PDRN мен PN скинбустерлерінің молекула өлшемі теріге сіңу жылдамдығы мен әсер ұзақтығын қалай анықтайды

PDRN мен PN есімдері Rejuran секілді скинбустер рәсімдерінің сипаттамаларында жиі қатар кездеседі. Екеуі де құрам тізімінде тұрғандықтан бірдей нәрсе сияқты көрінеді, бірақ шын мәнінде молекула өлшемі әртүрлі және осы айырмашылық теріде атқаратын қызметтерін де бөліп тастайды.

Аттары ұқсас болғандықтан шатастыру оңай, бірақ екі құрамбөлікті ажырататын өлшем біреу ғана, ол тізбек ұзындығы. Тізбек қысқа болса PDRN деп, ұзын болса PN деп аталады. Осы бір ғана тізбек ұзындығы сіңетін орнын, жұмыс істеу тәсілін және әсерінің қаншалықты ұзаққа созылатынын да айқындайды.

Сондықтан консультация кезінде "екеуінің қайсысы жақсырақ" деген сұрақ қойылса, оған тайға таңба басқандай жауап беру қиын. Мәселе қайсысының артық екенінде емес, тізбек ұзындығына қарай әрқайсысының шеберлендірген ісі басқа болатынында. Эпидермис жұқа әрі құрғақ болып мазалайтын болса қысқа тізбек тиімдірек, ал дерма серпімділігі жетіспесе ұзын тізбек тиімдірек болады.

PDRN мен PN: аттары ұқсас болса да неге өзгеше?

Екі құрамбөлік те polynucleotide, яғни ДНҚ бөліктерін тізбектеп біріктірген үлкен топқа жатады. Лосось немесе форельдің шәуеттігінен, яғни балық денесінен ДНҚ бөліп алып тазарту сатысы да ұқсас басталады.

Айырмашылық келесі сатыда пайда болады. ДНҚ-ны ұсақ бөліктерге кесіп қысқартса PDRN (polydeoxyribonucleotide) шығады, ал бөлмей, бастапқы ұзындығына жақын күйде сақтаса PN (polynucleotide) шығады. Шикізаты бір болса да, өңдеу тәсілі екі бөлек сипат жасап шығарады.

Екі құрамбөліктің де тамыры бір, лосось ДНҚ-сы

PDRN де, PN де балық ДНҚ-сынан басталады. Адам ДНҚ-сына құрылымы жақын болғандықтан, дене оны бөгде зат ретінде қатты қабылдамай, керісінше қалпына келтіру материалы ретінде қабылдайтыны айтылады.

Дегенмен соңғы өнімге дейінгі тазарту мен кесу процестері бөлек. PDRN ферменттер немесе физикалық өңдеу арқылы тізбекті қысқартудан өтеді, ал PN сол кесу процесін барынша азайтып, бастапқы ұзын тізбек құрылымын мүмкіндігінше сақтайды. Тізбекті кесу немесе сақтау, дәл осы тармақта екі құрамбөліктің сипаты анықталады.

Тізбек ұзындығы туғызатын сіңу тәсілінің айырмашылығы

Тізбек ұзындығы бірден молекула өлшеміне әсер етеді. PDRN тізбегі қысқа болғандықтан молекуласы да кіші, ал PN тізбегі ұзын болғандықтан молекуласы едәуір үлкен. Зерттеулерге сәйкес PN-нің молекулалық салмағы PDRN-ге қарағанда айтарлықтай жоғары деп хабарланады.

Молекула кіші болса, денеде қозғалуы жеңіл. Кіші түйіршіктің тар саңылаудан оңай өтетіні секілді, PDRN тері бетіне жақын эпидермис қабатына салыстырмалы түрде оңай сіңеді. Ал керісінше PN молекуласы үлкен болғандықтан, енгізілген жерде, яғни дерма қабатының маңында ұзағырақ қалуға бейім.

Бұл айырмашылық рәсімнен кейін сезілетін жылдамдыққа да әсер етеді. Кіші молекула тез таралады, бірақ денеде тұрақтайтын уақыты да қысқа, ал үлкен молекула баяу таралады, дегенмен сол жерде ұзақ сақталады. Суға бояу тамшысын тамызғанда тез тарайды, бірақ бозарып кетеді, ал қою қамыр баяу таралады, алайда пішінін ұзақ уақыт сақтайды, осыған ұқсас.

PDRN эпидермисте атқаратын қызметі

PDRN эпидермиске сіңгеннен кейін аденозин рецепторын (adenosine receptor, жасуша бетінде қалпына келу сигналын қабылдайтын есік секілді құрылым) ынталандырады. Бұл рецептор ашылғанда жасуша оны зақымдалған жерді жөндеу туралы сигнал деп қабылдайды.

Сонымен қатар PDRN ұсақталғанда шыққан бөлшектер жасушаның жаңа ДНҚ мен ақуыз жасауына материал ретінде де пайдаланылады. Бұл дене бұрыннан иеленген материалды қайта пайдалану жолы, яғни сальвэйдж жолын (salvage pathway) қолдану деген сөз, сондықтан күрделі жаңа синтез процесінсіз-ақ материалды тез жеткізуге болады. Сондықтан PDRN тері бөгетін нығайтып, ылғалды ұстап тұратын беткі қабатты қалпына келтіруде күшті деп танылады.

Осы қасиеттеріне байланысты PDRN бұрыннан жара жазылуы немесе қан айналымы мәселелерінде қолданылып келген тарихы бар. Эпидермисі жұқарған немесе тітіркенуге сезімтал болып қалған тері, рәсімнен кейін қалпына келуі баяу учаскелер үшін әсіресе пайдалы деп хабарланады. Дегенмен тізбегі қысқа болғандықтан денеде ыдырап шығып кету жылдамдығы да тез, сондықтан әсерін жалғастыру үшін белгілі бір аралықпен қайталап күтім жасау тәсілі жиі ұсынылады.

PN дермада жасайтын тірек

PN эпидермистен өтіп дерма жағында орналасқанда сипаты сәл өзгереді. Ұзын тізбектер бір-бірімен ілініп, губка секілді тесіктері көп тор құрылым жасайды. Бұл құрылымды скаффолд (scaffold, ғимарат тұрғызғанда орнатылатын кереге секілді тінге тірек болатын уақытша тірек) деп атайды.

Бұл тор құрылым су ұстау қабілеті жоғары болғандықтан дермаға ылғал толтыру әсерін береді. Сонымен қатар тізбегі үлкен әрі ұзақ сақталатындықтан, фибробласттар (коллаген жасайтын тері ішіндегі жасушалар) осы құрылымға жабысып тұратын уақыты да ұзарады. Фибробласт неғұрлым ұзақ ынталандырылса, коллаген түзу сигналы да соғұрлым ұзаққа созылады деп түсіндіріледі.

Бұл бетке су сіңірген губканы төсеп қойғандай нәрсе. Губка суды ұстап тұрған кезде сол аймақ жұмсақ әрі серпімді күйде сақталады, ал оның үстіне жабысқан жасушалар үздіксіз ынталандырылып жұмыс істейді. Тізбек неғұрлым қалың әрі берік болса, бұл губканың орнында тұру уақыты да соғұрлым ұзарады деп айтылады.

Коллаген түзетін сигналдар қалай ерекшеленеді?

PDRN мен PN екеуі де соңында коллаген түзілуіне көмектеседі деп хабарланады, бірақ сигналдың қосылу жолы мен жылдамдығы бөлек. PDRN аденозин рецепторы арқылы салыстырмалы түрде тез қалпына келу сигналын жіберуге жақын, ал PN скаффолдқа жабысқан фибробластты ұзақ ынталандырып, сигналды баяу жалғастыруға жақын.

Теңеп айтсақ, PDRN қысқа әрі қатты соғылатын қоңырау секілді, ал PN ұзақ жанып тұратын шам секілді. Қоңырау жауапты тез тудырады, шам болса баяу әрі ұзақ жанады. Сондықтан клиникалық тәжірибеде екі құрамбөліктің әсері бір-бірімен қиылысса да, әсер ұзақтығында айырмашылық болатыны хабарланады.

Сонымен қатар екі сигнал мүлдем бөлек жүрмейді. Эпидермистен басталған қалпына келу сигналы төменгі дерма жасушаларына да белгілі дәрежеде әсер етеді, ал дермада түзілген коллаген қайта эпидермистің тұрақты болуына негіз болады. Жоғарғы және төменгі қабаттар бір-бірімен алмасып бірге қалпына келеді деген сөз, сондықтан екі құрамбөліктің әсерін мүлдем бөлек қарау қиын деп түсіндіріледі.

Рәсімде екеуін бірге қолданатын себебі

Нақты рәсімде PDRN мен PN-нің біреуін ғана таңдап алудан гөрі, жағдайға қарай таңдап немесе араластырып қолдану жиі кездеседі. Төмендегідей өлшемдер жиі айтылады.

• Эпидермисті қалпына келтіру мен дереу ылғал сезімі басты мақсат болса, PDRN үлесі жоғары өнім қолайлы. Себебі тізбегі қысқа болғандықтан эпидермиске тез жетеді.
• Дерма көлемі мен ұзақ сақталатын серпімділік мақсат болса, PN үлесі жоғары өнім қолайлы. Себебі скаффолд құрылымы ұзақ сақталып фибробластты үздіксіз ынталандырады.
• Тыртық немесе тітіркену күшті аймақтарда екі құрамбөлікті бірге қолдану тіркесі де жиі таңдалады. Себебі эпидермис пен дерманың екеуіне бір мезгілде қалпына келу сигналын жіберуге болады.

Екі құрамбөлік те терінің өз қалпына келу қабілетін арттыратын тәсіл болғандықтан, дереу көлем толтырудан гөрі уақыт өте баяу байқалатын өзгеріске жақын. Сондықтан кеңес кезінде эпидермис жұқа әрі құрғақ па, әлде дерма серпімділігі жетіспей ме деген сұрақтарды бірге қарастырсаңыз, қазіргі жағдайыңызға қайсысы сай келетінін бағалауға көмектеседі.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).