Bakit Namumula at Tumitigas ang Peklat mula sa Paso, at Paano Ito Pinapaganda ng Laser Treatment

Kapag matindi ang paso, gagaling din naman ito sa huli. Pero madalas hindi bumabalik nang tama ang texture ng balat doon. Sa halip, namumula at kumakapal ito nang matagal, minsan hanggang 6 na buwan, at sa mas malalang kaso, higit pa sa 2 taon. Bakit kaya ganito katigas ang peklat mula sa paso?

Nasa mismong paraan ng paggaling ng sugat ang sagot dito. At sa ngayon, malawakan nang ginagamit ang laser treatment para pinuhin at palambutin ulit ang texture na tumigas. Susuriin natin dito kung bakit nagkakaganito ang peklat, hanggang sa kung paano binabago ng laser ang texture nito.

Bakit Namumula at Tumitigas ang Peklat mula sa Paso?

Kapag nasugatan ang balat, gumagawa ang katawan ng collagen para punuin ang sugat. Ang collagen ay isang protina na parang haligi na sumusuporta sa balat. Kung mababaw lang ang sugat, itatayo lang ng katawan ang mga haligi na kailangan, tapos tama na.

Pero iba ang paso. Malalim at malawak ang pinsala nito, kaya para bang naiipit sa emergency mode ang katawan at biglang bumubuhos ng napakaraming collagen. Ang problema, hindi maayos na nakahanay ang collagen na ito. Nagkukumpul-kumpol ito parang gusot na sinulid. Ang resulta ng pagkakadikit-dikit na ito ang hypertrophic scar (hypertrophic scar, ang uri ng peklat na kumakapal at umuusli sa lugar ng sugat).

Sa iba namang dahilan nanggagaling ang pamumula. Habang nagre-repair ang sugat, dumarami ang bagong blood vessels doon. Reaksyon ito ng katawan para agad makapaghatid ng oxygen at sustansya sa nasirang tissue. Dahil masyadong marami ang blood vessels na nagkukumpol malapit sa ibabaw ng balat, kaya matagal na namumula ang peklat.

Ano ang Tunay na Dahilan Kung Bakit Patuloy na Naiipon ang Collagen?

Sa normal na sugat, kapag sapat na ang naipong collagen, sasali ang isang enzyme na parang gunting, ang MMP (matrix metalloproteinase, ang enzyme na nagpuputol sa sobrang collagen), para tanggalin ang excess. Parang may dalawang manggagawa: yung nagtatayo ng haligi, at yung gunting na naggugupit ng bahaging hindi na kailangan. Magkasosyo sila para manatiling balanse ang lahat.

Pero kapag malaki ang pinsala gaya ng sa paso, hindi na kayang sumabay ng gunting na ito. Mas mabilis magtayo ng collagen kaysa sa pagputol nito, kaya naiipon lang doon ang collagen na hindi na-clear. Ang resulta ay isang matagal, makapal, at matigas na peklat.

Habang tumatagal, lalo pang tumitigas ang peklat. Dahil magulo at walang direksyon ang pagkakadikit ng collagen fibers, nawawala ang natural na flexibility ng balat. Kung malapit ito sa kasukasuan, puwede pa itong humantong sa contracture (contracture, kondisyon kung saan sobrang higpit ng balat kaya nalilimitahan ang galaw).

Paano Pinapatag ng Fractional Laser ang Texture na Ito?

Ang fractional laser (fractional laser, ang paraan ng paglaser gamit ang napakaliit at masinsinang tuldok ng liwanag) ay hindi sumusunog sa buong balat nang sabay-sabay. Sa halip, gumagawa ito ng napakaliliit na butas sa maliliit na tuldok. Parang tinutusukan mo nang paulit-ulit ang gusot na masa ng harina para maluto ulit ito.

Sa mga lugar na sadyang binigyan ng ganitong maliliit na pinsala, nag-uumpisang mag-regenerate ulit ang katawan. Sa pagkakataong ito, mas maayos ang pagkakahanay ng bagong collagen, hindi na tulad noong biglaang pagbuhos nito noong nasunog pa lang. Habang nangyayari ito, naaayos din ang dating gusot na collagen fibers. Unti-unting pumapantay ang gukod-gukod na ibabaw ng peklat, at lumalambot ang texture nito.

May dalawang malaking klase ng laser. Una, ang ablative (ablative, karaniwang CO2 o Er:YAG) na sumusunog pati sa ibabaw ng balat. Pangalawa, ang non-ablative na iniiwan ang ibabaw ng balat at ang init lang ang tumatama sa ilalim nito. Mas malakas ang epekto ng ablative pero mas mahaba ang downtime nito, habang mas maikli ang downtime ng non-ablative pero kailangan ito ng 5 hanggang 8 sessions. Depende sa kapal at lokasyon ng peklat, pati na sa haba ng downtime na kaya ng pasyente, pinipili ang isa sa dalawa o pinagsasama pa nga sila.

Ano ang Prinsipyo sa Likod ng Pagbawas ng Pamumula Gamit ang Vascular Laser?

Iba ang isyu ng pagpapantay ng texture kumpara sa pagbawas ng pamumula. Ang gukod-gukod na texture ay dahil sa pagkakahanay ng collagen, samantalang ang pamumula ay dahil sa mga blood vessels na nagkukumpol sa ilalim nito. Kaya para sa pamumula, ibang klaseng laser na naka-target sa blood vessels ang ginagamit.

Ang pinakakilala rito ay ang pulsed dye laser (pulsed dye laser, ang laser na naglalabas ng liwanag na madaling na-absorb ng hemoglobin sa loob ng blood vessels). Gumagamit ito ng liwanag na piling na-absorb ng hemoglobin, ang pulang pigment ng dugo. Kaya kahit tumagos ang liwanag sa balat, halos hindi nito nagagalaw ang mga karatig na tissue. Ang hemoglobin lang sa loob ng blood vessels ang tumatanggap ng init, at ito ang nagsasara sa blood vessel na iyon.

Tinatawag itong selective photothermolysis (selective photothermolysis, ang prinsipyo kung saan pinili lang ang target at sinisira ito gamit ang init). Parang sniper ito na tumatama lang sa tamang target at hindi ginagalaw ang iba. Sa prinsipyong ito, unti-unting nababawasan ang abnormal na blood vessels na nagkukumpol sa ibabaw ng peklat, kaya paunti-unti itong nagiging kaparehas ng kulay ng normal na balat.

Kailan Pinakamainam Simulan ang Treatment?

Noon, kadalasang hinihintay munang gumaling nang husto ang peklat, at magstable ang kulay at kapal nito, bago simulan ang laser. Pero sa ngayon, unti-unting kumakapit na ang paraan ng early intervention, kung saan sinisimulan na ang laser habang namumula at kumakapal pa ang peklat, sa madaling salita mula sa pagkasara ng sugat hanggang 2 hanggang 6 na buwan pagkatapos nito.

Ayon sa mga ulat, mas madaling ayusin ang texture kung susugpuin ito habang aktibong naiipon pa ang collagen, kumpara sa paglutas nito kapag matigas na ang peklat. Pero dahil may panganib ng impeksyon kung hindi pa buong sarado ang sugat, sinisimulan lang ang laser kapag nakumpirma nang gumaling na ang ibabaw ng balat.

Ilang Sessions ang Kailangan, at Ano ang Dapat Isaalang-alang?

• Kapal at Sukat ng Peklat: Kung manipis at makitid lang ang peklat, kaunting sessions na lang ay kaya nang paglambutin ang texture nito. Pero kung malawak at makapal ito, mas marami ring collagen ang naipon doon, kaya kailangang gawin ito nang 5 hanggang 8 sessions.
• Agwat ng Treatment: Karaniwang 4 hanggang 6 na linggo ang agwat. Kailangan ng ganito kahabang panahon para maayos ulit ang bagong collagen matapos ma-stimulate ng laser. Kung masyadong madalas ang treatment, hindi na makakahinga ang balat para gumaling.
• Kabuuang Bilang ng Sessions: Karaniwang 3 hanggang 6 sessions o higit pa ang default. Hindi kasi tuluyang naaayos ang nagkumpul-kumpol na collagen sa isang beses lang na laser. Sa halip, unti-unti itong pumapantay bawat session.
• Kulay ng Balat at Lokasyon ng Paso: Mas madilim ang kulay ng balat, mas malaki ang tsansang tumugon din ang init ng laser sa pigment, kaya puwede itong mag-iwan ng hyperpigmentation. Dahil dito, kailangang mag-ingat sa pagpili ng wavelength at power. Sa mga bahaging maraming galaw gaya ng kamay o kasukasuan, mas maaga at mas aktibong ginagamot ito para maiwasan ang contracture.

Dahil iba ang isyung tinatarget ng fractional laser at ng vascular laser, karaniwan na rin gawin ang dalawa nang magkasabay. Isa ang bahala sa texture at kapal, at ang isa naman ay sa pamumula, parang may bawat isang trabaho sila.

Ano ang mga Dapat Bantayan?

Pagkatapos ng laser, puwedeng magpamaga at mamula ang balat ng humigit-kumulang 3 hanggang 7 araw. Kung ablative naman ang ginamit, kailangan ng humigit-kumulang 7 hanggang 14 na araw para bumuo at tuluyang mahulog ang crust. Sa panahong ito, mahalagang mag-ingat nang husto sa sunscreen dahil sensitibo pa sa stimulation ang bagong nag-regenerate na balat, at madali itong maging hyperpigmentation.

Bukod pa rito, hindi karaniwang kusang nawawala ang peklat mula sa paso sa isang beses lang na treatment. Sa halip, unti-unti itong bumubura at lumalambot sa loob ng 3 hanggang 6 na sessions o higit pa. Mahalagang isaalang-alang ang kondisyon ng peklat, lokasyon nito, at klase ng balat sa paggawa ng treatment plan. Mas ligtas din kung kasama ang isang eksperto na may karanasan sa pag-gamot ng peklat mula sa paso para maayos ang bilis ng progreso.

References

Korean Dermatological Association, Ministry of Food and Drug Safety (MFDS), American Academy of Dermatology (AAD), and U.S. Food and Drug Administration (FDA).