Карбокситерапия көмірқышқыл газын енгізіп қан ағымын арттырып, майды азайту принципі, сеанс саны және қолданылатын аймақтар

Денеге әдейі газ жіберу дегенді естігенде бір түрлі көрінуі мүмкін. Дегенмен карбокситерапия баяғыда Франция минералды су курорттарынан бастау алып, қазір май мен қан айналымын реттейтін рәсімге айналды. Ол жіңішке инемен теріден бірден төмен, тері астылық май қабатына медициналық көмірқышқыл газын аз-аздан енгізу арқылы жасалады.

Мұндағы басты нәрсе, көмірқышқыл газының өзі майды жандырмайды. Ол денеге қан айналымын жандандыр деген сигнал беретін рөл атқарады. Сол сигналдың арқасында қан ағымы артады, ал артқан қан ағымы сол аймаққа оттегі мен қоректік заттарды көбірек тасиды, осылайша май ыдырауы мен тін қалпына келуіне қолайлы жағдай туады. Неге бұлай болатынын, қай аймақта неге қолданылатынын төменде бірте-бірте түсіндіреміз.

Көмірқышқыл газы енгізілгенде тамырлар неге кеңейеді?

Денедегі қан тамырлары сол жердегі көмірқышқыл газының деңгейін үнемі бақылап тұрады. Жасушалар неғұрлым белсенді жұмыс істесе, соғұрлым көп көмірқышқыл газы бөледі, сондықтан дене көмірқышқыл газы көбейген жерді оттегі жетіспей тұрған жер деп қабылдайды. Сонда сол аймақтағы тамырлар өздігінен кеңейіп, қанды көбірек жібереді. Бұл құрылыс алаңында жұмысшы жетіспейді деген сигнал түскенде қосымша адам жіберетінге ұқсас жағдай.

Карбокситерапия дәл осы реакцияны жасанды түрде тудырады. Инемен көмірқышқыл газы тері астылық май қабатына енгізілгенде, сол жергілікті аймақтағы газ деңгейі бірден күрт көтеріледі. Дене мұны оттегі жетіспейтін төтенше жағдай ретінде қабылдап, сол аймақтағы кіші тамырларды кеңейтіп, қанды көбірек жібереді. Бұл құбылысты вазодилатация, яғни тамыр кеңеюі деп атайды, дәлірек айтқанда тамыр деген құбыр жуандап, одан көбірек қан өте алатын күйге келеді.

Енгізілген көмірқышқыл газы денеде ұзақ қалмайды. Ол қан мен өкпе арқылы әдетте 10 минуттан 20 минутқа дейінгі уақытта табиғи түрде денеден шығып кетеді. Бірақ сол қысқа уақыт ішінде туындаған қан ағымының артуы рәсімнен кейін де 2 күннен 3 күнге дейін сақталады. Сайып келгенде, карбокситерапияның басты тетігі газдың өз әсері емес, газ тудырған қан ағымының артуы екенін есте ұстаған жөн.

Кеңейген тамырлар май ыдырауына қалай әсер етеді?

Май жасушалары табиғатынан тамырлары тығыз орналаспаған тін. Сондықтан май жиналған аймақтарда қан айналымы басқа тіндерге қарағанда салыстырмалы түрде баяу жүреді. Айналым баяулаған сайын май жасушасында жиналған энергия оңай шықпайды, ал қалдық заттар да баяу тазарады.

Карбокситерапия арқылы қан ағымы артқанда, дәл осы жүрдек өзгереді. Қан белсенді айналып, май жасушаларының айналасына оттегі мен қоректік заттарды жиірек тасиды, ал май ыдырағанда пайда болған қалдық өнімдерді де тезірек алып кетеді. Мұны тоқтап қалған суға жаңа арна ашып бергенге ұқсатсаңыз, түсіну оңай болады. Су үздіксіз ақса шіру азаятыны сияқты, айналым артқанда май жасушасының маңындағы орта да тоқырамайды.

Оған қоса, газ енгізілгенде май тіні сәл ісініп, қысымға ұшырайтын физикалық тітіркену де қатар әсер етеді. Осы тітіркену май жасушасында сақталған майды ыдырататын фермент реакциясын ынталандырады деп хабарланған. Яғни химиялық сигнал мен физикалық тітіркену қабаттасып, май ыдырауына қолайлы жағдай тудырады деп түсінген жөн.

Оттегі көбейгенде май жасушасының ішінде не болады?

Сақталған майды нақты пайдалануға болатын түрге айналдыратын процесс липолиз деп аталады. Бұл процесс бірнеше кезеңнен өтеді, оның едәуір бөлігі оттегіні қажет ететін реакция болып табылады. Оттегі жетіспейтін ортада бұл реакция баяу жүреді.

Карбокситерапия арқылы қан ағымы артқанда, сол аймаққа жететін оттегі мөлшері де бірге көбейеді. Артқан оттегі липолиз процесіне қажетті отынды молырақ жеткізіп бергенмен бірдей. Оған қоса, көмірқышқыл газының өзі қандағы гемоглобиннің оттегіні тінге оңайырақ беруіне көмектесетін физиологиялық құбылыс та қатар жұмыс істейді. Гемоглобин әдетте оттегіні ұстап тасымалдайтын тасымалдаушы, ал айналасындағы көмірқышқыл газының деңгейі көтерілгенде ұстап тұрған оттегісін жеңілірек босатады. Бұл жеткізу қызметкерінің жеткізу орнына жақындағанда жүкті тезірек түсіріп беретініне ұқсас принцип.

Сайып келгенде, артқан қан ағымы мен көбейген оттегі жеткізілуі бірге тоғысып, май жасушасы сақтаған майды ыдыратып, шығаруға қолайлы жағдай туады. Алайда бұл өзгеріс бір рет рәсімнен кейін бірден байқала қоймай, 6 реттен 10 ретке дейін қайталанған сайын бірте-бірте жинақталады.

Целлюлитке карбокситерапия неге қолданылады?

Целлюлит тері бетінің бұдырлана көрінуі, көбіне сан мен бөксе аймағында пайда болады. Себебі бір ғана факторға тіреле бермейді, дегенмен сол аймақтағы қан айналымының баяулауы мен тін аралық байланыстырушы құрылымның май жасушаларын дөңестей итеруі бірге әсер етеді деп саналады. Айналым баяулағанда тін аралығында сұйықтық пен қалдық зат тоқырауы оңай, бұл ісіну секілді бетті одан әрі бұдырлана көрсетеді.

Карбокситерапия дәл сол тоқыраған айналымды ашуға бағытталады. Қан ағымы артқан сайын тоқтап қалған сұйықтық пен қалдық заттың қалыпты ағып шығатын жолы кеңейеді, соның нәтижесінде беттің бұдырлығы біршама жеңілдейді деп хабарланған. Оған май жасушасының көлемі кішірейетін әсер қосылса, бет тегісірек көрінуіне көмектеседі.

Дегенмен целлюлиттің себебі бірнеше қабатта тоғысатын болғандықтан, карбокситерапия жалғыз ғана оны толықтай жойып жібереді деп күтуден гөрі, айналымды жақсартатын бір бағыт ретінде қарастырған дұрысырақ.

Тері созылу жолақтарына қандай принциппен көмегі тиеді?

Созылу жолақтары теріні қысқа мерзімде тез созылғанда, дермадағы коллаген талшықтары үлгере алмай үзілуден пайда болатын із. Коллаген теріні тартылып тұрғызатын баған секілді ақуыз, ал осы баған үзілген жерді жұқа әрі әлсіз тыртық тіні толтырады. Сондықтан созылу жолағы бар аймақта айналадағы теріге қарағанда тамыр азырақ болады және қалпына келу баяу жүреді.

Карбокситерапия бұл аймаққа да айналымды арттыру арқылы әсер етеді. Қан ағымы артқанда коллаген жасайтын жасуша, фибробласт, оттегі мен қоректік затты көбірек алады, осы тітіркену коллаген түзілуін біршама ынталандырады деп хабарланған. Фибробласты теріннің бағаны болатын коллагенді тікелей тоқитын жұмысшы деп елестетуге болады. Жұмысшыға материал мен энергия молырақ берілсе, жұмыс жылдамдығы артатыны секілді жағдай.

Соның нәтижесінде созылу жолағына тән жұқа әрі батыңқы фактура 8 аптадан 12 аптаға дейінгі уақытта біртіндеп толығып, түсі де ағарту бағытында жақсарады деп хабарланған. Дегенмен баяғыда пайда болып ағарып қатып қалған жолаққа қарағанда, жақында пайда болып әлі қызғылт немесе күлгін түсті жолақтарда реакция жақсырақ байқалады.

Аймаққа қарай сеанс саны мен әдіс неге өзгереді?

Карбокситерапия дене аймағына қарай май қалыңдығы, тамыр тығыздығы және тері сезімталдығы әр түрлі болғандықтан бірдей әдіспен жүргізілмейді. Осы айырмашылықты төмендегі үш себеп тудырады.

• Май қабаты қалың құрсақ немесе сан аймағында газ жетуге тиіс аумақ кең болғандықтан, бір аймаққа бірнеше нүктеге бөліп енгізіледі және сеанс саны да 10 реттен 15 ретке дейін көбірек қажет болады. Май қабаты неғұрлым қалың болса, айналымды жақсарту әсерінің біркелкі таралуы соғұрлым көбірек уақыт алады.
• Қос иек немесе білек сияқты май қабаты жұқа аймақтарда салыстырмалы аз мөлшердің өзінде реакция тезірек байқалады. Тін жұқа болғанда, енгізілген газ таралатын аумақтың ішінде мақсатты май жасушалары тығызырақ орналасады.
• Целлюлит немесе созылу жолағы сияқты бетке жақын мәселелермен жұмыс істегенде тереңдігі неғұрлым таяз, интервалы неғұрлым жиі етіп енгізіледі. Себебі мәселе дерма мен оның тікелей астында шоғырланған, сол тереңдікке дәл келгенде ғана айналымды жақсарту әсері нақ сол жерге жетеді.

Жалпы алғанда, 1 аптадан 2 аптаға дейінгі аралықпен 8 реттен 12 ретке дейін бөліп қабылдау жиі қолданылады. Айналымды жақсарту мен май ыдырауы жинақталатын процесс болғандықтан, нәтижеге бір рет рәсімнен гөрі қайталау көбірек әсер етеді деп саналады.

Рәсім барысы және назар аударатын жайттар қандай?

Рәсім жіңішке инемен мақсатты аймақ ішінде 1 сантиметрден 2 сантиметрге дейінгі аралықпен бірнеше нүктеге қысқа-қысқа газ енгізу арқылы жүргізіледі. Енгізгеннен кейін бірден газ тін аралығына тарап, аздап қысымды сезім, шаншу немесе аймақ ісінгендей сезім пайда болуы мүмкін. Бұл сезім көмірқышқыл газының тін аралық кеңістікті толтыруынан туындайтын уақытша құбылыс, газ сіңірілген сайын әдетте 10 минуттан 30 минутқа дейінгі уақытта басылады.

Рәсімнен кейін сол аймақ аздап қызарып немесе көгеріп қалуы да мүмкін, бұл тамырдың кеңеюі мен аздаған тітіркенудің әсерінен туындайтын табиғи реакция. Көбіне 2 күннен 5 күнге дейінгі мерзімде басылады деп саналады. Дегенмен қан айналымы жүйесінің ауруы, белгілі бір өкпе ауруы бар жағдайда немесе жүктілік кезінде рәсімді жасату алдында дәрігермен ақылдасу қауіпсіз.

Карбокситерапия майды бір реттен күрт азайтатын рәсім емес, айналымға көмектесетін күтім түсінігіне жақынырақ. Сондықтан тамақтану режимі мен спорт сияқты өмір салтын реттеумен қатар жүргізілгенде нәтиже тұрақтырақ жалғасады деп хабарланады.

References

Korean Dermatological Association, Ministry of Food and Drug Safety (MFDS), American Academy of Dermatology (AAD), and U.S. Food and Drug Administration (FDA).