ຮອຍດຳໃຕ້ຕາ 3 ຊະນິດ ຕ່າງກັນແນວໃດ ແລະເປັນຫຍັງການຮັກສາຈຶ່ງບໍ່ຄືກັນ

ເມື່ອຄົນມາປຶກສາເລື່ອງຮອຍດຳໃຕ້ຕາ ສິ່ງທຳອິດທີ່ຕ້ອງເຮັດຄືການແຍກຊະນິດອອກກ່ອນ. ເບິ່ງພາຍນອກອາດຄ້າຍກັນ ແຕ່ຄວາມຈິງແລ້ວສາເຫດແຕກຕ່າງກັນຫຼາຍ: ບາງຄົນເປັນເພາະເມັດສີເມລານິນສະສົມຢູ່ໃຕ້ຜິວຕາຈົນເປັນສີນ້ຳຕານ, ບາງຄົນເປັນເພາະຜິວບາງຈົນເສັ້ນເລືອດຂ້າງລຸ່ມສ່ອງອອກມາເປັນສີຄາມ, ແລະບາງຄົນເປັນເພາະໂຄງໜ້າໃຕ້ຕາຍຸບລົງຈົນເກີດເປັນເງົາມືດຄືກັນກັບຮ່ອງ. ທັງສາມແບບໜ້າຕາຄ້າຍກັນ ແຕ່ແນວທາງການປິ່ນປົວແຕກຕ່າງກັນຄົນລະທາງ.

ຖ້າວິນິດໄສຜິດຊະນິດ ຕໍ່ໃຫ້ເປັນຫັດຖະການທີ່ດີກໍ່ບໍ່ໄດ້ຜົນ. ຖ້າສາເຫດແມ່ນເມັດສີແຕ່ໄປສັກຟິນເລີເຕີມໃຕ້ຕາ ຫຼືສາເຫດແມ່ນເງົາຈາກຮ່ອງແຕ່ໄປຍິງເລເຊີເມັດສີຊ້ຳໆ ຜົນລັບກໍ່ຈະບໍ່ປ່ຽນຫຍັງ. ຍິ່ງເຮັດຫັດຖະການທີ່ບໍ່ໄດ້ຜົນຊ້ຳໆ ກໍ່ຈະເສຍທັງເງິນທັງຄວາມຫວັງ. ນີ້ຄືເຫດຜົນທີ່ວ່າການຮູ້ຊະນິດຂອງຕົນເອງກ່ອນຄືຈຸດເລີ່ມຕົ້ນທີ່ສຳຄັນ.

ເປັນຫຍັງຮອຍດຳໃຕ້ຕາຈຶ່ງແບ່ງອອກເປັນ 3 ຊະນິດ?

ຊະນິດເມັດສີ ແມ່ນກໍລະນີທີ່ເມລານິນສະສົມຢູ່ຜິວໃຕ້ຕາ. ຈະເຫັນເປັນສີນ້ຳຕານຫຼືສີນ້ຳຕານອອກເຫຼືອງ ແລະພົບເລື້ອຍໃນຄົນທີ່ໂດນແດດເລື້ອຍໆ ຫຼືມີນິໄສຂີ້ຖູຕາເປັນເວລານານ. ຄົນທີ່ເປັນຜື່ນຜິວໜັງແພ້ ຫຼືເຍື່ອຕາອັກເສບຈາກອາການແພ້ ຈົນຕ້ອງຂີ້ຖູຕາເລື້ອຍໆ ກໍ່ເຮັດໃຫ້ເມັດສີສະສົມງ່າຍຄືກັນ. ຍິ່ງອາຍຸຫຼາຍຂຶ້ນ ສີກໍ່ມີແນວໂນ້ມເຂັ້ມຂຶ້ນ.

ຊະນິດເສັ້ນເລືອດ ແມ່ນຜິວໃຕ້ຕາບາງຈົນເສັ້ນເລືອດຂ້າງລຸ່ມສ່ອງອອກມາເຫັນໄດ້. ຈະອອກສີຄາມຫຼືສີມ່ວງ ແລະຈະເຫັນຊັດຂຶ້ນເມື່ອນອນບໍ່ພຽງພໍ, ຮ່າງກາຍອິດເມື່ອຍ ຫຼືອາກາດໜາວທີ່ເຮັດໃຫ້ການໄຫຼວຽນເລືອດບໍ່ດີ. ພົບເລື້ອຍໃນຄົນຮູບຮ່າງຜອມ ຫຼືຄົນທີ່ຜິວບາງມາແຕ່ກຳເນີດ.

ຊະນິດໂຄງສ້າງ ບໍ່ແມ່ນບັນຫາຢູ່ທີ່ສີຜິວໂດຍກົງ ແຕ່ເປັນເງົາທີ່ເກີດຈາກໂຄງໜ້າໃຕ້ຕາທີ່ຍຸບລົງ ຫຼືໄຂມັນທີ່ນູນອອກມາ. ຮ່ອງໃຕ້ຕາທີ່ພາສາອັງກິດເອີ້ນວ່າ tear trough ນີ້ ຍິ່ງເລິກເທົ່າໃດ ເງົາກໍ່ຍິ່ງເຂັ້ມເທົ່ານັ້ນ ແລະຈະເຫັນຕ່າງກັນຕາມມູມແສງທີ່ສ່ອງໃສ່.

ກໍລະນີທີ່ເປັນຊະນິດດຽວແທ້ໆ ນັ້ນຫາຍາກກວ່າທີ່ຄິດ. ໃນການສຶກສາໜຶ່ງ ພົບວ່າຊະນິດປະສົມ (ສອງຊະນິດຂຶ້ນໄປ) ຄິດເປັນປະມານ 78% ຂອງກໍລະນີທັງໝົດ ແລະໃນກຸ່ມຄົນເກົາຫຼີ ກໍລະນີທີ່ຊະນິດເສັ້ນເລືອດກັບຊະນິດເມັດສີຊ້ອນກັນມີເຖິງປະມານ 54%. ນີ້ຄືເຫດຜົນທີ່ວ່າ ຮອຍດຳໃຕ້ຕາຂອງແຕ່ລະຄົນ ຍາກທີ່ຈະຟັນທັມວ່າເປັນຊະນິດໃດຊະນິດໜຶ່ງແທ້ໆ.

ຮອຍດຳໃຕ້ຕາຂອງເຮົາເປັນຊະນິດໃດ?

ມີວິທີກວດເບິ່ງດ້ວຍຕົນເອງຢູ່ເຮືອນ 2 ວິທີ ທີ່ຊ່ວຍໃຫ້ພໍຄາດເດົາທິດທາງໄດ້. ເຖິງຈະບໍ່ແມ່ນເຄື່ອງມືວິນິດໄສທີ່ແມ່ນຍຳ ແຕ່ກໍ່ໃຊ້ຄາດຄະເນໄດ້ວ່າໃກ້ຄຽງກັບຊະນິດໃດ.

ວິທີທຳອິດຄືການດຶງຜິວເບິ່ງ. ໃຊ້ນິ້ວຊີ້ດຶງຜິວໃຕ້ຕາໄປທາງຂ້າງເບົາໆ. ຖ້າດຶງແລ້ວສີເຂັ້ມຍັງຄືເດີມບໍ່ປ່ຽນ ສະແດງວ່າໃກ້ຄຽງກັບຊະນິດເມັດສີທີ່ເມລານິນສະສົມ. ຖ້າສີຈາງລົງຫຼືເກືອບຫາຍໄປ ສະແດງວ່າເປັນຊະນິດໂຄງສ້າງທີ່ເກີດຈາກເງົາ. ແຕ່ຖ້າຍິ່ງດຶງຍິ່ງແຜ່ອອກ ຫຼືສີມ່ວງເຂັ້ມຂຶ້ນ ສະແດງວ່າເປັນຊະນິດເສັ້ນເລືອດທີ່ເສັ້ນເລືອດສ່ອງອອກມາ.

ວິທີທີ່ສອງຄືການເບິ່ງຂຶ້ນເທິງ. ເມື່ອເບິ່ງຂຶ້ນຄືກັບເບິ່ງເພດານ ຜິວໃຕ້ຕາຈະຖືກດຶງຂຶ້ນເອງຕາມທຳມະຊາດ. ຖ້າສ່ວນທີ່ເຂັ້ມຈາງລົງຢ່າງເຫັນໄດ້ຊັດ ສະແດງວ່າໃກ້ຄຽງກັບຊະນິດໂຄງສ້າງ ແຕ່ຖ້າເບິ່ງຂຶ້ນແລ້ວບໍ່ຄ່ອຍປ່ຽນ ອາດເປັນຊະນິດເມັດສີຫຼືຊະນິດເສັ້ນເລືອດຫຼາຍກວ່າ.

ທັງສອງວິທີນີ້ເປັນພຽງເຄື່ອງມືຄັດກອງເບື້ອງຕົ້ນເທົ່ານັ້ນ. ຖ້າເປັນຊະນິດປະສົມ ຜົນອາດປົນກັນຈົນຕັດສິນຍາກ. ໝໍຜິວໜັງຈະກວດເບິ່ງໂຕນສີໃຕ້ຕາ ຄວາມໜາຂອງຜິວ ແລະຮູບຮ່າງໂຄງໜ້າໂດຍກົງເພື່ອຈຳແນກຊະນິດ. ການໄປພົບແພດເພື່ອກວດຊະນິດກ່ອນຮັບຫັດຖະການທີ່ມີຄ່າໃຊ້ຈ່າຍ ຈະຊ່ວຍປະຫຍັດທັງເງິນທັງເວລາ.

ຊະນິດເມັດສີ ເໝາະກັບຫັດຖະການແບບໃດ?

ຫົວໃຈຂອງການປິ່ນປົວຮອຍດຳໃຕ້ຕາຊະນິດເມັດສີ ຄືການຫຼຸດເມລານິນທີ່ສະສົມຢູ່ໃຕ້ຕາ. ນິຍົມໃຊ້ການລອກຜິວດ້ວຍກົດ (chemical peeling) ແລະເລເຊີເປັນຫຼັກ ສ່ວນຜະລິດຕະພັນທາເປັນຕົວຊ່ວຍເສີມ.

ໃນການສຶກສາໜຶ່ງທີ່ໃຊ້ glycolic acid ຄວາມເຂັ້ມຂຸ້ນ 20% (n=30) ພົບວ່າ 73.3% ຂອງຜູ້ເຂົ້າຮ່ວມດີຂຶ້ນຫຼາຍກວ່າ 50%. ໃນການສຶກສາດຽວກັນ lactic acid 20% ໃຫ້ອັດຕາດີຂຶ້ນ 56.7% ແລະຜະລິດຕະພັນທາວິຕາມິນຊີ ໃຫ້ 26.7% ໂດຍ glycolic acid ໄດ້ຕົວເລກສູງສຸດໃນສາມຢ່າງນີ້. ແຕ່ຄວນຮູ້ໄວ້ວ່າ ນີ້ແມ່ນຜົນປຽບທຽບກ່ອນ-ຫຼັງ ບໍ່ມີກຸ່ມຄວບຄຸມທີ່ໃຊ້ຢາຫຼອກ (placebo).

ດ້ານເລເຊີ ນິຍົມໃຊ້ Q-switched ຫຼືເລເຊີແບບ picosecond. ຖ້າສີຜິວເຂັ້ມ ການເລືອກຄວາມຍາວຄື້ນ (wavelength) ສຳຄັນຫຼາຍ. ຄື້ນ 532nm ຕອບສະໜອງກັບເມັດສີໄວ ແຕ່ໃນຄົນທີ່ຜິວປະເພດ Fitzpatrick IV ຂຶ້ນໄປ ອາດມີຄວາມສ່ຽງເກີດຮອຍດຳຫຼັງອັກເສບ (PIH). ສຳລັບຄົນສີຜິວເຂັ້ມ ຄື້ນ 1064nm ຖືກແນະນຳວ່າປອດໄພກວ່າ.

ການທາຜະລິດຕະພັນຄຽງຄູ່ກັນກໍ່ຊ່ວຍໄດ້. Retinoid ຊ່ວຍເລັ່ງການປ່ຽນເຊວຜິວໃໝ່ ເຮັດໃຫ້ເມັດສີລະບາຍອອກໄວຂຶ້ນ ສ່ວນ tranexamic acid ມີກົນໄກຢັບຢັ້ງສັນຍານການສ້າງເມລານິນ. ຮອບຕາເປັນຜິວບາງ ແພ້ງ່າຍ ຄວນເລີ່ມຈາກຄວາມເຂັ້ມຂຸ້ນຕ່ຳກ່ອນ. ຫຼັງຫັດຖະການ ຖ້າຂາດການກັນແດດ ເມັດສີກໍ່ຈະຂຶ້ນມາອີກໄດ້ງ່າຍ ສະນັ້ນການດູແລຫຼັງຫັດຖະການສຳຄັນບໍ່ແພ້ການປິ່ນປົວ.

ຊະນິດເສັ້ນເລືອດ ເໝາະກັບຫັດຖະການແບບໃດ?

ຊະນິດເສັ້ນເລືອດແບ່ງອອກໄດ້ 2 ແບບໃຫຍ່ໆ: ແບບທີ່ເສັ້ນເລືອດເອງນູນເດັ່ນຂຶ້ນ ແລະແບບທີ່ຜິວບາງເກີນໄປຈົນເສັ້ນເລືອດສ່ອງອອກມາ. ຕ້ອງແກ້ທັງສອງຢ່າງພ້ອມກັນ ຜົນຈຶ່ງຈະຄົງທົນ.

ຫັດຖະການທີ່ອອກລິດທະງານໂດຍກົງກັບເສັ້ນເລືອດ ຕົວແທນທີ່ນິຍົມທີ່ສຸດຄືເລເຊີ long-pulse 1064nm Nd:YAG. ພະລັງງານທີ່ຖືກເຮໂມໂກຼບິນດູດຊຶມເຂົ້າ ຈະທຳລາຍຜະໜັງເສັ້ນເລືອດດ້ວຍຄວາມຮ້ອນ ແລ້ວເຮັດໃຫ້ເສັ້ນເລືອດຫົດນ້ອຍລົງ. ໃນການສຶກສາໜຶ່ງ (Dermatol Surg, 2012, n=26) ຜູ້ເຂົ້າຮັບການປິ່ນປົວທັງ 26 ຄົນ ມີສີເສັ້ນເລືອດດີຂຶ້ນຢ່າງເຫັນໄດ້ຊັດ ແລະໃນການສຳຫຼວດຄວາມພໍໃຈ ທຸກຄົນຕອບວ່າພໍໃຈ. ເຖິງຈະເປັນການສຶກສາດຽວ ຂະໜາດນ້ອຍ ແຕ່ກໍ່ສະແດງໃຫ້ເຫັນຜົນຂອງຫັດຖະການທີ່ເໝາະສະເພາະກັບຊະນິດເສັ້ນເລືອດ.

ນອກຈາກນັ້ນຍັງໃຊ້ວິທີເພີ່ມຄວາມໜາຂອງຜິວຄຽງຄູ່ກັນ. ການສັກ HA skin booster ໃນປະລິມານໜ້ອຍໆເຂົ້າໄປໃນຜິວໃຕ້ຕາທີ່ບາງ ຈະເຮັດໃຫ້ຊັ້ນຜິວໜາຂຶ້ນ ເສັ້ນເລືອດຈຶ່ງເຫັນນ້ອຍລົງ. ການທາ retinoid ຢ່າງສະໝ່ຳສະເໝີກໍ່ຊ່ວຍຮັກສາຄວາມໜາຂອງຜິວໄດ້ຄືກັນ.

ການສຶກສາເລເຊີສຳລັບຮອຍດຳຊະນິດເສັ້ນເລືອດສ່ວນຫຼາຍ ກໍ່ເປັນການປຽບທຽບກ່ອນ-ຫຼັງເຊັ່ນກັນ ບໍ່ມີກຸ່ມຢາຫຼອກ. ມີຫຼັກຖານສະໜັບສະໜູນຢູ່ ແຕ່ຄວາມໜັກແໜ້ນຂອງຫຼັກຖານຍັງຕ້ອງການການສຶກສາເພີ່ມ. ລະດັບຄວາມເດັ່ນຂອງເສັ້ນເລືອດ ແລະຄວາມໜາຂອງຜິວແຕກຕ່າງກັນໄປໃນແຕ່ລະຄົນ ຜົນຕອບຮັບຈາກຫັດຖະການຈຶ່ງອາດແຕກຕ່າງກັນໄດ້.

ຊະນິດໂຄງສ້າງ ແກ້ໄດ້ດ້ວຍຟິນເລີບໍ?

ຊະນິດໂຄງສ້າງ ມີສາເຫດຈາກເງົາທີ່ເກີດຈາກໂຄງໜ້າໃຕ້ຕາຍຸບລົງ ສະນັ້ນແນວທາງປິ່ນປົວຄືການເຕີມສ່ວນທີ່ຍຸບໃຫ້ເຕັມ. ທີ່ນິຍົມທີ່ສຸດຄືການສັກຟິນເລີ HA (hyaluronic acid) ໃຕ້ຕາ ຫຼືທີ່ເອີ້ນວ່າ under-eye filler.

ຜົນໄດ້ຮັບການຢືນຢັນຈາກການທົດລອງທາງຄລີນິກ. ໃນການທົດລອງແບບສຸ່ມມີກຸ່ມຄວບຄຸມ (RCT, n=333) ຫຼັງສັກຟິນເລີ HA ໄດ້ 3 ເດືອນ 87.4% ມີການຕອບສະໜອງດີຂຶ້ນ ແລະເມື່ອຄົບ 12 ເດືອນ ຕົວເລກນີ້ຫຼຸດລົງເຫຼືອ 63.5%. ໃນການວິເຄາະຮວມຂໍ້ມູນ (meta-analysis) ຈາກ 2,556 ຄົນ ຄວາມພໍໃຈໂດຍລວມຢູ່ທີ່ 91%. ຜົນມີແທ້ ແຕ່ຈະຄ່ອຍໆຫຼຸດລົງຕາມເວລາ ບໍ່ຄົງຢູ່ຖາວອນ ຄວນເຂົ້າໃຈຈຸດນີ້ໄວ້ກ່ອນຕັດສິນໃຈ.

ຄວນຮູ້ຜົນຂ້າງຄຽງຕາມຄວາມເປັນຈິງເຊັ່ນກັນ. ອາການບວມພົບປະມານ 19% ແລະຟົກຊ້ຳປະມານ 18% ເຊິ່ງພົບໄດ້ທົ່ວໄປ ແລະສ່ວນຫຼາຍຫາຍເອງໄດ້. ກໍລະນີເປັນກ້ອນນູນບໍ່ຮຽບພົບປະມານ 5% ແລະປະກົດການ Tyndall (ຈຸດທີ່ສັກເຫັນເປັນສີຄາມຍ້ອນການກະຈາຍຂອງແສງ) ພົບປະມານ 0.9%. ປະກົດການ Tyndall ເກີດຈາກການສັກຟິນເລີຕື້ນເກີນໄປ ຖ້າສັກໃຫ້ເລິກແທ້ໆໃນລະດັບເໜືອເຍື່ອຫຸ້ມກະດູກ (supra-periosteal) ຄວາມສ່ຽງນີ້ຈະຫຼຸດລົງ.

ຄວາມສ່ຽງທີ່ຮ້າຍແຮງທີ່ສຸດຄືເສັ້ນເລືອດອຸດຕັນ. ຮອບຕາເປັນຈຸດທີ່ມີເສັ້ນເລືອດພັນກັນສະລັບຊັບຊ້ອນ ຖືວ່າມີຄວາມສ່ຽງສູງ ໂດຍທົ່ວໄປພົບເສັ້ນເລືອດອຸດຕັນຈາກຟິນເລີ HA ປະມານ 3 ຫາ 9 ຄັ້ງ ຕໍ່ syringe 10,000 ອັນ. ເຖິງຈະໜ້ອຍ ແຕ່ກໍ່ມີກໍລະນີທີ່ນຳໄປສູ່ການສູນເສຍສາຍຕາຫຼືຕາບອດ. ການສັກຟິນເລີໃຕ້ຕາຈຶ່ງຄວນເຮັດກັບຜູ້ຊ່ຽວຊານທີ່ຮູ້ກາຍະວິພາກເປັນຢ່າງດີ ແລະພ້ອມຮັບມືກັບເຫດສຸກເສີນ.

ຖ້າວິນິດໄສຊະນິດຜິດ ເປັນຫຍັງຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ຜົນ?

ເລເຊີໂທນນິ່ງ (laser toning) ອອກລິດທະງານກັບເມລານິນຢູ່ຊັ້ນຜິວນອກ. ຖ້າສາເຫດແມ່ນເງົາຈາກໂຄງໜ້າຍຸບແບບຊະນິດໂຄງສ້າງ ຕໍ່ໃຫ້ຍິງເລເຊີຊ້ຳໆສັກປານໃດ ໂຄງໜ້າກໍ່ບໍ່ປ່ຽນ. ໃນທາງກັບກັນ ຖ້າສາເຫດແມ່ນເມລານິນແບບຊະນິດເມັດສີ ແຕ່ໄປສັກຟິນເລີ ເມັດສີກໍ່ຍັງຄືເດີມ ຜົນທີ່ຄາດຫວັງກໍ່ຈະບໍ່ມາ.

ຍາກກວ່ານັ້ນຄືຊະນິດປະສົມ. ຍ້ອນຄົນສ່ວນຫຼາຍເປັນຊະນິດປະສົມ (ສອງຊະນິດຂຶ້ນໄປ) ການແກ້ດ້ວຍຫັດຖະການດຽວຈຶ່ງໜ້ອຍທີ່ຈະໄດ້ຜົນຄົບຖ້ວນ. ຖ້າມີທັງເມັດສີແລະໂຄງສ້າງຮ່ວມກັນ ຕ້ອງໃຊ້ຟິນເລີເຕີມໂຄງໜ້າ ພ້ອມກັບເລເຊີຫຼືການລອກຜິວເພື່ອຫຼຸດເມັດສີໄປພ້ອມກັນ ຈຶ່ງຈະໄດ້ຜົນທີ່ໜ້າພໍໃຈ. ຍິ່ງເປັນຊະນິດປະສົມ ລຳດັບແລະການປະສົມປະສານຫັດຖະການຍິ່ງສຳຄັນ.

ດ້ວຍເຫດນີ້ ໃນການປຶກສາເລື່ອງຮອຍດຳໃຕ້ຕາ ການຈຳແນກຊະນິດຈຶ່ງເປັນຂັ້ນຕອນທຳອິດ. ການກວດເບິ່ງດ້ວຍຕົນເອງພໍໃຫ້ຮູ້ທິດທາງ ແຕ່ການໄປພົບໝໍຜິວໜັງເພື່ອຢືນຢັນຊະນິດກ່ອນຮັບຫັດຖະການທີ່ມີຄ່າໃຊ້ຈ່າຍ ຄືວິທີທີ່ແນ່ນອນທີ່ສຸດເພື່ອບໍ່ໃຫ້ເສຍເປົ່າ. ແທນທີ່ຈະເຮັດຫັດຖະການທີ່ບໍ່ໄດ້ຜົນຊ້ຳໆ ການໄປພົບແພດຄັ້ງດຽວແຕ່ຕົ້ນເພື່ອຮູ້ຊະນິດ ແລ້ວວາງລຳດັບການປິ່ນປົວໃຫ້ຖືກຕ້ອງ ຈະປະຫຍັດທັງເວລາແລະຄ່າໃຊ້ຈ່າຍ.

ໂດຍສະເພາະການສັກຟິນເລີໃຕ້ຕາ ຄວນລະມັດລະວັງເປັນພິເສດ. ຮອບຕາເປັນຈຸດຄວາມສ່ຽງສູງ ອາດນຳໄປສູ່ເສັ້ນເລືອດອຸດຕັນຫຼືຕາບອດໄດ້. ແທນທີ່ຈະເລືອກຕາມລາຄາຖືກຫຼືຄວາມສະດວກ ຄວນເລືອກສະຖານທີ່ທີ່ຮູ້ກາຍະວິພາກເປັນຢ່າງດີ ແລະພ້ອມຮັບມືກັບເຫດສຸກເສີນ ນີ້ຄືວິທີຮັກສາຄວາມປອດໄພ. </markdown>