ຂອບເຂດວອລລ່ຽມສັນດັງ ແລະ ປາຍດັງທີ່ຟິນເລີດັງເຮັດໄດ້ ຈຸດແລະເງື່ອນໄຂທີ່ຕ້ອງຜ່າຕັດເສີມດັງແທ້ໆ

ເມື່ອສັນດັງຕ່ຳ ຫຼື ປາຍດັງເບິ່ງໜາທຶບ ທັງການສັກຟິນເລີດັງ ແລະ ການຜ່າຕັດເສີມດັງ ລ້ວນແຕ່ເປັນທາງເລືອກ. ທັງສອງວິທີມີເປົ້າໝາຍດຽວກັນຄືເຮັດໃຫ້ສັນດັງສູງຂຶ້ນ ແຕ່ວິທີການແລະຂອບເຂດຂອງຜົນລັບແຕກຕ່າງກັນຫຼາຍ. ຟິນເລີແມ່ນການສັກເພື່ອເພີ່ມວອລລ່ຽມພຽງເຂັມດຽວ ສ່ວນການຜ່າຕັດແມ່ນການສ້າງໂຄງສ້າງກະດູກແລະກະດູກອ່ອນຂຶ້ນໃໝ່ທັງໝົດ. ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງມີຮູບຊົງດັງທີ່ເໝາະກັບຟິນເລີ ແລະ ຮູບຊົງດັງທີ່ຈຳເປັນຕ້ອງຜ່າຕັດຕັ້ງແຕ່ຕົ້ນ. ການຮູ້ຂອບເຂດຂອງຟິນເລີໃຫ້ຊັດເຈນຈະຊ່ວຍໃຫ້ບໍ່ເສຍເງິນເປົ່າໆ ຫຼື ພົບກັບຜົນຂ້າງຄຽງ.

ຟິນເລີດັງເຮັດໃຫ້ສັນດັງສູງຂຶ້ນດ້ວຍຫຼັກການໃດ?

HA (hyaluronic acid, ອາຊິດຮາຍາລູຣອນິກ) ຟິນເລີແມ່ນເຈວທີ່ມີຄຸນສົມບັດດຶງດູດນ້ຳ ຖືກສັກເຂົ້າໃຕ້ຜິວໜັງດັງ. ໂມເລກຸນຟິນເລີເຊື່ອມຕໍ່ກັນເປັນຮ່າງແຫ ດ້ວຍໂຄງສ້າງຮ່າງແຫນີ້ (cross-linking) ເຮັດໃຫ້ຟິນເລີຄົງຢູ່ບ່ອນທີ່ສັກແລະສ້າງວອລລ່ຽມຂຶ້ນ. ຮ່າງແຫຍິ່ງແໜ້ນ ເຈວຍິ່ງແໜ້ນ ແລະ ບ່ອນທີ່ຖືກກົດແຮງເຊັ່ນປາຍດັງກໍ່ຈະໃຊ້ຟິນເລີທີ່ແໜ້ນກວ່າ.

ໃຊ້ cannula (ທໍ່ບາງໆປາຍມົນ) ຫຼື ເຂັມນ້ອຍ ສັກເຂົ້າເທື່ອລະໜ້ອຍຢູ່ກາງສັນດັງ ເໜືອປາຍດັງ ແລະ ບ່ອນຕໍ່ລະຫວ່າງຕາກັບດັງ (radix). ເມື່ອສັນທີ່ຕ່ຳຖືກຕື່ມເຕັມ ເບິ່ງຈາກທາງຂ້າງກໍ່ຈະເຫັນສັນດັງຕໍ່ເນື່ອງເປັນເສັ້ນຊື່. ວິທີນີ້ບໍ່ໄດ້ແຕະຕ້ອງກະດູກຫຼືກະດູກອ່ອນ ພຽງແຕ່ວາງວອລລ່ຽມທັບຢູ່ເທິງເທົ່ານັ້ນ ດັ່ງນັ້ນເວລາສັກຈຶ່ງສັ້ນແລະຟື້ນຕົວໄວ.

ຂອບເຂດທີ່ຟິນເລີສາມາດປັບປຸງໄດ້

ດັງທີ່ຟິນເລີໃຫ້ຜົນດີ ສ່ວນຫຼາຍແມ່ນດັງທີ່ໂຄງສ້າງກະດູກແລະກະດູກອ່ອນຍັງດີຢູ່ ພຽງແຕ່ຂາດວອລລ່ຽມໜ້ອຍໜຶ່ງ. ເມື່ອສັນດັງກາງຕ່ຳຈົນເສັ້ນຂ້າງບໍ່ຕໍ່ເນື່ອງກັນ ການຕື່ມເຈວຈະເຮັດໃຫ້ເສັ້ນສາຍເຊື່ອມກັນເປັນທຳມະຊາດ. ເມື່ອຈຸດ radix ຍຸບຈົນເບິ່ງຄືມີຮ່ອງລະຫວ່າງຕາກັບດັງ ການຕື່ມພຽງໜ້ອຍດຽວກໍ່ຈະເຮັດໃຫ້ໜ້າຕາອ່ອນລົງ.

ໃນກໍລະນີສັນດັງບໍ່ສົມມາດຕະລົງໜ້ອຍໜຶ່ງ ກໍ່ສາມາດຕື່ມສະເພາະຝັ່ງທີ່ຕ່ຳກວ່າ ເພື່ອປັບໃຫ້ສົມດຸນໄດ້. ນອກຈາກນີ້ ໃນກໍລະນີສັນດັງມີສ່ວນນູນອອກມາ (ດັງໂກ່ງ) ກໍ່ສາມາດຕື່ມເໜືອແລະລຸ່ມຈຸດນັ້ນ ເພື່ອໃຫ້ສ່ວນນູນເບິ່ງບໍ່ເດັ່ນຂຶ້ນ. ແຕ່ວິທີນີ້ບໍ່ແມ່ນການແກະກະດູກທີ່ນູນອອກ ພຽງແຕ່ປັບລະດັບອ້ອມຂ້າງເພື່ອສ້າງພາບລວງຕາ ດັ່ງນັ້ນເມື່ອຖືກແສງແຮງຈາກທາງຂ້າງ ໂຄງຮ່າງເດີມກໍ່ອາດຈະເຫັນຄືນມາໄດ້.

ຈຸດຮ່ວມຂອງດັງທີ່ຟິນເລີໃຫ້ຜົນດີ ຄືໂຄງສ້າງໃຫຍ່ຂອງກະດູກຍັງຄົງເດີມ ພຽງແຕ່ຕ້ອງການຕື່ມສ່ວນຕ່າງລະດັບໜ້າດັງເທົ່ານັ້ນ. ດ້ວຍເຫດຜົນນີ້ ເວລາປຶກສາ ທ່ານໝໍຈຶ່ງມັກເບິ່ງຮູບໜ້າຂ້າງກ່ອນ ເພື່ອເບິ່ງວ່າຈຸດໃດຕ່ຳ ແລະ ຖ້າຕື່ມຈຸດໃດແລ້ວເສັ້ນສາຍທັງໝົດຈະຄ່ອງແຄ້ວຂຶ້ນ.

ຮູບຊົງດັງແບບໃດທີ່ຟິນເລີແກ້ບໍ່ໄດ້?

ຟິນເລີແມ່ນວິທີເພີ່ມວອລລ່ຽມ ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງບໍ່ສາມາດຫຼຸດ ຫຼື ຍ້າຍສ່ວນໃດອອກໄດ້. ຖ້າສັນດັງ ຫຼື ປາຍດັງໃຫຍ່ແລະໜາຢູ່ແລ້ວ ການຕື່ມຟິນເລີເຂົ້າໄປອີກກໍ່ຈະເຮັດໃຫ້ດັງໃຫຍ່ຂຶ້ນແທນ. ບັນຫາການທຳງານເຊັ່ນກະດູກດັງໂຄ້ງຈົນຫາຍໃຈລຳບາກ ກໍ່ບໍ່ສາມາດແກ້ດ້ວຍເຈວໄດ້ເຊັ່ນກັນ.

ຖ້າຢາກໃຫ້ປາຍດັງທີ່ຕົກລົງ ຫຼື ໜາທຶບກາຍເປັນແຫຼມແລະຍົກຂຶ້ນ ຕ້ອງມີໂຄງທີ່ແໜ້ນຮອງຮັບປາຍດັງ ແຕ່ເຈວທີ່ອ່ອນນຸ້ມບໍ່ສາມາດເຮັດໜ້າທີ່ນັ້ນໄດ້. ແລະຜິວໜັງບ່ອນປາຍດັງກໍ່ບາງເປັນພິເສດແລະຖືກກົດແຮງ ຖ້າສັກຟິນເລີຫຼາຍເກີນໄປຢູ່ບ່ອນນີ້ ຜິວໜັງຈະຖືກດຶງແໜ້ນ ເຮັດໃຫ້ການໄຫຼວຽນເລືອດບໍ່ດີ ແລະ ຮູບຊົງອາດຈະຜິດເພ້ຍໄປຕາມກາລເວລາ.

ກໍລະນີໃດທີ່ຕ້ອງຜ່າຕັດເສີມດັງ?

ການຜ່າຕັດເສີມດັງແມ່ນການໃຊ້ກະດູກອ່ອນຂອງຕົນເອງ (ກະດູກອ່ອນຫູ, ກະດູກອ່ອນຜະໜັງກັ້ນດັງ, ກະດູກອ່ອນຊີ່ໂຄງ ແລະອື່ນໆ) ຫຼື ວັດຖຸປອມ ເພື່ອສ້າງໂຄງສ້າງດັງຂຶ້ນໃໝ່ທັງໝົດ. ເມື່ອສັນດັງຕ່ຳຫຼາຍຈົນຟິນເລີຢ່າງດຽວບໍ່ພຽງພໍ, ຢາກໃຫ້ປາຍດັງແຫຼມແລະໝັ້ນຄົງ, ຫຼື ຢາກແກະສ່ວນນູນຂອງກະດູກ ຫຼື ກະດູກອ່ອນດັງໂກ່ງອອກແທ້ໆ ກໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງຜ່າຕັດ.

ໃນກໍລະນີດັງໂຄ້ງຈົນສົມດຸນຊ້າຍຂວາຜິດເພ້ຍຫຼາຍ ຫຼື ມີບັນຫາການຫາຍໃຈຈິງໆ ກໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງໃຊ້ວິທີຜ່າຕັດເພື່ອຈັດວາງກະດູກແລະກະດູກອ່ອນໃໝ່. ໃນກໍລະນີປີກດັງກວ້າງແລະຕ້ອງການຫຼຸດຂະໜາດ ກໍ່ເປັນຂອບເຂດທີ່ຟິນເລີແຕະຕ້ອງບໍ່ໄດ້ ຕ້ອງແກ້ດ້ວຍການຜ່າຕັດເທົ່ານັ້ນ.

ຈຸດແຕກຕ່າງລະຫວ່າງການຜ່າຕັດກັບຟິນເລີ ຄືການຍ້າຍແລະຈັດວາງເນື້ອເຍື່ອໃໝ່. ຕົວຢ່າງ ຖ້າເອົາກະດູກອ່ອນຫລັງຫູມາວາງທີ່ປາຍດັງເພື່ອດັນປາຍດັງໃຫ້ຍົກຂຶ້ນ ຕ່າງຈາກຟິນເລີທີ່ຈະຖືກດູດຊຶມໄປຕາມກາລເວລາ ກະດູກອ່ອນຈະຄົງຢູ່ບ່ອນນັ້ນແລະເຮັດໜ້າທີ່ຄືກະດູກຮອງຮັບຕໍ່ໄປ. ດັ່ງນັ້ນຖ້າເປົ້າໝາຍແມ່ນປ່ຽນໂຄງສ້າງ ການຜ່າຕັດຈະໃຫ້ຜົນລັບທີ່ແນ່ນອນກວ່າຟິນເລີຫຼາຍ.

ໄລຍະຟື້ນຕົວຂອງຟິນເລີແລະການຜ່າຕັດຕ່າງກັນແນວໃດ?

ຟິນເລີສາມາດໃຊ້ຊີວິດປະຈຳວັນໄດ້ທັນທີຫຼັງສັກ ຢ່າງຫຼາຍກໍ່ມີອາການບວມແລະຟົກຊ້ຳເລັກນ້ອຍ ເຊິ່ງຈະຫາຍໄປພາຍໃນສອງສາມມື້. ເຈວຈະໃຊ້ເວລາປະມານ 1~2 ອາທິດເພື່ອຢູ່ຕົວ ໃນຊ່ວງນັ້ນຮູບຊົງຈະຄ່ອຍໆເປັນທຳມະຊາດຂຶ້ນ.

ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ ການຜ່າຕັດເສີມດັງແມ່ນການຈັດການກັບກະດູກແລະກະດູກອ່ອນ ດັ່ງນັ້ນໄລຍະຟື້ນຕົວຈຶ່ງດົນກວ່າຫຼາຍ. ສອງສາມມື້ຫຼັງຜ່າຕັດຕ້ອງໃສ່ splint (ອຸປະກອນປົກປ້ອງເພື່ອຄົງຮູບຊົງ) ຢູ່ດັງ, ໃຊ້ເວລາຫຼາຍອາທິດອາການບວມສ່ວນໃຫຍ່ຈຶ່ງຈະຫາຍ ແລະ ອາດໃຊ້ເວລາຫຼາຍເດືອນອາການບວມນ້ອຍໆຈຶ່ງຫາຍໝົດ ຮູບຊົງສຸດທ້າຍຈຶ່ງຈະຄົງຕົວ. ຄວາມແຕກຕ່າງນີ້ມາຈາກລັກສະນະຂອງເນື້ອເຍື່ອທີ່ຖືກແຕະຕ້ອງ. ຟິນເລີແມ່ນວາງທັບຢູ່ລະຫວ່າງເນື້ອເຍື່ອອ່ອນ ສ່ວນການຜ່າຕັດແມ່ນການຕັດແລະຕໍ່ກະດູກກັບກະດູກອ່ອນ ຮ່າງກາຍຈຶ່ງຕ້ອງໃຊ້ເວລາຟື້ນຟູບ່ອນນັ້ນຂຶ້ນໃໝ່ຫຼາຍກວ່າ.

ຜົນຂ້າງຄຽງຂອງຟິນເລີແລະການຄຸ້ມຄອງຄວາມປອດໄພ

ດັງເປັນໜຶ່ງໃນຈຸດທີ່ມີລາຍງານຄວາມສ່ຽງດ້ານຫຼອດເລືອດສູງທີ່ສຸດໃນໃບໜ້າ. ເນື່ອງຈາກມີຫຼອດເລືອດທີ່ຕໍ່ໄປຫາຕາຢູ່ໃກ້ບໍລິເວນດັງ ຖ້າຟິນເລີເຂົ້າໄປໃນຫຼອດເລືອດຜິດພາດ ອາດເຮັດໃຫ້ຜິວໜັງຕາຍ ຫຼື ໃນກໍລະນີໜ້ອຍທີ່ສາຍຕາຫຼຸດລົງກໍ່ມີລາຍງານ. ເພື່ອຫຼຸດຄວາມສ່ຽງນີ້ ຈຶ່ງໃຊ້ມາດຕະການປອດໄພດັ່ງນີ້ຮ່ວມກັນ.

• ໃຊ້ Cannula: ປາຍມົນຈະດັນຫຼອດເລືອດຫຼີກໄປໃນຂະນະທີ່ສັກຜ່ານ ດັ່ງນັ້ນຄວາມສ່ຽງທີ່ຈະແທງຫຼອດເລືອດໂດຍກົງຈຶ່ງໜ້ອຍກວ່າເຂັມປາຍແຫຼມ.
• ສັກເທື່ອລະໜ້ອຍ: ແທນທີ່ຈະສັກປະລິມານຫຼາຍໃນເທື່ອດຽວ ການສັກເທື່ອລະໜ້ອຍພ້ອມກວດເບິ່ງສີແລະຄວາມແໜ້ນ ຈະຊ່ວຍໃຫ້ຈັບສັນຍານຫຼອດເລືອດຖືກກົດ ຫຼື ອຸດຕັນໄດ້ຕັ້ງແຕ່ຕົ້ນ.
• ກຽມ Hyaluronidase ໄວ້ຕະຫຼອດ: ຖ້າສີບໍລິເວນທີ່ສັກຊີດ ຫຼື ເຈັບຮຸນແຮງຂຶ້ນທັນທີ ເຊິ່ງເປັນສັນຍານບັນຫາຫຼອດເລືອດ ຕ້ອງສັກ hyaluronidase (ເອນໄຊທີ່ຍ່ອຍສະຫຼາຍອາຊິດຮາຍາລູຣອນິກ) ທັນທີເພື່ອລະລາຍຟິນເລີແລະຄືນການໄຫຼວຽນເລືອດ ນີ້ຄືມາດຕະຖານທີ່ຕ້ອງກຽມພ້ອມ.
• ເລືອກຜູ້ສັກທີ່ມີປະສົບການ: ຜູ້ສັກທີ່ຮູ້ເສັ້ນທາງຫຼອດເລືອດຢູ່ດັງແທ້ໆ ຈະສາມາດຫຼີກລ້ຽງບ່ອນອັນຕະລາຍໃນເວລາສັກໄດ້ດີກວ່າ.

ຄວາມສ່ຽງເຫຼົ່ານີ້ຖືກລາຍງານໜ້ອຍ ແຕ່ກໍ່ຢືນຢັນໄດ້ວ່າດັງເປັນຈຸດທີ່ຕ້ອງລະມັດລະວັງເປັນພິເສດ.

ເງື່ອນໄຂການເລືອກທີ່ເໝາະສົມກັບຕົນເອງ

ໃນທີ່ສຸດ ເງື່ອນໄຂການເລືອກແມ່ນຢູ່ທີ່ວ່າບັນຫາຂອງດັງຕອນນີ້ແມ່ນຂາດວອລລ່ຽມ ຫຼື ເປັນບັນຫາໂຄງສ້າງແທ້ໆ. ຖ້າພຽງແຕ່ເສັ້ນຂ້າງສັນດັງບໍ່ຄ່ອງແຄ້ວ ຫຼື ຈຸດ radix ຍຸບເລັກນ້ອຍ ຟິນເລີກໍ່ພຽງພໍທີ່ຈະສ້າງການປ່ຽນແປງທີ່ເປັນທຳມະຊາດ ແລະ ຖ້າພົ້ນໄລຍະການຄົງຕົວແລ້ວບໍ່ພໍໃຈ ກໍ່ສາມາດໃຊ້ hyaluronidase ຄືນຮູບຮ່າງເດີມໄດ້ ນີ້ກໍ່ຊ່ວຍຫຼຸດພາລະໄດ້ຫຼາຍ.

ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ ຖ້າຢາກຍົກປາຍດັງ ຫຼື ແກ້ດັງໂກ່ງອອກແທ້ໆ ຫຼື ມີບັນຫາການທຳງານ ຟິນເລີກໍ່ບໍ່ສາມາດແກ້ໄດ້ຢ່າງແທ້ຈິງ ດັ່ງນັ້ນການປຶກສາການຜ່າຕັດຕັ້ງແຕ່ຕົ້ນຈຶ່ງເປັນທາງທີ່ປະຢັດເວລາແລະຄ່າໃຊ້ຈ່າຍກວ່າ.

ການພິຈາລະນາທັງສອງວິທີເປັນລຳດັບກໍ່ເປັນອີກທາງເລືອກໜຶ່ງ. ຖ້າຢາກປັບແຕ່ງແຄ່ເສັ້ນສັນດັງ ລອງໃຊ້ຟິນເລີເບິ່ງການປ່ຽນແປງກ່ອນ ຖ້າຜົນລັບບໍ່ໜ້າພໍໃຈ ຫຼື ຢາກປ່ຽນສ່ວນທີ່ຟິນເລີໄປບໍ່ເຖິງເຊັ່ນປາຍດັງ ຈຶ່ງຄ່ອຍພິຈາລະນາການຜ່າຕັດກໍ່ບໍ່ຊ້າເກີນໄປ. ແຕ່ດັງທີ່ສັກຟິນເລີຊ້ຳໆສະສົມມາຫຼາຍຄັ້ງ ເນື້ອເຍື່ອຈະຢູ່ໃນສະພາບຖືກກົດແໜ້ນ ຖ້າວາງແຜນຜ່າຕັດພາຍຫຼັງ ຄວນແຈ້ງປະຫວັດນີ້ໃຫ້ທ່ານໝໍຮູ້ລ່ວງໜ້າຕອນປຶກສາເພື່ອຄວາມປອດໄພ. ການຮູ້ວ່າດັງຂອງຕົນເອງໃກ້ບັນຫາຂາດວອລລ່ຽມ ຫຼື ບັນຫາໂຄງສ້າງຫຼາຍກວ່າກັນ ຄວນປຶກສາແພດຜູ້ຊ່ຽວຊານແລະໃຫ້ເບິ່ງສະພາບກະດູກແທ້ຈິງ ເພື່ອຕັດສິນໃຈຢ່າງຖືກຕ້ອງທີ່ສຸດ.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).