Prinsip dan bilangan sesi suntikan pencair lemak HPL, termasuk bengkak

Ramai yang pernah risau tentang lemak di kawasan seperti bawah dagu atau lengan atas yang susah hilang walaupun sudah berlatih bersungguh-sungguh. Apabila berat badan keseluruhan tidak banyak berubah tetapi satu kawasan tertentu masih kelihatan menonjol, ramai yang mula mencari cara untuk mengurangkan sel lemak di kawasan itu sendiri.

Rawatan pencair lemak HPL menyuntik larutan hipotonik (larutan berkepekatan rendah) terus ke kawasan setempat sebegini. Ia bukan pembedahan untuk mengeluarkan lemak, tetapi cara larutan berkepekatan rendah menarik air masuk ke dalam sel lemak sehingga sel itu membengkak lalu pecah. Bila kita faham prinsip ini, barulah masuk akal kenapa dos dan bilangan sesi berbeza mengikut kawasan, dan kenapa bengkak boleh bertahan 3 hingga 7 hari. Mari kita telusuri satu persatu.

Apa bezanya suntikan pencair lemak dengan penurunan berat badan?

Diet biasa bekerja dengan mengecilkan saiz sel lemak di seluruh badan. Setiap sel lemak menjadi lebih kecil, tetapi bilangan sel itu sendiri tidak berkurang.

Suntikan pencair lemak mengambil pendekatan berbeza. Ubat dimasukkan terus ke kawasan yang diingini, dengan matlamat memusnahkan sel lemak di situ sendiri. Oleh sebab sel itu benar-benar hilang, secara teorinya pengurangan isi padu setempat boleh dijangka hanya pada kawasan tersebut. Sebab itulah ia lebih kerap digunakan untuk merapikan lemak yang menonjol setempat seperti bawah dagu atau lengan atas, berbanding sebagai kaedah diet seluruh badan.

Namun perlu diingatkan, rawatan ini bukan bertujuan untuk menurunkan berat badan. Ia sekadar rawatan setempat untuk mengurangkan isi padu sel lemak di kawasan tertentu, dan pemahaman ini penting sebelum menjalani rawatan.

Lemak setempat seperti ini selalunya susah dikurangkan hanya dengan senaman atau kawalan pemakanan. Ini kerana setiap orang mempunyai kawasan tertentu yang mudah menyimpan lemak, dan kawasan itu turut dipengaruhi oleh aliran darah serta hormon. Itulah sebabnya walaupun berat badan keseluruhan berkurang, kawasan tertentu masih kekal berlemak, dan untuk merapikannya diperlukan pendekatan yang berbeza daripada penjagaan badan secara keseluruhan.

Bagaimana sel lemak pecah?

Sel lemak dibungkus oleh membran nipis (membran sel) yang menyimpan lemak di dalamnya. Membran ini boleh dianggap sebagai sempadan nipis yang membezakan bahagian dalam dan luar sel, sambil mengawal pergerakan air keluar masuk.

Larutan yang digunakan dalam HPL adalah larutan hipotonik, iaitu kepekatannya lebih rendah berbanding cecair badan. Kepekatan rendah bermaksud kandungan molekul air lebih banyak secara relatif, dan air sentiasa mempunyai sifat bergerak dari kawasan berkepekatan rendah ke kawasan berkepekatan tinggi (dikenali sebagai osmosis). Jadi apabila larutan ini diletakkan di sekeliling sel lemak, air terus tertarik masuk ke dalam sel yang kepekatannya lebih tinggi.

Ibarat rumpai laut kering yang direndam dalam air kosong, ia akan menyerap air dan mengembang berkali ganda daripada saiz asal. Sel lemak juga sama, apabila dikelilingi larutan hipotonik ia akan terus menyerap air dan mengembang seperti belon.

Membran sel tidak boleh menahan peningkatan isi padu ini selama-lamanya. Apabila air terus masuk dan tekanan dalaman melebihi had tertentu, membran tidak mampu menahan pengembangan itu lalu koyak seperti pecah, menyebabkan kandungan sel tertumpah keluar. Proses ini dipanggil lisis osmotik. Prinsip utama rawatan ini ialah struktur membran bukan dicairkan secara kimia seperti sabun yang melerai lapisan minyak, tetapi membran pecah semata-mata akibat perbezaan tekanan fizikal daripada air yang memenuhi ruang sel. Tindak balas ini hanya berlaku secara setempat di sekitar kawasan yang disuntik, jadi ketepatan meletakkan larutan hanya pada kawasan yang diingini amat penting untuk keberkesanan dan keselamatan rawatan.

Persoalannya, kenapa sel lemak sahaja yang terjejas dengan ketara sedangkan kulit dan otot di sekelilingnya kurang terjejas? Ini kerana sebahagian besar isi padu sel lemak diambil oleh satu titisan lemak besar, menjadikan rangka sel (sitoskeleton) yang menyokong isi padunya jauh lebih lemah berbanding sel lain. Sebaliknya, sel otot dan kulit mempunyai rangka sel serta tisu penghubung yang lebih padat sehingga lebih tahan terhadap perubahan osmosis yang sama. Namun begitu, jika kedudukan atau kedalaman suntikan tersasar, tisu lain turut boleh membengkak dan terjejas, jadi kemahiran tangan pengamal untuk meletakkan larutan pada lapisan yang tepat amat menentukan keselamatan rawatan.

Ke mana lemak yang pecah pergi?

Walaupun sel telah pecah, lemak tidak terus hilang begitu sahaja daripada kawasan tersebut. Sel yang pecah dan komponen lemak yang tertumpah keluar akan kekal sebagai sejenis sisa, dan badan perlu melalui proses untuk membersihkannya semula.

Kerja pembersihan ini dilakukan oleh makrofaj (sejenis sel darah putih yang berfungsi sebagai sel imun pembersih, menelan dan menyingkirkan bahan asing atau sel mati dalam badan). Sama seperti cara makrofaj berkumpul di kawasan luka untuk membersihkan tisu mati, sel ini akan membalut sisa sel lemak yang pecah lalu memecahkannya.

Komponen yang telah dipecahkan kemudian diangkut secara perlahan melalui sistem limfa dan aliran darah badan untuk dimetabolismekan dan disingkirkan. Proses ini tidak selesai dalam sehari dua, sebaliknya berlangsung secara perlahan selama 2 hingga 4 minggu. Jadi suntikan pencair lemak bukan rawatan yang mengurangkan isi padu serta-merta sehari selepas suntikan, sebaliknya hasilnya muncul secara beransur-ansur mengikut masa.

Kenapa proses pembersihan ini tidak selesai dalam sehari dua juga atas sebab yang sama. Makrofaj tidak dapat memproses banyak sisa sekaligus, sebaliknya membalut dan memecahkannya sedikit demi sedikit mengikut giliran. Ibarat sebuah lori yang perlu berulang-alik beberapa kali untuk mengangkut sisa di tapak pembinaan. Itulah sebabnya perubahan isi padu selalunya lebih ketara dirasai selepas 2 hingga 3 minggu berbanding sejurus selepas rawatan, dan hasil akhir hanya dapat dinilai selepas tempoh masa yang mencukupi.

Dos dan bilangan sesi ikut kawasan

Walaupun sama-sama menggunakan suntikan pencair lemak, pendekatan untuk bawah dagu, perut dan lengan atas adalah berbeza. Ini kerana ketebalan dan luas lapisan lemak, serta struktur tisu sekeliling, berbeza mengikut kawasan.

• Kawasan seperti bawah dagu yang luasnya kecil dan lapisan lemaknya nipis biasanya bertindak balas baik dengan dos yang lebih sedikit. Oleh sebab saraf dan salur darah melalui kawasan yang sempit ini, ketepatan menyuntik pada titik yang betul lebih penting berbanding menambah dos.
• Kawasan seperti lengan atas atau perut yang luas dan lapisan lemaknya tebal mempunyai jumlah lemak yang sukar diuruskan sekaligus, jadi suntikan biasanya dibahagikan kepada beberapa titik dengan bilangan sesi antara 5 hingga 10 kali. Ini kerana jika terlalu banyak dimasukkan sekali gus, sisa yang perlu diproses oleh badan turut bertambah, menambah beban pemulihan.
• Tanpa mengira kawasan, jarak antara sesi biasanya diletakkan 1 hingga 2 minggu. Sesi seterusnya perlu dijalankan selepas tindak balas keradangan dan proses pembersihan daripada suntikan sebelumnya reda, supaya kesan boleh terkumpul tanpa meningkatkan risiko kesan sampingan.

Inilah sebabnya kawasan rawatan biasanya ditanda dalam bentuk gril sebelum rawatan. Titik-titik ditanda pada jarak 1cm hingga 1.5cm, dan jumlah tertentu disuntik pada setiap titik itu, supaya ubat tidak tertumpu pada satu tempat sahaja dan tindak balas dapat disebarkan secara sekata ke seluruh kawasan. Jika jarak terlalu rapat, kerosakan tisu bertindih sehingga pemulihan menjadi sukar, manakala jika terlalu jauh, ada bahagian yang kurang terkesan sehingga hasilnya kelihatan tidak sekata. Menentukan jarak ini juga memerlukan pengalaman dan kepekaan tangan pengamal.

Dos dan bilangan sesi yang tepat bergantung kepada ketebalan lemak di kawasan berkenaan, keadaan kulit dan kadar pemulihan setiap individu, jadi merancang mengikut kawasan semasa konsultasi sebelum rawatan adalah prinsip asas yang perlu dipatuhi.

Kenapa bengkak berlaku selepas rawatan?

Kawasan yang disuntik pencair lemak bengkak dan mengeras selama 3 hingga 7 hari bukan tanda rawatan tersasar, sebaliknya lebih merupakan isyarat bahawa proses pembersihan yang dijelaskan tadi sedang berlaku. Ini kerana proses makrofaj berkumpul untuk membersihkan sisa itu sendiri adalah sejenis tindak balas keradangan.

Bengkak biasanya bermula sejurus selepas rawatan, memuncak dalam 1 hingga 2 hari, kemudian beransur-ansur reda. Tempoh bengkak berbeza mengikut kawasan, kawasan yang lapisan lemaknya lebih tebal dan menggunakan dos lebih banyak biasanya mengambil masa lebih lama untuk pulih kerana sisa yang perlu dibersihkan lebih banyak. Lebam di sepanjang kesan tusukan jarum juga adalah perkara biasa.

Pada tempoh ini, lebih selamat membiarkan badan membersihkan sisa dengan sendiri berbanding memaksa urutan atau tekanan berlebihan pada kawasan bengkak. Jika sesi tambahan dijalankan tergesa-gesa semasa bengkak dan kekerasan masih ada, beban keradangan pada kawasan itu boleh bertindih dan pemulihan menjadi lebih lambat, jadi sesi seterusnya sebaiknya dijarakkan secukupnya.

Walaupun dos yang sama disuntik, tahap bengkak berbeza-beza mengikut individu kerana kelajuan tindak balas imun dan ketebalan kulit setiap orang tidak sama. Bagi mereka yang tindak balas keradangannya sensitif atau kawasan kulitnya nipis, bengkak boleh lebih ketara dan bertahan lebih lama. Kompres sejuk selama 10 hingga 15 minit sejurus selepas rawatan boleh membantu mengecutkan salur darah dan mengurangkan bengkak serta lebam pada peringkat awal, tetapi bengkak yang berterusan selama 1 hingga 2 minggu seterusnya adalah aliran semula jadi proses pembersihan, jadi lebih baik diperhatikan sahaja berbanding cuba dihilangkan secara paksa.

Perkara untuk dijaga sebelum dan selepas rawatan

Memandangkan suntikan pencair lemak adalah rawatan yang memusnahkan sel secara setempat, terdapat beberapa perkara yang perlu disemak semasa konsultasi sebelum rawatan. Sekiranya kawasan berkenaan mengalami jangkitan atau masalah kulit, sedang mengambil ubat yang melambatkan pembekuan darah, atau sedang hamil atau menyusukan bayi, perkara ini perlu dimaklumkan lebih awal. Keadaan sebegini boleh mempengaruhi bengkak, lebam dan kadar pemulihan.

Selepas rawatan, digalakkan mengelakkan tekanan kuat atau rangsangan keras pada kawasan berkenaan (seperti urutan kuat atau haba seperti sauna). Terdapat laporan yang menyatakan rangsangan tambahan semasa tisu yang pecah sedang dibersihkan boleh memanjangkan bengkak atau keradangan. Walaupun hasil dirasakan tidak memuaskan, susunan yang betul ialah menunggu 4 hingga 6 minggu sebelum merancang langkah seterusnya, kerana proses lemak berkurang bukan sesuatu yang serta-merta, sebaliknya muncul secara beransur-ansur.

Kenapa perlu lebih berhati-hati jika sedang mengambil ubat yang melambatkan pembekuan darah juga atas sebab yang sama. Setiap kali jarum suntikan melalui, salur darah kecil turut tersentuh, dan pendarahan yang biasanya cepat berhenti boleh sukar berhenti semasa mengambil ubat sebegini, menyebabkan lebam lebih besar dan bertahan lebih lama. Oleh itu, memaklumkan semua ubat yang sedang diambil semasa konsultasi benar-benar membantu mengurangkan bengkak dan lebam.

Apa bezanya dengan kaedah beku atau haba?

Selain rawatan ini, terdapat juga kaedah lain untuk mengurangkan lemak setempat, seperti membekukan sel lemak sehingga musnah, atau menggunakan tenaga ultrasound atau frekuensi radio untuk memanaskan dan memusnahkan lemak. Prinsipnya berbeza-beza, tetapi matlamatnya hampir sama, iaitu memusnahkan sel lemak itu sendiri untuk mengurangkan isi padu kawasan tersebut.

Kaedah suntikan mempunyai kelebihan kerana boleh dijalankan tanpa peralatan tambahan, dan boleh mencapai kawasan sempit serta berlekuk yang sukar dijangkau dengan tepat. Sebaliknya, kaedah membeku atau memanaskan lebih sesuai untuk menguruskan kawasan luas dan rata sekaligus. Itulah sebabnya kaedah suntikan lebih kerap digunakan untuk kawasan sempit seperti bawah dagu, manakala kawasan luas seperti perut kerap mempertimbangkan kedua-dua kaedah bersama. Pada akhirnya, kaedah yang lebih sesuai bergantung kepada bentuk dan saiz kawasan, bukan salah satu kaedah yang sentiasa lebih unggul.

References

Korean Dermatological Association, Ministry of Food and Drug Safety (MFDS), American Academy of Dermatology (AAD), and U.S. Food and Drug Administration (FDA).