Niacinamide: Kesan Pencerah dan Pemulihan Lapisan Pelindung Kulit, Cara Kerja dan Kepekatan

Kalau anda perhatikan senarai kandungan produk penjagaan kulit, nama niacinamide sering muncul berulang kali. Ia ada dalam esen pencerah kulit, ada dalam krim menenangkan, malah ada juga dalam produk untuk kulit bermasalah. Bila satu bahan digunakan untuk pelbagai tujuan sebegini, wajarlah timbul rasa curiga sama ada ia sekadar dipromosikan sebagai penyelesaian serba boleh tanpa asas yang jelas.

Sebenarnya ada sebab tersendiri kenapa niacinamide digunakan dalam pelbagai jenis produk. Bahan ini bertindak melalui dua laluan berbeza pada kulit. Satu laluan menghalang pigmen daripada berpindah ke permukaan kulit selepas ia terbentuk, manakala laluan satu lagi membantu membina semula lapisan pelindung kulit supaya lebih kukuh. Mari kita huraikan satu persatu kenapa dan bagaimana kedua-dua laluan ini berfungsi.

Niacinamide ialah bahan yang bagaimana?

Niacinamide ialah salah satu bentuk vitamin B3. Vitamin B3 merupakan nutrien penting dalam proses badan kita menghasilkan tenaga, dan apabila niacinamide diserap ke dalam badan, ia ditukar kepada bentuk koenzim aktif iaitu NAD+ dan NADP+ yang digunakan oleh sel di seluruh badan.

Sel kulit, sama seperti sel-sel lain dalam badan, turut menggunakan sebatian jenis vitamin B3 ini sebagai bahan asas untuk menghasilkan tenaga dan menyintesis pelbagai bahan. Justeru, apabila niacinamide disapukan pada kulit, ia menyediakan lebih banyak bahan asas untuk proses-proses di mana sel memproses pigmen dan membina komponen lapisan pelindung. Ia bukan bahan yang menyasarkan satu masalah kulit sahaja, tetapi lebih kepada bahan yang menambah modal asas yang diperlukan sel untuk berfungsi.

Bagaimana melanin meninggalkan warna pada kulit?

Melanin, iaitu pigmen yang menentukan warna kulit, dihasilkan dalam sel khas yang dipanggil melanosit. Apabila pigmen ini mula-mula terbentuk, ia disimpan dalam bentuk kantung kecil di dalam melanosit. Kantung ini dipanggil melanosom, senang difahami sebagai vesikel kecil yang membawa pigmen.

Masalahnya, melanosom tidak kekal di dalam melanosit sahaja. Kantung ini dipindahkan kepada keratinosit di sekelilingnya, iaitu sel-sel yang membentuk permukaan kulit. Boleh dibayangkan seperti bungkusan yang dihantar dari pusat logistik ke rumah masing-masing, iaitu proses kantung pigmen ini dihantar dari melanosit ke sel permukaan. Apabila melanin yang dihantar ini terkumpul di dalam sel permukaan, ia lah yang kita lihat sebagai bintik hitam, parut jerawat atau kulit yang kelihatan kusam.

Bagaimana penghantaran pigmen diperlahankan?

Niacinamide bukanlah bahan yang menghalang pembentukan melanin itu sendiri. Sebaliknya, terdapat laporan yang menunjukkan ia bertindak dengan melambatkan proses penghantaran yang disebutkan tadi, iaitu peringkat di mana melanosom dipindahkan daripada melanosit kepada keratinosit.

Pada kawasan pertemuan antara melanosit dan keratinosit, terdapat laluan isyarat khusus yang membolehkan kedua-dua sel ini berkomunikasi, dan kajian melaporkan niacinamide terlibat dalam laluan ini sehingga melambatkan kelajuan penghantaran. Ibarat perkhidmatan penghantaran bungkusan, ia bukan menghalang bungkusan daripada dibuat langsung, tetapi memperlahankan kelajuan penghantaran dari pusat logistik ke setiap rumah. Apabila penghantaran menjadi perlahan, jumlah pigmen yang terkumpul dalam sel permukaan berkurangan, dan ini membuka ruang untuk pigmentasi yang kelihatan menjadi lebih pudar.

Kenapa pigmen dan lapisan pelindung rosak bersama?

Sepintas lalu, pigmentasi dan lapisan pelindung kulit seolah-olah dua isu berasingan. Satu berkaitan warna kulit, satu lagi berkaitan kelembapan dan perlindungan. Namun pada kulit sebenar, kedua-duanya sering berkait rapat antara satu sama lain.

Kulit yang lapisan pelindungnya lemah cenderung bertindak balas lebih mudah terhadap sinar UV atau rangsangan luar, dan apabila isyarat keradangan meningkat akibat tindak balas ini, melanosit turut terangsang dan boleh menghasilkan lebih banyak pigmen. Ini bermakna kulit yang lapisan pelindungnya lemah lebih mudah mengalami pigmentasi dan pigmentasi itu lebih sukar hilang. Oleh sebab itu, pendekatan yang tidak sekadar mencerahkan pigmen tetapi turut mengukuhkan lapisan pelindung menjadi sangat bermakna bagi bahan seperti niacinamide yang mempunyai kedua-dua laluan tindakan ini secara serentak.

Bagaimana seramida bertambah?

Lapisan paling luar kulit sering diumpamakan seperti dinding batu bata dengan simen yang mengisi ruang antara batu bata. Sel kulit mati bertindak sebagai batu bata, manakala seramide dan lipid lain bertindak sebagai simen yang mengisi ruang antara batu bata itu. Simen ini perlu mencukupi supaya tiada celah pada dinding, barulah kelembapan tidak mudah terlepas keluar dan rangsangan luar tidak mudah menembusi masuk.

Terdapat laporan yang menunjukkan niacinamide membantu menyediakan bahan yang diperlukan oleh keratinosit untuk menyintesis seramide dan lipid lain. Ini kerana apabila enzim di dalam sel bekerja menghasilkan lipid, niacinamide digunakan sebagai bentuk koenzim yang diperlukan dalam laluan metabolik tersebut. Oleh sebab bahan untuk membuat simen menjadi lebih mencukupi, celah pada dinding boleh berkurangan dan lapisan pelindung boleh menjadi lebih padat. Malah, kajian melaporkan penggunaan niacinamide secara konsisten selama 4 hingga 12 minggu meningkatkan jumlah lipid di lapisan atas kulit dan mengurangkan kehilangan air melalui kulit.

Adakah kemerahan reda apabila lapisan pelindung kukuh?

Kulit yang lapisan pelindungnya lemah lebih mudah dimasuki bahan perangsang melalui celah pada lapisan atas kulit, dan tindak balas terhadap rangsangan ini boleh menyebabkan saluran darah melebar sehingga wajah mudah kemerahan dan terasa panas. Apabila seramide bertambah dan celah pada dinding kulit terisi, laluan bagi bahan perangsang untuk menembusi masuk turut berkurangan, dan ini secara semula jadi boleh membantu meredakan kemerahan atau rasa panas.

Hubungan ini boleh dipecahkan kepada tiga perkara berikut.

• Apabila seramide bertambah, celah pada lapisan atas kulit terisi sehingga laluan bagi bahan perangsang menembusi masuk berkurangan. Rangsangan yang masuk berkurangan, jadi sebab bagi saluran darah untuk melebar turut berkurangan.
• Apabila kehilangan air melalui kulit berkurangan, kekerapan permukaan kulit menjadi kering dan retak turut berkurangan. Celah retak itu sendiri adalah titik lemah yang mudah terdedah kepada rangsangan, jadi apabila celah ini berkurangan, tindak balas sensitif juga dilaporkan berkurangan.
• Ada juga laporan yang menunjukkan niacinamide mengurangkan pembebasan bahan isyarat yang mencetuskan keradangan. Walaupun rangsangan masuk, tindak balas terhadapnya menjadi lebih lembut, dan ini boleh membantu kemerahan reda lebih cepat tanpa berlarutan.

Kepekatan sesuai 2 hingga 5%, mulakan dengan rendah

Niacinamide bukan bahan yang kesannya bertambah secara berkadar terus dengan kepekatan yang lebih tinggi. Secara umum, kepekatan yang biasa digunakan dalam produk penjagaan kulit ialah antara 2% hingga 5%, dan dalam julat ini terdapat beberapa kajian yang melaporkan penambahbaikan pigmentasi serta pengukuhan lapisan pelindung secara serentak.

Ada juga laporan yang menunjukkan kepekatan yang terlalu tinggi boleh menyebabkan tindak balas rangsangan seperti wajah terasa panas atau kemerahan. Terutamanya bagi kulit yang lapisan pelindungnya sudah lemah atau sensitif, pendekatan yang lebih selamat adalah memulakan dengan kepekatan rendah selama 2 hingga 4 minggu untuk tempoh penyesuaian, dan hanya menaikkan kepekatan secara beransur-ansur selepas dipastikan tiada rangsangan yang timbul. Bagi yang baru mula menggunakannya, lebih sesuai bermula dengan produk sekitar 2% dan memerhatikan tindak balas kulit terlebih dahulu.

Bolehkah digunakan bersama bahan pencerah lain?

Oleh sebab niacinamide bertindak dengan melambatkan laluan penghantaran melanin, ia bertindak pada titik yang berbeza berbanding bahan lain yang menghalang peringkat pembentukan pigmen itu sendiri. Justeru, ada laporan yang menunjukkan penggunaan kedua-dua bahan ini bersama boleh menjadi gabungan yang menyasarkan dua peringkat berbeza secara serentak.

Namun, jika terlalu banyak bahan pencerah digunakan bertindih dalam satu masa, beban rangsangan pada kulit turut boleh meningkat. Apabila ingin menambah bahan baharu, lebih selamat menambahnya satu demi satu secara berurutan sambil memerhatikan tindak balas kulit, berbanding menambah beberapa bahan sekaligus.

References

Korean Dermatological Association, Ministry of Food and Drug Safety (MFDS), American Academy of Dermatology (AAD), and U.S. Food and Drug Administration (FDA).