Sanhi ng Mamantikang Anit: Bakit Mas Mabilis Mamantika ang Anit Kaysa Mukha?

Marami ang nakakaramdam na sobrang ma-oily ng kanilang scalp. Naliligo ka pa lang kaninang umaga, pero pagsapit ng gabi, dumidikit na ang buhok sa noo at pag hinaplos mo ang scalp gamit ang mga daliri, malansa na agad ang dating. May malinaw na dahilan kung bakit mas madaling maging makinis ang scalp kumpara sa balat ng mukha.

Hindi lang basta tungkol sa kung gaano kadalas naliligo ang isang tao ang produksyon ng sebum sa scalp. Marami itong pinagsasamang salik, mula sa density ng sebaceous glands, epekto ng hormones, hanggang sa mga mikrobyo na nakatira sa ibabaw ng scalp. Tingnan natin kung bakit talaga mas madaling maging ma-oily ang scalp, at kung anong mga ingredient at gawi ang talagang nakakatulong.

Bakit Mas Mamantika ang Anit Kaysa Mukha?

May sebaceous gland na nakakabit sa bawat hair follicle sa scalp. Ang problema, mas mataas ang density ng hair follicle sa scalp kumpara sa mukha. Ibig sabihin, dahil masinsin ang tubo ng buhok, mas marami ring nakakabit na sebaceous gland sa ilalim nito.

Dagdag pa dito, mas matagal na natatakpan ang scalp ng cap, helmet, o unan sa maghapon. Sa saradong lugar, nagsasama-sama ang sebum, init, at halumigmig, kaya lalo pang lumalabas ang pakiramdam na malansa. Kaya kahit magkapareho ang dami ng sebum na lumalabas, mas madama ang pagka-oily nito sa scalp kumpara sa mukha.

Bakit Mas Maagang Mamantika ang Tuktok ng Ulo?

Ang sebaceous gland ay maliit na organ na nakakabit sa tabi ng hair follicle at nagpapalabas ng sebum papunta sa daanan ng follicle. Umaakyat ang sebum na ito sa buhok at manipis na nagbabalot sa buhok at ibabaw ng scalp. Ang orihinal na layunin nito ay maging proteksyon laban sa pagkatuyo ng scalp.

Ang problema, mas nagsisiksikan ang mga sebaceous gland na ito sa bahagi ng crown at gilid ng hairline. Kaya't kadalasan, ang mga bahaging ito ang mas unang nagiging makinis, at unang dumidikit ang buhok. Dahil mas marami ang sebaceous gland sa isang lugar, mas mataas din ang dami ng sebum na inilalabas doon, kaya natural lang na lumalabas ang ganitong pagkakaiba.

Papel ng DHT sa Dami ng Sebum

Ang pinakamalaking switch na kumokontrol sa dami ng sebum ay ang male hormones. Kapag nakikipagsalamuha ang testosterone sa katawan sa 5-alpha reductase (isang enzyme sa balat na nagpapalakas pa sa anyo ng hormone), nagiging dihydrotestosterone o DHT ito.

Kapag nakadikit ang DHT na ito sa receptor na nasa cell ng sebaceous gland, lumalaki ang cell ng sebaceous gland at tumataas din ang aktibidad nito. Parang mas malalim mong pinipisil ang accelerator ng kotse. Kaya naman pagkatapos ng puberty, tumataas ang produksyon ng sebum sa parehong lalaki at babae, at ang mga taong genetically mas aktibo ang enzyme na ito ay may posibilidad na mas marami rin ang sebum sa scalp.

Dagdag pa dito, may epekto rin ang stress hormones at ang pagbabago ng hormones ayon sa menstrual cycle. Tuwing tumataas o bumababa ang hormones, direktang tinatanggap ito ng sebaceous gland bilang senyales para i-adjust ang produksyon nito.

Kaya kahit magkasabay sa edad at gumagamit ng parehong shampoo, iba-iba pa rin ang kondisyon ng scalp bawat tao. Malaki ang epekto ng pagkakaroon ng sariling talent o kondisyon sa produksyon ng sebum. Pero hindi ibig sabihin na hindi na kayang i-manage kahit malakas ang pagka-on ng switch na ito, dahil dito papasok ang mga sumusunod na ingredient para tuwiran itong tugunan.

Ano ang Tinatarget ng Bawat Sangkap?

Iba-iba ang punto kung saan gumagana ang mga ingredient na madalas makikita sa mga produkto para sa scalp. Kapag alam mo ang pagkakaibang ito, mas madali kang makakapili ng produkto na angkop sa kondisyon ng iyong scalp.

• salicylic acid: Madaling matunaw sa langis kaya nakakapasok ito hanggang sa loob ng follicle na napupuno ng sebum. Binubuwag nito ang bunton ng patay na balat at sebum na nagsasama-sama roon, kaya bumababa ang tsansang mabara ang pores.
• niacinamide: Ito ang ingredient na nagpapababa mismo sa lipid synthesis sa loob ng sebaceous gland. Sa halip na punasan ang sebum na nailabas na, tinatamaan nito ang production line kung saan ginagawa ang sebum kaya bumababa ang output nito.
• zinc pyrithione, ketoconazole: Mga ingredient na nagpapatigil sa paglago ng fungus na tinatawag na Malassezia na nakatira sa scalp. Kapag dinudurog ng fungus na ito ang sebum, may lumalabas na irritant substance na nagdudulot ng flaking at pangangati, kaya kapag binawasan ang fungus, kasabay ring bumababa ang irritation na ito.

Ang tatlong ito ay tumutugon sa sebum, pero iba-iba ang antas na tinatamaan nila: sa loob ng pores, sa sebaceous gland, at sa fungus. Kaya't kadalasang pinagsasama-sama ang mga ito depende sa sintomas.

Dumarami Ba ang Sebum Kapag Madalas Maghugas?

Parang tama na dapat madalas maligo kapag ma-oily ang scalp, pero may sinasabi rin na kapag masyadong madalas ang paghuhugas, lalo pa itong nagpapadagdag sa sebum. Sa totoo lang, sa isang banda lang ito tama.

Kapag naliligo ka, natatanggal ang sebum film, kaya para hindi matuyo, gumagawa muli ang scalp ng bagong sebum. Pero hindi naman biglang sasabog ang production ng sebaceous gland sa loob lang ng isa o dalawang araw. Ang problema ay kapag gumagamit ka ng masyadong malakas na shampoo at pinapaligo araw-araw nang kuskos nang kuskos, unti-unting nagiging manipis ang barrier ng scalp, at pag paulit-ulit ang irritation na ito, mas naging sensitibong tumugon ang sebaceous gland.

Kaya't ang mas mahalaga ay hindi ang bilang ng beses na naliligo, kundi ang lakas ng cleansing power at ang lakas ng pagkuskos gamit ang mga daliri. Kapag masyadong mahina ang paghuhugas, nagbubunton ang sebum at patay na balat, at kapag masyadong malakas naman, nagbubunton ang irritation. Ang pagbabalanse sa pagitan ng dalawang ito ang tunay na susi sa maayos na pag-aalaga.

Bakit Sabay na Nagkakaroon ng Kaliskis at Amoy?

Sa scalp na maraming sebum, karaniwang magkasabay lumalabas ang flaking at amoy. Hindi ito magkahiwalay na problema, kundi dalawang sintomas na nagmula sa iisang ugat.

Kapag dumadami ang sebum sa scalp, dumadami rin ang Malassezia na kumakain sa sebum na ito. Habang dinudurog ng fungus na ito ang mga fatty acid sa sebum, may nalilikhang irritant substance na kapag ito ay nangangati sa scalp, mas mabilis na natatanggal ang patay na balat. Kasabay nito, may bahagi ng na-decompose na fatty acid na naging sanhi ng distinct na amoy.

Kaya sa madaling salita, ang flaking man o ang amoy, dulot pareho ng pagsasama ng sebum at fungus. Kaya kapag pinilit mo lang kayurin ang flaking, o tinakpan lang ng malakas na pabango ang amoy, nananatili pa rin ang ugat ng problema.

Kung sobrang laki at yellowish ang bunton ng flaking na natatanggal, o kung namumula at nangangati ang scalp kasabay nito, mas malapit itong sa seborrheic dermatitis kaysa sa simpleng dry flaking. Sa ganitong kaso, mas tama na unahin ang paggamit ng ingredient na nagpapababa sa fungus. Kapag iba ang dahilan, iba rin dapat ang pagkakasunod-sunod ng paggamot.

Anong Treatment ang Makukuha Kapag Hindi Kaya sa Bahay?

Kapag hindi na sapat ang shampoo o tonic na ginagamit sa bahay para i-control ang sebum, may mga taong isinasaalang-alang na kumuha ng treatment sa dermatology clinic. Ang pinakakaraniwan ay ang scalp scaling at low-concentration topical treatment.

Ang scalp scaling ay ginagawa gamit ang isang machine o suction device para pisikal na tanggalin ang bunton ng sebum at patay na balat sa ibabaw ng scalp. Dahil tinatanggal nito ang mga bunton na naipon na, mas agad ang epektong nararamdaman, pero hindi naman nito binabawasan ang aktibidad ng sebaceous gland mismo, kaya karaniwang inirerekumenda ang paulit-ulit na treatment kada 4 hanggang 8 linggo.

Sa kaso ng seborrheic dermatitis na may kasamang inflammation, madalas ding kasabay na ginagamit ang topical antifungal o low-concentration steroid. Nakatuon ang mga treatment na ito sa pagpapababa ng fungus at inflammation, kaya karaniwang tumatagal ng 4 hanggang 12 linggo bago bumaba ang sintomas kapag consistent ang paggamit. Ngunit hindi ito treatment na kumpletong nagbabago sa likas na tendency ng produksyon ng sebum, kaya inirerekumenda pa ring ipagpatuloy ang pag-aalaga kahit na maayos na ang kondisyon.

Ang parehong paraan na ito ay hindi nagtatanggal sa sebaceous gland mismo, kundi nagpapabagal sa bilis ng pag-ipon ng sebum at paglago ng fungus, kaya't magkatulad sila sa puntong ito. Kaya't hindi ito treatment na tapos na kapag isang beses lang ginawa. Kailangan pang ipagpatuloy ang gawi sa paghuhugas at ang paggamit ng tamang ingredients kahit lumubay na ang sintomas, para lumawak ang agwat bago ito muling bumalik.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).