Bakit Paulit-ulit ang Hormonal Acne sa Panga at Paligid ng Bibig, at Paano ito Napapakalma

Hindi kakaunti ang mga taong bumigla pa ang acne nila pagkatapos maging adult. Kung paulit-ulit lumalabas ang pigsa sa parehong lugar, lalo na sa panga at paligid ng bibig, malaki ang posibilidad na ibang dahilan ang naglalaro dito kumpara sa acne noong teenager. Ito ay ang hormone. Hindi lang usapin ng ibabaw ng balat kundi resulta ito ng patuloy na signal ng hormone sa loob ng katawan na kumakalabit sa oil gland, kaya madalas hindi gumagana ang pagpapalit lang ng skincare. Tinukoy namin dito kung bakit sa panga at paligid ng bibig talaga ito paulit-ulit lumalabas, mula sa ugat ng dahilan.

Bakit Palaging sa Panga at Paligid ng Bibig Ito Bumabalik?

Ang noo at ilong ay talagang madaming oil gland kaya't kadalasan doon na unang lumalabas ang acne mula pa noong teenager. Pero iba ang panga, paligid ng bibig, at linya ng panga. Sa lugar na ito, sobrang dense ang androgen receptor sa oil gland.

Para mas maintindihan ang receptor, isipin mo itong parang kandado na tumatanggap sa hormone bilang susi. Kapag maraming kandado, mas malakas ang reaksyon ng oil gland kahit pareho lang ang dami ng hormone na umiikot sa katawan. Kaya kahit maliit lang na pagbabago sa hormone, doon muna lumalabas ang signal sa panga at paligid ng bibig, at doon din paulit-ulit bumabalik ang pigsa.

Dito rin nagmula ang dahilan kung bakit iba-iba ang reaksyon kahit iisang mukha lang ang pinag-uusapan. Marami talagang oil gland ang noo at ilong kaya sila unang bumibigla mula pa sa teenage years, pero medyo mababa naman ang sensitivity nila sa hormone changes. Sa kabilang banda, kahit kaunti lang ang oil gland sa panga at paligid ng bibig, mataas ang density ng receptor doon, kaya unang tumutugon ang mga ito tuwing bumababa o tumataas ang hormone. Kaya't hindi kakaunti ang mga taong nakakaramdam na lumipat ang lugar ng acne nila habang tumatanda.

Paano Kinakalabit ng Hormone ang Oil Gland

Ang oil gland ay parang maliit na pabrika sa loob ng balat na gumagawa ng oil. Ang switch na nagpapaandar sa pabrikang ito ay ang androgen, ang male hormone. Meron talagang androgen sa katawan ng babae, at kahit kaunti lang ang dagdag nito dahil sa ovulation o stress, agad itong nararamdaman ng oil gland kaya tumataas ang production ng oil.

Ang problema, hindi lang oil ang dumadami. Pinapalakas din ng androgen ang paggawa ng keratinocyte, ang cell na bumubuo sa entrance ng follicle, na mas mabilis at mas makapal. Kapag nagsanib ang sobrang oil at makapal na keratin sa entrance ng follicle, sumisikip ang daanan, at doon na rin nagiging maganda ang environment para dumami ang acne bacteria.

Bakit Sobrang Lalim at Sobrang Sakit ng Pigsa

Ibang klase talaga ang pakiramdam ng acne sa panga kumpara sa maliliit na acne sa noo. Matigas ito pag hinipo, kumikirot, at kahit maliit lang ang tingin mula sa labas, madalas malalim talaga ito sa loob ng balat.

Kapag na-block ang entrance ng follicle at nakulong ang oil at keratin sa loob, dumadami roon ang acne bacteria at naglalabas ito ng inflammatory substance. Ang problema, hindi ito nasa ibabaw ng balat kundi malapit na sa dermis. Kapag hindi natigil ang inflammation sa mababaw na bahagi at kumalat pa ito hanggang sa deep tissue, nagiging pula at matigas na nodule ito, o kaya cyst na parang bukol pag hinipo. Dito nagmumula ang dahilan kung bakit mas matagal ito at mas madaling mag-iwan ng marka kumpara sa maliliit na acne.

Ang dermis ay layer na sumusuporta sa balat gawa sa dense na pagkakabuo ng collagen, isang protein na parang haligi. Kapag naabot ng inflammation ang mga haligi na ito, nagmamadaling punuin ng katawan ang sugat, at kapag hindi maayos ang proseso, nagiging malalim ang natitirang marka o kaya kabaligtaran, kumapal ito. Iba ito sa maliliit na acne na tumitigil lang sa ibabaw, kaya't mas madaling maging scar ang acne sa panga dahil ibang lalim ang inaabot ng inflammation.

Bakit Nagtatagpo ang Menstrual Cycle at Acne

Maraming babae ang nakakaramdam na lumalabas ang acne sa panga ilang araw bago dumating ang period nila. Hindi ito coincidence. Pagkatapos ng ovulation, dumadami ang progesterone, isang hormone na may kakayahan ding kumalabit sa oil gland.

Kasabay nito, sa panahong ito, may tendency ang katawan na mag-hold ng tubig kaya medyo namamaga rin ang entrance ng follicle. Kapag nagsanib ang sumikip na entrance at dumaming oil, mas mataas ang chance na mag-block. Dagdag pa rito, sa panahong ito, medyo mas mababa ang proportion ng estrogen, at dahil ang estrogen ay may function na pumipigil sa oil production, kapag naguluhan ang balance nito, nagiging mas active ang oil gland dahil wala nang pumipigil rito.

Tumatagal ang flow na ito mula sa ovulation hanggang bago dumating ang period, ang tinatawag na luteal phase. Kaya't pagdating ng period at ilang araw pagkalipas, kapag stable na ulit ang hormone, madalas na naman bumababa ang acne. Kung kada buwan sa parehong panahon lumalabas ang pigsa sa panga, hindi ito dahil sa kulang na skincare kundi senyales na sinusunod lang nito ang cyclical flow ng hormone.

Ano ang Pagkakaiba Nito sa Acne ng Teenager

Kadalasan, kumakalat ang acne ng teenager sa noo at ilong, ang T-zone kung saan marami talaga ang oil gland. Sa kabilang banda, ang hormonal acne ng adult ay may tendency na magkonsentra sa maliit na area lang tulad ng panga, linya ng panga, at paligid ng bibig. Ito ay dahil sa nabanggit na, mas maraming hormone receptor ang oil gland sa lugar na ito.

Iba rin ang shape nito. Sa teenager, madalas mababaw na klase tulad ng blackhead o whitehead. Sa hormonal acne ng adult naman, mas mataas ang proportion ng pula at matigas na nodule o cyst. At kapag lumabas ito, madalas ilang linggo itong nagtatagal at bumabalik sa parehong lugar.

Dinaragdagan ba ng Stress ang Hormonal Acne?

Kapag na-stress ang isang tao, naglalabas ang katawan ng cortisol, isang hormone. Function ng cortisol na gawing alert ang katawan sa panahon ng krisis. Pero alam na rin na pinapataas nito ang sensitivity ng androgen receptor sa oil gland.

Ibig sabihin, hindi direktang gumagawa ng oil ang stress, pero nagiging tagatulong ito na pinapalakas ang epekto ng androgen sa oil gland. Kaya't marami ang nakakaramdam na lumalala ang acne sa panga sa panahon ng exam o deadline na puno ng tensyon. Ang kulang na tulog ay parte rin nito na nagpapa-unstable sa cortisol rhythm. Sa huli, hindi iisang hormone lang ang salarin kundi maraming signal ang nagsasanib para paulit-ulit na kalabitin ang parehong lugar.

Paano Ito Pinapangalagaan sa Pang-araw-araw na Buhay

Hindi mo talaga mapapawi ang hormone, pero posible namang ayusin ang paligid para hindi madaling maapektuhan ang oil gland dito. Ang mga sumusunod na habit ay nagpapabagal sa bilis ng pagka-block o nagbabawas sa dahilan ng pag-init ng inflammation.

• Iwasan ang matinding cleansing: Ang pagkuskos ng malakas o paghugas gamit ang mainit na tubig ay nagpapanipis sa skin barrier, kaya't mas madali itong maapektuhan ng inflammation.
• Gumamit ng non-comedogenic na produkto: Kapag naiwasan ang mga ingredient na madaling mag-block ng pore, mababawasan ang panganib na sumikip pa lalo ang entrance ng follicle na sumikip na.
• Huwag hipuin o pisilin ito gamit ang kamay: Nakakalipat ang bacteria mula sa daliri, at kapag na-apply ang pressure, posibleng kumalat ang inflammation papunta sa mas deep na tissue.
• Sundin ang tamang oras ng tulog: Kapag kulang ang tulog, nagiging unstable ang cortisol rhythm, kaya't posibleng maging mas sensitive ang reaksyon ng oil gland sa androgen.

Kung paulit-ulit at malinaw na sumusunod sa cycle ang sintomas, isinasaalang-alang ng mga dermatologist ang topical retinoid tulad ng tretinoin o benzoyl peroxide para pabagalin ang bilis ng pagka-block ng follicle, at kung kinakailangan, kasabay itong ginagamit sa treatment na direktang gumagana sa hormone tulad ng spironolactone o birth control pills. Kadalasan, base sa lokasyon, hugis, at cycle ng pag-uulit ng acne tinutukoy kung anong treatment ang tama, kaya't kung malinaw ang pattern, mas madaling malaman ang direksyon kung magpapakonsulta sa doktor kaysa pilit lang na mag-self-manage.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).