Gamot sa Tagihawat: Mga Uri, Gaano Katagal ang Gamutan, at Madalas na Tanong

Habang nagpapagamot ka ng acne, mas dumadami lang ang mga tanong sa isip mo. Hindi agad lumalabas ang bisa ng pamahid na gamot, at kapag nirekomenda pa sa'yo ng oral medication, naguguluhan ka kung kailangan mo talaga itong inumin. Sinasabihan kang huwag pisilin pero nakakairita tingnan sa salamin kaya gustong-gusto mong galawin, tapos pag-akala mong gumaganda na, may bago namang lumalabas kaya nawawalan ka na lang ng gana. Kaya narito ang mga tanong na talagang madalas itanong ng mga pasyente habang nagpapagamot ng acne, inayos mula sa dahilan kung paano gumagana ang treatment, hanggang sa pagkakaiba ng gamot, peklat, at kung bakit bumabalik ang acne. Kapag nasagot na ang mga alinlangang ito, mas magiging madali ring sundin ang buong treatment.

Bakit mabagal umepekto ang gamot sa tagihawat?

Nabubuo ang acne kapag nabarahan ang pore, dumami ang bacteria sa loob nito, at naging inflammation. Ang mga gamot ay gumagana sa isa o dalawang hakbang lang sa prosesong ito, pero kailangan pa rin ng ilang linggo bago lubusang humupa ang inflammation na nakatago na sa pore, at maghintay pa ng skin turnover bago makita sa labas ang pagbabago. Kaya kung umaasa ka ng resulta sa loob lang ng ilang araw pagkatapos gamitin ang pamahid o iniinom na gamot, madaling madismaya.

Karaniwang 4 hanggang 8 linggo ang kailangan ng topical treatment, at mas matagal pa nang kaunti ang oral medication bago talaga maramdaman ang pagbabago. Kung bigla mong ihihinto dahil walang kitang-kitang pagbabago, maaaring maputol ang momentum at kailanganin mong magsimula ulit mula sa umpisa. Kadalasan, ang pagiging consistent ang pinakamabilis na paraan sa huli.

Ano ang pagkakaiba ng pamahid at iniinom na gamot?

Ang gamot na pamahid ay gumagana sa pamamagitan ng pagbabawas ng naipong patay na balat sa loob ng pore, o pagkontrol ng inflammation at bacteria sa lokal na bahagi. Ang adapalene ay isang halimbawang karaniwang ginagamit, at kadalasang gumagana sa ibabaw ng balat at palibot ng bukana ng pore. Ito rin ang karaniwang unang pinipiling solusyon para sa mild hanggang moderate acne.

Ang iniinom namang gamot ay nakakaapekto sa buong katawan, pinapahupa ang inflammation nang sistemiko o tumutulong ibalanse ang hormones. Kaya dinadagdag ito kapag hindi na sapat ang pamahid lang, o kapag malawakan na ang inflammatory acne. Dahil magkaiba ang saklaw ng pag-gana ng dalawa, ang kombinasyong gagamitin ay depende sa bigat ng kaso, isa man lang o pareho.

Kailan ginagamit ang isotretinoin?

Ang isotretinoin ay malakas na gamot na malaki ang pagbabawas sa produksyon ng sebum. Ito ay karaniwang isinasaalang-alang sa severe acne na hindi na tumutugon sa ibang treatment, o sa cystic acne na malamang mag-iwan ng peklat. Dahil malinaw ang epekto nito, karaniwan ding sumasama ang side effects tulad ng tuyong balat at pumuputok na labi, at kailangan din nito ng regular na blood test at monitoring habang iniinom.

Kaya bihira itong unang pinipili para sa mild acne. Mas karaniwan itong gamitin kapag sapat na ring sinubukan ang ibang treatment pero mabagal pa rin ang improvement, o kung malaki ang panganib na magkaroon ng peklat. Kung buntis o may plano kang mabuntis, dapat mo itong sabihin bago pa man simulan ang gamot. Mahalagang maintindihan nang lubusan ang paliwanag ng doktor at sundin ang mga instructions habang iniinom ito.

Bakit hindi dapat pisilin ng kamay?

Kapag pinisil mo gamit ang kamay, itinutulak nito ang inflammatory material sa loob ng pore palalim pa sa tissue, kaya mas lumalaki ang inflammation at mas malaki ang posibilidad na mag-iwan ng peklat. Kapag hindi malinis ang kamay na ginamit, para mo na rin itinulak ang bacteria kasabay nito, kaya mas lalala pa ang sitwasyon. Kahit nakakairita tingnan, ang hindi paggalaw dito ang pinaka-sigurado na paraan para mabawasan ang panganib ng peklat.

Kung talagang kailangan nang alisin, mas ligtas kung sa dermatologist ito ipagagawa gamit ang sterilized na gamit. Ang whitehead na malapit na sa ibabaw at hindi gaanong namamaga ay mas mabilis gumaling kapag tinanggal sa tamang panahon ng eksperto. Pero ang pagtukoy ng tamang panahon ay isa ring larangan ng eksperto, kaya iwasan ang ugaling pisilin ito nang mag-isa.

Ilang buwan dapat uminom ng antibiotic?

Ang oral antibiotics ay binabawasan ang bacteria na nagdudulot ng inflammation at pinapahupa ang systemic inflammatory response. Pero kapag masyadong matagal ininom, may panganib na magkaroon ng antibiotic resistance, kaya karaniwang hinihigpitan ang tagal ng paggamit sa loob ng ilang buwan, kasabay ng topical treatment, at unti-unting binabawasan. Ang pag-inom nang mag-isa sa mahabang panahon ay hindi inirerekomenda.

Kaya kapag humupa na ang inflammation dahil sa antibiotics, karaniwang sumusunod na ang pagpalit sa topical treatment o iba pang maintenance treatment. Kapag nagkaroon ng stomach upset o sensitivity ng balat habang umiinom, mas ligtas na agad kausapin ang doktor para i-adjust ang dosage o palitan ang gamot.

Birth control pill kapag halata ang hormone

Para sa mga babaeng paulit-ulit na nagkakaroon ng acne sa jawline o palibot ng bibig, mas malaki ang epekto ng male hormones, kaya makakatulong ang ilang birth control pills na nagbabalanse ng hormones. Hindi ito para sa lahat ng uri ng acne, pero kapag malinaw ang hormonal pattern, isa ito sa mga opsyong pinag-uusapan kasama ng OB-GYN at dermatologist.

• Jawline acne na umuulit kasabay ng menstrual cycle: pwedeng pagdudahan na may kinalaman ang hormones.
• Minsan nirereseta para sa treatment kahit hindi contraception ang layunin.
• May mga individual na risk factor gaya ng blood clot risk, kaya kailangang pag-usapan muna sa specialist.

Dahil ilang buwan bago lumabas ang epekto nito, kadalasan hindi ito ginagamit nang mag-isa kundi kasabay ng ibang acne treatment, na may mahabang timeline sa isipan.

Kailan sisimulan ang gamutan sa peklat?

Karaniwang sinisimulan ang scar treatment kapag humupa na ang inflammatory acne at wala nang bagong lesion na lumalabas, kapag stable na. Kung sisimulan mo ang scar treatment habang aktibo pa ang inflammation, maaaring magdulot pa ito ng bagong irritation o bagalan ang paggaling. Kaya ang pagkakasunod-sunod, unahin ang paggamot ng inflammation, tapos saka ang peklat.

Pero hindi na rin kailangan maghintay nang matagal nang walang dahilan. Kapag nakumpirma na stable na ang inflammation, marami ang naniniwala na mas mainam kung maaga nang sisimulan ang scar treatment, dahil mas madaling ayusin ang peklat bago ito tuluyang tumigas. Ang pagpapakumpirma kung stable na ba talaga ang kondisyon ay mas tumpak kung sa dermatologist mo ipapatingin.

Taga-suporta lang ang skincare sa gamutan

Ang basic na skincare tulad ng paglilinis, pagmomoisturize, at sun protection ay may mahalagang papel na suporta sa bisa ng treatment. Pero kapag matagal nang inflammatory ang acne, o moderate hanggang severe na umuulit, hindi ito sapat na alisin lang gamit ang skincare. Ang basic skincare ay sumusuporta sa treatment, hindi ito kapalit ng treatment.

Kaya kung ilang linggo ka nang sumusubok ng iba't ibang produkto pero mabagal pa rin ang improvement, mas mabilis karaniwang makita ang resulta kung magpapatingin ka sa dermatologist at idadagdag ang actual na gamot, kaysa magpatuloy na mag-isa lang mag-eksperimento. Pero ang pagpili ng mahinahong cleanser at moisturizer ay talagang nakakatulong para mabawasan ang pagkatuyo at irritation habang nasa treatment ka.

Pagkabigo ba ng gamutan kapag bumalik ang tagihawat?

Ang acne ay nabubuo mula sa magkakasamang epekto ng produksyon ng langis, hormones, skin cell turnover, at bacteria, kaya kahit gumanda na ang sintomas, hindi ibig sabihin na nawala na rin ang sanhi nito. Kapag biglang hinihinto ang pag-aalaga pagkatapos gumanda, madalas na aktibo ulit ang mga sanhing dati'y nakontrol, kaya bumabalik ang breakout.

Kaya maraming doktor ang nagtatakda ng maintenance period kung saan unti-unting binabawasan ang topical treatment o lifestyle habits, sa halip na biglaang ihinto ang lahat. Ang makipag-usap sa doktor at unti-unting i-adjust ang mga bagay-bagay, sa halip na biglang itigil lahat, ang mas realistikong paraan para mabawasan ang pagbalik nito. Hindi ibig sabihin na nabigo ang treatment kapag bumalik ang acne. Karaniwan nang chronic ang acne, gumaganda tapos bumabalik, bago ito tuluyang maging stable.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).