Татуировканы лазермен өшіру: тиімділігі мен жанама әсерлері, түске қарай толқын ұзындығы, неше рет қажет, күтімі қалай?

Бір кездері ұнап салдырған татуировка немесе қас тұрақты макияжы, уақыт өте келе ауыртпалыққа айналатын жағдайлар болады. Қазіргі таңда оны лазермен өшіру стандартты әдіс. Дегенмен бір реттен өшіп кетпейді, бірнеше рет бөліп жасау қажет, әрі түсіне қарай тез өшетіні мен қиын өшетіні ажыратылады.

Механизмін білсеңіз, неге бірнеше рет қажет екені, неге жасыл түс қиын өшетіні, әсіресе тұрақты макияжды өшіргенде неге сақ болу керегі анықталады. Асығыс өшіргеннен гөрі, өз татуировкаңыздың қандай түсте, қаншалықты қою екеніне қарай рет саны мен нәтиженің өзгеретінін біле отырып бастаған жан тыныш болады. Татуировканы өшіретін лазер сиясын қалай бұзатынын, түске қарай қандай толқын ұзындығы қолданылатынын, неше рет қажет екенін, тұрақты макияждың кейде керісінше қараятын құбылысы неге болатынын нақты зерттеулер негізінде түсіндіреміз.

Лазер татуировканы қалай өшіреді?

Татуировка деген, теріннің дерма қабатына сия түйіршіктерінің енгізілген күйі. Иммундық жасушалар үшін бұл түйіршіктер тым үлкен болғандықтан, өмір бойы қалып қояды. Лазердің міндеті осы түйіршіктерді ұсақтап бұзу.

Негізгі принцип, өте қысқа сәтте күшті сәуле жіберу. Наносекунд деңгейінде импульс беретін Q-switch лазер немесе одан да қысқа пикосекундтық лазер, сияға лезде соққы толқынын беріп, үлкен түйіршіктерді кішкентай бөлшектерге бөледі. Бұл жылумен күйдіру емес, физикалық түрде бұзу принципі болғандықтан, айналадағы теріге зияны аз.

Бұзылған бөлшектерді иммундық жасушалар бірнеше апта бойы бірте-бірте тазалайды. Дәл осы себептен бірнеше ретке бөлу қажет. Бір рет бұзғаннан кейін иммундық жасушаларға тазалауға уақыт керек, белгілі деңгейде тазаланғаннан кейін қайта бұзу арқылы татуировка бірте-бірте бозарады. Сондықтан бір сеанста лезде өшпейді, рет санын арттырған сайын біртіндеп солғындайды.

Бұл принцип татуировканы өшіруде екі нәрсені түсіндіреді. Біріншісі, неге сеанстар арасында бірнеше апта демалу керек екені. Иммундық жасушаларға бұзылған сияны тасып шығаруға уақыт беру керек, сонда ғана келесі сеанстың мәні болады. Екіншісі, түс неге біртіндеп солғындайды. Сия сиқырдай жоғалып кетпейді, бұзылған бөлшектер дене сыртына шығарылу процесі болғандықтан уақыт алады. Осы ағымды білсеңіз, бір-екі сеанстан кейін неге өшпеді деп асығыстанбайсыз.

Түске қарай толқын ұзындығы неге басқа?

Сия бұзылу үшін лазер сол түс жақсы сіңіретін жарықты жіберуі керек. Сондықтан татуировка түсіне қарай толқын ұзындығы таңдалып қолданылады.

Ең жиі кездесетін қара және қою көк-қара түске 1064 нанометрлік Nd:YAG лазер қолданылады. Бұл толқын ұзындығы меланинмен азырақ қабысатындықтан, қараңғы теріде де салыстырмалы қауіпсіз. Қызыл және қызғылт сары түске 532 нанометр, жасыл және ашық көк түске 755 нанометрлік александрит немесе 694 нанометрлік рубин лазер жақсы әсер етеді. Бірнеше түс араласқан түрлі-түсті татуировкаға түс сайын басқа толқын ұзындығы қажет болғандықтан, әдетте екі-үш түрлі толқын ұзындығын қатар қолдану керек болады.

Қиын өшетін түстер де бар. Жасыл, ашық көк, сары, ақ, флуоресцентті түстер өшуі қиынырақ. Бұл түстер қазіргі бар лазер толқын ұзындықтарымен жақсы сіңірілмейтіндіктен. Әсіресе ақ немесе ашық түс жарықты сіңірмей, керісінше шағылыстырып жіберетіндіктен, әсері әлсіз болады. Сондықтан бір татуировкада қара контур жақсы өшсе де, түрлі-түсті бөлігі қалып қоятын жағдай жиі кездеседі.

Түс, өшіру қиындығын болжайтын маңызды белгі де болады. Қара және көк-қара түс ең жақсы жауап береді, қызыл мен қызғылт сары да салыстырмалы оңай. Керісінше жасыл, ашық көк, сары түстер тобы көбірек сеанс алады немесе іздің қалуы мүмкін. Сондықтан түрлі-түсті татуировка бастамас бұрын, түсіне қарай нәтиженің әртүрлі болатынын алдын ала түсініп бастаған дұрыс. Қандай толқын ұзындығындағы құрылғы бар екеніне қарай да өшірілетін түстердің ауқымы өзгереді.

Пикосекундтық лазер жақсырақ өшіре ме?

Соңғы кезде пикосекундтық лазерді айрықша атап көрсететін жарнама көп. Нақты зерттеулерге қарасақ, пикосекундтық лазер сәл жақсырақ болғанымен, айырмашылық шешуші емес. Қай татуировка екеніне қарай пайдасы да өзгереді.

Бір татуировканы екіге бөліп, бір жағын пикосекундтық, екінші жағын наносекундтық лазермен өшірген, 49 адам қатысқан салыстырмалы зерттеу бар. 75 пайыздан астам өшкен үлес пикосекундтықта 33 пайыз, наносекундтықта 14 пайыз болды. Тек қара мен көк дара түсті алғанда пикосекундтық 34 пайыз, наносекундтық 9 пайыз болып, айырмашылық одан да айқынырақ болды. Ауқымды жинақтаушы талдауда да пикосекундтық лазер әсіресе көк, жасыл, сары сияқты қиын түстерде наносекундтыққа қарағанда тиімдірек деп қорытылған.

Дегенмен теңдестіре қарайтын тұс та бар. Ең жақсы нәтижеде де пикосекундтықпен 75 пайыздан астам өшкен татуировка жалпы саннан үштен бір бөлігін ғана құраған дегенді білдіреді. Қалғаны сол мөлшерде өшпеген. Салыстырмалы зерттеулердің қатысушы саны да көп болмағандықтан, пикосекундтық сөзсіз артық дегеннен гөрі, қиын түстерде рет санын азайтуы мүмкін таңдау деп қараған дұрысырақ.

Сондықтан құрылғыдан гөрі маңыздысы, өз татуировкаңызға сай толқын ұзындығы мен параметр, әрі маманның тәжірибесі. Негізінен қара татуировка болса, Q-switch Nd:YAG да жеткілікті қауіпсіз әрі тиімді. Керісінше көк немесе жасыл араласқан түрлі-түсті татуировка, бірнеше рет алса да қиын өшетін татуировка болса, пикосекундтық лазер пайдалы болуы мүмкін. Қай жағдайда да «бірнеше сеансқа бәрін өшіреміз» дегеннен гөрі, түсі мен жағдайын бағалап рет санын анықтайтын орын сенімдірек.

Неше рет қажет?

Ең қызық тудыратын сұрақ, бірақ адамға қарай өзгереді. Бақытымызға орай, сеанс санын болжайтын өлшем зерттеулерде анықталған. Оны Kirby-Desai шкаласы деп атайды, алты факторды қарайды: тері түсі, татуировканың орналасуы, түсі, сия мөлшері, тыртықтың бар-жоғы, әрі бұрынғы татуировканың үстіне салынған-салынбағаны.

Негізінен әуесқой салған кішкентай әрі ашық түсті қара татуировка 3–5 сеансте айтарлықтай солғынданады. Маман терең қою салған татуировка 6–12 сеанс, сия аса тығыз болса одан да көп уақыт алуы мүмкін. Іс жүзінде 95 пайыздан астам өшірген бір зерттеуде орта есеппен 8,9 сеанс қажет болған. Сеанстар арасы әдетте 6–8 апта аралығында болады. Себебі иммундық жасушаларға бұзылған сияны тазалауға уақыт беру керек.

Бір сеансте бір орынды бірнеше рет өтетін әдіс те бар. Бір аймақты 20 минут аралықпен төрт рет өтетін тәсіл, бір рет өткенге қарағанда тиімдірек болды. Дегенмен бұл әдіс бір сеансқа көбірек энергия түсетіндіктен, жанама әсер қаупі де соғұрлым артуы мүмкін, сондықтан теріннің жағдайын бақылап, абайлап қолданылады. Соңғы кезде сия тығыздығын ең маңызды болжаушы фактор деп қарайтын жаңа модель де шықты, бірақ жалпы бағыты жоғарыдағы алты фактордан айтарлықтай алшақтамайды.

Тұрақты макияжда неге көбірек сақ болу керек?

Қас, көз ұштасы немесе ерін тұрақты макияжын өшіру, әдеттегі татуировкаға қарағанда қиынырақ. Себебі күтпеген құбылыс туындауы мүмкін. Ол парадоксалды бояу деп аталады.

Қызғылт сары, ақ, күлгін түс сияқты тері түстес нәтиже беретін тұрақты макияж сиясының құрамында темір оксиді немесе титан диоксиді болады. Лазер сәулесі түскенде бұл қосылыстар химиялық жолмен тотықсызданып, керісінше қара немесе қою сұр түске айналуы мүмкін. Жарқын қас тұрақты макияжын өшіргісі келгенде кенеттен қараяту дегеніміз осы. Бұл құбылыс 1990-жылдардан бері зерттеулерде хабарланып келе жатқан жақсы белгілі қауіп.

Сондықтан тұрақты макияжды өшірмес бұрын, міндетті түрде кішкентай аймаққа алдын ала сынақ жасап, реакциясын тексеріп барып жалғастыру стандарт саналады. Себебі тұрақты макияж сиясы бренд пен өндіру әдісіне қарай әртүрлі болғандықтан, құрамында қандай қосылыс бар екенін алдын ала білу қиын. Бақытымызға орай, соңғы кездегі сиялар темір оксиді мен титан диоксидін азырақ қолданатын бағытқа өзгеріп, бұрынғыдан қауіп азайған деген хабарламалар да бар. Бір зерттеуде қас пен көз ұштасы тұрақты макияжын өшірген 76 адамның ешқайсысында қараю байқалмаған. Дегенмен қауіп мүлдем жоғалды дегенді білдірмейді, сондықтан тұрақты макияжды өшіргенде сынақ жасауды жіберіп алмаған қауіпсіз. Егер қараю болып қалса да, емдеуді жалғастыра берсе, әдетте қайта солғындайды.

Жанама әсерлері мен күтімі қандай?

Татуировканы өшіретін лазер негізінен қауіпсіз, бірақ бірнеше реакцияны білу артық болмайды. Сеанстан кейін бірден аймақ ағарып, содан кейін қызарады, кейде қауашық шығуы да мүмкін. Көбіне бірнеше күннен он күнге дейін басылады.

Пигмент өзгерісі де болуы мүмкін. Емделген аймақ уақытша ағарып кетуі (гипопигментация) немесе керісінше қараюы (гиперпигментация) мүмкін, бірақ бұл көбіне уақытша. Әсіресе қараңғы тері түрінде пигменттің қабаттасуы жиірек болатындықтан, қысқа толқын ұзындығынан гөрі 1064 нанометрді қолданып, энергияны сақтықпен алып, сеанстар арасын кеңірек ұстайды. Қазақстандық тері түрінде де бұл маңызды. Тыртық немесе тері құрылымының өзгеруі, дұрыс параметрмен жасаса, сирек кездеседі. Сеанстан кейін күн сәулесінен мұқият қорғану және қауашықты күштеп жырмау, пигмент өзгерісін азайтуға көмектеседі.

Күтетін нәтижені де шынайы деңгейде ұстаған дұрыс. Татуировка 100 пайыз толық жойылмай, солғын көлеңкедей із қалдыратын жағдайлар болады. Әсіресе түрлі-түсті немесе сия қоюырақ болса, бұл жиірек кездеседі. Дегенмен көпшілігі бірнеше сеанс арқылы айтарлықтай солғындайды, ал қара татуировка едәуір таза өшетін болады. Тері түсі мен татуировка жағдайына қарай толқын ұзындығы мен параметрді таңдап, асықпай, аралықты сақтап алу, қауіпсіз өшірудің жолы.