Mata Panda Akibat Lekukan Bawah Mata, Bolehkah Suntikan Pengisi Buat Wajah Nampak Lebih Segar?

Setiap kali bercermin, ramai yang perasan kawasan bawah mata kelihatan gelap dan legak, lalu terus menyalahkan kurang tidur. Tetapi realitinya, punca sebenar selalunya terletak pada struktur kulit itu sendiri, sebab di situlah bayang-bayang benar-benar terbentuk.

Suntikan pengisi bawah mata adalah rawatan yang mengisi kelekukan ini dengan gel yang sangat lembut, bagi mengurangkan kesan bayang tersebut. Artikel ini mengupas sebab kawasan bawah mata mudah lekuk, kenapa ia perlu dirawat berbeza daripada pengisi bahagian wajah lain, dan jenis mata panda yang benar-benar mendapat manfaat berbanding yang tidak.

Kenapa kawasan bawah mata mudah lekuk dan kelihatan berbayang?

Kulit di bawah mata antara yang paling nipis di wajah. Ketebalannya kurang separuh berbanding kulit pipi, dan lapisan lemak di bawahnya pun hampir tiada. Itulah sebabnya bentuk tulang di bawahnya mudah terserlah ke permukaan.

Apabila usia meningkat, struktur penyokong di bawah mata turut melemah. Sepanjang tepi tulang di bawah bola mata, terdapat jalur nipis tisu penghubung dikenali sebagai ligamen tear trough yang mengikat kulit pada tulang. Kawasan tepat di atas ligamen ini memang kurang lemak sejak awal, jadi sedikit lekuk secara semula jadi. Namun di bawahnya, lapisan lemak yang mengelilingi bola mata sering tertolak ke hadapan seiring usia. Akibatnya, kawasan ligamen kekal lekuk manakala bahagian di bawahnya menonjol, lalu terbentuklah alur yang jelas seperti lembah.

Alur ini menangkap bayang apabila terkena cahaya, sama seperti lubang dalam yang tidak sampai cahaya matahari ke dasarnya sehingga kelihatan gelap. Ditambah pula, kulit yang menipis membenarkan otot orbicularis oculi dan salur darah di bawahnya jelas terbayang, memberikan warna kebiruan atau kehitaman. Jadi mata panda bukan sekadar isu pigmen semata-mata, selalunya ia gabungan bayang struktur dan warna yang terbayang dari bawah kulit.

Kenapa suntikan pengisi bawah mata guna gel lembut dan letak cetek?

Pengisi untuk kawasan lain seperti pipi atau dagu biasanya menggunakan gel lebih tegar kerana kawasan itu berisi dan berdaging. Gel tegar lebih tahan bentuk walaupun dikenakan tekanan. Tetapi kalau gel tegar yang sama digunakan di bawah mata, masalah timbul. Kulit di situ nipis macam kertas, jadi sedikit sahaja ketonjolan gel tegar akan terserlah dan boleh dirasa berbenjol-benjol.

Sebab itulah suntikan pengisi bawah mata menggunakan asid hialuronik, iaitu HA, tetapi dengan tahap cross-linking yang diminimumkan supaya teksturnya sangat lembut. Cross-linking ialah proses kimia yang mengikat molekul HA menjadi struktur seperti jaring supaya bentuknya kekal lebih lama, semakin rapat jaringnya semakin tegar, semakin longgar semakin lembut. Untuk kawasan nipis dan aktif bergerak seperti bawah mata, jaring yang longgar diperlukan supaya gel bergerak seiring otot ketika tersenyum, bukan kekal kaku.

Kedalaman suntikan juga dikira dengan teliti. Terlalu cetek, gel mudah bergumpal tepat di bawah kulit dan menonjol. Terlalu dalam pula, risiko mengenai salur darah kecil di kawasan itu meningkat. Oleh itu, gel biasanya disuntik sedikit demi sedikit sepanjang satu lapisan tertentu, dekat dengan tulang atau tepat di atas lapisan lemak. Ramai doktor turut memilih kanula, iaitu tiub tumpul berhujung bulat berbanding jarum tajam, kerana ia menolak salur darah ke tepi semasa bergerak dan dapat mengurangkan risiko kecederaan.

Kenapa kesan berbeza mengikut jenis mata panda?

Mata panda tidak terhasil daripada satu punca sahaja. Walaupun kelihatan serupa dari luar, selalunya ia gabungan jenis pigmen, jenis vaskular dan jenis struktur. Dan jenis yang bertindak balas baik dengan suntikan pengisi bawah mata jelas berbeza dengan yang kurang memberi manfaat.

• Jenis pigmen berlaku apabila melanin terkumpul di epidermis atau lapisan atas dermis, menghasilkan warna perang. Oleh sebab ini isu di permukaan kulit, mengisi volum di bawahnya dengan pengisi tidak akan memudarkan warna itu. Pendekatan yang lebih sesuai ialah bahan pencerah atau laser pigmen yang menangani warna secara terus.
• Jenis vaskular berlaku bila kulit terlalu nipis sehingga urat di bawahnya terbayang kebiruan. Menambah satu lapisan tipis pengisi dilaporkan boleh mengurangkan sedikit kesan terbayang ini, tetapi ia tidak menghilangkan salur darah itu sendiri, jadi kesannya terhad.
• Jenis struktur ialah lekukan fizikal seperti alur tear trough yang dibincangkan tadi, yang mencipta bayang. Inilah jenis yang paling ketara mendapat manfaat daripada suntikan pengisi bawah mata. Dengan mengisi alur yang lekuk, punca bayang itu hilang, jadi perubahan selepas rawatan biasanya nampak jelas.

Sebab itu, sebelum rawatan penting untuk kenal pasti jenis mana yang mendominasi. Jika jenis struktur lebih dominan, suntikan pengisi bawah mata sahaja mampu mencerahkan wajah dengan ketara. Tetapi jika bercampur dengan jenis pigmen atau lemak yang menonjol keluar, pengisi sahaja mungkin tidak memberi hasil seperti yang diharapkan.

Kenapa gumpalan dan fenomena Tyndall berlaku, dan bagaimana mengelaknya?

Kesan sampingan yang paling sering dibimbangkan selepas rawatan bawah mata ialah gumpalan dan fenomena Tyndall. Gumpalan berlaku bila gel terkumpul di satu titik sehingga boleh dirasa atau nampak sebagai ketonjolan kecil. Ini mudah berlaku bila jumlah besar disuntik sekali gus di bawah kulit yang nipis, atau bila suntikan tertumpu di satu titik tanpa dibahagikan kepada beberapa lokasi. Sebab itu doktor berpengalaman menyuntik dalam jumlah kecil di pelbagai titik, dan jika perlu, mengurut lembut untuk meratakan gel.

Fenomena Tyndall pula berlaku atas prinsip berbeza. Bila gel HA diletakkan terlalu cetek, terlalu dekat dengan permukaan kulit, cahaya akan terserak menerusi lapisan kulit nipis di atasnya dan menghasilkan warna kebiruan. Prinsipnya serupa dengan kenapa langit kelihatan biru, iaitu akibat cahaya terserak oleh zarah di udara. Gel jernih yang terletak terlalu cetek menyerakkan cahaya di permukaannya lalu kelihatan biru dengan ketara.

Kunci mengelak kedua-dua masalah ini terletak pada kawalan jumlah dan kedalaman. Meminimumkan jumlah setiap suntikan mengikut kesesuaian kawasan bawah mata, dan tidak melangkaui lapisan kedalaman yang ditetapkan, dilaporkan sebagai cara paling berkesan mengurangkan risiko gumpalan dan Tyndall. Kalau selepas rawatan masih ada gumpalan atau warna kebiruan yang mengganggu, ada baiknya tahu ia boleh dipulihkan dengan enzim hialuronidase yang melarutkan HA yang telah disuntik.

Berapa lama kesan bertahan, dan apa perubahan sepanjang tempoh itu?

Bahan HA secara semula jadi terurai dalam badan dari semasa ke semasa. Ini kerana enzim hialuronidase yang wujud secara semula jadi dalam tubuh perlahan-lahan mengurai struktur jaring HA. Kawasan bawah mata yang nipis dan sering bergerak cenderung mengurai sedikit lebih cepat berbanding kawasan lain, jadi jangka masa kesannya biasanya dilaporkan antara 6 hingga 12 bulan.

Satu lagi ciri menarik ialah HA mempunyai sifat menarik air. Jadi selain mengisi volum, ia turut dikenali memberi kesan melembapkan dengan menahan air di kawasan tersebut. Berbanding sejurus selepas rawatan, hasil dilaporkan semakin kelihatan semula jadi dalam tempoh 2 hingga 4 minggu selepas suntikan, jadi bengkak awal tidak sepatutnya disalah anggap sebagai hasil akhir.

Apa yang perlu diberi perhatian sebelum dan selepas rawatan?

Sebelum rawatan, sesi konsultasi diperlukan untuk mengesan sama ada terdapat lemak yang menonjol keluar di kawasan bawah mata, atau sama ada pigmen turut terlibat. Memandangkan kesan berbeza mengikut jenis seperti dibincangkan tadi, mengetahui jangkaan hasil terlebih dahulu membantu meningkatkan kepuasan selepas rawatan.

Selepas rawatan, elakkan menggosok atau menekan kuat kawasan bawah mata selama 1 hingga 2 minggu. Jika gel yang baru diletakkan di bawah kulit nipis itu terganggu sebelum sempat stabil, ia boleh beralih kedudukan atau menyebabkan gumpalan. Lebam ringan atau bengkak adalah tindak balas biasa yang sering berlaku, bengkak dilaporkan reda dalam 3 hingga 7 hari manakala lebam boleh mengambil masa sehingga 2 minggu untuk hilang sepenuhnya.

Suntikan pengisi bawah mata pada akhirnya adalah rawatan yang hasilnya bergantung pada kefahaman tepat tentang sebab struktur kawasan bawah mata lekuk, serta ketelitian meletakkan gel lembut yang sesuai pada kedalaman yang betul. Mengenal pasti punca mata panda terlebih dahulu, dan memastikan ia jenis yang sesuai untuk diri sendiri sebelum memulakan rawatan, adalah langkah yang lebih pasti untuk mendapatkan wajah yang kelihatan lebih segar.

References

Korean Dermatological Association, Ministry of Food and Drug Safety (MFDS), American Academy of Dermatology (AAD), and U.S. Food and Drug Administration (FDA).