Ionzyme: nguyên lý, thành phần sử dụng và trường hợp cần tránh

Dù thoa sản phẩm chăm sóc da tốt đến đâu, đôi khi quá trình hấp thu vẫn bị chặn lại ngay trên bề mặt da. Nguyên nhân là khi lớp sừng dày hoặc lớp màng dầu quá chắc, dưỡng chất không thể xuyên tới lớp trung bì mà chỉ dừng lại ở bề mặt. Ionzyme là phương pháp chăm sóc dùng sức mạnh của điện và sóng siêu âm để vượt qua rào cản hấp thu này. Đây là thiết bị thường gặp tại các phòng khám da liễu hay thẩm mỹ viện với tên gọi chăm sóc vitamin hoặc chăm sóc dưỡng trắng, nhưng nguyên lý hoạt động chính xác thì không phải ai cũng biết rõ. Bài viết này tổng hợp quá trình và nguyên lý Ionzyme đưa dưỡng chất thấm sâu vào da.

Ionzyme là liệu trình gì?

Ionzyme là thiết bị chăm sóc da kết hợp điện di ion (iontophoresis) và sóng siêu âm tần số thấp (sonophoresis) để đưa vitamin cùng các hoạt chất khác thấm sâu vào các lớp da. Trong tên gọi này, "ion" mang nghĩa dùng điện để di chuyển dưỡng chất, còn "zyme" (enzyme) hàm ý kích hoạt dưỡng chất và men sinh học.

Quy trình cơ bản là làm sạch lớp sừng trước, sau đó tác động điện và sóng siêu âm cùng lúc để đẩy dưỡng chất vào da. Khi thoa mỹ phẩm bằng tay, phần lớn dưỡng chất chỉ dừng lại ở bề mặt lớp sừng, nhưng Ionzyme bổ sung thêm lực vật lý để đưa chúng vượt qua rào cản đó ở mức nông. Vì vậy phương pháp này thường được dùng cùng các thành phần phân ly thành ion trong nước như vitamin C, AHA.

Điểm khác biệt lớn nhất so với chăm sóc da thông thường là thay vì "đặt" dưỡng chất lên da, Ionzyme "đẩy" chúng vào bên trong. Lotion hay ampoule dựa vào chênh lệch nồng độ trên bề mặt da và chờ dưỡng chất thẩm thấu dần dần, còn Ionzyme bổ sung ngoại lực từ điện và rung động để đẩy nhanh tốc độ cũng như độ sâu thẩm thấu. Vì thế phương pháp này thường được nhắc đến như một lựa chọn cho những thành phần vốn hấp thu chậm.

Vì sao cần làm sạch da chết trước?

Chăm sóc Ionzyme luôn bắt đầu bằng bước làm sạch lớp sừng. Lớp sừng, ngoài cùng của da, có cấu trúc gồm các tế bào chết và lipid xếp chồng lên nhau như gạch và vữa xi măng, nên vốn dĩ đóng vai trò như một hàng rào ngăn các chất lạ từ bên ngoài xâm nhập tùy tiện.

Nếu hàng rào này còn nguyên vẹn, dù thoa dưỡng chất tốt đến mấy thì phần lớn cũng chỉ bay hơi hoặc bị rửa trôi trên bề mặt. Vì vậy, người ta thường peel da hoặc tẩy tế bào chết nhẹ nhàng trước để tạo những khe hở nhỏ trong cấu trúc gạch này, giống như hé mở một cánh cửa nhỏ trên bức tường. Chỉ khi có khe hở này, lực điện và sóng siêu âm tiếp theo mới thực sự phát huy tác dụng.

Dòng điện đẩy hoạt chất vào như thế nào?

Điện di ion là phương pháp cho một dòng điện rất yếu chạy qua da để đẩy các thành phần mang tính ion theo hướng mong muốn. Vitamin C và nhiều hoạt chất khác khi hòa tan trong nước sẽ mang điện tích dương hoặc âm, và phương pháp này tận dụng đúng nguyên lý cơ bản của điện học, cùng dấu thì đẩy nhau, trái dấu thì hút nhau.

Có thể hình dung đơn giản như hai cực nam châm cùng cực thì đẩy nhau, khác cực thì hút nhau. Khi thiết bị tạo ra điện tích cùng dấu với dưỡng chất ở phía bề mặt da, dưỡng chất sẽ né điện tích đó và di chuyển về phía ngược lại, tức là sâu vào trong da. Nhờ cơ chế này, dưỡng chất được cho là có thể đi sâu hơn so với khi chỉ thoa bằng tay.

Cường độ dòng điện được cài đặt rất nhẹ. Khác với dòng điện kích thích co cơ, dòng điện dùng trong điện di ion chỉ đủ để đẩy nhẹ các ion đi. Vì vậy trong lúc thực hiện, cảm giác thường gặp không phải là châm chích mà chỉ là tê rần thoáng qua. Dòng điện càng mạnh thì dưỡng chất càng được đẩy nhanh hơn, nhưng đồng thời cũng làm da dễ kích ứng hơn, nên việc cân chỉnh cường độ và thời gian phù hợp rất quan trọng.

Siêu âm có vai trò gì với việc hấp thu?

Ionzyme sử dụng cùng lúc cả điện di ion và sóng siêu âm tần số thấp. Sóng siêu âm là những rung động cực nhanh mà mắt thường không thấy được, và chính rung động này tạo ra những khe hở li ti trong lớp lipid giữa các tế bào sừng.

Khi phát sóng siêu âm trong môi trường có nước, sẽ xuất hiện hiện tượng tạo bọt khí nhỏ rồi vỡ ra gọi là cavitation, và lực này làm rung nhẹ cấu trúc lipid trên bề mặt da. Nguyên lý này gần giống với việc máy giặt rung để đánh bật bụi bẩn khỏi từng thớ vải. Nếu điện là lực đẩy dưỡng chất đi, thì sóng siêu âm đóng vai trò mở rộng con đường để dưỡng chất đi qua. Người ta giải thích rằng chỉ khi cả hai lực cùng tác động thì hiệu quả hấp thu mới tăng lên.

Đây cũng là lý do vì sao kết hợp cả hai lực được cho là hấp thu tốt hơn so với dùng riêng lẻ. Nếu chỉ dùng điện, dưỡng chất bị đẩy vào trong khi con đường còn hẹp nên hiệu quả giảm, còn nếu chỉ dùng sóng siêu âm thì con đường được mở rộng nhưng lại thiếu lực đẩy, khiến dưỡng chất phải tự thẩm thấu chậm rãi. Khi kết hợp theo đúng thứ tự, con đường vừa được mở rộng, dưỡng chất vừa được đẩy vào, hai bước này bổ trợ cho nhau để hoàn thiện quá trình.

Có thể đưa những thành phần nào vào?

Không có quy định cố định về thành phần nào có thể đưa vào da bằng Ionzyme, nhưng thường được ưu tiên chọn là những dưỡng chất vừa mang tính ion vừa có lợi cho da.

• Vitamin C: Khi hòa tan trong nước sẽ mang điện tích nên rất phù hợp với điện di ion, được biết đến là giúp làm sáng đều tông da. Vitamin C còn có tác dụng chống oxy hóa, bảo vệ các tế bào bị tổn thương.
• Retinol (vitamin A): Là thành phần kích thích tái tạo tế bào. Với khối lượng phân tử khoảng 286, retinol vốn đã thuộc nhóm dễ hấp thu qua da. Tuy nhiên, retinol dù hòa tan trong nước cũng không mang điện tích, tức là thành phần phi ion, nên nguyên lý đẩy ion bằng điện của điện di ion không áp dụng trực tiếp. Nếu dùng retinol trong chăm sóc Ionzyme, tác dụng chủ yếu đến từ những con đường nhỏ mà sóng siêu âm tạo ra, hơn là từ lực điện.
• AHA (alpha hydroxy acid): Là loại axit giúp làm mềm và hòa tan nhẹ lớp sừng, nên rất ăn khớp với bước làm sạch da chết trước đó. Khi đưa vào lúc lớp sừng đã mỏng đi, hiệu quả có thể tăng lên mà không gây kích ứng.
• Vitamin E, beta carotene: Là các thành phần chống oxy hóa, giúp bảo vệ hàng rào da, và thường được kết hợp cùng các dưỡng chất khác.

Mỗi thành phần có điện tích và kích thước phân tử khác nhau, nên việc chọn kết hợp nào tốt nhất nên dựa theo tình trạng da. Chẳng hạn nếu mục tiêu là cải thiện tông da thì tập trung vào vitamin C, còn nếu da sần sùi cần tái tạo thì tăng tỷ lệ retinol, tức là tổ hợp thành phần thường được điều chỉnh linh hoạt theo từng vấn đề của da.

Vấn đề da phù hợp và trường hợp cần tránh

Ionzyme thường được lựa chọn khi da xỉn màu, có nám, tàn nhang hay các vấn đề sắc tố khác, và khi da khô, kém đàn hồi. Vì dưỡng chất chạm được đến lớp sâu hơn thay vì chỉ nằm trên bề mặt, phương pháp này thường được giới thiệu là giúp cải thiện dần tình trạng da từ bên trong, chứ không chỉ tạo cảm giác ẩm mượt bên ngoài. Do dưỡng chất đi sâu hơn thay vì chỉ dừng ở bề mặt, hiệu quả cảm nhận được thường được cho là tích lũy dần khi chăm sóc đều đặn.

Tuy nhiên, vì đây là phương pháp sử dụng cả điện và sóng siêu âm, nên kiểm tra trước những điểm sau.

• Người đang mang máy tạo nhịp tim hoặc thiết bị điện tử cấy ghép: nên tránh vì đây là liệu trình sử dụng dòng điện.
• Phụ nữ mang thai hoặc da đang có vết thương, viêm nặng: nên trao đổi trước với chuyên viên để đảm bảo an toàn trước khi thực hiện.
• Đỏ da hoặc nhạy cảm ngay sau khi chăm sóc: có thể xuất hiện tạm thời do vừa làm sạch lớp sừng, và thường sẽ giảm dần theo thời gian.

Sau khi chăm sóc, nên chống nắng kỹ hơn bình thường, vì lớp sừng lúc này hơi mỏng đi nên da dễ nhạy cảm hơn với các tác động bên ngoài. Khoảng cách giữa các lần chăm sóc tùy thuộc vào tình trạng da, nhưng thường cách nhau vài ngày trở lên để lớp sừng có thời gian ổn định trở lại.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).