Pagkalagas ng Buhok sa Babae: Sanhi at Sintomas, Gamutan Ayon sa Uri, at Pangangalaga

Ibang-iba ang itsura ng female hair loss kumpara sa male hair loss. Sa mga lalaki, karaniwang umuurong ang hairline sa noo o namamalat ang gitna ng ulo sa parang bilog na hugis. Pero sa mga babae, unti-unti at pantay-pantay na nagiging manipis ang buong crown, kaya kadalasan hindi agad napapansin ito ng may-ari mismo ng buhok.

Isa pa, hindi lang iisang sanhi ang female hair thinning. Puwedeng dahil sa hormones, o kaya naman sa stress, panganganak, o kakulangan sa iron. Depende sa sanhi, magkakaiba ang bilis ng progression at ang tsansang makabalik pa ito sa dati. Kaya ang unang hakbang sa pag-aalaga ay ang pagtukoy kung anong klaseng hair loss ito.

Bakit nagsisimula sa crown ang pagnipis ng buhok sa babae?

Ang puso ng female pattern hair loss ay ang miniaturization ng hair follicle. Ibig sabihin, unti-unting lumiliit ang follicle kaya sa halip na makapal at mahabang buhok, manipis at maiikling hibla na lang ang lumalabas. Katulad ito ng paglilipat-lipat ng puno sa mas maliit na paso paulit-ulit, kung saan kahit parehong puno pa rin, tumitiit ito sa bawat paglipat.

Ang pangunahing dahilan ng miniaturization na ito ay ang DHT (dihydrotestosterone, isang male hormone na nabubuo kapag na-convert ng enzyme sa katawan ang testosterone). Kapag nag-bind ang DHT sa receptor ng follicle na genetically sensitive rito, mas maagang natatapos ang growth phase ng follicle na iyon at mas mabilis itong napupunta sa resting phase. Habang lumiliit ang growth phase, wala nang sapat na oras ang buhok para lumapad kaya manipis na lang ang lumalabas.

Pero bihira namang mag-bald nang total sa isang lugar lang ang babae, kumpara sa lalaki. Alam na magkaiba ang genes na sanhi ng male pattern hair loss at ng female pattern hair loss, at sa mga babae, kumalat sa buong scalp ang mga sensitibong follicle, kaya pantay-pantay itong nagiging manipis sa halip na magkaroon ng specific na bald spot.

Ano ang pagkakaiba ng hormonal at stress-related na pagkalagas?

Kung hahatiin, dalawa ang malawak na kategorya ng female hair loss. Una ang hormonal female pattern hair loss na naipaliwanag na kanina, at ikalawa ang telogen effluvium (hair loss dahil sa resting phase) na dulot ng stress. Ibang-iba ang paraan ng pag-unlad ng dalawang ito.

Structural change ang hormonal hair loss dahil unti-unting lumiliit ang follicle mismo, kaya ilang taon ang tagal bago ito lumala. Sa kabilang banda, sa telogen effluvium, hindi naaapektuhan ang structure ng follicle, pero bigla na lang napupunta sa resting phase ang mga buhok na dapat sana ay nasa growth phase pa. Kaya minsan biglaan na lang makakaramdam ng malaking pagkalagas ng buhok.

Mahalaga ang pagkakaiba ng dalawa dahil iba ang tsansa ng pagbawi. Kadalasan, kapag naalis ang sanhi ng telogen effluvium, bumabalik sa normal ang follicle at nagre-recover ito. Pero kung hahayaan ang hormonal hair loss, patuloy itong papalala habang lumiliit ang follicle.

Bakit nalalagas ang buhok pagkatapos manganak o operasyon?

Kapag dumaan ang katawan sa matinding stress, sabay-sabay na huminto sa growth phase at pumasok sa resting phase ang malaking bilang ng hair follicle. Sa normal na sitwasyon, magkaiba-iba ang timing ng growth at resting phase ng bawat follicle, kaya kaunti lang ang nalalagas araw-araw. Pero kapag may malaking pangyayari, sabay-sabay na na-sync ang timing na ito.

Ang panganganak ay isang magandang halimbawa nito. Habang buntis, dahil sa pagbabago ng hormones, maraming follicle ang nananatili sa growth phase. Pero pagkatapos manganak, kapag bumalik na sa normal ang hormones, sabay-sabay namang napupunta sa resting phase ang mga follicle na iyon. Kaya kadalasan, sa pagitan ng ika-2 hanggang ika-4 na buwan pagkatapos manganak, kapansin-pansin ang paglala ng hair loss.

Ganito rin ang mangyayari sa operasyon, sakit na may kasamang mataas na lagnat, biglaang pagbaba ng timbang, at matinding mental stress. Ang paliwanag dito ay iniisip ng katawan na banta ang ganitong pangyayari, kaya inuuna nito ang energy sa mas importanteng function at binabawasan ang energy sa mababang priority tulad ng paglaki ng buhok. Sa mabuting balita, karaniwang kusang-loob na nagre-recover ang ganitong telogen hair loss sa loob ng 4 hanggang 12 buwan.

May kaugnayan ba ang iron at thyroid sa pagkalagas?

Ang mga follicle cell na gumagawa ng buhok ay kabilang sa pinakamabilis magdivide na cells sa katawan. Kaya kahit kaunting kakulangan sa nutrients o oxygen supply, ang follicle ang unang tatamaan.

Kapag kulang sa iron, bumababa ang kakayahan ng dugo na magdala ng oxygen papunta sa cells. Ayon sa maraming pag-aaral, mas mataas ang tsansang magkaroon ng telogen hair loss ang mga babaeng mababa ang serum ferritin (isang marker na nagpapakita ng iron storage ng katawan). Pero hindi pa rin ito completely established na relasyon, at nag-iiba ang resulta depende sa study.

Ganito rin ang epekto ng thyroid hormones sa katulad na dahilan. Ang thyroid ang nag-rregulate ng overall metabolic rate ng katawan, kaya kapag bumaba o tumaas nang labis ang function ng thyroid, naaapektuhan din ang rate ng division ng follicle. Kaya kapag matagal nang walang malinaw na dahilan ang hair loss, nakakatulong na i-check din ang iron level at thyroid level.

Pagkalagas na may kasamang polycystic ovary syndrome

Karaniwang may kasamang hair loss ang mga babaeng may polycystic ovary syndrome (PCOS, kondisyon na may kasamang irregular ovulation at relatively mataas na male hormones). Habang tumataas ang male hormone ratio sa katawan, mas madaling ma-trigger ang DHT-mediated miniaturization na naipaliwanag na kanina.

Karaniwang magkasama ang hair loss dahil sa PCOS at ang acne, irregular na menstruation, at hirsutism (pagdami ng buhok sa mukha o katawan). Kaya makakatulong sa diagnosis kung titingnan kung magkasama ba ang hair loss sa ibang symptoms sa halip na nag-iisa lang ito.

Sa ganitong sitwasyon, hindi sapat ang pag-aalaga sa scalp lang para masolusyunan ang root cause. Kaya naman kailangan din ng treatment na direktang tumutugon sa hormonal balance mismo.

Paano nagkakaiba ang gamutan ayon sa sanhi?

Iba ang approach kung iba ang sanhi. Narito ang mga pangunahing paraan ng pag-aalaga.

• Minoxidil (topical): Kilala ito sa pagpapataas ng blood flow sa paligid ng follicle at pagpapahaba ng growth phase. Hindi pa rin ganap na naunawaan ang exact mechanism nito, pero hinuha na ang paglaki ng blood vessels ay nagdadala ng mas maraming nutrients sa follicle. Umaabot ng 4 hanggang 12 linggo bago makita ang kapansin-pansing pagbabago mula sa unang paggamit, at kailangang consistent ang application para mapanatili ang effect.
• Spironolactone (oral): Isang gamot na bumabara sa androgen receptor sa katawan para mabawasan ang pag-bind ng DHT sa follicle. Karaniwang ginagamit para sa hormonal female pattern hair loss, at ilang buwan bago makita ang resulta nito.
• Iron at thyroid supplementation: Panuntunan lang ang pagbibigay ng supplement kung mababa talaga ang resulta ng lab test. Hindi rekomendado ang basta-basta pagdagdag ng iron kahit normal na ang level.
• Scalp scaling at gentle cleansing: Hindi ito direktang nagpapalago ng follicle, pero tumutulong ito bilang supporting role para maiwasan ang scalp inflammation o labis na sebum na maaaring makapagpasama sa environment ng follicle.

Pangangalaga sa pamumuhay para maiwasan ang pagkalagas

Direktang sumasalamin ang buhok sa kalagayan ng katawan. Kaya bago pa man mag-isip ng special treatment, mahalaga muna ang basic lifestyle management.

• Ang sobrang diet o kakulangan sa protein intake ay maaaring magbawas ng materyales na kailangan ng follicle, na maaaring magdulot ng telogen hair loss.
• Ang madalas na pagpapa-color o malakas na hot perm ay hindi talaga naaapektuhan ang follicle mismo kundi ang hair shaft, pero kapag sumama ito sa scalp irritation, maaaring mapabagal ang recovery.
• Kilalang nakakapag-disrupt ng overall hormonal balance ang chronic sleep deprivation at stress, kaya nagdaragdag ito sa frequency ng telogen hair loss.
• Kung biglaan at kapansin-pansin ang hair loss na tumatagal ng ilang buwan, mas mabuting kumonsulta sa dermatologist para matukoy ang sanhi kaysa mag-self-diagnose lang, dahil mas mapapabilis nito ang oras ng pagbawi.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).