ເລເຊີໂທນນິງ ຄິວສະວິດ ໃຫ້ພະລັງງານອ່ອນຫຼາຍຄັ້ງ ຫຼັກການລົບຮອຍດ່າງດຳ ແລະ ຂໍ້ລະວັງຮອຍດ່າງຂາວ

ເມື່ອຢາກກຳຈັດຝ້າ ຫຼື ຈຸດດ່າງດຳທີ່ຝັງຢູ່ໃນໜ້າ ວິທີການທີ່ໄດ້ຍິນເລື້ອຍໆກໍຄືເລເຊີໂທນນິງ. ແຕ່ຕ່າງຈາກເລເຊີເມັດສີແບບອື່ນ ເລເຊີໂທນນິງບໍ່ໄດ້ຍິງແຮງພຽງເທື່ອດຽວ ແຕ່ໃຊ້ພະລັງງານອ່ອນ ຍິງຊ້ຳໆ 5 ຫາ 10 ຄັ້ງ ໂດຍຫ່າງກັນ 1 ຫາ 2 ອາທິດຕໍ່ຄັ້ງ. ຫຼາຍຄົນສົງໄສວ່າເປັນຫຍັງຕ້ອງອ່ອນພະລັງແລ້ວແບ່ງເປັນຫຼາຍຄັ້ງແບບນີ້.

ວິທີນີ້ມີເຫດຜົນຊັດເຈນ. ແທນທີ່ຈະປັບພະລັງງານໃນການລົບເມັດສີຢ່າງດຽວ ແຕ່ເປັນກົນລະຍຸດທີ່ຄວບຄຸມທັງຂອບເຂດ ແລະ ຜົນຂ້າງຄຽງໄປພ້ອມກັນ. ມາເບິ່ງກັນວ່າເລເຊີໂທນນິງລົບເມັດສີດ້ວຍຫຼັກການໃດ ແລະ ເປັນຫຍັງການເຮັດຫຼາຍເກີນໄປຈຶ່ງກັບກາຍເປັນຜົນຂ້າງຄຽງແບບຮອຍດ່າງຂາວ.

ເລເຊີຄິວສະວິດເລືອກທຳລາຍສະເພາະເມັດສີໄດ້ແນວໃດ?

ອຸປະກອນທີ່ໃຊ້ໃນເລເຊີໂທນນິງເອີ້ນວ່າເລເຊີຄິວສະວິດ (Q-switched). ຄິວສະວິດໝາຍເຖິງການອັດພະລັງງານເລເຊີໃຫ້ແໜ້ນຢູ່ໃນຊ່ວງເວລາສັ້ນຫຼາຍ ປົກກະຕິແມ່ນ 5 ຫາ 10 ນາໂນວິນາທີ (ໜ່ວຍໜຶ່ງສ່ວນພັນລ້ານວິນາທີ) ແລ້ວປ່ອຍອອກມາພ້ອມກັນທັງໝົດ. ຄ້າຍຄືກັບແຟຣັດກ້ອງຖ່າຍຮູບທີ່ວາບແສງອອກມາໃນເວລາທີ່ສັ້ນຫຼາຍ.

ເລເຊີຊະນິດນີ້ຈະເລືອກຍິງພຽງແຕ່ຄື້ນແສງທີ່ມີຄວາມຍາວຄື້ນສະເພາະ ເຊິ່ງເປັນຄື້ນແສງທີ່ເມັດສີເມລານິນໃນຜິວໜັງດູດຊຶມໄດ້ດີເປັນພິເສດ. ຍ້ອນເມລານິນດູດຊຶມແສງນີ້ຫຼາຍກວ່າເນື້ອເຍື່ອຜິວໜັງອ້ອມຂ້າງຫຼາຍ ແສງເລເຊີຈຶ່ງສ້າງຄວາມຮ້ອນສະເພາະຢູ່ບ່ອນທີ່ມີເມັດສີເຕົ້າໂຮມກັນ ບໍ່ແມ່ນທົ່ວທັງຜິວໜັງ. ຫຼັກການທີ່ຍິງຄວາມຮ້ອນໃສ່ເປົ້າໝາຍສະເພາະແບບນີ້ ເອີ້ນວ່າການທຳລາຍດ້ວຍແສງ-ຄວາມຮ້ອນແບບເລືອກສະເພາະ (selective photothermolysis) ເວົ້າງ່າຍໆກໍຄືຄ້າຍກັບແມ່ເຫຼັກທີ່ຕິດພຽງແຕ່ເສື້ອຜ້າສີດຳ ມັນຈະຕອບໂຕ້ພຽງແຕ່ບ່ອນທີ່ມີເມັດສີເທົ່ານັ້ນ.

ເປັນຫຍັງຕ້ອງໃຊ້ພະລັງງານອ່ອນ ຍິງຫຼາຍຄັ້ງ?

ເມັດສີເມລານິນຖືກເກັບຮັກສາໄວ້ໃນຖົງນ້ອຍໆທີ່ເອີ້ນວ່າເມລານໂນໂຊມ (melanosome) ຊຶ່ງຢູ່ພາຍໃນຈຸລັງທີ່ເອີ້ນວ່າເມລານໂນໄຊ (melanocyte). ເປົ້າໝາຍຂອງເລເຊີໂທນນິງແມ່ນຖົງນ້ອຍໆນີ້. ເມື່ອຕັ້ງພະລັງງານເລເຊີໃຫ້ຕ່ຳ ຈະເຮັດໃຫ້ເມລານໂນໂຊມແຕກອອກພຽງເລັກນ້ອຍ ແລະ ເມລານິນທີ່ຢູ່ຂ້າງໃນຈະຖືກຫັກອອກເປັນຕ່ອນນ້ອຍໆ. ຕົວຈຸລັງເອງບໍ່ໄດ້ຮັບຄວາມເສຍຫາຍໃຫຍ່ ມີແຕ່ຖົງເມັດສີພາຍໃນທີ່ຖືກແຕກອອກເທົ່ານັ້ນ.

ເຫດຜົນທີ່ບໍ່ພະຍາຍາມລົບເມັດສີອອກໃນຄາວດຽວ ແຕ່ແບ່ງແຮງກະຕຸ້ນອ່ອນໆອອກເປັນ 5 ຫາ 10 ຄັ້ງ ກໍເພື່ອຄວບຄຸມລະດັບການແຕກຂອງເມລານໂນໂຊມໃຫ້ລະອຽດຂຶ້ນ. ຖ້າຫຼຸດພະລັງງານລົງ ປະລິມານເມັດສີທີ່ອອກໃນແຕ່ລະຄັ້ງກໍຈະໜ້ອຍລົງ ແຕ່ຄວາມສ່ຽງທີ່ຕົວເມລານໂນໄຊເອງຈະເສຍຫາຍກໍຫຼຸດລົງພ້ອມກັນ. ວິທີແບ່ງທຳລາຍເທື່ອລະໜ້ອຍແບບນີ້ ໃນທີ່ສຸດແລ້ວຈະເຮັດໃຫ້ເມັດສີຈາງລົງໄດ້ຢ່າງປອດໄພ ແລະ ສະໝ່ຳສະເໝີກວ່າ.

ຍິງແຮງພຽງເທື່ອດຽວເປັນຫຍັງຈຶ່ງບໍ່ໄດ້?

ຫຼາຍຄົນອາດຄິດວ່າຖ້າເພີ່ມພະລັງງານເລເຊີໃຫ້ສູງຂຶ້ນ ເມັດສີກໍຈະອອກໄວກວ່າ ແລະ ຫຼາຍກວ່າ ແຕ່ຄວາມຈິງແລ້ວບໍ່ງ່າຍແບບນັ້ນ. ເມື່ອພະລັງງານແຮງຂຶ້ນ ບໍ່ແມ່ນວ່າຈະມີພຽງເມລານໂນໂຊມແຕກອອກຢ່າງເປັນລະບຽບ ແຕ່ຄວາມຮ້ອນຈະແຜ່ກະຈາຍໄປສູ່ຈຸລັງ ແລະ ເນື້ອເຍື່ອອ້ອມຂ້າງ. ຄ້າຍກັບຕອນຈັບໝໍ້ຮ້ອນໆ ບໍ່ພຽງແຕ່ປາຍນິ້ວທີ່ຮ້ອນ ແຕ່ຜິວໜັງອ້ອມຂ້າງກໍຮ້ອນຮາບໄປນຳ.

ເມື່ອຄວາມຮ້ອນແຜ່ກະຈາຍເກີນຄວາມຈຳເປັນແບບນີ້ ຜິວໜັງຈະຮັບຮູ້ວ່າເປັນຄວາມເສຍຫາຍ ແລ້ວກໍ່ໃຫ້ເກີດປະຕິກິລິຍາອັກເສບ. ບັນຫາກໍຄືປະຕິກິລິຍາອັກເສບນີ້ເອງທີ່ເປັນສາເຫດເຮັດໃຫ້ເກີດເມັດສີໃໝ່ຂຶ້ນມາອີກ. ດັ່ງນັ້ນ ເລເຊີທີ່ຍິງແຮງເພື່ອຢາກລົບເມັດສີ ອາດກັບກາຍເປັນຕົ້ນເຫດຂອງບັນຫາເມັດສີໃໝ່ທີ່ເອີ້ນວ່າເມັດສີດຳຫຼັງການອັກເສບ (post-inflammatory hyperpigmentation) ຊຶ່ງເປັນສະຖານະການທີ່ຂັດແຍ້ງກັນເອງ. ນີ້ຈຶ່ງເປັນເຫດຜົນທີ່ເລເຊີໂທນນິງເລືອກຕັ້ງພະລັງງານໃຫ້ຕ່ຳໄວ້ຕັ້ງແຕ່ຕົ້ນ ແລ້ວແບ່ງຍິງຫຼາຍຄັ້ງ.

ຜົນຂ້າງຄຽງແບບຮອຍດ່າງຂາວເກີດຂຶ້ນໄດ້ແນວໃດ?

ຜົນຂ້າງຄຽງທີ່ໜ້າກັງວົນທີ່ສຸດຂອງເລເຊີໂທນນິງກໍຄືຮອຍດ່າງຂາວ ຫຼື ພາວະເມັດສີໜ້ອຍລົງຜິດປົກກະຕິ (hypopigmentation). ນີ້ແມ່ນບັນຫາທີ່ແຕກຕ່າງຈາກເມັດສີພຽງແຕ່ຈາງລົງ. ບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ຖົງເມັດສີແຕກ ແຕ່ຖ້າຕົວເມລານໂນໄຊເອງ ຊຶ່ງເຮັດໜ້າທີ່ຄືໂຮງງານຜະລິດເມັດສີ ຖືກທຳລາຍຈາກແຮງກະຕຸ້ນຄວາມຮ້ອນຊ້ຳໆ ບ່ອນນັ້ນກໍຈະບໍ່ສາມາດຜະລິດເມັດສີໄດ້ອີກຕໍ່ໄປ. ຄ້າຍກັບໂຮງງານປິດປະຕູ ສິນຄ້າກໍບໍ່ອອກມາອີກເລີຍ.

ບັນຫານີ້ມັກເກີດຂຶ້ນເມື່ອຕັ້ງພະລັງງານສູງເກີນຄວາມຈຳເປັນ ຫຼື ຍິງເລເຊີບ່ອນດຽວກັນຊ້ຳໆເກີນຄວາມຖີ່ ໂດຍບໍ່ໃຫ້ໄລຍະຟື້ນຟູຢ່າງໜ້ອຍ 1 ຫາ 2 ອາທິດ ຫຼື ຍິງເກີນຈຳນວນ 5 ຫາ 10 ຄັ້ງທີ່ແນະນຳໄປຫຼາຍ. ມີລາຍງານວ່າ ຖ້າເມລານໂນໄຊເສຍຫາຍໜັກເທື່ອໜຶ່ງແລ້ວ ອາດຕ້ອງໃຊ້ເວລາຟື້ນຕົວ 6 ເດືອນ ຫາ 2 ປີ ຫຼື ບາງກໍລະນີກໍອາດບໍ່ກັບຄືນສີເດີມໄດ້ດີ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ເລເຊີໂທນນິງຈຶ່ງເປັນຫັດຖະການທີ່ຕ້ອງໄດ້ຕິດຕາມການຕອບໂຕ້ຂອງຜິວໜັງ ແລ້ວປັບພະລັງງານ ແລະ ຈຳນວນຄັ້ງຢ່າງລະມັດລະວັງ.

ຫຼັງເຮັດຫັດຖະການ ຜິວໜັງຈະຜ່ານຂະບວນການໃດແດ່?

ຫຼັງຈາກຍິງເລເຊີ ບໍ່ດົນ ບ່ອນທີ່ມີເມັດສີອາດຂຶ້ນຂາວເລັກນ້ອຍ ຫຼື ຄ້ຳຂຶ້ນຊົ່ວຄາວ. ນີ້ເປັນປະຕິກິລິຍາປົກກະຕິທີ່ເກີດຈາກເມລານໂນໂຊມແຕກ ແລະ ໂດຍທົ່ວໄປຈະຫາຍໄປພາຍໃນ 20 ນາທີ ຫາ 1 ຊົ່ວໂມງ. ແຕ່ຖ້າອາການນີ້ແຮງເກີນໄປ ຂຶ້ນຂາວຄືກັບຝ້າແດດແປະຢູ່ ອາດເປັນສັນຍານວ່າພະລັງງານແຮງເກີນໄປ ຊຶ່ງແພດຕ້ອງໄດ້ປັບແກ້ທັນທີ.

ໃນຊ່ວງ 3 ຫາ 7 ວັນຫຼັງເຮັດຫັດຖະການ ເມັດສີທີ່ຖືກແຕກອອກຈະຫຼຸດອອກມາໃນຮູບແບບສະເກັດ ຫຼື ຂີ້ໄຄແປ້ນນ້ອຍໆຕາມທຳມະຊາດ. ໃນຂະບວນການນີ້ ໜ້າອາດແຫ້ງເລັກນ້ອຍ ຫຼື ຜິວອາດຫຍາບໜ້ອຍໜຶ່ງ ແຕ່ໂດຍທົ່ວໄປຈະດີຂຶ້ນພາຍໃນອາທິດດຽວ. ສ່ວນສີທີ່ຈາງລົງແບບເຫັນໄດ້ຊັດ ມັກຈະຮູ້ສຶກໄດ້ຊ້າໆ ຫຼັງຈາກຂີ້ໄຄນີ້ຫຼຸດອອກໝົດ ແລະ ຜິວໃໝ່ຂຶ້ນມາແທນ.

ໄລຍະຫ່າງລະຫວ່າງແຕ່ລະຄັ້ງ ແລະ ການດູແລສຳຄັນແນວໃດ?

ເລເຊີໂທນນິງໂດຍທົ່ວໄປຈະເຮັດ 5 ຫາ 10 ຄັ້ງ ຫ່າງກັນ 1 ຫາ 2 ອາທິດຕໍ່ຄັ້ງ. ຖ້າໄລຍະຫ່າງນ້ອຍເກີນໄປ ຜິວທີ່ຍັງບໍ່ທັນຟື້ນຈາກຄາວທີ່ແລ້ວກໍຈະໄດ້ຮັບຄວາມຮ້ອນອີກ ຄວາມສ່ຽງທີ່ຈະເປັນຮອຍດ່າງຂາວຈາກການເຮັດຫຼາຍເກີນໄປກໍຈະສູງຂຶ້ນຕາມ. ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ ຖ້າໄລຍະຫ່າງເໝາະສົມ ຜິວກໍຈະໄດ້ເວລາຟື້ນຕົວ ໃນຂະນະທີ່ເມັດສີຈາງລົງເທື່ອລະໜ້ອຍ. ການດູແລຫຼັງເຮັດຫັດຖະການກໍສຳຄັນບໍ່ໜ້ອຍໄປກວ່າຈຳນວນຄັ້ງ.

• ເປັນຫຍັງຕ້ອງກັນແດດຢ່າງເຄັ່ງຄັດ: ແສງແດດເປັນຕົ້ນເຫດຫຼັກທີ່ກະຕຸ້ນເມລານໂນໄຊໃຫ້ຜະລິດເມັດສີຂຶ້ນມາໃໝ່. ເມັດສີທີ່ຫາກໍ່ຫຼຸດລົງຈາກການເຮັດຫັດຖະການ ອາດເຂັ້ມຂຶ້ນອີກຖ້າຖືກແດດ ດັ່ງນັ້ນຕ້ອງທາຄີມກັນແດດຢ່າງລະອຽດຕະຫຼອດຊ່ວງເຮັດຫັດຖະການ.
• ເປັນຫຍັງຕ້ອງຫຼີກລ້ຽງການອົບໄອນ້ຳຮ້ອນ ຫຼື ຊາວນາ: ຫຼັງເຮັດຫັດຖະການ ຜິວໜັງຈະໄວຕໍ່ຄວາມຮ້ອນ. ຖ້າໄດ້ຮັບຄວາມຮ້ອນເພີ່ມ ປະຕິກິລິຍາອັກເສບອາດແຮງຂຶ້ນ ດັ່ງນັ້ນຄວນຫຼີກລ້ຽງສະພາບແວດລ້ອມທີ່ຮ້ອນເປັນເວລາ 3 ຫາ 5 ວັນ.
• ເປັນຫຍັງຕ້ອງເວັ້ນໄລຍະຫ່າງຈາກການລອກຜິວ ຫຼື ເລເຊີອື່ນ: ຖ້າເຮັດຫຼາຍຫັດຖະການພ້ອມກັນ ແຮງກະຕຸ້ນທີ່ຜິວໜັງໄດ້ຮັບຈະສະສົມ ເຮັດໃຫ້ຍາກທີ່ຈະຮູ້ວ່າຫັດຖະການໃດເປັນຕົ້ນເຫດຂອງບັນຫາ ແລະ ຄວາມສ່ຽງຜົນຂ້າງຄຽງກໍສູງຂຶ້ນນຳ. ຄວນລໍຖ້າໃຫ້ຜິວໜັງໜັກແໜ້ນຫຼັງເຮັດຫັດຖະການໜຶ່ງ ກ່ອນວາງແຜນເຮັດຄາວຕໍ່ໄປ.

ຢາກເຮັດຢ່າງປອດໄພ ຄວນກວດເບິ່ງຫຍັງແດ່?

ເລເຊີໂທນນິງເປັນຫັດຖະການທີ່ຕ້ອງປັບພະລັງງານ ແລະ ໄລຍະຫ່າງລະຫວ່າງແຕ່ລະຄັ້ງຢ່າງລະອຽດ ດັ່ງນັ້ນຄວນເລືອກແພດທີ່ມີປະສົບການສູງ. ກ່ອນເຮັດຈິງ ແພດມັກຈະທົດລອງຍິງພະລັງງານຕ່ຳໃສ່ຜິວສ່ວນນ້ອຍກ່ອນເພື່ອເບິ່ງປະຕິກິລິຍາ ເນື່ອງຈາກປະລິມານເມັດສີ ແລະ ການຕອບໂຕ້ຂອງຜິວແຕ່ລະຄົນແຕກຕ່າງກັນ ເຖິງພະລັງງານດຽວກັນກໍອາດໃຫ້ຜົນທີ່ບໍ່ຄືກັນໄດ້.

ນອກຈາກນີ້ ຖ້າໃນລະຫວ່າງເຮັດຫັດຖະການ ຜິວໜັງຂຶ້ນຂາວແຮງກວ່າທີ່ຄາດໄວ້ ຄວນແຈ້ງແພດທັນທີ. ອາການທີ່ຮຸນແຮງເກີນໄປອາດເປັນສັນຍານທີ່ນຳໄປສູ່ຮອຍດ່າງຂາວ ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງຕ້ອງຕັດສິນໃຈຫຼຸດພະລັງງານ ຫຼື ຢຸດຫັດຖະການຊົ່ວຄາວທັນທີ. ຄວນຫຼີກລ້ຽງການເລັ່ງຈຳນວນຄັ້ງໃຫ້ໄວກວ່າກຳນົດ ຫຼື ຂໍໃຫ້ເພີ່ມພະລັງງານເອົາເອງເພື່ອຢາກເຫັນຜົນໄວ.

References

Korean Dermatological Association, Ministry of Food and Drug Safety (MFDS), American Academy of Dermatology (AAD), and U.S. Food and Drug Administration (FDA). </content> </invoke>