Vì sao triệt lông laser cần nhiều liệu trình? Chu kỳ mọc lông và bước sóng Alexandrite quyết định số lần điều trị

Khi mới tìm hiểu về triệt lông laser, nhiều người lầm tưởng rằng chỉ cần làm một hai lần là xong. Trên thực tế, thường phải chia thành 5-8 liệu trình, mỗi lần cách nhau vài tuần. Chắc hẳn bạn đang thắc mắc vì sao phải chia nhỏ như vậy, và vì sao dù làm nhiều lần đến thế vẫn không được gọi là loại bỏ vĩnh viễn hoàn toàn.

Câu trả lời nằm ở chu kỳ mọc lông. Laser chỉ có thể tiêu diệt những sợi lông đang trong giai đoạn tăng trưởng, trong khi lông trên cơ thể chúng ta ở mỗi vùng lại mọc và nghỉ theo những thời điểm khác nhau. Vì vậy không thể xử lý toàn bộ lông trong một lần, mà phải điều trị nhiều lần vào những thời điểm khác nhau. Dưới đây, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu số liệu trình và khoảng cách giữa các lần theo từng vùng, cũng như sự khác biệt giữa hai bước sóng Alexandrite và Nd:YAG.

Vì sao triệt lông laser không thể xong chỉ sau một lần?

Lông không mọc liên tục ở một chỗ mà luân phiên giữa thời kỳ phát triển và thời kỳ nghỉ. Về cơ bản, chu kỳ này chia thành ba giai đoạn: giai đoạn tăng trưởng khi lông phát triển mạnh, giai đoạn thoái hóa khi lông ngừng phát triển và chân lông bị đẩy dần lên trên, và giai đoạn nghỉ khi lông hoàn toàn ngừng hoạt động, chuẩn bị rụng.

Nguyên lý của triệt lông laser là melanin trong sợi lông hấp thụ ánh sáng, sinh nhiệt để phá hủy nang lông. Vấn đề là sắc tố này chỉ tập trung đậm đặc ở những sợi lông đang trong giai đoạn tăng trưởng. Những sợi lông đang nghỉ có sắc tố nhạt hơn nên laser không có mục tiêu rõ ràng để nhắm tới, vì vậy dù chiếu vào cùng một vị trí, những sợi lông này vẫn không phản ứng và còn tồn tại. Kết quả là laser chỉ có thể tiêu diệt những sợi lông đang ở giai đoạn tăng trưởng tại thời điểm đó.

Đây chính là lý do cần đến nhiều liệu trình. Không có vùng da nào mà toàn bộ lông cùng ở giai đoạn tăng trưởng vào cùng một thời điểm. Ngay trong một vùng, có sợi đang mọc và có sợi đang nghỉ, nên mỗi lần điều trị chỉ xử lý được một phần trong số đó. Vài tuần sau, khi những sợi lông từng nghỉ chuyển sang giai đoạn tăng trưởng, laser sẽ tiếp tục nhắm vào chúng. Cứ như vậy, phải điều trị nhiều lần vào những thời điểm khác nhau thì toàn bộ vùng da mới được xử lý hết. Việc giãn cách các liệu trình vài tuần cũng chính là để chờ quá trình chuyển sang giai đoạn tăng trưởng này. Đó là lý do vì sao dồn dập điều trị liên tục không giúp rút ngắn thời gian hoàn thành.

Mỗi vùng cần bao nhiêu lần và cách nhau bao lâu?

Nguyên tắc cơ bản khá giống nhau ở mọi vùng. Ban đầu, mức tối thiểu thường là 4-6 liệu trình, cách nhau 4-6 tuần, sau đó có thể thêm vài lần tùy theo tình trạng từng vùng. Tuy nhiên vì chu kỳ mọc lông khác nhau ở mỗi vùng, số liệu trình cụ thể và khoảng cách giữa các lần cũng sẽ thay đổi đôi chút.

Vùng nào có chu kỳ mọc lông nhanh thì khoảng cách giữa các lần điều trị sẽ ngắn hơn, còn vùng có chu kỳ chậm thì khoảng cách sẽ dài hơn. Những vùng có chu kỳ ngắn như mặt thường được điều trị khoảng 4 tuần một lần, còn những vùng có chu kỳ dài như chân thì giãn cách rộng hơn, khoảng 8-10 tuần. Sở dĩ như vậy là vì phải canh đúng thời điểm lông chuyển sang giai đoạn tăng trưởng thì liệu trình mới không bị lãng phí. Bảng dưới đây là mốc tham khảo thường được đưa ra, còn thực tế bác sĩ sẽ điều chỉnh tùy theo độ dày, màu sắc của lông và loại da.

Vùng	Số liệu trình thường gặp	Khoảng cách
Mặt (ria, cằm)	6-10 lần	khoảng 4 tuần
Nách	5-8 lần	4-6 tuần
Tay	6-8 lần	6-8 tuần
Chân	6-8 lần	8-10 tuần
Vùng bikini	6-8 lần	4-6 tuần

Như số liệu cho thấy, vùng mặt tuy có khoảng cách ngắn hơn nhưng lại cần nhiều liệu trình hơn. Đó là vì vùng này chịu ảnh hưởng nhiều từ hormone nên khó kiểm soát hơn. Cũng nên biết rằng dù đã hoàn thành số liệu trình quy định, bạn vẫn có thể cần thêm vài lần bổ sung tùy theo tình trạng lông còn sót lại.

Alexandrite và Nd:YAG khác nhau ở điểm nào?

Laser triệt lông được phân loại theo bước sóng. Hai loại phổ biến nhất là Alexandrite 755nm và Nd:YAG 1064nm. Sự khác biệt giữa hai bước sóng này nằm ở khả năng hấp thụ melanin và độ sâu xuyên vào da.

Alexandrite 755nm có khả năng hấp thụ melanin mạnh. Nhờ đó, laser này bắt lông rất tốt, kể cả những sợi lông mảnh, màu nhạt trên da sáng. Nhưng khả năng hấp thụ mạnh cũng đồng nghĩa với việc sắc tố trong da cũng phản ứng theo, nên nếu dùng năng lượng cao trên da sẫm màu, nguy cơ bỏng và tăng sắc tố sẽ tăng lên. Ngược lại, Nd:YAG 1064nm hấp thụ melanin thấp hơn nhưng xuyên sâu hơn vào da. Ưu điểm của nó là ít tác động đến sắc tố ở lớp thượng bì nên có thể dùng tương đối an toàn trên da sẫm màu. Bù lại, hiệu quả trên những sợi lông màu nhạt sẽ kém hơn.

Vì vậy, trên thực tế bước sóng được lựa chọn dựa theo màu da và loại lông. Da sáng với lông đậm màu thì Alexandrite có lợi thế hơn, còn da sẫm màu thì Nd:YAG an toàn hơn. Hiện nay nhiều thiết bị kết hợp cả hai bước sóng, tận dụng ưu điểm của từng loại để vừa đảm bảo hiệu quả vừa đảm bảo an toàn. Xét riêng về hiệu quả, Alexandrite có phần nhỉnh hơn một chút: một nghiên cứu phân tích tổng hợp cho thấy sau 3 lần điều trị và 6 tháng theo dõi, tỷ lệ giảm lông của Alexandrite là 54,7%, còn Nd:YAG là 42,3%. Tuy nhiên sự chênh lệch này chỉ đúng khi bước sóng phù hợp với màu da, còn nếu da sẫm màu thì yếu tố an toàn vẫn cần được ưu tiên hàng đầu.

Vì sao không gọi là triệt lông vĩnh viễn hoàn toàn?

Triệt lông laser thường được gọi là triệt lông vĩnh viễn, nhưng về mặt y khoa, thuật ngữ chính xác là giảm lông vĩnh viễn chứ không phải loại bỏ hoàn toàn vĩnh viễn. Hai cách nói này nghe có vẻ giống nhau nhưng ý nghĩa lại khác nhau. Giảm lông vĩnh viễn có nghĩa là số lượng lông mọc lại sau điều trị giảm rõ rệt và duy trì trong thời gian dài, chứ không có nghĩa là không còn sợi lông nào mọc lên nữa.

Nguyên nhân vẫn nằm ở chu kỳ mọc lông. Luôn có một số nang lông ở giai đoạn nghỉ vào thời điểm điều trị nên không phản ứng và sống sót, còn những nang lông chưa bị phá hủy hoàn toàn có thể theo thời gian tiếp tục đẩy lên những sợi lông mảnh. Vì vậy dù đã hoàn thành đủ số liệu trình, phần lớn trường hợp vẫn còn sót lại một ít lông mảnh, màu nhạt.

Khi có thêm sự thay đổi hormone, những nang lông còn sót lại đôi khi có thể hoạt động trở lại. Trong các giai đoạn hormone biến động mạnh như mang thai, tiền mãn kinh hay hội chứng buồng trứng đa nang, những nang lông đang ngủ yên có thể thức dậy và mọc lông mới. Vì lý do này, sau khi hoàn thành liệu trình đầu tiên, nhiều người vẫn duy trì điều trị bổ sung mỗi 6-12 tháng. Điều này không có nghĩa là không thể loại bỏ hoàn toàn, mà nên hiểu chính xác là phần lớn lông đã giảm đáng kể và duy trì lâu dài, còn số ít còn lại được kiểm soát bằng cách chăm sóc duy trì. Mức độ giảm lông khác nhau ra sao theo từng vùng sẽ rõ ràng hơn khi nhìn vào số liệu thực tế.

Tỷ lệ giảm lông chênh lệch ra sao giữa các vùng?

Ngay cả khi dùng cùng một thiết bị và cùng số liệu trình, kết quả vẫn khác nhau tùy theo vùng điều trị. Yếu tố then chốt là chu kỳ mọc lông của vùng đó dài hay ngắn. Ở những vùng có chu kỳ dài, tỷ lệ lông đang ở giai đoạn tăng trưởng tại một thời điểm tương đối cao hơn, nên mỗi liệu trình xử lý được nhiều lông hơn và tỷ lệ giảm lông lâu dài cũng cao hơn.

Theo một tổng quan hệ thống, tỷ lệ giảm lông lâu dài được báo cáo trong khoảng khá rộng: Alexandrite từ 35-84%, Nd:YAG từ 30-74%, và diode từ 33-69%. Yếu tố lớn tạo nên khoảng chênh lệch này chính là vùng điều trị. Ở cả ba loại thiết bị, tỷ lệ giảm lông cao nhất đều ghi nhận ở chân, nơi có chu kỳ mọc lông dài tới 1 năm, còn thấp nhất là ở mặt, nơi chu kỳ chỉ khoảng 6 tháng. Đây cũng là lý do vì sao triệt lông mặt cần nhiều liệu trình hơn và mất nhiều thời gian hơn để hoàn thiện.

Trong một nghiên cứu dùng laser kết hợp hai bước sóng, sau 5 lần điều trị, tỷ lệ cải thiện ghi nhận được là nách 83,0%, vùng bikini 82,1%, chân 82,2%, ngực 79,6% và lưng 81,6%. Nhìn chung, những vùng rộng và có lông dày như thân mình, tay chân đều cho kết quả khá hài lòng. Chân và nách thường cho kết quả tốt mà không mất quá nhiều công sức, trong khi vùng mặt cần kiên trì hơn, chấp nhận nhiều liệu trình hơn mới thực tế. Vì vậy, nên đặt số liệu trình và kỳ vọng khác nhau tùy theo vùng bạn muốn điều trị.

Làm sao để duy trì hiệu quả lâu dài?

Việc chăm sóc giữa các liệu trình quan trọng không kém gì bản thân việc điều trị. Điều cơ bản nhất là không nhổ lông tận gốc nếu sắp đi điều trị. Nếu waxing hoặc nhổ bằng nhíp, chân lông mà laser cần nhắm tới sẽ biến mất, khiến hiệu quả của liệu trình đó giảm đi. Nếu cần xử lý lông giữa các liệu trình, chỉ nên cạo, giữ lại phần chân lông.

Việc bảo vệ da khỏi tia UV cũng ảnh hưởng lớn đến kết quả. Nếu da bị rám nắng trước hoặc sau khi điều trị, sắc tố ở lớp thượng bì sẽ tăng lên, làm tăng nguy cơ bỏng và tăng sắc tố, vì vậy nên tránh tắm nắng và chú ý chống nắng kỹ càng. Bảng dưới đây tóm tắt những điều cần lưu ý theo từng giai đoạn.

Giai đoạn	Lưu ý
Trước điều trị	Không waxing, không nhổ; tránh tắm nắng từ 4 tuần trước
Ngay sau điều trị	Chườm lạnh làm dịu, chống nắng kỹ
Giữa các liệu trình	Chỉ được cạo, không nhổ hay waxing
Sau liệu trình	Cân nhắc duy trì mỗi 6-12 tháng

Nếu tuân thủ những lưu ý này, bạn có thể đạt được hiệu quả tối đa trong số liệu trình đã định, và phần lông còn sót lại cũng dễ dàng kiểm soát bằng các buổi duy trì. Triệt lông laser không phải một phép màu chỉ cần một lần, mà là một quá trình chia nhỏ theo chu kỳ mọc lông và hoàn thiện bằng việc chăm sóc đúng cách. Khi hiểu được điều này, bạn sẽ thấy rõ hơn vì sao cần nhiều liệu trình và nên kỳ vọng đến mức nào.