màu sắc, một bên là vấn đề giữ ẩm và bảo vệ. Nhưng trên thực tế, hai vấn đề này lại thường quấn lấy nhau.

Da có hàng rào yếu thường dễ phản ứng hơn với tia UV hay các tác nhân kích ứng từ bên ngoài, và khi phản ứng đó làm tín hiệu viêm tăng lên, tế bào hắc tố cũng có thể bị kích thích theo, khiến chúng sản sinh sắc tố nhiều hơn. Nói cách khác, da càng có hàng rào yếu thì càng dễ bị thâm và vết thâm càng khó tan. Đó là lý do vì sao cách tiếp cận không chỉ làm sáng sắc tố mà còn củng cố luôn hàng rào bảo vệ lại có ý nghĩa đặc biệt với một thành phần sở hữu cả hai con đường tác động như niacinamide.

Ceramide được tạo thêm qua quá trình nào?

Lớp ngoài cùng của da thường được ví như bức tường gạch, trong đó gạch được gắn kết với nhau nhờ lớp vữa ở giữa. Tế bào sừng đóng vai trò viên gạch, còn ceramide cùng các thành phần lipid khác đóng vai trò lớp vữa lấp đầy khoảng trống giữa các viên gạch. Lớp vữa này phải đủ dày thì bức tường mới không có khe hở, nhờ vậy nước ít thoát ra ngoài và các tác nhân kích ứng cũng khó lọt vào.

Có báo cáo cho thấy niacinamide góp phần cung cấp nguyên liệu cần thiết để tế bào sừng tổng hợp ceramide cùng các lipid khác. Lý do là các enzyme tổng hợp lipid trong tế bào cần niacinamide ở dạng coenzyme để hoạt động trong con đường chuyển hóa này. Khi nguyên liệu làm vữa trở nên dồi dào hơn, khe hở giữa các viên gạch cũng ít đi và hàng rào bảo vệ có cơ hội trở nên chắc chắn hơn. Thực tế có báo cáo ghi nhận rằng khi thoa niacinamide đều đặn trong 4 đến 12 tuần, lượng lipid ở lớp sừng tăng lên còn lượng nước mất qua da lại giảm xuống.

Hàng rào chắc chắn hơn thì vì sao đỏ da lại dịu đi?

Da có hàng rào yếu thường để các chất kích ứng từ bên ngoài dễ dàng len vào qua những khe hở ở lớp sừng, và khi da phản ứng lại bằng cách giãn mạch máu, hiện tượng đỏ mặt hay nóng rát thường xảy ra theo. Khi ceramide tăng lên và các khe hở được lấp đầy, con đường để chất kích ứng len vào cũng thu hẹp lại, nhờ đó tình trạng đỏ da hay nóng rát có xu hướng dịu bớt.

Có thể chia mối liên hệ này thành ba bước như sau.

• Khi ceramide tăng lên, khe hở ở lớp sừng được lấp đầy nên con đường để chất kích ứng bên ngoài len vào cũng hẹp lại. Kích ứng vào ít hơn thì lý do để mạch máu giãn ra cũng giảm theo.
• Khi lượng nước mất qua da giảm, bề mặt da ít bị khô và nứt nẻ hơn. Những vết nứt nhỏ vốn là điểm yếu dễ bị kích ứng, nên khi chúng giảm đi, các báo cáo cũng ghi nhận phản ứng nhạy cảm của da giảm theo.
• Cũng có báo cáo cho thấy niacinamide làm giảm việc tiết ra các chất tín hiệu gây viêm. Nhờ vậy dù có kích ứng xảy ra, phản ứng của da cũng nhẹ nhàng hơn, giúp vết đỏ không kéo dài mà dịu đi nhanh hơn.

Nồng độ bao nhiêu % là hợp lý?

Niacinamide không phải loại thành phần cứ nồng độ càng cao thì hiệu quả càng tăng theo tỷ lệ thuận. Nồng độ thường được dùng phổ biến trong mỹ phẩm nằm trong khoảng 2% đến 5%, và nhiều nghiên cứu đã ghi nhận cả hiệu quả cải thiện thâm sắc tố lẫn củng cố hàng rào bảo vệ trong khoảng nồng độ này.

Cũng có báo cáo cho thấy nếu nồng độ quá cao, da có thể xuất hiện phản ứng kích ứng như nóng rát hay đỏ mặt. Đặc biệt với làn da đã có hàng rào yếu sẵn hoặc đang nhạy cảm, cách an toàn hơn được khuyến nghị là bắt đầu với nồng độ thấp, dành ra 2 đến 4 tuần cho da làm quen, xác nhận không bị kích ứng rồi mới tăng dần nồng độ lên. Người mới dùng lần đầu nên chọn sản phẩm khoảng 2% để bắt đầu và theo dõi phản ứng của da.

Có thể dùng chung với các thành phần dưỡng trắng khác không?

Vì niacinamide tác động bằng cách làm chậm con đường "giao hàng" của melanin, nên vị trí tác động của nó khác với các thành phần ức chế ngay từ giai đoạn sắc tố được tạo ra. Có báo cáo cho rằng chính vì vậy, khi kết hợp hai loại thành phần này, chúng có thể nhắm vào hai giai đoạn khác nhau cùng lúc.

Tuy nhiên, việc chồng nhiều thành phần dưỡng trắng cùng lúc cũng có thể làm tăng gánh nặng kích ứng lên da. Khi thêm một thành phần mới, cách an toàn là bổ sung từng loại một theo thứ tự và theo dõi phản ứng của da, thay vì thêm nhiều thứ cùng một lúc.

References

Korean Dermatological Association, Ministry of Food and Drug Safety (MFDS), American Academy of Dermatology (AAD), and U.S. Food and Drug Administration (FDA). </content> </invoke>