Карбокситерапия әсері мен қағидасы, сеанс саны және сақтық шаралары

Денеге әдейі газ жіберу дегенде көбіне таңғаларлық көрінеді. Дегенмен карбокситерапия әлдеқашан Франция су ем орталықтарынан бастау алып, қазір май мен қан айналымын басқаратын емге айналды. Жіңішке инемен тері астындағы май қабатына медициналық көмірқышқыл газын аз-аздан енгізу арқылы жасалады.

Мұндағы басты нәрсе - көмірқышқыл газының өзі майды жандырмайтыны. Ол денеге қан айналымын жандандыр деген сигнал жібереді. Сол сигналдан кейін қан ағымы артады, ал артқан қан ағымы сол аймаққа оттегі мен қоректік заттарды көбірек жеткізіп, май ыдырауы мен тіндердің қалпына келуіне қолайлы жағдай жасайды. Неге бұлай болатынын, қай аймаққа неге қолданылатынын төменде кезек-кезегімен қарастырайық.

Көмірқышқыл газы енгізілсе, тамыр неге кеңейеді?

Денеміздегі қан тамырлары сол жердегі көмірқышқыл газының деңгейін үздіксіз бақылап тұрады. Жасушалар қаншалықты белсенді жұмыс істесе, соншалықты көп көмірқышқыл газ бөліп шығарады, сондықтан дене көмірқышқыл газы көтерілген жерді оттегі жетіспей тұрған жер деп қабылдайды. Сол кезде сол аймақтың қан тамырлары өздігінен кеңейіп, қанды көбірек жіберіп жатады. Бұл құрылыс алаңында жұмысшы жетпейді деген белгі шыққанда қосымша күш жіберетінге ұқсас жағдай.

Карбокситерапия дәл осы реакцияны жасанды түрде туындатады. Инемен көмірқышқыл газын тері астындағы май қабатына енгізгенде, сол жергілікті аймақтың газ деңгейі бірден жоғарылап кетеді. Дене мұны оттегі жетіспей тұрған төтенше жағдай деп қабылдап, сол аймақтағы кішкентай қан тамырларын кеңейтіп, қанды көбірек ағызады. Бұл құбылысты вазодилатация деп атайды, яғни қан тамыры деген құбыр жуандап, одан өтетін қан көбейетін күй.

Енгізілген көмірқышқыл газы денеде ұзақ тұрмайды. Қан мен өкпе арқылы әдетте 10 пен 20 минут аралығында табиғи түрде сыртқа шығып кетеді. Бірақ сол қысқа уақытта пайда болған қан ағымының артуы емнен кейін де 2 пен 3 күн бойы жалғасады. Сондықтан карбокситерапияның бірінші қадамы газдың өзінің әсері емес, газ туындатқан қан айналымының артуы екенін есте ұстаған жөн.

Көбейген қан ағымы май жасушасына қалай әсер етеді?

Май жасушалары табиғаты бойынша қан тамыры тығыз орналаспаған тін. Сондықтан май жиналған аймақта қан айналымы басқа тіндермен салыстырғанда салыстырмалы түрде баяу жүреді. Айналым баяу болса, май жасушасында жиналған энергия оңай шығып кете алмайды, ал қалдық заттар да баяу тазаланады.

Карбокситерапия арқылы қан ағымы артқанда, дәл осы жағдай өзгереді. Қан белсендірек айналып, май жасушаларының айналасына оттегі мен қоректік заттарды жиірек жеткізеді, әрі май ыдыраған кезде пайда болған қалдық өнімдерді де тезірек алып кетеді. Мұны тұрып қалған суы бар шұңқырға жаңа су жолын ашқанмен теңеуге болады. Су үздіксіз ақса шіріп, тұрып қалу қаупі азаятыны сияқты, айналым артқанда май жасушаларының айналасындағы орта да кідірмейді.

Оған қоса газ енгізілгенде май тінінің сәл ісініп, қысылуынан туындайтын физикалық тітіркену де қатар әсер етеді. Бұл тітіркену май жасушасында сақталған майды ыдырататын ферменттердің жұмысын ынталандырады деп хабарланады. Яғни химиялық сигнал мен физикалық тітіркену қатар келіп, май ыдырауына қолайлы жағдай туғызады деп түсінген жөн.

Оттегі көбейгенде май ыдырауы неге өзгереді?

Сақталған энергия түріндегі майды нақты пайдалануға болатын түрге айналдыру процесі липолиз деп аталады. Бұл процесс бірнеше сатыдан тұрады, олардың көбі оттегіні қажет ететін реакциялар. Оттегі жетіспеген ортада бұл реакциялар баяу жүреді.

Карбокситерапия арқылы қан ағымы артқанда, сол аймаққа жететін оттегі мөлшері де бірге артады. Артқан оттегі липолиз процесіне қажетті отынды молырақ жеткізіп беретін іспетті. Оған қоса көмірқышқыл газының өзі қандағы гемоглобиннің оттегіні тінге оңайырақ беруіне көмектесетін физиологиялық құбылыс та қатар жұмыс істейді. Гемоглобин негізінен оттегіні ұстап тасымалдайтын тасымалдаушы, бірақ айналасындағы көмірқышқыл газының деңгейі көтерілгенде ұстап тұрған оттегісін оңайырақ босатады. Бұл жеткізу қызметкерінің мекенжайға жақындағанда жүкті тезірек түсіріп жатқанына ұқсас принцип.

Нәтижесінде артқан қан ағымы мен артқан оттегі жеткізілімі қатар келіп, май жасушасында сақталған майдың ыдырап, шығуына қолайлы жағдай жасайды. Дегенмен бұл өзгеріс бір реттік ем арқылы бірден байқала бермейді, 8 ден 12 ретке дейін қайталанғанда бірте-бірте жинақталады.

Целлюлитке де әсері бар ма?

Целлюлит - тері бетінің бұдыр-бұдыр көрінуі, көбіне сан мен бөксе аймағында пайда болады. Себебі бір ғана факторға тіреле бермейді, бірақ сол аймақтың қан айналымы баяу болуы мен тіндер арасындағы дәнекер құрылымның май жасушаларын бұдырлы етіп ішке-сыртқа итеруі бірге әсер етеді деп саналады. Айналым баяу болса, тіндер арасында сұйықтық пен қалдық заттар тұрып қалуы оңай, бұл да ісіну сияқты бетті одан әрі бұдырлы етіп көрсетеді.

Карбокситерапия дәл осы тұрып қалған айналымды жандандыру бағытында әсер етеді. Қан ағымы артқанда тұрып қалған сұйықтық пен қалдық заттар қалыпты ағып шығатын жол кеңейеді, соның нәтижесінде беттегі бұдырлылық азаяды деген деректер бар. Оған май жасушасының көлемі кішірейетін әсер қосылса, бет тегісірек көрінуге көмектеседі.

Дегенмен целлюлиттің себебі бірнеше қабатта астасып жатқандықтан, тек карбокситерапия арқылы толығымен жойылады деп күтуден гөрі, айналымды жақсартатын бір бағыт ретінде қарастырған дұрысырақ.

Созылу іздерін жақсартуда коллаген қалай нысанаға алынады?

Тыртық сызықтар (стриялар) теріде қысқа мерзімде қатты созылу салдарынан дермадағы коллаген талшықтарының үлгермей үзілуінен пайда болатын із. Коллаген теріні тартқыш сияқты ұстап тұратын ақуыз, ал бұл тартқыш үзілген жерге жұқа әрі әлсіз тыртық тіні толады. Сондықтан стрия пайда болған аймақта айналасындағы теріге қарағанда қан тамыры аз, регенерация да баяу жүреді.

Карбокситерапия бұл аймаққа да қан айналымын арттыру арқылы әсер етеді. Қан ағымы артқанда коллаген жасайтын жасушаларға, яғни фибробласттарға оттегі мен қоректік зат көбірек жеткізіледі, ал бұл тітіркену коллаген түзілуін біршама ынталандырады деп хабарланады. Фибробласты теріні ұстап тұратын коллагенді тікелей тоқитын шебер деп елестетуге болады. Шеберге материал мен энергия мол берілсе, жұмыс жылдамдығы артатыны сияқты.

Нәтижесінде стрияға тән жұқа, батыңқы құрылым 8 ден 12 аптаға дейін бірте-бірте толықтырылып, түсі де ашылу бағытында жақсарады деген деректер бар. Дегенмен әлдеқашан ескіріп, ағарып кеткен стриямен салыстырғанда, соңғы кезде пайда болған, әлі қызыл немесе күлгін түсті стрияларда әсер жақсырақ байқалатын жиі кездеседі.

Аймаққа қарай сеанс саны қалай өзгереді?

Карбокситерапия дене аймақтарында май қалыңдығы, қан тамыры тығыздығы және тері сезімталдығы әр түрлі болатындықтан, барлығына бірдей тәсілмен қолданылмайды. Осы айырмашылықты қалыптастыратын үш себеп бар.

• Ішкі қабат немесе сан сияқты май қабаты қалың аймақтарда газ жетуге тиіс кеңістік үлкен, сондықтан бір аймаққа бірнеше нүктеге бөліп енгізіледі, реттер саны да 10 нан 15 ке дейін көбірек қажет. Май қабаты қалыңдаған сайын айналым жақсаруының тегіс тарауына уақыт көбірек кетеді.
• Екінші иек немесе қол сияқты май қабаты жұқа аймақтарда салыстырмалы аз мөлшер де тез нәтиже береді. Тін жұқа болса, енгізілген газ тарайтын аймақтың ішінде мақсатты май жасушалары тығызырақ орналасады.
• Целлюлит немесе стрия сияқты бетке жақын мәселелермен жұмыс істегенде тереңдігі азырақ, аралығы жиірек нүктеге енгізіледі. Мәселе туындаған жер дерманың дәл өзінде және оның астында шоғырланғандықтан, айналым жақсаруының әсері дәл сол тереңдікке сай болуы қажет.

Әдетте 1 ден 2 аптаға дейінгі аралықпен 8 ден 12 ретке дейін бөлініп қабылдау жиі қолданылады. Айналым жақсаруы мен май ыдырауы жинақталатын процесс болғандықтан, бір реттік емнен гөрі қайталау нәтижеге көбірек ықпал етеді деп саналады.

Рәсім кезіндегі сезім және сақтану керек адамдар

Ем жіңішке инемен мақсатты аймақ ішінде 1 ден 2 см аралықпен бірнеше нүктеге қысқа-қысқа газ енгізу арқылы жүргізіледі. Енгізілгеннен кейін газ тіндер арасына таралған кезде сәл қысым сезілуі, ащу немесе аймақтың ісіп тұрғандай сезілуі мүмкін. Бұл сезім көмірқышқыл газының тіндер арасындағы кеңістікті толтыруынан туындайтын уақытша құбылыс, газ сіңіп болғаннан кейін әдетте 10 нан 30 минут ішінде басылады.

Емнен кейін сол аймақ сәл қызаруы немесе көгеруі де мүмкін, бұл қан тамырларының кеңеюі мен жеңіл тітіркенудің табиғи нәтижесі. Көбіне 2 ден 5 күн ішінде басылады деп саналады. Дегенмен қан айналымы жүйесінің немесе белгілі бір өкпе аурулары бар жағдайда, сондай-ақ жүктілік кезінде емге дейін дәрігермен алдын ала кеңесу қауіпсіз.

Карбокситерапия майды бір реттен көп азайтатын ем емес, қан айналымына көмектесетін күтім түсінігіне жақынырақ. Сондықтан тамақтану мен спорт сияқты күнделікті күтіммен қатар жүргізілгенде нәтиже тұрақтырақ жалғасады деп хабарланады.

References

Korean Dermatological Association, Ministry of Food and Drug Safety (MFDS), American Academy of Dermatology (AAD), and U.S. Food and Drug Administration (FDA).