ຫຼັກການເຂັມແບບເດັກນ້ອຍ (MGF) ກະຕຸ້ນເຊວຜິວໜັງໃຫ້ສ້າງຄໍລາເຈນ ພ້ອມວິທີດູແລ

ຄຳວ່າ "ເຂັມແບບເດັກນ້ອຍ" ບໍ່ແມ່ນຊື່ທາງການທີ່ໂຮງໝໍຕັ້ງໃຫ້ ແຕ່ເປັນຊື່ຫຼິ້ນທີ່ຄົນເອີ້ນກັນ ຍ້ອນວ່າຫຼັງຈາກໃຊ້ເຂັມນ້ອຍໆເຈາະຊ່ອງທາງນ້ອຍໆເທິງຜິວໜັງ ແລ້ວປ້ອນສານກະຕຸ້ນການເຕີບໂຕເຂົ້າໄປທາງຊ່ອງນັ້ນ ຜິວໜັງຈະຂາວໃສ ແລະ ນຸ້ມນວນຄືກັບຜິວເດັກເກີດໃໝ່. ໃນບັນດາສານກະຕຸ້ນການເຕີບໂຕທີ່ໃຊ້ຮ່ວມກັນນັ້ນ ໜຶ່ງໃນນັ້ນຄື MGF ຫຼືສານກະຕຸ້ນການເຕີບໂຕແບບກົນຈັກ. ໂດຍທຳມະຊາດ MGF ແມ່ນສານທີ່ຮ່າງກາຍສ້າງຂຶ້ນເອງເມື່ອກ້າມຊີ້ນຫຼືເນື້ອເຍື່ອໄດ້ຮັບບາດເຈັບ ແລະ ການຮັກສານີ້ນຳເອົາຄຸນສົມບັດດັ່ງກ່າວມາໃຊ້ໃນການຟື້ນຟູຜິວໜັງ.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ "ເຂັມແບບເດັກນ້ອຍ"?

ຊື່ທາງການຂອງການຮັກສານີ້ຄື ການຮັກສາດ້ວຍເຂັມນ້ອຍ ຫຼືການບຳບັດກະຕຸ້ນຄໍລາເຈນ. ວິທີການແມ່ນໃຊ້ເຂັມທີ່ນ້ອຍຫຼາຍໆ ແທງລົງເທິງຜິວໜັງຫຼາຍໆເທື່ອຈົນເກີດບາດແຜນ້ອຍໆ ແລ້ວປ່ອຍໃຫ້ນ້ຳຢາປະສົມສານກະຕຸ້ນການເຕີບໂຕເຂົ້າໄປໃນຊ່ອງນັ້ນ. ແຕ່ລະຄລີນິກອາດປະສົມສານໃນອັດຕາສ່ວນທີ່ຕ່າງກັນ ແຕ່ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວມັກປະສົມສານກະຕຸ້ນການເຕີບໂຕຫຼາຍຊະນິດເຂົ້າກັນ ເຊັ່ນ ສານກະຕຸ້ນການເຕີບໂຕເຊວຜິວ ສານກະຕຸ້ນການເຕີບໂຕໄຟໂບຣບລາສ ແລະ MGF.

MGF ຫຍໍ້ມາຈາກ mechano growth factor ຫຼືສານກະຕຸ້ນການເຕີບໂຕແບບກົນຈັກ. ຊື່ນີ້ມາຈາກລັກສະນະທີ່ວ່າ ມັນຖືກສ້າງຂຶ້ນທັນທີໃນຈຸດທີ່ກ້າມຊີ້ນຫຼືເສັ້ນເອັນຖືກຢືດ ຫຼືໄດ້ຮັບບາດເຈັບທາງກາຍະພາບ. ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອນຳ MGF ມາໃຊ້ຮ່ວມກັບການເຈາະຜິວໜັງໃຫ້ເກີດບາດແຜນ້ອຍໆ ຈຶ່ງເວົ້າໄດ້ວ່າມັນສ້າງກົນໄກຄ້າຍຄືກັບການຕອບສະໜອງຕາມທຳມະຊາດຂອງຮ່າງກາຍ.

MGF ເປັນສານກະຕຸ້ນການເຕີບໂຕແບບໃດ?

MGF ແມ່ນຮູບແບບໜຶ່ງທີ່ແຍກອອກມາຈາກໂປຣຕີນທີ່ມີລັກສະນະຄ້າຍຄືກັບຮໍໂມນການເຕີບໂຕ IGF-1. ຢີນ IGF-1 ເປັນຄືກັບແບບແຜນດຽວ ແຕ່ຂຶ້ນຢູ່ກັບສະພາບຂອງຮ່າງກາຍ ແບບແຜນນີ້ຖືກຕັດແຕ່ງແຕກຕ່າງກັນອອກໄປ ຈົນໄດ້ໂປຣຕີນຫຼາຍເວີຊັນ. ຄືກັນກັບຕົ້ນສະບັບບົດຄວາມດຽວກັນ ແຕ່ຖືກແກ້ໄຂຕ່າງກັນຕາມສະຖານະການ ຈົນພິມອອກມາເປັນສະບັບທີ່ບໍ່ຄືກັນ.

ເມື່ອເນື້ອເຍື່ອຖືກທຳລາຍທາງກາຍະພາບ ຮ່າງກາຍຈະຕັດແຕ່ງອອກມາເປັນເວີຊັນ MGF ກ່ອນເປັນອັນດັບທຳອິດ. ຈາກນັ້ນເມື່ອເວລາຜ່ານໄປໜ້ອຍໜຶ່ງ ຮ່າງກາຍຈະປ່ຽນທິດທາງໄປສ້າງເວີຊັນອື່ນທີ່ອອກລິດທິ່ຍາວກວ່າ. ເວົ້າອີກແບບໜຶ່ງ MGF ຄືສານທີ່ປາກົດຂຶ້ນໄວທີ່ສຸດຫຼັງຈາກໄດ້ຮັບບາດເຈັບ ເປັນສັນຍານເລີ່ມຕົ້ນຂອງການຟື້ນຟູ ແລະ ຍ້ອນມີລຳດັບແບບນີ້ ການຟື້ນຟູຈຶ່ງດຳເນີນໄປເປັນຂັ້ນເປັນຕອນ ບໍ່ໄວເກີນໄປ ແລະ ບໍ່ຊ້າເກີນໄປ.

ນອກຈາກນີ້ MGF ຍັງມີລັກສະນະທີ່ບໍ່ຄ້າງຢູ່ໃນຮ່າງກາຍດົນ ແຕ່ຖືກສະຫຼາຍໄວ. ຍ້ອນມັນເປັນສັນຍານທີ່ຈຳເປັນສະເພາະໃນຊ່ວງຕົ້ນຂອງການບາດເຈັບເທົ່ານັ້ນ ເມື່ອເຮັດໜ້າທີ່ສຳເລັດແລ້ວກໍ່ບໍ່ຈຳເປັນຕ້ອງຄ້າງຢູ່ດົນ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ໃນທາງປະຕິບັດ ຄລີນິກຈຶ່ງບໍ່ໃຊ້ MGF ໂດດໆ ແຕ່ຈະປະສົມກັບສານກະຕຸ້ນການເຕີບໂຕຊະນິດອື່ນທີ່ອອກລິດທິ່ຕໍ່ ເພື່ອໃຫ້ສັນຍານການຟື້ນຟູຕໍ່ເນື່ອງ ບໍ່ຂາດຕອນ.

ຫຼັກການທີ່ສັນຍານບາດເຈັບກະຕຸ້ນເຊວໃຫ້ເຄື່ອນໄຫວ

ໜ້າທີ່ຂອງ MGF ສາມາດສະຫຼຸບໄດ້ໃນຄຳດຽວ ຄືການປຸກເຊວທີ່ຮັບຜິດຊອບການຟື້ນຟູທີ່ກຳລັງພັກຢູ່ ໃຫ້ຕື່ນຂຶ້ນ ແລ້ວເພີ່ມຈຳນວນຂຶ້ນ. ໃນຮ່າງກາຍມີເຊວປະເພດໜຶ່ງທີ່ປົກກະຕິແລ້ວພັກຢູ່ ແຕ່ຈະຟ້າວແລ່ນໄປຫາຈຸດທີ່ບາດເຈັບ ເພື່ອຊ່ວຍໃນຂະບວນການຟື້ນຟູ.

MGF ຈະໄປຕິດກັບໂຄງສ້າງຮັບສານທີ່ຢູ່ຜິວນອກຂອງເຊວເຫຼົ່ານີ້ ແລ້ວສົ່ງສັນຍານໃຫ້ເພີ່ມຈຳນວນກ່ອນ. ເຫດຜົນທີ່ເຊວບໍ່ຟ້າວເລີ່ມສ້າງເນື້ອເຍື່ອໃໝ່ທັນທີ ແຕ່ເພີ່ມຈຳນວນກ່ອນນັ້ນ ກໍ່ຍ້ອນວ່າຕ້ອງມີກຳລັງແຮງງານພຽງພໍ ວຽກຟື້ນຟູຕໍ່ໆໄປຈຶ່ງຈະດຳເນີນໄປໄດ້ດີ. ຄືກັນກັບກ່ອນປຸກສ້າງອາຄານ ຕ້ອງລວບລວມແຮງງານໃຫ້ພຽງພໍກ່ອນ ຈຶ່ງເຂົ້າໃຈໄດ້ງ່າຍ. ຖ້າຂ້າມຂັ້ນຕອນນີ້ໄປ ວຽກຟື້ນຟູທີ່ຕາມມາຈະຮັບບໍ່ໄຫວ.

ຂະບວນການທີ່ຕໍ່ໄປສູ່ໄຟໂບຣບລາສທີ່ສ້າງຄໍລາເຈນ

ເຊວທີ່ຮັບຜິດຊອບການຟື້ນຟູຜິວໜັງເປັນຫຼັກແມ່ນໄຟໂບຣບລາສ. ໄຟໂບຣບລາສເຮັດໜ້າທີ່ຄືກັບໂຮງງານທີ່ຜະລິດໂປຣຕີນທີ່ເອີ້ນວ່າຄໍລາເຈນ. ສັນຍານກະຕຸ້ນການເພີ່ມຈຳນວນເຊວທີ່ MGF ສົ່ງອອກໄປ ຍັງຖືກສົ່ງໄປເຖິງໄຟໂບຣບລາສນຳ ເຮັດໃຫ້ໄຟໂບຣບລາສເຄື່ອນໄຫວຫຼາຍກວ່າປົກກະຕິ.

ເມື່ອຈຳນວນໄຟໂບຣບລາສເພີ່ມຂຶ້ນ ກໍ່ຈະສາມາດຜະລິດຄໍລາເຈນອອກມາໄດ້ຫຼາຍຂຶ້ນຕາມກັນ. ພ້ອມກັນນັ້ນ ສານກະຕຸ້ນການເຕີບໂຕຊະນິດອື່ນທີ່ຖືກສີດເຂົ້າໄປພ້ອມກັນ ຈະແບ່ງໜ້າທີ່ກັນ ບາງຊະນິດຊ່ວຍສ້າງເສັ້ນເລືອດໃໝ່ ບາງຊະນິດຊ່ວຍລ້າງການອັກເສບ ເຮັດໃຫ້ຂະບວນການຟື້ນຟູທັງໝົດເປັນໄປຕາມລຳດັບ. ສະຫຼຸບແລ້ວ MGF ຄືຜູ້ທີ່ເລີ່ມຕົ້ນຂະບວນການຟື້ນຟູ ສ່ວນການຜະລິດຄໍລາເຈນຕົວຈິງແມ່ນໄຟໂບຣບລາສເປັນຜູ້ຮັບຊ່ວງຕໍ່.

ເປັນຫຍັງຈຶ່ງຕ້ອງໃຊ້ເຂັມນ້ອຍໃນການປ້ອນສານກະຕຸ້ນການເຕີບໂຕ?

ສານກະຕຸ້ນການເຕີບໂຕແມ່ນໂປຣຕີນທີ່ມີກ້ອນຂະໜາດຄ່ອນຂ້າງໃຫຍ່. ຖ້າພຽງແຕ່ທາລົງເທິງຜິວໜັງ ມັນຈະຖືກຊັ້ນເຄຣາຕິນທີ່ໜາແໜ້ນປິດກັ້ນເອົາໄວ້ ບໍ່ສາມາດຊຶມເຂົ້າໄປໄດ້. ຄືກັບຮູຕູ້ໄປສະນີທີ່ນ້ອຍເກີນໄປ ຈົນຫີບຫໍ່ໃຫຍ່ໆເຂົ້າໄປບໍ່ໄດ້.

ດ້ວຍເຫດນີ້ ຈຶ່ງໃຊ້ເຂັມນ້ອຍເຈາະຊ່ອງທາງນ້ອຍໆຫຼາຍຈຸດ ເພື່ອໃຫ້ສານກະຕຸ້ນການເຕີບໂຕລົງໄປເຖິງຊັ້ນໜັງແທ້ໄດ້ຕາມຊ່ອງທາງເຫຼົ່ານັ້ນ. ໃນຊັ້ນໜັງແທ້ມີໄຟໂບຣບລາສ ແລະ ເຊວທີ່ຮັບຜິດຊອບການຟື້ນຟູຢູ່ ສານກະຕຸ້ນການເຕີບໂຕຕ້ອງໄປເຖິງຈຸດນີ້ ຈຶ່ງຈະເກີດການຕອບສະໜອງແທ້ໆ. ນອກຈາກນີ້ ບາດແຜນ້ອຍໆທີ່ເຂັມນ້ອຍສ້າງຂຶ້ນເອງ ກໍ່ກະຕຸ້ນໃຫ້ຮ່າງກາຍເກີດການຕອບສະໜອງຟື້ນຟູ ເຊິ່ງເສີມກັບລິດທິ່ຂອງສານກະຕຸ້ນການເຕີບໂຕນຳ.

ການປັບຄວາມຍາວ ແລະ ຄວາມເລິກຂອງເຂັມໃຫ້ຕ່າງກັນຕາມແຕ່ລະຈຸດຂອງໃບໜ້າ ກໍ່ຍ້ອນເຫດຜົນດຽວກັນ. ຈຸດທີ່ຜິວໜັງບາງ ແລະ ຈຸດທີ່ຜິວໜັງໜາ ມີໄລຍະຫ່າງໄປຫາຊັ້ນໜັງແທ້ບໍ່ຄືກັນ ຖ້າຄວາມເລິກຂອງຊ່ອງທາງບໍ່ຖືກຕ້ອງ ສານກະຕຸ້ນການເຕີບໂຕອາດໄປບໍ່ເຖິງຈຸດທີ່ຕ້ອງການ.

ບົດບາດຂອງສານກະຕຸ້ນການເຕີບໂຕຊະນິດອື່ນທີ່ໃຊ້ຮ່ວມກັນ

MGF ບໍ່ໄດ້ເຮັດວຽກທັງໝົດຢູ່ຜູ້ດຽວ. ໃນເຂັມແບບເດັກນ້ອຍ ໂດຍທົ່ວໄປຈະປະສົມສານກະຕຸ້ນການເຕີບໂຕຫຼາຍຊະນິດເຂົ້າກັນ ແຕ່ລະຊະນິດຮັບຜິດຊອບໜ້າທີ່ຕ່າງກັນ.

• ສານກະຕຸ້ນການເຕີບໂຕເຊວຜິວ (EGF): ເພີ່ມຄວາມໄວໃນການສ້າງເຊວໃໝ່ຢູ່ຜິວນອກ. ຍ້ອນວ່າຕ້ອງໃຫ້ເຊວເຄຣາຕິນສ້າງໃໝ່ໄວ ບາດແຜນ້ອຍໆທີ່ເກີດຈາກເຂັມນ້ອຍຈຶ່ງຈະຫາຍໄວ.
• ສານກະຕຸ້ນການເຕີບໂຕໄຟໂບຣບລາສ (FGF): ຊ່ວຍໃຫ້ເກີດເສັ້ນເລືອດໃໝ່. ຍ້ອນຕ້ອງສົ່ງສານອາຫານ ແລະ ອົກຊີເຈນໄປໃຫ້ເນື້ອເຍື່ອທີ່ກຳລັງຟື້ນຟູຫຼາຍຂຶ້ນ ເຊວຕ່າງໆຈຶ່ງຈະເຮັດວຽກໄດ້ຄ່ອງແຄ້ວ.
• ສານກະຕຸ້ນການເຕີບໂຕຈາກເກັດເລືອດ (PDGF): ຊ່ວຍລ້າງການອັກເສບ ແລະ ພາໄປສູ່ຂັ້ນຕອນຕໍ່ໄປ. ຍ້ອນຖ້າການອັກເສບຄ້າງຢູ່ດົນ ຈະເຮັດໃຫ້ການຟື້ນຟູຊ້າລົງແທນ.
• ສານກະຕຸ້ນການເຕີບໂຕ TGF-beta: ສົ່ງສັນຍານໂດຍກົງໃຫ້ໄຟໂບຣບລາສສ້າງຄໍລາເຈນ. ເປັນຜູ້ຮັບຊ່ວງຕໍ່ຈາກຈຳນວນໄຟໂບຣບລາສທີ່ MGF ເພີ່ມຂຶ້ນ ໃຫ້ກາຍເປັນການຜະລິດຄໍລາເຈນຕົວຈິງ.

ຍ້ອນສານກະຕຸ້ນການເຕີບໂຕແຕ່ລະຊະນິດເຮັດວຽກໃນຈຸດ ແລະ ຊ່ວງເວລາທີ່ຕ່າງກັນແບບນີ້ ຂະບວນການຟື້ນຟູຈຶ່ງເປັນໄປຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ແລະ ລຽບງ່າຍກວ່າການໃຊ້ພຽງຊະນິດດຽວ. ນີ້ຄືເຫດຜົນທີ່ການປະສົມແບບນີ້ມັກປາກົດຢູ່ໃນການຮັກສາຫຼາຍໆແບບທີ່ຖືກເອີ້ນວ່າ "ເຂັມແບບເດັກນ້ອຍ".

ໄລຍະເວລາທີ່ຜົນລັບປາກົດ ແລະ ຂໍ້ຈຳກັດ

ຜົນຂອງການສີດສານກະຕຸ້ນການເຕີບໂຕ ລວມທັງ MGF ຈະປາກົດແຕກຕ່າງກັນໄປໃນແຕ່ລະຄົນ. ຂຶ້ນຢູ່ກັບສະພາບຜິວໜັງ ອາຍຸ ແລະ ຄວາມໄວໃນການຟື້ນຟູຂອງແຕ່ລະຄົນ. ແທນທີ່ຈະຄາດຫວັງການປ່ຽນແປງແບບກະທັນຫັນຈາກການຮັກສາຄັ້ງດຽວ ໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວມັກຮັກສາຫຼາຍຄັ້ງເປັນໄລຍະຫ່າງກັນ ແລ້ວຄ່ອຍໆສັງເກດເບິ່ງຜົນລັບ.

ນີ້ກໍ່ຍ້ອນວ່າການຕອບສະໜອງຟື້ນຟູຈາກເຂັມນ້ອຍ ແລະ ສັນຍານຂອງສານກະຕຸ້ນການເຕີບໂຕຈະສະສົມ ຈົນຜົນລັບຄ່ອຍໆເພີ່ມຂຶ້ນ. ຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ ການສີດສານກະຕຸ້ນການເຕີບໂຕບໍ່ແມ່ນການຮັກສາທີ່ຈະຟື້ນຟູຄວາມເສື່ອມ ຫຼືຄວາມເສຍຫາຍໃຫ້ກັບຄືນມາຄືເດີມທັງໝົດ. ຄວນເຂົ້າໃຈວ່າມັນເປັນສິ່ງກະຕຸ້ນເສີມທີ່ຊ່ວຍໃນການຟື້ນຟູ ແລະ ການສ້າງເຊວໃໝ່ ຈຶ່ງຈະເຂົ້າໃຈວິທີການນີ້ໄດ້ຖືກຕ້ອງກວ່າ. ນອກຈາກນີ້ ຫຼັງຈາກຮັກສາໃໝ່ໆ ຜິວໜັງຍັງມີບາດແຜນ້ອຍໆຢູ່ ຄວນປ້ອງກັນແສງແດດ ແລະ ດູແລແບບບໍ່ໃຫ້ລະຄາຍເຄືອງເປັນເວລາສອງສາມມື້ ຈະຊ່ວຍໃຫ້ຜິວຟື້ນຕົວໄດ້ດີຂຶ້ນ.

ຄວາມສາມາດໃນການສ້າງຄໍລາເຈນຕາມທຳມະຊາດຂອງຜິວໜັງເອງກໍ່ມີຜົນຕໍ່ຜົນລັບຄືກັນ. ລະດັບການຕອບສະໜອງຂອງໄຟໂບຣບລາສມີແນວໂນ້ມຫຼຸດລົງເມື່ອອາຍຸເພີ່ມຂຶ້ນ ແລະ ຍິ່ງໄດ້ຮັບແສງແດດເປັນເວລາດົນ. ຖ້າຫາກເຊວທີ່ຈະຕອບສະໜອງມີພະລັງຫຼຸດລົງ ຕໍ່ໃຫ້ MGF ສົ່ງສັນຍານກະຕຸ້ນຫຼາຍປານໃດ ຜົນລັບກໍ່ອາດປາກົດຊ້າກວ່າປົກກະຕິ.

References

Korean Dermatological Association, American Academy of Dermatology (AAD), and Ministry of Food and Drug Safety (MFDS).