Botox ປ້ອງກັນຮອຍຫຍໍ້ ຜົນລັບ, ເລີ່ມຕັ້ງແຕ່ປາຍໄວ 20 ໄດ້ບໍ?

ເມື່ອເວົ້າເຖິງໂບໂທກ (Botox), ຫຼາຍຄົນມັກເຂົ້າໃຈວ່າເປັນການປິ່ນປົວເພື່ອຄາຍຮອຍຫຍໍ້ທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ. ແຕ່ໃນປັດຈຸບັນ, ຫຼາຍຄົນເລືອກສັກກ່ອນທີ່ຮອຍຫຍໍ້ຈະຊັດເຈນ, ຄືຕັ້ງແຕ່ຊ່ວງທ້າຍອາຍຸ 20 ຫາຕົ້ນອາຍຸ 30 ປີ. ວິທີການແບບນີ້ຖືກເອີ້ນວ່າ ໂບໂທກປ້ອງກັນ.

ຟັງແຕ່ຊື່ອາດເຂົ້າໃຈວ່າເປັນການປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ຮອຍຫຍໍ້ເກີດຂຶ້ນເລີຍ, ແຕ່ຄວາມຈິງແລ້ວມີຄວາມແຕກຕ່າງເລັກນ້ອຍ. ບົດຄວາມນີ້ຈະອະທິບາຍວ່າໂບໂທກປ້ອງກັນຊ່ວຍຊັກຊ້າຫຍັງແທ້ໆ, ຫຼັກການເປັນແນວໃດ, ແລະ ຫຼັກຖານດ້ານປະສິດທິພາບໄດ້ຮັບການພິສູດເຖິງລະດັບໃດ.

Botox ປ້ອງກັນ ກັນຮອຍຫຍໍ້ ຫຼື ຊັກຊ້າ?

ຮອຍຫຍໍ້ແບ່ງອອກເປັນສອງປະເພດໃຫຍ່ໆ. ໜຶ່ງຄື ຮອຍຫຍໍ້ຈາກການສະແດງອອກ ທີ່ເຫັນສະເພາະເວລາຍິ້ມ ຫຼື ຂົມວິ້ວ, ອີກໜຶ່ງຄື ຮອຍຫຍໍ້ຄົງທີ່ ທີ່ຍັງເຫັນຢູ່ເຖິງແມ່ນເວລາໃບໜ້າຜ່ອນຄາຍແລ້ວ. ໂບໂທກປ້ອງກັນມີເປົ້າໝາຍໄປທີ່ຢ່າງຫຼັງ ຄືຂະບວນການທີ່ຮອຍຫຍໍ້ຈາກການສະແດງອອກຄ່ອຍໆກາຍເປັນຮອຍຫຍໍ້ຄົງທີ່.

ລອງພັບເຈ້ຍໜຶ່ງເທື່ອແລ້ວຄາຍອອກ, ຮອຍພັບຈະຈາງໆ. ແຕ່ຖ້າພັບບ່ອນດຽວກັນຊ້ຳໆຫຼາຍພັນເທື່ອ, ເຖິງແມ່ນປ່ອຍມືອອກ ຮອຍພັບກໍຍັງຄ້າງຢູ່. ຜິວໜັງກໍຄ້າຍຄືກັນ. ເມື່ອກ້າມເນື້ອໃບໜ້າເຄື່ອນໄຫວໄປໃນທິດທາງດຽວກັນຊ້ຳໆ, ຜິວໜັງເທິງກ້າມເນື້ອນັ້ນກໍພັບຕາມເສັ້ນດຽວກັນທຸກຄັ້ງ, ແລະ ຖ້າການພັບຊ້ຳໆນີ້ສະສົມມາເປັນເວລາດົນ ເສັ້ນກໍຈະຍັງຄ້າງຢູ່ເຖິງແມ່ນເວລາໃບໜ້າຜ່ອນຄາຍ. ໂບໂທກປ້ອງກັນຄືການຫຼຸດການພັບຊ້ຳໆນີ້ ເພື່ອຊັກຊ້າຄວາມໄວທີ່ຮອຍຈະຖືກຝັງລົງ.

ສີໜ້າກາຍເປັນຮອຍຫຍໍ້ໄດ້ແນວໃດ

ການຂົມວິ້ວໜ້າຜາກ ຫຼື ຂົມຕາເວລາຍິ້ມ ເກີດຂຶ້ນຢ່າງບໍ່ຮູ້ຕົວຫຼາຍຮ້ອຍເທື່ອຕໍ່ມື້. ການເຄື່ອນໄຫວແຕ່ລະຄັ້ງເຮັດໃຫ້ເສັ້ນໄຍຄໍລາເຈນ (collagen) ແລະ ອີລາສຕິນ (elastin) ພາຍໃນຜິວໜັງງໍແລ້ວຄືນຮູບຊ້ຳໆເທື່ອລະໜ້ອຍ.

ຕອນອາຍຸຍັງໜຸ່ມ ເສັ້ນໄຍເຫຼົ່ານີ້ມີຄວາມຢືດຢຸ່ນດີ ຈຶ່ງຄືນຮູບໄດ້ໄວເຖິງແມ່ນຈະງໍໄປແລ້ວ. ແຕ່ເມື່ອອາຍຸຫຼາຍຂຶ້ນ ຄວາມຢືດຢຸ່ນຂອງເສັ້ນໄຍເອງກໍຫຼຸດລົງ, ບວກກັບປັດໄຈອື່ນເຊັ່ນ ແສງແດດ ຫຼື ການສູບຢາ, ເສັ້ນໄຍໃນຈຸດທີ່ຖືກພັບກໍຄ່ອຍໆເສຍພະລັງໃນການຄືນຮູບເດີມ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ຮອດຈຸດໜຶ່ງ ເສັ້ນຮອຍຫຍໍ້ຈຶ່ງເລີ່ມຄ້າງຢູ່ ເຖິງແມ່ນໃບໜ້າຜ່ອນຄາຍແລ້ວ. ໂບໂທກປ້ອງກັນມີແນວຄິດພື້ນຖານຄື ໃນຂະນະທີ່ເສັ້ນໄຍຍັງບໍ່ທັນເສຍຄວາມຢືດຢຸ່ນ, ໃຫ້ຫຼຸດຈຳນວນຄັ້ງຂອງການພັບລົງ ເພື່ອຊັກຊ້າຂະບວນການນີ້.

Botox ເຮັດໃຫ້ກ້າມເນື້ອພັກໄດ້ແນວໃດ?

ເພື່ອໃຫ້ກ້າມເນື້ອເຄື່ອນໄຫວໄດ້, ເສັ້ນປະສາດຕ້ອງສົ່ງສັນຍານໄປຫາກ້າມເນື້ອ. ຢູ່ຈຸດທີ່ເສັ້ນປະສາດພົບກັບກ້າມເນື້ອ, ເສັ້ນປະສາດຈະປ່ອຍສານເຄມີທີ່ເອີ້ນວ່າ ອາເຊຕິນຄໍລິນ (acetylcholine, ສານທີ່ບອກກ້າມເນື້ອໃຫ້ຫົດຕົວ) ອອກມາ, ແລະ ກ້າມເນື້ອຈະຫົດຕົວໄດ້ກໍຕໍ່ເມື່ອໄດ້ຮັບສານນີ້.

ໂບທູລິນຳທັອກຊິນ ຊະນິດ A (botulinum toxin type A, ສ່ວນປະກອບຫຼັກຂອງໂບໂທກ) ອອກລິດທະນະໂດຍການຕັດໂປຣຕີນ SNAP-25 ຊຶ່ງເປັນໂປຣຕີນສຳຄັນໃນຂະບວນການສົ່ງສັນຍານນີ້. ໂປຣຕີນນີ້ຈຳເປັນສຳລັບເສັ້ນປະສາດໃນການປ່ອຍຖົງທີ່ບັນຈຸອາເຊຕິນຄໍລິນອອກມາ, ຖ້າມັນຖືກຕັດ ອາເຊຕິນຄໍລິນກໍອອກມາບໍ່ໄດ້ ແລະ ກ້າມເນື້ອກໍບໍ່ໄດ້ຮັບສັນຍານໃຫ້ເຄື່ອນໄຫວເລີຍ. ຄ້າຍຄືສາຍໂທລະສັບຂາດ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ຂໍ້ຄວາມສົນທະນາບໍ່ຖືກສົ່ງໄປຫາຄູ່ສາຍ. ຜົນຄື ກ້າມເນື້ອດັ່ງກ່າວຈະອ່ອນແຮງໄປໄລຍະໜຶ່ງ ແລະ ເຖິງແມ່ນຈະສະແດງອອກ ຜິວໜັງກໍພັບໜ້ອຍລົງ.

ເປັນຫຍັງເລີ່ມໄວຈຶ່ງໄດ້ປຽບ?

ຕາມຫຼັກການດຽວກັນ, ການຫຼຸດຈຳນວນຄັ້ງຂອງການພັບໃນຊ່ວງທີ່ເສັ້ນໄຍຍັງບໍ່ທັນເສຍຄວາມຢືດຢຸ່ນ ຖືວ່າມີຂໍ້ໄດ້ປຽບໃນທາງທິດສະດີ. ເນື່ອງຈາກວ່າ ຖ້າສິ່ງກະຕຸ້ນຈາກການພັບໜ້ອຍລົງ ປະລິມານລວມຂອງການທີ່ເສັ້ນໄຍຖືກທຳລາຍແລ້ວຟື້ນຟູຊ້ຳໆກໍຈະໜ້ອຍລົງຕາມ.

ໃນຄວາມເປັນຈິງ ມີການສັງເກດທາງຄລີນິກຫຼາຍຄັ້ງລາຍງານວ່າ ຜູ້ທີ່ດູແລຢ່າງສະໝ່ຳສະເໝີຕັ້ງແຕ່ເສັ້ນຮອຍຫຍໍ້ຍັງຈາງ ຈະໄດ້ຜົນລັບທີ່ຮຽບເນຍນກວ່າດ້ວຍປະລິມານຢາເທົ່າກັນ ເມື່ອທຽບກັບຜູ້ທີ່ເລີ່ມສັກຫຼັງຈາກຮອຍຫຍໍ້ຄົງທີ່ຝັງເລິກແລ້ວ. ນອກຈາກນັ້ນ, ຜູ້ທີ່ສັກຢ່າງສະໝ່ຳສະເໝີເປັນເວລາດົນ ກ້າມເນື້ອຈະປັບຕົວໃຫ້ເພິ່ງພາການເຄື່ອນໄຫວໜ້ອຍລົງ, ບາງກໍລະນີເມື່ອເວລາຜ່ານໄປ ປະລິມານຢາທີ່ຈຳເປັນຍັງອາດຫຼຸດລົງດ້ວຍ.

ຫຼັກຖານຂອງຜົນປ້ອງກັນມີຫຼາຍປານໃດ?

ຢ່າງໃດກໍຕາມ ມີຈຸດໜຶ່ງທີ່ຄວນເວົ້າຢ່າງຊື່ສັດ. ການສຶກສາຂະໜາດໃຫຍ່ທີ່ຕິດຕາມໄລຍະຍາວ ເພື່ອຢືນຢັນວ່າໂບໂທກປ້ອງກັນຊ່ວຍຫຼຸດຈຳນວນ ຫຼື ຄວາມເລິກຂອງຮອຍຫຍໍ້ໃນອີກສິບໆປີຂ້າງໜ້າ ຍັງມີບໍ່ພຽງພໍ. ຫຼັກຖານທີ່ມີໃນປັດຈຸບັນສ່ວນຫຼາຍແມ່ນມາຈາກການສັງເກດໄລຍະສັ້ນ, ຄວາມເຫັນຂອງຜູ້ຊ່ຽວຊານ, ແລະ ຄຳອະທິບາຍທາງທິດສະດີກ່ຽວກັບຫຼັກການເຄື່ອນໄຫວຂອງເສັ້ນປະສາດ ແລະ ກ້າມເນື້ອ.

ແຕ່ນັ້ນບໍ່ໄດ້ໝາຍຄວາມວ່າບໍ່ໄດ້ຜົນເລີຍ. ປະສິດທິພາບໃນການຫຼຸດຮອຍຫຍໍ້ຈາກການສະແດງອອກຢ່າງເຫັນໄດ້ຊັດ ໄດ້ຮັບການຢືນຢັນຢ່າງກວ້າງຂວາງແລ້ວ. ພຽງແຕ່ວ່າ ຈະນຳໄປສູ່ຄຳໝັ້ນສັນຍາທີ່ແນ່ນອນວ່າ "ປ້ອງກັນຮອຍຫຍໍ້ໄດ້ໝົດໃນອີກສິບໆປີຂ້າງໜ້າ" ຫຼືບໍ່ ຍັງເປັນສິ່ງທີ່ຕ້ອງຕິດຕາມຕໍ່ໄປ. ດັ່ງນັ້ນ ໂບໂທກປ້ອງກັນຈຶ່ງບໍ່ແມ່ນຂໍ້ສະຫຼຸບທີ່ຢືນຢັນແນ່ນອນ ແຕ່ຄວນເຂົ້າໃຈວ່າເປັນທາງເລືອກທີ່ສົມເຫດສົມຜົນຕາມຫຼັກການ ແລະ ມີການສັງເກດໄລຍະສັ້ນຮອງຮັບຢູ່.

ນອກຈາກນັ້ນ, ແຕ່ລະຄົນມີກຳລັງກ້າມເນື້ອ, ນິໄສການສະແດງອອກ ແລະ ຄວາມໜາຂອງຜິວໜັງແຕກຕ່າງກັນ ດັ່ງນັ້ນເຖິງແມ່ນເລີ່ມສັກອາຍຸເທົ່າກັນ ຜົນລັບກໍບໍ່ຄືກັນທັງໝົດ. ບາງຄົນມີນິໄສສະແດງອອກແຮງ ຈຶ່ງພັບເປັນມູມກວ້າງກວ່າຄົນອື່ນ ອາດຈຳເປັນຕ້ອງດູແລແຕ່ໄວ, ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ ຄົນທີ່ສະແດງອອກນຸ້ມນວນກໍອາດບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງຟ້າວສັກ.

ອາຍຸເລີ່ມ ແລະ ເກນຕາມບໍລິເວນ

ເກນອາຍຸບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ຕາຍຕົວ. ເນື່ອງຈາກນິໄສການສະແດງອອກ, ຄວາມຢືດຢຸ່ນຂອງຜິວໜັງ ແລະ ປັດໄຈທາງພັນທຸກຳແຕກຕ່າງກັນ, ເຖິງແມ່ນອາຍຸເທົ່າກັນ ຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຂອງຮອຍຫຍໍ້ກໍອາດແຕກຕ່າງກັນ. ແຕ່ໂດຍທົ່ວໄປ ມັກກ່າວເຖິງຕຳແໜ່ງ ແລະ ຊ່ວງເວລາຕໍ່ໄປນີ້ ໃນຈຸດປະສົງເພື່ອປ້ອງກັນ.

• ຮອຍຫຍໍ້ຂວາງໜ້າຜາກ: ຄົນທີ່ໃຊ້ກ້າມເນື້ອຍົກຄິ້ວເລື້ອຍໆ ຈະມີເສັ້ນໜ້າຜາກປາກົດໄວກວ່າ, ຈຶ່ງມັກເລີ່ມດູແລຕັ້ງແຕ່ຊ່ວງທ້າຍອາຍຸ 20 ປີ ເມື່ອເລີ່ມເຫັນເສັ້ນຈາງໆ. ຍິ່ງໃຊ້ກ້າມເນື້ອເລື້ອຍ ຈຳນວນຄັ້ງທີ່ຖືກພັບກໍຍິ່ງຫຼາຍຕາມ.
• ຮອຍຫຍໍ້ລະຫວ່າງຄິ້ວ: ຄົນທີ່ມີນິໄສຂົມວິ້ວ ຮອຍນີ້ມັກຝັງກ່ອນຕຳແໜ່ງອື່ນ, ຈຶ່ງມັກພິຈາລະນາເລີ່ມດູແລຕັ້ງແຕ່ຮູ້ຕົວວ່າມີນິໄສນີ້. ກ້າມເນື້ອລະຫວ່າງຄິ້ວມີແຮງແຮງ ຈຶ່ງພັບເປັນມູມເລິກ.
• ຮອຍຫຍໍ້ຫາງຕາ: ເປັນຈຸດທີ່ໃຊ້ຫຼາຍເວລາຍິ້ມ ຄົນທີ່ຍິ້ມເລື້ອຍໆອາດປາກົດໄວກວ່າ. ຜິວໜັງບໍລິເວນຫາງຕາບາງກວ່າສ່ວນອື່ນ ຈຶ່ງໄວຕໍ່ສິ່ງກະຕຸ້ນຫຼາຍກວ່າ.

ປະລິມານຢາກໍໃຊ້ວິທີທີ່ແຕກຕ່າງຈາກກໍລະນີທີ່ຮອຍຫຍໍ້ຝັງເລິກແລ້ວ. ໂດຍທົ່ວໄປ ຈະໃຊ້ປະລິມານທີ່ໜ້ອຍກວ່າປະລິມານທີ່ໃຊ້ຄາຍຮອຍຫຍໍ້ຄົງທີ່, ປັບໃຫ້ການສະແດງອອກຍັງເປັນທຳມະຊາດ ແລະ ດູແລທຸກໆ 6 ເດືອນໂດຍປະມານ. ຖ້າໃຊ້ປະລິມານຫຼາຍເກີນໄປ ການສະແດງອອກທຳມະຊາດຈະຫາຍໄປ ຊຶ່ງຂັດກັບຈຸດປະສົງເດີມຂອງການປ້ອງກັນ.

ຜົນຂ້າງຄຽງຂອງ Botox ປ້ອງກັນມີຫຍັງແດ່?

ເຖິງແມ່ນເປັນຈຸດປະສົງເພື່ອປ້ອງກັນ ແຕ່ໂບໂທກກໍຍັງເປັນການປິ່ນປົວທີ່ປິດກັ້ນສັນຍານປະສາດ ຈຶ່ງມີຈຸດທີ່ຄວນລະວັງ.

• ໜັງຕາຕົກ: ອາດເກີດຂຶ້ນຖ້າຢາທີ່ສັກແຜ່ອອກໄປນອກກ້າມເນື້ອເປົ້າໝາຍ ໄປຫາກ້າມເນື້ອທີ່ຍົກໜັງຕາ. ດັ່ງນັ້ນຕຳແໜ່ງ ແລະ ຄວາມເລິກໃນການສັກຈຶ່ງຕ້ອງແມ່ນຢຳ.
• ໜ້າສະແດງອອກຜິດປົກກະຕິ: ຖ້າໃຊ້ປະລິມານຫຼາຍເກີນໄປ ຫຼື ກະທົບກ້າມເນື້ອຂ້າງຄຽງ ອາດເຮັດໃຫ້ຈຸດທີ່ບໍ່ຕ້ອງການເຄື່ອນໄຫວໜ້ອຍລົງຈົນໜ້າເບິ່ງບໍ່ທຳມະຊາດ. ເນື່ອງຈາກກ້າມເນື້ອໃບໜ້າສ່ວນຫຼາຍເຊື່ອມຕໍ່ ແລະ ເຄື່ອນໄຫວຮ່ວມກັນ.
• ຟົກຊ້ຳ ແລະ ໜອງບວມ: ອາດເກີດຂຶ້ນຖ້າເຂັມສຳພັດເສັ້ນເລືອດຝອຍ, ໂດຍທົ່ວໄປຈະຫາຍໄປເອງພາຍໃນ 1 ອາທິດ.

ໄລຍະເວລາທີ່ຜົນຄົງຢູ່ ໂດຍທົ່ວໄປລາຍງານວ່າຢູ່ລະຫວ່າງ 4 ຫາ 6 ເດືອນ. ເມື່ອເວລາຜ່ານໄປ ແຂນງໃໝ່ຈະງອກອອກມາຂ້າງໆປາຍປະສາດທີ່ຖືກປິດກັ້ນ ແລະ ເລີ່ມສົ່ງສັນຍານອີກຄັ້ງ, ກ້າມເນື້ອຈຶ່ງຄ່ອຍໆກັບຄືນສູ່ການເຄື່ອນໄຫວ ແລະ ຜົນຂອງຢາກໍຄ່ອຍໆຈາງລົງຕາມ. ດັ່ງນັ້ນ ຖ້າມີຈຸດປະສົງເພື່ອປ້ອງກັນ ການດູແລຢ່າງສະໝ່ຳສະເໝີຕາມຮອບໄລຍະນີ້ ຈະສອດຄ່ອງກັບຫຼັກການຫຼາຍກວ່າການສັກພຽງເທື່ອດຽວ.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).