ອາການບວມຫຼັງເຮັດຫັດຖະການ ບວມຫຼາຍທີ່ສຸດເມື່ອໃດ ແລະ ຍຸບເມື່ອໃດ?

ຫຼັງທຳຫັດຖະການ ຫຼາຍຄົນມັກມີໜ້າບວມຢູ່ຫຼາຍມື້. ບໍ່ວ່າຈະເປັນເລເຊີ, ຟິນເລີ ຫຼື ການຍົກກະຊັບຜິວ ອາການບວມແມ່ນປະຕິກິລິຍາທີ່ຕິດຕາມມາເກືອບທຸກຄັ້ງ ຕ່າງກັນພຽງແຕ່ລະດັບຄວາມຮຸນແຮງ. ແຕ່ຫຼາຍຄົນກໍບໍ່ໄດ້ຮັບຄຳອະທິບາຍທີ່ຊັດເຈນວ່າເປັນຫຍັງຈຶ່ງບວມ, ບວມແຮງທີ່ສຸດຕອນໃດ ແລະ ຈະຍຸບຕອນໃດ ຈຶ່ງພຽງແຕ່ອົດທົນລໍຖ້າ.

ອາການບວມແມ່ນປະຕິກິລິຍາປົກກະຕິທີ່ຮ່າງກາຍເປີດຂຶ້ນເພື່ອຟື້ນຟູຄວາມເສຍຫາຍ. ແຕ່ຖ້າຮູ້ວ່າປະຕິກິລິຍານີ້ເກີດຂຶ້ນຕາມລຳດັບແນວໃດ ວິທີດູແລກໍຈະປ່ຽນໄປນຳ. ຖ້າປະຄົບເຢັນຢ່າງດຽວຕໍ່ໄປເລື້ອຍໆ ຫຼື ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ ຖ້າເລີ່ມນວດໄວເກີນໄປ ອາດເຮັດໃຫ້ການຟື້ນຕົວຊ້າລົງແທນ. ມາເບິ່ງເປັນຂັ້ນຕອນວ່າອາການບວມເກີດຂຶ້ນ ແລະ ຍຸບລົງແນວໃດ.

ເປັນຫຍັງຫຼັງເຮັດຫັດຖະການຈຶ່ງບວມ?

ບໍລິເວນທີ່ທຳຫັດຖະການຈະເກີດຄວາມເສຍຫາຍເລັກໆນ້ອຍໆຈາກເຂັມ, ຄວາມຮ້ອນຂອງເລເຊີ ຫຼື ໄໝ. ເມື່ອຮ່າງກາຍກວດພົບຄວາມເສຍຫາຍນີ້ ມັນຈະຂະຫຍາຍເສັ້ນເລືອດໃນບໍລິເວນນັ້ນ ພ້ອມທັງເຮັດໃຫ້ຝາເສັ້ນເລືອດຫຼວມຂຶ້ນເລັກນ້ອຍ. ຜົນກໍຄື ພລາສມາ (ສ່ວນຂອງເລືອດທີ່ເປັນຂອງແຫຼວໃສ ບໍ່ມີເມັດເລືອດ) ຈະຊຶມອອກຈາກເສັ້ນເລືອດເຂົ້າໄປໃນເນື້ອເຍື່ອອ້ອມຂ້າງ ນີ້ຄືຕົ້ນເຫດຂອງອາການບວມ.

ຖ້າປຽບທຽບແລ້ວ ມັນຄືກັບຟອງນ້ຳທີ່ມີໂຄງສ່າຍແໜ້ນຖືກເຈາະໃຫ້ເປັນຮູນ້ອຍໆ ເຮັດໃຫ້ນ້ຳຊຶມເຂົ້າໄດ້ງ່າຍກວ່າປົກກະຕິ. ໃນຊ່ວງສັ້ນໆທີ່ຝາເສັ້ນເລືອດຫຼວມກວ່າປົກກະຕິນັ້ນເອງທີ່ນ້ຳຈະຊຶມເຂົ້າໄປໃນເນື້ອເຍື່ອ ແລະ ເມື່ອເວລາຜ່ານໄປ ຝາເສັ້ນເລືອດຮັດແໜ້ນຄືນ ນ້ຳກໍຈະບໍ່ຊຶມອອກມາອີກ.

ສານທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບປະຕິກິລິຍານີ້ ໄດ້ແກ່ histamine ແລະ prostaglandin (ສານສົ່ງສັນຍານທີ່ກໍ່ໃຫ້ເກີດການອັກເສບ). ເມື່ອສານເຫຼົ່ານີ້ເພີ່ມຂຶ້ນ ເສັ້ນເລືອດຈະຂະຫຍາຍ ແລະ ຮ່ອງລະຫວ່າງຝາເສັ້ນເລືອດກໍໃຫຍ່ຂຶ້ນ ເຮັດໃຫ້ເລືອດ ແລະ ເມັດເລືອດຂາວທີ່ຈຳເປັນຕໍ່ການຟື້ນຟູໄຫຼມາລວມກັນຢູ່ບໍລິເວນທີ່ເສຍຫາຍຫຼາຍຂຶ້ນ. ອາການບວມຈຶ່ງເປັນຄືກັບຜົນຂ້າງຄຽງຂອງສານເຫຼົ່ານີ້.

ໄລຍະທີ່ບວມຫຼາຍທີ່ສຸດ ແລະ ຂະບວນການຍຸບ

ໂດຍທົ່ວໄປ ອາການບວມຈະຮຸນແຮງທີ່ສຸດໃນລະຫວ່າງມື້ຫຼັງທຳຫັດຖະການເຖິງມື້ທີສອງ. ໃນຊ່ວງທັນທີຫຼັງທຳຫັດຖະການ ປະຕິກິລິຍາຂະຫຍາຍເສັ້ນເລືອດຍັງບໍ່ທັນສົມບູນ ແຕ່ເມື່ອຜ່ານໄປປະມານໜຶ່ງມື້ ການອັກເສບຈະຂຶ້ນເຖິງຈຸດສູງສຸດ.

ຫຼັງຈາກນັ້ນ ອາການບວມຈະບໍ່ຫາຍໄປໃນທັນທີ ແຕ່ຈະຍຸບລົງເປັນສອງຂັ້ນຕອນ. ຂັ້ນທຳອິດ ນ້ຳທີ່ຖືກດູດກັບເຂົ້າສູ່ເສັ້ນເລືອດຈະຫຼຸດລົງ ເຮັດໃຫ້ຂະໜາດບວມນ້ອຍລົງຢ່າງເຫັນໄດ້ຊັດ ຈາກນັ້ນອາການບວມນ້ອຍໆທີ່ຍັງເຫຼືອຢູ່ຈະຄ່ອຍໆຖືກລະບາຍອອກຜ່ານທໍ່ນ້ຳເຫຼືອງ (lymphatic vessel). ທໍ່ນ້ຳເຫຼືອງເປັນເສັ້ນທາງແຍກຕ່າງຫາກຈາກເສັ້ນເລືອດ ເຮັດໜ້າທີ່ເກັບກຳຂອງແຫຼວລະຫວ່າງເນື້ອເຍື່ອ ແລ້ວສົ່ງກັບເຂົ້າສູ່ເສັ້ນເລືອດດຳ.

ທຳຫັດຖະການເບົາໆມັກຈະບວມຍຸບຢ່າງເຫັນໄດ້ຊັດພາຍໃນ 1 ຫາ 2 ອາທິດ ແຕ່ທຳຫັດຖະການທີ່ມີການທຳລາຍເນື້ອເຍື່ອຫຼາຍກວ່າ ເຊັ່ນ ເລເຊີ ຫຼື ການຍົກກະຊັບຜິວ ອາດໃຊ້ເວລາ 2 ຫາ 4 ອາທິດ. ອາການບວມນ້ອຍໆທີ່ສຸດອາດຍັງເຫຼືອຢູ່ອີກຫຼາຍເດືອນກ່ອນຈະຄ່ອຍໆຫາຍໄປໝົດ.

ປະຄົບເຢັນຄວນປ່ຽນເປັນປະຄົບອຸ່ນເມື່ອໃດ?

ທັນທີຫຼັງທຳຫັດຖະການ ຄວນໃຊ້ປະຄົບເຢັນກ່ອນ. ອຸນຫະພູມເຢັນຈະເຮັດໃຫ້ເສັ້ນເລືອດຫົດຕົວ ຫຼຸດປະລິມານພລາສມາທີ່ຊຶມອອກສູ່ເນື້ອເຍື່ອ. ເປັນຄືກັບການປິດຮູທີ່ນ້ຳຊຶມ ຈຶ່ງຊ່ວຍຫຼຸດທັງອາການບວມ ແລະ ຮອຍຊ້ຳໃນຊ່ວງຕົ້ນໄດ້.

ແຕ່ຖ້າປະຄົບເຢັນຕໍ່ໄປເລື້ອຍໆ ອາດເຮັດໃຫ້ການຟື້ນຕົວຊ້າລົງແທນ ເພາະເມື່ອເສັ້ນເລືອດຫົດຕົວຕໍ່ເນື່ອງ ເລືອດທີ່ຈຳເປັນຕໍ່ການຟື້ນຟູກໍໄຫຼມາໜ້ອຍລົງນຳ. ດັ່ງນັ້ນ ໂດຍທົ່ວໄປແນະນຳໃຫ້ປ່ຽນມາປະຄົບຮ້ອນຫຼັງຈາກ 2 ຫາ 3 ມື້. ອຸນຫະພູມອຸ່ນຈະຂະຫຍາຍເສັ້ນເລືອດແທນ ຊ່ວຍໃຫ້ເລືອດໄຫຼວຽນດີຂຶ້ນ ພາໃຫ້ນ້ຳ ແລະ ຂອງເສຍທີ່ຊຶມອອກມາແລ້ວຖືກລຳລຽງອອກໄປໄວຂຶ້ນ.

ສະຫຼຸບການໃຊ້ປະຄົບເຢັນ ແລະ ປະຄົບຮ້ອນໄດ້ດັ່ງນີ້:

• ມື້ທຳຫັດຖະການເຖິງມື້ທີ 2: ປະຄົບເຢັນ ເພາະຊ່ວຍຫົດເສັ້ນເລືອດ ຢັບຢັ້ງບໍ່ໃຫ້ອາການບວມ ແລະ ຮອຍຊ້ຳຂະຫຍາຍໃນຊ່ວງຕົ້ນ.
• ຫຼັງຈາກມື້ທີ 3: ປະຄົບຮ້ອນ ເພາະຊ່ວຍກະຕຸ້ນການໄຫຼວຽນຂອງເລືອດ ເຮັດໃຫ້ອາການບວມທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວຖືກດູດຊືມກັບຄືນໄວຂຶ້ນ.
• ອຸນຫະພູມ ແລະ ໄລຍະເວລາປະຄົບ: ບໍ່ຄວນເຢັນ ຫຼື ຮ້ອນເກີນໄປ, ຄັ້ງລະປະມານ 10 ຫາ 15 ນາທີ. ຖ້າອຸນຫະພູມແຮງເກີນໄປ ຈະກາຍເປັນການລະຄາຍຜິວເພີ່ມ ອາດເຮັດໃຫ້ການຟື້ນຕົວຊ້າລົງ.

ນວດລະບົບນ້ຳເຫຼືອງໄດ້ຕັ້ງແຕ່ເມື່ອໃດ?

ເມື່ອອາການບວມຍຸບລົງລະດັບໜຶ່ງແລ້ວ ການນວດເບົາໆເພື່ອກະຕຸ້ນລະບົບນ້ຳເຫຼືອງອາດຊ່ວຍໄດ້. ທໍ່ນ້ຳເຫຼືອງບໍ່ສາມາດຫົດຕົວແຮງໆດ້ວຍຕົວມັນເອງແບບກ້າມຊີ້ນ ແຕ່ຈະອາໄສການເຄື່ອນໄຫວຂອງເນື້ອເຍື່ອອ້ອມຂ້າງເພື່ອດັນຂອງແຫຼວໃຫ້ໄຫຼໄປ. ດັ່ງນັ້ນ ການກົດເບົາໆຕາມທິດທາງທີ່ຖືກຕ້ອງຈະຊ່ວຍໃຫ້ຂອງແຫຼວທີ່ຄັ່ງຄ້າງໄຫຼກັບເຂົ້າສູ່ເສັ້ນເລືອດດຳໄດ້ດີຂຶ້ນ.

ແຕ່ການນວດຄວນເລີ່ມຫຼັງຈາກເນື້ອເຍື່ອຄົງທີ່ລະດັບໜຶ່ງແລ້ວ ບໍ່ແມ່ນທັນທີຫຼັງທຳຫັດຖະການ. ຖ້າກົດແຮງໃສ່ເນື້ອເຍື່ອທີ່ຍັງບໍ່ທັນຄົງທີ່ ອາດເຮັດໃຫ້ເສັ້ນເລືອດຝອຍແຕກຄືນ ຫຼື ອາການບວມເພີ່ມຂຶ້ນໄດ້. ສຳລັບທຳຫັດຖະການທີ່ຕ້ອງໃສ່ຜ້າພັນບີບອັດ ຫຼື ໜ້າກາກ ການບີບອັດເອງກໍມີບົດບາດຊ່ວຍບີບຮ່ອງລະຫວ່າງເນື້ອເຍື່ອໃຫ້ແຄບລົງ ປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ຂອງແຫຼວກັບມາຄັ່ງອີກ.

ຜົນຂອງຄວາມສູງໝອນ ແລະ ອາຫານເຄັມຕໍ່ອາການບວມ

ພຽງແຕ່ຍົກຫົວໃຫ້ສູງຂຶ້ນເລັກນ້ອຍຕອນນອນກໍຊ່ວຍໃນການດູແລອາການບວມໄດ້. ຖ້ານອນໃນທ່າທີ່ໜ້າຕ່ຳກວ່າຫົວໃຈເປັນເວລານານ ແຮງໂນ້ມຖ່ວງຈະເຮັດໃຫ້ເລືອດ ແລະ ຂອງແຫຼວໃນເນື້ອເຍື່ອໄຫຼມາຄັ່ງຢູ່ບໍລິເວນໜ້າຫຼາຍຂຶ້ນ. ຖ້າໜູນໝອນເພີ່ມອີກໜ່ວຍໜຶ່ງເພື່ອໃຫ້ໜ້າຢູ່ສູງກວ່າຫົວໃຈເລັກນ້ອຍ ຂອງແຫຼວເຫຼົ່ານີ້ກໍຈະໄຫຼລົງລຸ່ມໄດ້ງ່າຍຂຶ້ນຕາມທຳມະຊາດ.

ອາຫານທີ່ເຄັມກໍເປັນປັດໄຈໜຶ່ງທີ່ເຮັດໃຫ້ບວມຫຼາຍຂຶ້ນ. ໂຊດຽມມີຄຸນສົມບັດເກັບກັກນ້ຳໄວ້ໃນຮ່າງກາຍ ຖ້າກິນເຄັມ ປະລິມານນ້ຳໃນຮ່າງກາຍໂດຍລວມກໍຈະເພີ່ມຂຶ້ນ ນ້ຳທີ່ຊຶມອອກໄປໃນເນື້ອເຍື່ອກໍຈະຫຼາຍຂຶ້ນຕາມ. ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ ຖ້າດື່ມນ້ຳໃຫ້ພຽງພໍ ຈະຊ່ວຍໃຫ້ໝາກໄຂ່ຫຼັງກັ່ນຕອງໂຊດຽມ ແລະ ຂອງເສຍອອກໄດ້ຄ່ອງຕົວຂຶ້ນ.

ການເຄື່ອນໄຫວເບົາໆ ເຊັ່ນ ການຍ່າງກໍຊ່ວຍໄດ້ນຳ. ເມື່ອກ້າມຊີ້ນຂາຫົດ ແລະ ຄາຍຕົວສະຫຼັບກັນ ການເຄື່ອນໄຫວນີ້ຈະເຮັດໜ້າທີ່ຄືກັບເຄື່ອງສູບ ດັນຂອງແຫຼວໃນເສັ້ນເລືອດດຳ ແລະ ທໍ່ນ້ຳເຫຼືອງໃຫ້ໄຫຼຂຶ້ນສູ່ຫົວໃຈ. ຖ້ານັ່ງນິ້ງໆທັງມື້ ການເຮັດວຽກຂອງເຄື່ອງສູບນີ້ກໍແທບບໍ່ເກີດຂຶ້ນ ເຮັດໃຫ້ຂອງແຫຼວຄັ່ງທັງຢູ່ຂາ ແລະ ໜ້າໄດ້ງ່າຍຂຶ້ນ.

ນິໄສທີ່ຄວນຫຼີກໃນໄລຍະຟື້ນຕົວຕົ້ນ

ໃນຊ່ວງສອງສາມມື້ຫຼັງທຳຫັດຖະການ ຄວນຫຼີກລ້ຽງພຶດຕິກຳຕໍ່ໄປນີ້ເພື່ອໃຫ້ຟື້ນຕົວໄດ້ດີກວ່າ:

• ການດື່ມເຫຼົ້າ: ເຫຼົ້າຈະຂະຫຍາຍເສັ້ນເລືອດ ເຮັດໃຫ້ອາການບວມຫຼາຍຂຶ້ນ ຄືກັບຂະຫຍາຍເສັ້ນເລືອດທີ່ຫົດຕົວດ້ວຍປະຄົບເຢັນໃຫ້ກັບຄືນມາອີກ ຈຶ່ງຄວນຫຼີກລ້ຽງໂດຍສະເພາະໃນຊ່ວງຕົ້ນ.
• ການອອກກຳລັງກາຍໜັກ: ເມື່ອອັດຕາການເຕັ້ນຂອງຫົວໃຈເພີ່ມຂຶ້ນ ປະລິມານເລືອດທົ່ວຮ່າງກາຍກໍເພີ່ມຂຶ້ນ ລວມທັງເລືອດທີ່ໄຫຼໄປບໍລິເວນທຳຫັດຖະການ. ໃນເສັ້ນເລືອດທີ່ຍັງບໍ່ທັນຄົງທີ່ ການໄຫຼວຽນທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນນີ້ອາດເຮັດໃຫ້ອາການບວມຫຼາຍຂຶ້ນແທນ.
• ຊາວນາ ຫຼື ຫ້ອງອົບໄອນ້ຳ: ຄວາມຮ້ອນຈະຂະຫຍາຍເສັ້ນເລືອດຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ອາດເຮັດໃຫ້ອາການບວມ ແລະ ຄວາມຮ້ອນຢູ່ຜິວໜັງເພີ່ມຂຶ້ນໃນຊ່ວງຕົ້ນຂອງການຟື້ນຕົວ.
• ການນອນຄະແມງ: ເມື່ອໜ້າຖືກກົດລົງ ຂອງແຫຼວໃນເນື້ອເຍື່ອບໍລິເວນນັ້ນຈະຄັ່ງງ່າຍຂຶ້ນ.

ອາການບວມແບບໃດຕ້ອງແຈ້ງໂຮງໝໍ?

ອາການບວມສ່ວນຫຼາຍແມ່ນປະຕິກິລິຍາປົກກະຕິທີ່ຈະຄ່ອຍໆຫາຍໄປເອງຕາມເວລາ. ແຕ່ຖ້າອາການບວມຮຸນແຮງຢູ່ຂ້າງໜຶ່ງຂ້າງດຽວຢ່າງຜິດປົກກະຕິ ຫຼື ຍິ່ງໜານໄປຍິ່ງແຮງຂຶ້ນ ຫຼື ມີຄວາມຮ້ອນ ແລະ ອາການເຈັບປວດຮ່ວມທີ່ຮຸນແຮງຂຶ້ນ ອາດເປັນສັນຍານຂອງການຕິດເຊື້ອ ຫຼື ບັນຫາອື່ນ ຄວນໄປພົບແພດເພື່ອກວດເບິ່ງໃຫ້ແນ່ໃຈ.

ໂດຍທົ່ວໄປ ອາການບວມທີ່ເຫັນໄດ້ດ້ວຍຕາຈະຫາຍໄປພາຍໃນ 1 ຫາ 4 ອາທິດ ຂຶ້ນຢູ່ກັບຄວາມແຮງຂອງທຳຫັດຖະການ ສ່ວນອາການບວມນ້ອຍໆທີ່ສຸດອາດໃຊ້ເວລາດົນກວ່ານັ້ນ. ແທນທີ່ຈະຮີບຮ້ອນນວດ ຫຼື ປະຄົບຫຼາຍເກີນໄປ ການປ່ອຍໃຫ້ຮ່າງກາຍຟື້ນຕົວຕາມລຳດັບຂັ້ນຕອນຂອງມັນເອງຈະນຳໄປສູ່ການຟື້ນຕົວທີ່ໄວກວ່າໃນທີ່ສຸດ.

ຄວາມໄວໃນການຍຸບບວມແຕກຕ່າງກັນໄປໃນແຕ່ລະຄົນ. ຍິ່ງອາຍຸຫຼາຍຂຶ້ນ ຄວາມຢືດຫຍຸ່ນຂອງເສັ້ນເລືອດ ແລະ ທໍ່ນ້ຳເຫຼືອງກໍລົດລົງ ເຮັດໃຫ້ການຟື້ນຕົວຊ້າລົງຕາມ ແລະ ຄົນທີ່ລະບົບໄຫຼວຽນເລືອດດີເປັນປົກກະຕິກໍມັກຈະບວມຍຸບໄວກວ່າເມື່ອທຳຫັດຖະການແບບດຽວກັນ. ດັ່ງນັ້ນ ແທນທີ່ຈະປຽບທຽບຄວາມໄວການຟື້ນຕົວກັບຄົນອື່ນ ຄວນເບິ່ງຕາມສະພາບຮ່າງກາຍຂອງຕົນເອງແບບສະບາຍໆ.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS). </content>