Kayumangging Bakas ng Tigyawat: Gaano Katagal Bago Pumusyaw?

Karaniwan na makakita ng kayumangging marka sa lugar kung saan may pantal noon, kahit gumaling na ang pantal at wala nang sakit. Nakakainis na dahil parang ilang buwan nang naka-istay ang marka kahit tumigil na ang paglabas ng nana. Ang kayumangging marka na ito ay iba sa peklat na malalim ang bakat, dahil hindi ito resulta ng nasira o nawalang tissue kundi resulta ng sobrang produksyon ng pigment na natambak sa lugar na iyon. Kung malalaman mo kung paano ito nangyayari, magiging mas malinaw kung paano dapat asikasuhin. Ipapaliwanag dito kung bakit natatambak ang pigment sa dating lugar ng pantal, at kung paano mo mapapabilis ang pagkawala nito.

Bakit naiiwan ang kulay pagkatapos ng pamamaga?

Kapag lumabas ang pantal, may maliit na inflammatory reaction na nangyayari sa loob ng balat. Nagsasama-sama ang bacteria at sebo sa loob ng pore, kaya namumula, namamaga, at umiinit ang paligid nito. Ang problema, hindi natatapos sa pamamaga lang ang epekto nito, dahil na-stimulate din nito ang melanocyte, ang selula na gumagawa ng kulay ng balat, sa parehong lugar.

Habang tumatagal ang pamamaga, maraming signaling molecule ang lumalabas mula sa mga selula ng balat. Isa dito ang alpha-MSH (α-MSH), na tumatawag sa melanocyte para gumawa ng mas maraming pigment. Kagaya ng fire alarm na nagpapatawag ng fire truck, kapag lumitaw ang signal ng pamamaga, tumutugon ang melanocyte at gumagawa ng mas maraming melanin kaysa sa normal.

Ang melanin na nagawa ay lumilipat papunta sa mga selula malapit sa ibabaw ng balat. Kaya kahit gumaling na ang pantal mismo, dahil naiwan ang pigment na naunang nagawa sa lugar na iyon, ito ang kitang-kita mong kayumanggi o kayumanggi-madilim na marka sa balat.

Saan naiipon ang pigment sa balat?

Ang pigmentation na ito ay tinatawag sa medisina na post-inflammatory hyperpigmentation, o PIH. Ibig sabihin nito, pagbabago ng kulay ng balat na nangyayari matapos ang pamamaga.

Sa normal na sitwasyon, ginagawa ang melanin sa pinakababang layer ng epidermis, at umaakyat papunta sa ibabaw kasabay ng lumang dead skin cells na natural na natatanggal. Pero sa lugar kung saan may naging pamamaga, nagulo ang natural na daloy na ito. Bigla na lang nagpalabas nang sobra ang melanocyte ng pigment, at ang ibang bahagi nito ay bumaba pa nang mas malalim, hanggang sa dermis.

Ang pigment na nanatili lang sa epidermis ay medyo mababaw ang kinaroroonan, kaya mas mabilis itong lumalabo. Samantalang ang pigment na bumaba hanggang dermis ay tumatagal nang mas matagal bago mawala dahil mas malalim ang kinalalagyan nito. Kaya kahit magkatulad na kayumanggi ang tingin, iba ang bilis ng pagbawi depende sa kung gaano kalalim naiwan ang pigment.

Kaya't kapag pinipisil mo ang marka gamit ang kamay, may pagkakaiba sa pakiramdam. Kung kulay lang ang nakikita habang lumalambot pa rin, iba ito sa marka na kahit pinisil ay medyo matigas pa rin ang pakiramdam. Kadalasan, ang huli ay indikasyon na mas malalim ang naabot ng pigment, o kaya naman nagbago rin ang kalapit na tissue, kaya mas mabagal itong lumalabo.

Ano ang pagkakaiba ayon sa kutis at tindi ng pamamaga?

Kahit pareho lang ang naranasang pantal, iba-iba pa rin ang antas ng naiiwang marka depende sa tao. Ang pinakamalaking factor dito ay ang natural na kulay ng balat. Ang melanocyte ay mas madaling gumawa ng maraming pigment sa taong may mas madilim na kulay ng balat. Kaya nga mas madalas na naiiwan ng kayumangging marka ang mga Asyano o taong may mas maitim na kulay ng balat kumpara sa mga Kaukasiano.

Isa pang factor ay ang lakas ng pamamaga. Ang pantal na banayad lang, tulad ng maliliit na whitehead, ay mas kaunti ang naiiwang marka kumpara sa pantal na malala na ang pamamaga, namamaga, at napipigain o pinipiga pa ng kamay. Mas malakas ang pamamaga, mas malakas din ang signal na nakakastimulate sa melanocyte.

Kaya't kahit hindi mo pisilin lang ang pantal, malaki na ang mababawasan sa antas ng naiiwang marka. Ang pinakaunang hakbang sa pag-aalaga ay ang hindi na pagdadagdag ng physical irritation sa pamamaga na nangyayari na nga.

Gaano katagal bago pumusyaw kapag hinintay?

Sa mabuting balita, karamihan sa mga kayumangging marka na ito ay kusang lumalabo kapag tumagal. Ang mababaw na pigment na nasa epidermis lang ay natural na aakyat at matatanggal habang nagre-renew ang balat ayon sa normal na cycle nito.

Sa pangkalahatan, ang mababaw na marka sa epidermis ay lumalabo na nakikita sa mata sa loob lang ng 4 hanggang 12 linggo, base sa mga report. Samantalang kung bumaba na ang pigment hanggang dermis, ibig sabihin, mas matindi o matagal nang naka-istay ang marka, maaaring umabot ng 6 hanggang 12 buwan, o mas matagal pa.

Ang dahilan ng pagkakaibang ito ay ang lalim ng pigment. Ang epidermis ay layer na nagre-renew kada ilang linggo lang, pero ang dermis naman ay mas mabagal ang remodeling nito, umaabot ng mas matagal na panahon. Kaya kahit magkapareho ang kulay na kayumanggi, maaaring iba ang katangian ng pigmentation nito, at kung hindi rin lumalabo kahit matagal ka nang naghihintay, malaki ang posibilidad na bumaba na ito hanggang dermis.

Mga sangkap na nagpapabilis ng pagpusyaw

May paraan para mapabilis ang paglabo ng marka gamit ang tamang pag-aalaga. Depende sa kung aling stage ng melanin production ang gustong harangin, iba-iba rin ang ingredient na ginagamit.

• niacinamide: Hinaharangan nito ang daan kung saan lumilipat ang melanin papunta sa mga selula ng epidermis, kaya bumabagal ang pagkalat ng pigment. Mahina ang irritation nito, kaya okay lang gamitin araw-araw.
• retinol: Pinapabilis nito ang cycle ng renewal ng epidermis, kaya mas mabilis na inaakyat at inaalis ang pigment na nagawa na. Sa simula, maaaring may kaunting irritation, kaya inirerekomenda na magsimula sa maliit na amount at unti-unting dagdagan.
• azelaic acid: Hinaharangan nito ang gawain ng tyrosinase, ang enzyme na gumagawa ng melanin, kaya bumababa mismo ang dami ng pigment na nagagawa.
• vitamin C (ascorbic acid): May antioxidant effect, at kasabay nito, binababaan din nito ang aktibidad ng enzyme na gumagawa ng melanin.

Dahil iba-iba ang stage na tinatarget ng bawat ingredient na ito, mas mabilis ang paglabo kapag pinagsama ang mga ito kumpara sa iisa lang. Pero kailangan ding maingat sa order at frequency ng paggamit para hindi mag-overlap ang irritation.

Anong procedure ang puwede kapag hindi sapat ang sangkap?

Kung masyado nang matagal na nakahintay o talagang matindi ang marka na kahit sa mga ingredient lang ay hindi na sapat, maaaring isaalang-alang din ang procedure kasabay ng skincare. Karaniwang ginagamit dito ang laser toning o mababang intensity na peeling.

Ang laser toning ay gumagamit ng liwanag na selective lang sa melanin, na tinitira nang paulit-ulit at maiksi, para dagukin ang mga natambak na pigment na malalaki na. Ang mga durog na pigment na ito ay mas mabilis na naprro-process ng katawan, kaya mas mabilis ding lumalabo ang naiiwang marka.

Ang peeling naman ay nagtatanggal nang mas mabilis sa keratin layer ng epidermis, kaya mas mabilis ding nairo-renew ang balat kasama ang naiiwang pigment. Pero ang procedure mismo ay maaari ring maging irritation sa balat, kaya may risk na maka-generate ng bagong post-inflammatory hyperpigmentation. Kaya importante na i-adjust ang intensity at interval base sa kondisyon ng balat.

Paano protektahan sa UV habang pumuputla ang bakas?

Ang pinakaimportanteng pag-aalaga habang lumalabo ang marka ay ang paggamit ng sunscreen. Direktang na-stimulate ng UV rays ang melanocyte, kaya kapag na-expose sa araw ang pigment na nagre-recover pa lang, mas lumalala ito o unti-unting bumabagal ang paglabo.

Kaya kahit maulap ang araw, dapat pa ring magsuot ng sunscreen kada umaga, at kailangan din itong i-reapply kapag matagal ka sa labas. Makakatulong din ang paggamit ng physical protection tulad ng sombrero o payong para mabawasan ang direktang UV exposure.

Bukod dito, iwasan din ang paggalaw o pagkuskos sa marka gamit ang kamay. Kahit banayad na friction lang, maaari itong maging stimulant na muling makapagpaandar sa melanocyte. Sapat na tulog, pag-iwas sa maanghang o irritant na pagkain, at pagbaba ng stress ay makakatulong din sa natural na recovery ng balat. Sa halip na hanapin agad ang resulta, mas mabilis pa nga magiging epektibo kung sinusundan mo lang ang consistent na routine sa loob ng ilang buwan.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).