ຫຼັກການທີ່ຊັບຊິຊັນ (subcision) ໃຊ້ເຂັມແທງເຂົ້າຕັດເນື້ອເຍື່ອໃຕ້ຜິວ ດຶງແຜເປັນຫຼຸມທີ່ຈົມໃຫ້ຍົກຂຶ້ນ ພ້ອມຈຳນວນຄັ້ງທີ່ຕ້ອງເຮັດ

ເມື່ອເອົາແວ່ນສ່ອງໃກ້ໆ ບາງຄົນຈະສັງເກດເຫັນຮອຍຈົມລົງຢ່າງຊັດເຈນຢູ່ບໍລິເວນແກ້ມ ຫຼື ຂ້າງຂົມັບ. ສິວທີ່ຫາຍດີແລ້ວ ຮອຍແດງກໍ່ຈາງໄປໝົດ ແຕ່ຈຸດນັ້ນຍັງຈົມຄືກັບຖືກປະທັບຕາໄວ້. ບາງເທື່ອເວລາທາໂລຊັນ ນິ້ວມືກໍ່ຈະສະດຸດຢູ່ບ່ອນນັ້ນພໍດີ.

ແຜເປັນແບບນີ້ຫຼາຍຄັ້ງບໍ່ໄດ້ເກີດຈາກຜິວໜັງຊັ້ນນອກ ແຕ່ເປັນເພາະມີບາງຢ່າງດຶງຢູ່ໃຕ້ຜິວ. ຊັບຊິຊັນ (subcision) ແມ່ນວິທີການທີ່ຊ່ວຍປົດແຮງດຶງນັ້ນອອກໂດຍກົງ. ບໍ່ແມ່ນການຂູດ ຫຼື ຈີ້ຜິວດ້ານນອກ ແຕ່ແມ່ນການໃຊ້ເຂັມຕັດເສັ້ນເນື້ອເຍື່ອທີ່ຄືກັບເຊືອກຢູ່ຂ້າງໃນ ຊຶ່ງເປັນຕົວດຶງແຜໄວ້. ຕໍ່ໄປຈະອະທິບາຍເທື່ອລະຂັ້ນຕອນວ່າເປັນຫຍັງວິທີນີ້ຈຶ່ງໄດ້ຜົນ.

ເປັນຫຍັງແຜຈຶ່ງຈົມຄ້າງຢູ່?

ເມື່ອການອັກເສບຂອງສິວລົງເລິກໄປເຖິງຊັ້ນໜັງແທ້ (ຊັ້ນທີ່ຢູ່ໃຕ້ຜິວໜັງຊັ້ນນອກ ມີເສັ້ນໃຍຄໍລາເຈນຖັກກັນເປັນຮ່າງແຫ) ຮ່າງກາຍຈະສ້າງເນື້ອເຍື່ອຂຶ້ນມາສ້ອມແປງຄວາມເສຍຫາຍນັ້ນ. ໃນຂະບວນການນີ້ ບາງຄັ້ງກໍ່ເກີດເສັ້ນໃຍແຂງ (fibrous band, ຄືເສັ້ນເນື້ອເຍື່ອທີ່ຮ່າງກາຍສ້າງຂຶ້ນເພື່ອໃຫ້ບາດແຜຕິດກັນ) ຂຶ້ນມາ.

ບັນຫາແມ່ນເສັ້ນໃຍນີ້ໄປຍຶດຜິວໜັງຊັ້ນນອກໃຫ້ຕິດກັບຊັ້ນເລິກກວ່າ. ຄືກັບເອົາເຊືອກຜູກຜ້າເຕັ້ນທ້າຍໃຫ້ຕິດກັບຫຼັກແໜ້ນໆ, ເມື່ອເຊືອກຕຶງ ຜ້າກໍ່ຈະຖືກດຶງໃຫ້ຈົມລົງຢູ່ຈຸດນັ້ນ. ຜິວໜັງກໍ່ຄືກັນ, ເສັ້ນໃຍນີ້ດຶງໜັງກຳພ້າ (ຜິວຊັ້ນນອກສຸດ) ໃຫ້ຕິດກັບເນື້ອເຍື່ອຊັ້ນເລິກ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ຈຸດນັ້ນເບິ່ງຄືວ່າຈົມລົງ.

ແຜເປັນລັກສະນະນີ້ ມັກຖືກເອີ້ນວ່າແບບ boxcar ຫຼື rolling ຊຶ່ງທັງສອງແບບ ການຍຶດຕິດ (adhesion, ການດຶງຕິດກັນຂອງເນື້ອເຍື່ອ) ຖືເປັນສາເຫດຫຼັກອັນໜຶ່ງ. ດັ່ງນັ້ນ ການປິ່ນປົວທີ່ເນັ້ນສະເພາະຜິວດ້ານນອກຈຶ່ງມີຂອບເຂດຈຳກັດ, ຕ້ອງໄປຕັດເສັ້ນນັ້ນຢູ່ຂ້າງໃນຈຶ່ງຈະແກ້ບັນຫາໄດ້ຢ່າງແທ້ຈິງ.

ການຍຶດຕິດນີ້ ສາມາດກວດເບິ່ງໄດ້ລະດັບໜຶ່ງດ້ວຍປາຍນິ້ວມື. ຖ້າດຶງຜິວອ້ອມແຜໃຫ້ຕຶງ ແຜທີ່ມີການຍຶດຕິດຈະບໍ່ຄ່ອຍຄາຍ ຄາຈົມຢູ່ຈຸດເດີມ. ສ່ວນແຜທີ່ບໍ່ມີການຍຶດຕິດ ເມື່ອດຶງຜິວ ມັນຈະຄ່ອຍໆເປັນປົກກະຕິໄປພ້ອມກັບຜິວອ້ອມຂ້າງ. ການກວດແບບງ່າຍໆນີ້ ເປັນຂໍ້ບົ່ງຊີ້ທຳອິດວ່າຊັບຊິຊັນຈະຊ່ວຍໄດ້ຫຼືບໍ່.

ເຂັມຕັດຫຍັງແທ້ໆ?

ຊັບຊິຊັນໃຊ້ເຂັມພິເສດ (ປາຍທື່ເລັກນ້ອຍ ຫຼື ຄືງໍ) ແທງເບົາໆເຂົ້າໄປໃນຜິວຂ້າງແຜ ແລ້ວແກວ່ງເປັນຮູບພັດຢູ່ໃຕ້ແຜໂດຍກົງ. ການເຄື່ອນໄຫວນີ້ຈະຕັດເສັ້ນໃຍທີ່ກ່າວມາອອກທາງກາຍະພາບ.

ທັນທີທີ່ເສັ້ນໃຍຖືກຕັດ ແຮງທີ່ດຶງແຜລົງກໍ່ຫາຍໄປ. ຖ້າຍ້ອນກັບໄປເບິ່ງຕົວຢ່າງຜ້າເຕັ້ນ ກໍ່ຄືການໃຊ້ກັນຕັດເຊືອກທີ່ຕຶງນັ້ນ, ເມື່ອເຊືອກຫາຍໄປ ຜ້າກໍ່ຈະຄ່ອຍໆເດັ້ງກັບໄປບ່ອນເດີມ. ຜິວໜັງກໍ່ຄືກັນ, ທັນທີທີ່ເສັ້ນໃຍຖືກຕັດ ຈຸດແຜຈະຍົກຂຶ້ນເລັກນ້ອຍຈົນສາມາດຮູ້ສຶກໄດ້ດ້ວຍມື.

ຍັງມີກົນໄກສຳຄັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ. ຕອນເຂັມແກວ່ງຜ່ານໄປ ມັນຈະສ້າງບາດແຜນ້ອຍໆຂຶ້ນມາໃໝ່ ຮ່າງກາຍຈຶ່ງສ້າງຄໍລາເຈນໃໝ່ຂຶ້ນມາສ້ອມແປງ. ຄໍລາເຈນເປັນໂປຣຕີນທີ່ຄືເສົາຄ້ຳຢູ່ໃຕ້ຜິວໜັງ. ເມື່ອມີເສົາໃໝ່ຂຶ້ນມາ ພື້ນຂອງແຜກໍ່ຈະຄ່ອຍໆຖືກຕື່ມເຕັມຂຶ້ນເລື້ອຍໆຕາມເວລາ.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງບໍ່ດີຂຶ້ນທັນທີ?

ຫຼັງທຳການທັນທີ ແຜມັກຈະຍົກຂຶ້ນເຫັນໄດ້ຊັດ ນີ້ແມ່ນຜົນທີ່ເກີດຂຶ້ນທັນທີຫຼັງເສັ້ນໃຍຖືກຕັດ. ແຕ່ຫຼັງຈາກຜ່ານໄປ 1 ຫາ 2 ອາທິດ ອາດຮູ້ສຶກວ່າຈົມລົງອີກລະດັບໜຶ່ງ ນັ້ນເປັນເພາະຮ່າງກາຍອາດສ້າງເສັ້ນໃຍໃໝ່ຂຶ້ນມາອີກ ໃນລະຫວ່າງທີ່ກຳລັງສ້ອມແປງບາດແຜໃໝ່.

ດ້ວຍເຫດນີ້ ຊັບຊິຊັນຈຶ່ງບໍ່ແມ່ນການປິ່ນປົວແບບເຮັດຄັ້ງດຽວຈົບ ແຕ່ຈະເຮັດຫ່າງກັນ 4 ຫາ 6 ອາທິດ ຊ້ຳກັນ 3 ຫາ 6 ຄັ້ງ ເພື່ອໃຫ້ເວລາຄໍລາເຈນສະສົມພຽງພໍ. ແຕ່ລະຄັ້ງແມ່ນຄືການອັດພື້ນຂ້າງລຸ່ມໃຫ້ແໜ້ນຂຶ້ນເທື່ອລະໜ້ອຍ. ຍິ່ງເຮັດຫຼາຍຄັ້ງ ຄໍລາເຈນທີ່ສ້າງໃໝ່ກໍ່ຍິ່ງສະສົມ ພື້ນຂອງແຜກໍ່ຍິ່ງຍົກຂຶ້ນຢ່າງໝັ້ນຄົງຂຶ້ນເລື້ອຍໆ.

ຂະບວນການນີ້ອາດປຽບໄດ້ກັບການຂຶ້ນຂັ້ນໄດ. ແມ່ນວ່າແຕ່ລະຂັ້ນຈະເບິ່ງຄືຕໍ່າ ແຕ່ຖ້າຍ່າງຂຶ້ນຫຼາຍໆຂັ້ນ ສຸດທ້າຍກໍ່ຈະໄປຮອດຈຸດທີ່ສູງກວ່າຈຸດເລີ່ມຕົ້ນຫຼາຍ. ຊັບຊິຊັນກໍ່ຄືກັນ, ແຕ່ລະຄັ້ງແມ່ນຂັ້ນນ້ອຍໆໜຶ່ງຂັ້ນ ເມື່ອຂັ້ນເຫຼົ່ານັ້ນສະສົມ ພື້ນຂອງແຜກໍ່ຄ່ອຍໆຍົກຂຶ້ນ.

ເປັນຫຍັງຕ້ອງເຮັດເລເຊີຮ່ວມນຳ?

ຊັບຊິຊັນຊ່ວຍປົດແຮງດຶງແລະຕື່ມເຕັມພື້ນຂອງແຜໄດ້ດີ ແຕ່ຍັງມີຂອບເຂດຈຳກັດໃນການເຮັດໃຫ້ຂອບແຜທີ່ຄົມແລະຊັນນັ້ນອອກນຸ້ມຂຶ້ນ. ສ່ວນນີ້ຈະຖືກເສີມດ້ວຍເລເຊີແບບ fractional (ເລເຊີທີ່ເຈາະຮູນ້ອຍໆຢ່າງໜາແໜ້ນເທິງຜິວ ເພື່ອກະຕຸ້ນຄໍລາເຈນອ້ອມຂ້າງ).

ທັງສອງວິທີເຮັດວຽກຄົນລະຊັ້ນ ຄົນລະບັນຫາ.

• ຊັບຊິຊັນຕັດການຍຶດຕິດຢູ່ຊັ້ນເລິກຂອງຜິວ ເພື່ອຍົກພື້ນຂອງແຜຂຶ້ນ. ແຕ່ມີແຮງໜ້ອຍໃນການປັບຜິວດ້ານນອກໃຫ້ລຽບ.
• ເລເຊີຊ່ວຍປັບຂອບແຜແລະຜິວດ້ານນອກໃຫ້ລຽບຂຶ້ນ. ແຕ່ບໍ່ສາມາດແຕະຕ້ອງການຍຶດຕິດຢູ່ຊັ້ນເລິກໄດ້.
• ຖ້າເຮັດທັງສອງຢ່າງພ້ອມກັນ ການປົດແຮງດຶງຢູ່ຂ້າງໃນ ແລະ ການປັບຜິວດ້ານນອກຈະເກີດຂຶ້ນພ້ອມກັນ ຊຶ່ງມີລາຍງານວ່າໃຫ້ຜົນລັບທີ່ເບິ່ງເປັນທຳມະຊາດຫຼາຍກວ່າການເຮັດແຍກກັນ.

ດ້ວຍເຫດຜົນນີ້ ໃນການປິ່ນປົວຕົວຈິງ ຈຶ່ງມັກວາງແຜນເຮັດເລເຊີ ຫຼື ຟິນເລີຮ່ວມກັບຊັບຊິຊັນ ຫຼາຍກວ່າການເຮັດຊັບຊິຊັນຢ່າງດຽວ.

ບໍ່ແມ່ນທຸກແຜຈະໄດ້ຮັບຜົນດີ

ແຜທີ່ຊັບຊິຊັນໄດ້ຜົນດີ ແມ່ນແຜທີ່ມີເສັ້ນໃຍດຶງຢູ່ຈຸດໃດຈຸດໜຶ່ງຢ່າງຊັດເຈນ. ແຕ່ແຜບາງແບບກໍ່ບໍ່ມີເສັ້ນໃຍ ພຽງແຕ່ຄໍລາເຈນແລະໄຂມັນໃຕ້ຜິວບາງລົງກວ້າງໆ. ແຜແບບນີ້ ຕັ້ງແຕ່ຕົ້ນກໍ່ບໍ່ມີເສັ້ນທີ່ດຶງໄວ້ ຕໍ່ໃຫ້ແກວ່ງເຂັມເປັນຮູບພັດຫຼາຍປານໃດກໍ່ບໍ່ມີຫຍັງໃຫ້ຕັດ.

ບາງສ່ວນຂອງແຜແບບ rolling ທີ່ກະຈາຍກວ້າງແລະຄ່ອຍໆຈົມ ຫຼືກໍລະນີແກ້ມທັງໝົດຄ່ອຍໆຈົມລົງຕາມອາຍຸ ແມ່ນຢູ່ໃນກຸ່ມນີ້. ບໍລິເວນແບບນີ້ ການຕື່ມປະລິມານທີ່ຈົມລົງໂດຍກົງ ເຊັ່ນ ຟິນເລີ ຫຼື ການປູກຖ່າຍໄຂມັນ ຈະໄດ້ຜົນກົງກວ່າຊັບຊິຊັນ.

ດັ່ງນັ້ນ ກ່ອນປິ່ນປົວ ຈຶ່ງຕ້ອງແຍກໃຫ້ອອກກ່ອນວ່າແຜນີ້ຈົມເພາະຖືກດຶງ ຫຼື ຈົມເພາະຂາດປະລິມານ. ຖ້າກວດພົບການຍຶດຕິດຈາກການດຶງທີ່ກ່າວມາ ຊັບຊິຊັນຈະເປັນທາງເລືອກທຳອິດ, ແຕ່ຖ້າຈົມແບບບາງກວ້າງໆໂດຍບໍ່ມີການຍຶດຕິດ ການຕື່ມປະລິມານຈະຖືກພິຈາລະນາກ່ອນ. ແຜທີ່ມີທັງສອງລັກສະນະປົນກັນກໍ່ພົບເລື້ອຍ ບາງກໍລະນີກໍ່ວາງແຜນເຮັດຊັບຊິຊັນຮ່ວມກັບຟິນເລີໄປພ້ອມກັນ.

ຮອຍຊ້ຳຫຼັງທຳເກີດຈາກຫຍັງ ແລະ ຢູ່ດົນປານໃດ?

ໃນລະຫວ່າງທີ່ເຂັມແກວ່ງໄປມາຢູ່ໃຕ້ຜິວ ເສັ້ນເລືອດຝອຍນ້ອຍໆທີ່ຢູ່ໃນເສັ້ນທາງນັ້ນອາດຖືກກົດ ຫຼື ຖືກແຕະໄປພ້ອມ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ການເກີດຮອຍຊ້ຳຢູ່ບໍລິເວນທີ່ທຳ ຈຶ່ງເປັນປະຕິກິລິຍາທີ່ພົບເລື້ອຍໃນຊັບຊິຊັນ. ເບິ່ງພາຍນອກອາດເປັນຫ່ວງ ແຕ່ບາງທີກໍ່ຖືກເຂົ້າໃຈວ່າເປັນສັນຍານວ່າເສັ້ນໃຍຖືກຕັດອອກແທ້.

ໂດຍທົ່ວໄປ ຮອຍຊ້ຳຈະຈາງລົງແລະຫາຍໄປພາຍໃນ 1 ຫາ 2 ອາທິດ. ອາການບວມກໍ່ອາດເກີດຮ່ວມນຳ ແຕ່ກໍ່ຈະລົງພາຍໃນ 3 ຫາ 7 ວັນ ຕາມປົກກະຕິເຊັ່ນກັນ. ຄວາມໄວໃນການຟື້ນຕົວແຕກຕ່າງກັນໄປແຕ່ລະຄົນ ດັ່ງນັ້ນ ກ່ອນທຳຄວນປຶກສາທ່ານໝໍກ່ຽວກັບສະພາບຜິວແລະໄລຍະເວລາຟື້ນຕົວຂອງຕົນເອງໄວ້ລ່ວງໜ້າ.

ບາງກໍລະນີກໍ່ໃຊ້ ຄານູລາ (cannula, ອຸປະກອນຮູບທໍ່ປາຍທື່) ແທນເຂັມ. ຄານູລາມີລັກສະນະດັນເສັ້ນເລືອດອອກຂ້າງທາງເວລາຜ່ານໄປ ຈຶ່ງເກີດຮອຍຊ້ຳໜ້ອຍກວ່າ ແຕ່ແຮງໃນການຕັດເສັ້ນໃຍອາດອ່ອນກວ່າເຂັມແຫຼມ. ດັ່ງນັ້ນ ບໍລິເວນທີ່ມີການຍຶດຕິດແໜ້ນ ມັກໃຊ້ເຂັມ ສ່ວນບໍລິເວນທີ່ມີເສັ້ນເລືອດຫຼາຍແລະລະອຽດອ່ອນ ມັກໃຊ້ຄານູລາ ຄືການເລືອກອຸປະກອນຕາມແຕ່ລະຈຸດ. ຖ້າກັງວົນເລື່ອງເຈັບ ການສະຫຼົບຢາຊາສະເພາະທີ່ໃຫ້ພຽງພໍລ່ວງໜ້າ ຈະຊ່ວຍໃຫ້ແກວ່ງເປັນຮູບພັດກວ້າງໆຊ້ຳໆໄດ້ໂດຍເຈັບໜ້ອຍລົງ.

ຕ້ອງເຮັດຈັກຄັ້ງ ຫ່າງກັນປານໃດ?

ຄືທີ່ອະທິບາຍມາກ່ອນໜ້ານີ້ ການສະສົມຄໍລາເຈນຕ້ອງໃຊ້ເວລາ ດັ່ງນັ້ນ ຊັບຊິຊັນຈຶ່ງມັກເຮັດຫ່າງກັນ 4 ຫາ 6 ອາທິດ ຈຳນວນ 3 ຫາ 6 ຄັ້ງ. ຈຳນວນຄັ້ງທີ່ຈຳເປັນຈະແຕກຕ່າງກັນໄປຕາມຄວາມເລິກຂອງແຜ, ລະດັບການຍຶດຕິດ, ແລະ ຄວາມໄວໃນການຟື້ນຕົວຂອງແຕ່ລະຄົນ.

• ແຜແບບ rolling ທີ່ມີການຍຶດຕິດຕື້ນແລະກະຈາຍກວ້າງ ບາງກໍລະນີຕອບສະໜອງດີແມ່ນເຮັດພຽງ 2 ຫາ 3 ຄັ້ງ ເພາະເສັ້ນໃຍເອງບໍ່ໜາຫຼາຍ.
• ແຜແບບ boxcar ຫຼືແຜເກົ່າທີ່ມີການຍຶດຕິດເລິກແລະແໜ້ນ ເສັ້ນໃຍມັກຝັງແໜ້ນກວ່າ ຈຶ່ງມັກຕ້ອງເຮັດ 5 ຫາ 8 ຄັ້ງ.
• ຖ້າເຮັດເລເຊີ ຫຼື ຟິນເລີຮ່ວມນຳ ຈະຕ້ອງປັບລຳດັບແລະໄລຍະຫ່າງລວມ ຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ແຜນຈຳນວນຄັ້ງແຕກຕ່າງຈາກການເຮັດຢ່າງດຽວ.

ແທນທີ່ຈະຍຶດຕິດຈຳນວນຄັ້ງທີ່ກຳນົດໄວ້ຢ່າງດຽວ ການກວດເບິ່ງລະດັບການຍົກຂອງແຜໃນແຕ່ລະຄັ້ງ ແລ້ວປັບກຳນົດການຄັ້ງຕໍ່ໄປ ຈຶ່ງເປັນວິທີທີ່ໃຊ້ທົ່ວໄປ.

ຕອນນີ້ ການກວດດ້ວຍການດຶງແລະກົດທີ່ກ່າວມາກ່ອນໜ້າຈະຖືກນຳມາໃຊ້ອີກຄັ້ງ. ຖ້າກົດ ຫຼື ດຶງບໍລິເວນແຜແລ້ວ ຮູ້ສຶກນຸ້ມ ຄືກັບຜິວອ້ອມຂ້າງ ຈະຖືວ່າການຍຶດຕິດຫາຍໄປພຽງພໍແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາຢຸດການປິ່ນປົວ. ໃນທາງກັບກັນ ຖ້າຈຸດນັ້ນຍັງແຂງແລະຮູ້ສຶກຖືກດຶງຢູ່ ໝາຍຄວາມວ່າຍັງມີເສັ້ນໃຍທີ່ຍັງບໍ່ທັນຖືກຕັດ ຈຶ່ງຈະດຳເນີນຄັ້ງຕໍ່ໄປ.

References

Korean Dermatological Association, Ministry of Food and Drug Safety (MFDS), American Academy of Dermatology (AAD), and U.S. Food and Drug Administration (FDA).