Bagaimana Milk Peel Melembutkan Sel Kulit Mati dengan Asid Laktik tetapi Kekal Lembut di Kulit

Bila sebut rawatan pengelupasan atau peeling, ramai yang terus terbayang kulit pedih dan kemerahan. Milk peel pula sering diperkenalkan sebagai rawatan pengelupasan yang lebih lembut daripada itu. Ada yang tersalah anggap ia menggunakan susu kerana namanya, padahal bahan utamanya sebenarnya asid laktik. Mari kita lihat satu demi satu bagaimana asid laktik boleh membersihkan sel kulit mati tetapi pada masa yang sama mengurangkan kesan kerengsaan pada kulit.

Dari mana datangnya nama milk peel?

Bila dengar nama milk peel, ramai terus fikir susu disapu terus ke kulit. Tetapi sebenarnya bahan utama dalam rawatan ini bukan susu, sebaliknya lactic acid atau asid laktik. Nama lactic acid itu sendiri berasal daripada perkataan Latin yang bermaksud susu. Ia dinamakan begitu kerana asid ini terhasil secara semula jadi apabila susu atau yogurt mengalami penapaian.

Produk milk peel yang digunakan pada masa ini kebanyakannya bukan diekstrak terus daripada susu, tetapi lactic acid yang disintesis di makmal dan ditulenkan pada kepekatan tertentu. Jadi asal usul namanya memang daripada susu, tetapi bahan yang benar-benar bertindak ke atas kulit ialah asid tulen yang telah ditapis.

Bagaimana asid laktik melembutkan sel kulit mati

Lactic acid tergolong dalam kumpulan AHA (alpha hydroxy acid, iaitu asid alfa hidroksi yang biasanya diperoleh daripada buah-buahan atau bahan yang ditapai). Lapisan paling luar kulit, iaitu stratum korneum, terdiri daripada sel kulit mati yang saling melekat rapat antara satu sama lain. Yang mengikat sel-sel ini bersama adalah lipid antara sel dan protein pengikat, seperti gam yang menyatukannya.

Lactic acid berfungsi melonggarkan ikatan ini secara kimia. Apabila sifat asidnya melemahkan daya lekatan antara sel kulit mati, sel-sel lama yang sepatutnya tanggal secara semula jadi jadi lebih mudah luruh. Ia seperti simen lama yang sudah rapuh pada dinding batu bata, apabila simen itu melemah, batu bata pun mudah tercabut satu persatu.

Pada kulit muda, sel kulit mati biasanya terbentuk dan tanggal mengikut kitaran sekitar sebulan sekali secara semula jadi. Tetapi apabila usia meningkat atau kulit menjadi kering, kitaran ini melambat dan sel kulit mati terus bertimbun di permukaan. Lactic acid dipercayai bertindak dengan mengembalikan kitaran yang perlahan ini kepada kelajuan asalnya semula.

Kenapa ia kurang merengsakan berbanding rawatan pengelupasan lain?

Salah satu sebab tahap kerengsaan berbeza antara bahan pengelupasan ialah saiz molekul. Walaupun sama-sama daripada kumpulan AHA, glycolic acid mempunyai molekul yang lebih kecil sehingga cepat dan dalam meresap ke dalam kulit. Sebaliknya, lactic acid mempunyai satu rantai tambahan pada struktur molekulnya, jadi saiznya secara relatifnya lebih besar.

Molekul yang lebih besar bergerak lebih perlahan menembusi lapisan pelindung kulit. Bayangkan jaring nyamuk yang rapat, serangga kecil boleh menembusinya dengan mudah, tetapi serangga yang lebih besar akan tersekat dan sukar masuk. Begitu juga lactic acid, ia menembusi jaring ini dengan perlahan dan hanya sampai ke kedalaman yang cetek, jadi tindakannya lebih tertumpu pada permukaan stratum korneum dan jarang menyebabkan kerengsaan mendadak sehingga ke lapisan dalam.

Itulah sebabnya walaupun pada kepekatan yang sama, rawatan menggunakan lactic acid dikatakan lebih jarang menyebabkan kulit kemerahan atau rasa pedih berbanding rawatan menggunakan glycolic acid.

Kenapa ia juga memberi kesan melembapkan?

Satu lagi sebab lactic acid sering disebut sebagai bahan pengelupasan yang lembut ialah sifat melembapkannya. Lapisan stratum korneum kulit sebenarnya mengandungi bahan bernama natural moisturizing factor atau NMF (faktor pelembap semula jadi), dan salah satu komponen NMF ini ialah lactic acid.

Ini bermakna lactic acid adalah jenis bahan yang sudah sedia ada dalam kulit kita sendiri, jadi ia boleh membersihkan sel kulit mati sambil turut membantu kulit mengekalkan kelembapan. Bahan yang mengelupas kulit tetapi pada masa yang sama menarik kelembapan, itulah sebabnya rasa ketat atau kering yang biasa dialami selepas rawatan pengelupasan didapati lebih kurang berbanding bahan asid yang lain. Ia seperti menanggalkan kertas dinding lama sambil terus menyapukan krim pelembap pada dinding itu juga.

Kebanyakan orang menganggap tindakan mengelupas sel kulit mati dan tindakan mengekalkan kelembapan sebagai dua arah yang bertentangan. Tetapi lactic acid membawa dua fungsi ini dalam satu molekul yang sama, jadi ia turut membantu mengelakkan kulit menjadi terlalu kering secara mendadak semasa proses pengelupasan berlangsung.

Bezanya dengan glycolic acid dan salicylic acid

Antara kumpulan AHA, glycolic acid adalah yang paling dikenali ramai, manakala untuk kulit berminyak, bahan BHA (beta hydroxy acid, iaitu asid beta hidroksi) seperti salicylic acid juga biasa digunakan. Glycolic acid mempunyai molekul yang kecil sehingga daya penyerapannya baik dan proses pembersihan sel kulit mati berlaku dengan cepat, tetapi tahap kerengsaannya turut lebih tinggi.

Salicylic acid pula bersifat larut lemak, jadi ia mampu menembusi hingga ke dalam minyak yang tersumbat di liang pori. Ini menjadikannya sesuai untuk kulit yang kerap berjerawat atau bermasalah dengan komedo hitam, tetapi bagi mereka yang kulitnya nipis atau kering, ia sebaliknya boleh menyebabkan kerengsaan.

Berbanding kedua-dua bahan ini, lactic acid mempunyai kelajuan penyerapan yang lebih perlahan dan sifat melembapkan yang bertindih sekali, jadi kesan membersihkan sel kulit matinya tetap ketara tetapi masa pemulihan lebih cepat. Itulah sebabnya ia sering dicadangkan sebagai langkah permulaan untuk mereka yang kulitnya nipis atau sensitif, atau yang baru pertama kali mencuba rawatan pengelupasan.

Jenis kulit yang sesuai

Jenis kulit yang secara relatifnya lebih sesuai dengan milk peel boleh disenaraikan seperti berikut.

• Kulit yang nipis dan sensitif: Kerana molekulnya besar dan hanya bertindak pada kedalaman yang cetek, kemungkinan berlaku tindak balas kerengsaan yang mendadak lebih rendah, walaupun pada kulit yang lapisan pelindungnya lemah.
• Kulit kering dan kerap terasa ketat: Lactic acid itu sendiri adalah komponen faktor pelembap semula jadi, jadi ia membersihkan sel kulit mati sambil turut membantu mengekalkan kelembapan kulit.
• Yang pertama kali menjalani rawatan pengelupasan: Kerana tahap kerengsaannya secara relatifnya lebih rendah, ia dianggap pilihan yang selamat untuk melihat dahulu bagaimana kulit bertindak balas terhadap rawatan pengelupasan.
• Kesan hiperpigmentasi yang cetek: Kerana ia bertindak terutamanya pada lapisan stratum korneum, ia dipercayai membantu meluruhkan sel kulit mati yang bertimbun bersama pigmen cetek pada masa yang sama.

Sebaliknya, bagi kulit yang penghasilan minyaknya tinggi dan bermasalah dengan kekotoran dalam liang pori, kumpulan salicylic acid yang larut lemak dan mampu menembusi hingga ke dalam liang pori mungkin lebih sesuai.

Perkara yang perlu dijaga sebelum dan selepas rawatan

Sifat lembut bukan bermakna langsung tidak perlu penjagaan. Selagi ia melibatkan penyapuan bahan asid ke atas kulit, tempoh pemulihan yang minimum tetap diperlukan.

• Pada hari rawatan dan hari berikutnya, pengguna perlu menyapu semula pelindung matahari dengan lebih kerap daripada biasa. Ini kerana kawasan yang lapisan sel kulit matinya telah menipis lebih mudah bertindak balas terhadap sinar UV.
• Elakkan menggunakan scrub atau produk penjagaan kulit yang mengandungi bahan asid lain buat beberapa hari. Jika dua tindakan pengelupasan bertindih, kerengsaan kulit boleh menjadi lebih tinggi daripada dijangka.
• Rasa kemerahan atau sedikit ketat selepas rawatan biasanya reda dalam masa sehari dua, walaupun kelajuan pemulihan berbeza mengikut individu.

Dengan menjaga beberapa perkara ini, milk peel boleh dijadikan kaedah penjagaan yang membersihkan sel kulit mati secara berterusan tanpa membebankan proses pemulihan. Jarak antara setiap sesi rawatan juga elok tidak dirapatkan secara berlebihan. Lapisan stratum korneum memerlukan masa untuk terbentuk semula dan kembali stabil, jadi dengan mengekalkan kitaran yang sesuai, kesannya boleh berterusan tanpa menyebabkan kerengsaan pada kulit.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).